Ещё в разделе История

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Другие предметы

    Հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1948 (1948, Հուլիս)

    Հրատարակությունը տեղեկատու-օրացուցային բնույթի աշխատանք է, որը ներկայացնում է 1948 թվականին նշվող և հիշատակման արժանի տարեթվերն ու տարելիցները։ Այն նախատեսված է տարվա ընթացքում պատմական, մշակութային, հասարակական, գրական, գիտական և այլ նշանակալի իրադարձությունների ու նշանավոր անձանց հետ կապված տարեթվերը համակարգված կերպով ներկայացնելու համար։ Նման օրացույցը կարող է ներառել կարևոր պատմական իրադարձությունների տարեդարձեր, պետական և հասարակական գործիչների, գրողների, գիտնականների, արվեստագետների ու մշակույթի այլ ներկայացուցիչների ծննդյան կամ մահվան տարեթվեր, ինչպես նաև գրական և մշակութային նշանակալի իրադարձությունների հոբելյաններ։ Նյութի կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս տարվա ընթացքում անհրաժեշտ տեղեկությունը գտնել ըստ ամսաթվի կամ հիշարժան իրադարձության՝ այն դարձնելով գործնական օգտագործման համար հարմար տեղեկատու։ Հրատարակությունը հատկապես կարող է ծառայել գրադարաններին, մշակութային և կրթական հաստատություններին՝ գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ միջոցառումների, զեկուցումների, ընթերցանության երեկոների և այլ մշակութային նախաձեռնությունների կազմակերպման ժամանակ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև այն, որ հիշարժան տարեթվերի համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս կապել ընթացիկ մշակութային և կրթական աշխատանքը պատմական ու հասարակական հիշողության հետ։ Օրացույցում ընդգրկված տեղեկությունները կարող են օգտագործվել դպրոցականների, ուսանողների, դասախոսների, գրադարանավարների և մշակույթի ոլորտի աշխատակիցների կողմից՝ տարբեր թեմաներով լրացուցիչ նյութեր ընտրելու և միջոցառումների բովանդակությունը ձևավորելու համար։ Այն կարող է նաև ծառայել որպես սկզբնական կողմնորոշիչ աղբյուր՝ կոնկրետ անձի, իրադարձության կամ հոբելյանի վերաբերյալ ավելի ընդարձակ գրականություն որոնելու համար։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է տեղեկությունների համառոտ, համակարգված և ժամանակագրական ներկայացմամբ, որի շնորհիվ տարբեր բնագավառների հիշարժան տարեթվերը մեկտեղվում են մեկ տեղեկատուում։ Այդպիսի օրացույցները հատկապես կարևոր են գրադարանային և մատենագիտական աշխատանքի համար, քանի որ օգնում են տարվա ընթացքում պլանավորել մշակութային միջոցառումները և համապատասխանեցնել դրանք պատմական ու մշակութային նշանակալի ամսաթվերին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրադարանավարներին, մանկավարժներին, մշակույթի և կրթության ոլորտի աշխատակիցներին, պատմությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին, ինչպես նաև տարեգրական և մատենագիտական նյութեր ուսումնասիրող հետազոտողներին։

    Обновлено. 2026-11-02
    Հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1948 (1948, Հուլիս)
    Онлайн

    Математика

    Размерно квантованные и нелинейные явления в конденсированных средах

    Ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խտացված միջավայրերում չափային քվանտացման և ոչ գծային երևույթների առաջացման, զարգացման ու դրսևորման ֆիզիկական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նյութի էլեկտրոնային կառուցվածքի, էներգետիկական սպեկտրի և քվանտային վիճակների փոփոխությունները տարածական սահմանափակման պայմաններում, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը միջավայրի ֆիզիկական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցածրաչափ համակարգերում, բարակ թաղանթներում, քվանտային փոսերում և այլ նանոկառուցվածքներում դիտվող չափային քվանտացման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են արտաքին էլեկտրական, մագնիսական և օպտիկական դաշտերի ազդեցությամբ առաջացող ոչ գծային գործընթացները, մասնիկների փոխազդեցությունները և նյութի արձագանքի կախվածությունը կիրառվող դաշտերի ինտենսիվությունից։ Քննարկվում են նաև քվանտային սահմանափակման և ոչ գծային երևույթների փոխկապակցվածությունը, դրանց տեսական նկարագրման մեթոդները և համապատասխան ֆիզիկական մոդելների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են այդ երևույթների նշանակությունը կիսահաղորդչային կառուցվածքների, նանոէլեկտրոնային սարքերի և ժամանակակից օպտոէլեկտրոնային համակարգերի հատկությունների բացատրության ու կառավարման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել խտացված միջավայրի ֆիզիկայի, քվանտային մեխանիկայի, կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի և նանոտեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Обновлено. 2026-10-08
    Размерно квантованные и нелинейные явления в конденсированных средах
    Онлайн

    Биология

    Նախաենթալեզվային և մենավոր ուղու կորիզների քայքայման ազդեցությունը կապույտ բծի ֆոնային իմպուլսային ակտիվության վրա և նրանց դերը ստրեսային պրոցեսներում

    Աշխատությունը նվիրված է ուղեղի ցողունի որոշակի կառուցվածքների՝ նախաենթալեզվային և մենավոր ուղու կորիզների, ինչպես նաև կապույտ բծի նեյրոնային համակարգի փոխկապակցված գործունեության ուսումնասիրությանը և դրանց նշանակությանը սթրեսային գործընթացներում։ Հետազոտության կենտրոնում կապույտ բծի ֆոնային իմպուլսային ակտիվությունն է, որը կապված է ուղեղում նորադրեներգիկ նեյրոնների գործունեության հետ և կարևոր դեր ունի օրգանիզմի գրգռվածության, ուշադրության, արթունության, ինքնավար կարգավորման և սթրեսային պատասխանների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրության առանձնահատկությունն այն է, որ դիտարկվում է նշված նյարդային կորիզների քայքայման կամ գործունեության խանգարման ազդեցությունը կապույտ բծի ինքնաբուխ նեյրոնային ակտիվության վրա՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու տարբեր ուղեղային կենտրոնների միջև առկա ֆունկցիոնալ կապերը։ Նախաենթալեզվային և մենավոր ուղու կորիզները ներգրավված են զգայական և վիսցերալ տեղեկատվության մշակման ու փոխանցման գործընթացներում, այդ պատճառով դրանց փոփոխությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգնել հասկանալու, թե ինչպես են ներքին օրգաններից և ինքնավար նյարդային համակարգից եկող ազդակները ազդում ուղեղի նորադրեներգիկ համակարգերի գործունեության վրա։ Աշխատության շրջանակում հատկապես կարևոր է նեյրոնների ֆոնային իմպուլսային ակտիվության փոփոխությունների գրանցումն ու համեմատական վերլուծությունը՝ տարբեր փորձարարական պայմաններում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նյարդային համակարգի այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով արտաքին կամ ներքին սթրեսային ազդակները փոխակերպվում են կենտրոնական նյարդային համակարգի կայուն ֆունկցիոնալ պատասխանների։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ սթրեսի նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմների, ինքնավար կարգավորման և ուղեղի ցողունի նեյրոնային համակարգերի փոխազդեցության ավելի խորքային ըմբռնման համար։ Թեման հատկապես հետաքրքիր է նրանով, որ կապույտ բծի գործունեությունը սերտորեն կապված է օրգանիզմի ադապտացիոն արձագանքների հետ, իսկ դրա ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությունը կարող է լրացուցիչ պատկերացում տալ սթրեսային վիճակների ձևավորման և կարգավորման նյարդային մեխանիզմների վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել նեյրոֆիզիոլոգներին, նյարդաբաններին, կենսաբաններին, բժշկական մասնագետներին, ինչպես նաև կենտրոնական և ինքնավար նյարդային համակարգերի փոխազդեցությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է ուղեղի ցողունի տարբեր կորիզների միջև ֆունկցիոնալ փոխհարաբերությունների և դրանց միջոցով սթրեսային գործընթացների կարգավորման մեխանիզմների բացահայտման տեսանկյունից։

    Обновлено. 2026-09-04
    Նախաենթալեզվային և մենավոր ուղու կորիզների քայքայման ազդեցությունը կապույտ բծի ֆոնային իմպուլսային ակտիվության վրա և նրանց դերը ստրեսային պրոցեսներում
    Онлайн

    Лингвистика

    ՀԱՎԵԼՎԱԾ

    «Հավելված» բառը հայերենում բազմիմաստ է և կիրառվում է տարբեր ոլորտներում՝ ըստ համատեքստի։ Ամենատարածված իմաստով այն նշանակում է որևէ հիմնական փաստաթղթին, օրենքին, գրքին կամ աշխատանքին կցված լրացուցիչ նյութ, որը պարզաբանում կամ ընդլայնում է հիմնական բովանդակությունը։ Օրինակ՝ իրավական փաստաթղթերում հավելվածը կարող է պարունակել լրացուցիչ պայմաններ, աղյուսակներ կամ բացատրություններ, որոնք անհրաժեշտ են ամբողջական ընկալման համար, բայց չեն ներառվել հիմնական տեքստում։ Կրթական և գիտական աշխատանքներում հավելվածը հաճախ օգտագործվում է որպես հավելյալ նյութերի բաժին, որտեղ տեղադրվում են գծագրեր, հաշվարկներ, վիճակագրական տվյալներ կամ այլ օժանդակ տեղեկություններ։ Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում «հավելված» բառը կարող է նշանակել նաև ծրագրային հավելում (application), այսինքն՝ ինքնուրույն գործող ծրագրային համակարգ կամ բջջային հավելված, որը կատարում է որոշակի գործառույթներ օգտատիրոջ համար։ Բառի ընդհանուր իմաստային առանձնահատկությունն այն է, որ այն միշտ կապված է հիմնական բովանդակությանը լրացնող կամ ընդլայնող տեղեկատվության հետ։ Հավելվածները կարևոր դեր ունեն տեղեկատվության կառուցվածքային ներկայացման մեջ, քանի որ թույլ են տալիս հիմնական տեքստը պահել հստակ և համառոտ, իսկ մանրամասները ներկայացնել առանձին բաժնում։ Այսպիսով, «հավելված» հասկացությունը կիրառվում է ինչպես իրավական, գիտական և կրթական ոլորտներում, այնպես էլ տեխնոլոգիական միջավայրում՝ ունենալով լրացնող և ընդլայնող նշանակություն։

    Обновлено. 2026-10-23
    ՀԱՎԵԼՎԱԾ
    Онлайн

    Экономика

    Սոցիալապես անապահով խավերի կենսամակարդակի բարձրացման պետական կարգավորման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալապես անապահով բնակչության խմբերի կենսամակարդակի բարձրացման գործում պետական կարգավորման դերի, կիրառվող սոցիալ-տնտեսական մեխանիզմների և դրանց կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սոցիալական խոցելիության պատճառների, աղքատության և եկամուտների անհավասարության դրսևորումների, ինչպես նաև բնակչության տարբեր խմբերի սոցիալական պաշտպանության անհրաժեշտության գնահատումն է։ Կենսամակարդակը դիտարկվում է որպես բազմագործոն հասկացություն, որը ներառում է ոչ միայն տնային տնտեսությունների եկամուտներն ու սպառման հնարավորությունները, այլև աշխատանքի, կրթության, առողջապահության, բնակարանային պայմանների և հիմնական սոցիալական ծառայությունների հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական սոցիալական քաղաքականության այն գործիքներին, որոնք ուղղված են անապահովության հետևանքների մեղմմանը և մարդկանց տնտեսական ինքնուրույնության հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Դրանց շրջանակում կարող են դիտարկվել սոցիալական աջակցության ծրագրերը, նպաստների և այլ փոխանցումների համակարգերը, զբաղվածության խթանման միջոցառումները, մասնագիտական կրթության հնարավորությունները և սոցիալական ծառայությունների կազմակերպումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է սոցիալական աջակցության հասցեականության և արդյունավետության գնահատումը՝ պարզելու համար, թե պետական միջոցներն ինչ չափով են հասնում առավել խոցելի խմբերին և նպաստում նրանց կենսապայմանների կայուն բարելավմանը։ Քննության առարկա կարող են լինել նաև սոցիալական ծրագրերի ֆինանսավորման, կառավարման, շահառուների ընտրության և տարբեր պետական ու տեղական կառույցների միջև համագործակցության խնդիրները։ Կարևորվում է պասիվ սոցիալական աջակցության և ակտիվ սոցիալական քաղաքականության համադրումը, երբ եկամտային օժանդակությանը զուգահեռ ստեղծվում են աշխատանքի շուկա մուտք գործելու, մասնագիտական կարողություններ զարգացնելու և երկարաժամկետ տնտեսական ինքնաբավություն ապահովելու հնարավորություններ։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել տարածքային անհավասարություններին և քաղաքային ու գյուղական բնակավայրերում սոցիալական ծառայությունների հասանելիության տարբերություններին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական քաղաքականության, հանրային ֆինանսների, աշխատանքի տնտեսագիտության և պետական կառավարման մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով սոցիալապես անապահով բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման պետական մեխանիզմների արդյունավետությունը և սոցիալական պաշտպանության համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

    Обновлено. 2026-09-27
    Սոցիալապես անապահով խավերի կենսամակարդակի բարձրացման պետական կարգավորման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում
    Онлайн

    Химия

    Ֆունկցիոնալ տեղակալված Y-լակտոնների սինթեզի նոր մեթոդներ

    Այս աշխատանքը նվիրված է ֆունկցիոնալ տեղակալված Y-լակտոնների (γ-լակտոնների) սինթեզի նոր մեթոդների մշակմանը և դրանց ռեակցիոն մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ օրգանական քիմիայի ժամանակակից մոտեցումների շրջանակում։ Աշխատությունում դիտարկվում են տարբեր սինթետիկ ուղիներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ կառուցվածքային բազմազանությամբ օժտված լակտոնային համակարգեր՝ վերահսկելով ստերեոքիմիական արդյունքը և ֆունկցիոնալ խմբերի դիրքորոշումը մոլեկուլում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կատալիտիկ գործընթացներին, ներառյալ օրգանոկատալիզը և մետաղակատալիզը, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել ելքը և ընտրողականությունը՝ մեղմ ռեակցիոն պայմաններում։ Քննարկվում են նաև ցիկլացման տարբեր ռազմավարություններ՝ ներքին էսթերացման, օքսիդատիվ ցիկլացման և ռադիկալային մեխանիզմների հիման վրա, ինչպես նաև դրանց կիրառելիությունը բարդ կառուցվածքով բնական և կենսաակտիվ միացությունների սինթեզում։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ առաջարկվող նոր մեթոդները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ դեղագործական քիմիայի, նյութագիտության և կենսաօրգանական միացությունների նախագծման ոլորտներում՝ ապահովելով ավելի արդյունավետ և ընտրողական սինթետիկ գործիքակազմ։

    Обновлено. 2026-09-17
    Ֆունկցիոնալ տեղակալված Y-լակտոնների սինթեզի նոր մեթոդներ