Միասնական հողատեղեկատվական համակարգի ստեղծման հիմնախնդիրները ՀՀ- ում

Փիլիսոփայություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է XIX դարի հայ փիլիսոփայական մտքի պատմափիլիսոփայական հայեցակարգերի ուսումնասիրությանը՝ մեթոդաբանական վերլուծության տեսանկյունից՝ ընդգծելով հայ հասարակական-փիլիսոփայական մտածողության ձևավորման օրինաչափությունները, գաղափարական ուղղությունները և եվրոպական փիլիսոփայական հոսանքների ազդեցությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել XIX դարի հայ փիլիսոփաների և հասարակական մտավորականների մոտ ձևավորված պատմության փիլիսոփայական ընկալումները՝ պատմության ընթացքի իմաստի, ժողովրդի դերի, առաջընթացի գաղափարի և ազգային ինքնության ձևավորման համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են այն հիմնական հայեցակարգերը, որոնք կապված են լուսավորականության, ռոմանտիզմի և ազգային-ազատագրական գաղափարախոսությունների հետ, ինչպես նաև դրանց արտացոլումը հայ մտավոր միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մեթոդաբանական մոտեցումների վերլուծությանը՝ ինչպես են XIX դարի հայ մտածողները մեկնաբանել պատմական գործընթացները՝ կիրառելով թե՛ աստվածաբանական, թե՛ ռացիոնալ-փիլիսոփայական և պատմական-համեմատական մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է հայ փիլիսոփայական մտքի կապը ռուսական և եվրոպական դպրոցների հետ՝ ցույց տալով գաղափարական փոխազդեցությունների և տեղայնացման գործընթացները։ Միաժամանակ վերլուծվում է պատմափիլիսոփայական հայեցակարգերի դերը ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և մշակութային վերածննդի գործընթացներում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ փիլիսոփայության պատմության համար՝ նպաստելով XIX դարի գաղափարական ժառանգության համակարգված և մեթոդաբանորեն հիմնավորված վերաիմաստավորմանը։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է Մ. Գ. Ներսիսյանի գիտական ժառանգության մեջ հայ ազատագրական շարժման և Հայոց ցեղասպանության պատմության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պատմաբանի աշխատություններում հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի, Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության վիճակի, հայկական հարցի և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ ձևավորված գիտական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պատմական, քաղաքական և հասարակական պայմանների վերլուծությանը, որոնցում ձևավորվել և զարգացել են հայ ազատագրական շարժման տարբեր դրսևորումները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի ազգային-ազատագրական կազմակերպություններին, հասարակական-քաղաքական գործիչներին, հայ բնակչության ինքնապաշտպանական պայքարին և Օսմանյան իշխանությունների քաղաքականությանը՝ դրանք դիտարկելով պատմական իրադարձությունների փոխկապակցվածության համատեքստում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Հայոց ցեղասպանության պատմության ուսումնասիրությանը՝ ներառյալ դրա նախադրյալները, կազմակերպման և իրականացման գործընթացները, հայ բնակչության զանգվածային տեղահանություններն ու կոտորածները, ինչպես նաև միջազգային արձագանքներն ու պատմական հետևանքները։ Ներսիսյանի գիտական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նրա աղբյուրագիտական և պատմագիտական մոտեցումները, օգտագործված փաստաթղթային ու վավերագրական նյութերի նշանակությունը և այդ նյութերի հիման վրա կատարված պատմական եզրահանգումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև պատմաբանի ներդրման գնահատումը հայ պատմագիտության զարգացման գործում և նրա աշխատությունների նշանակությունը հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Կարող է վերլուծվել նաև այն, թե ինչպես են ազգային-ազատագրական շարժման և ցեղասպանության հիմնահարցերը ներկայացվում մեկ ընդհանուր պատմական գործընթացի շրջանակում՝ հաշվի առնելով ազգային ինքնապաշտպանության, քաղաքական պայքարի և պետական քաղաքականության փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է ոչ միայն կոնկրետ պատմաբանի գիտական ժառանգության գնահատման, այլև հայ պատմագրության զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, պատմագրության մասնագետներին, Հայոց ցեղասպանության և հայ ազգային-ազատագրական շարժումների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով ուսումնասիրություններ կատարող ուսանողներին։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է ֆինանսավորման ժամանակակից գործիքների՝ լիզինգի և վարկավորման (փոխառության) էության, տեսակների և կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են լիզինգի տնտեսական բովանդակությունը, դրա ձևերը՝ ֆինանսական և օպերատիվ լիզինգ, ինչպես նաև լիզինգային պայմանագրերի կառուցվածքը, կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները։ Հեղինակը վերլուծում է վարկային հարաբերությունների հիմունքները, վարկերի տեսակները, տոկոսադրույքների ձևավորման մեխանիզմները, վարկային ռիսկերի գնահատումը և վարկունակության որոշման չափանիշները։ Գրքում համեմատվում են լիզինգը և ավանդական վարկը՝ ընդգծելով դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները տարբեր տնտեսական իրավիճակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին բիզնեսի ֆինանսավորման հնարավորություններին, ներդրումային նախագծերի իրականացման աղբյուրներին և ֆինանսական շուկաների դերին կապիտալի հասանելիության ապահովման գործում։ Քննարկվում են նաև ֆինանսական ինստիտուտների գործունեությունը, պետական կարգավորման ազդեցությունը և միջազգային փորձի կիրառելիությունը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագիտության, ֆինանսների, բանկային գործի և բիզնես կառավարման ոլորտներով հետաքրքրվող ուսանողների, մասնագետների և ձեռնարկատերերի համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է հեռահաղորդակցության համակարգերում կիրառվող բազմաշերտ կիսահաղորդչային կառուցվածքների օպտիկական հատկությունների թվային մոդելավորմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով կլանող և ճառագայթող շերտերի վարքին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մաթեմատիկական և հաշվարկային մեթոդների միջոցով նկարագրել, թե ինչպես են նման բարդ կառուցվածքները փոխազդում էլեկտրամագնիսական ճառագայթման հետ և ինչպես կարելի է կանխատեսել դրանց օպտիկական բնութագրերը՝ առանց յուրաքանչյուր տարբերակ ֆիզիկապես պատրաստելու և փորձարկելու։ Բազմաշերտ կիսահաղորդչային համակարգերը կազմված են տարբեր նյութերի և հաստությունների հաջորդական շերտերից, որոնց օպտիկական հատկությունները կարող են զգալիորեն տարբերվել։ Այդ շերտերի սահմաններում տեղի ունեցող անդրադարձումները, բեկումները, ինտերֆերենցիան և ճառագայթման կլանումը միասին ձևավորում են ամբողջ համակարգի սպեկտրային արձագանքը։ Աշխատության շրջանակում թվային մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այդ գործընթացները՝ փոփոխելով շերտերի նյութը, հաստությունը, բեկման ցուցիչը, կլանման գործակիցը և կառուցվածքի երկրաչափական պարամետրերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կլանող միջավայրերում լույսի տարածման ուսումնասիրությունը։ Երբ էլեկտրամագնիսական ալիքը անցնում է կիսահաղորդչային շերտով, դրա ինտենսիվությունը կարող է նվազել նյութի կողմից էներգիայի կլանման հետևանքով։ Միաժամանակ որոշ կիսահաղորդչային կառուցվածքներ կարող են ոչ միայն կլանել, այլև ճառագայթել էլեկտրամագնիսական էներգիա, ինչն առանձնահատուկ նշանակություն ունի օպտոէլեկտրոնային և հեռահաղորդակցական սարքերում։ Այդ պատճառով մոդելավորումը պետք է հաշվի առնի ինչպես կլանման, այնպես էլ ճառագայթման գործընթացները և դրանց փոխադարձ ազդեցությունը։ Բազմաշերտ կառուցվածքների կարևոր առանձնահատկությունը միջշերտային բազմաթիվ անդրադարձումների առաջացումն է։ Յուրաքանչյուր շերտի սահմանին ալիքի մի մասը կարող է անդրադառնալ, իսկ մյուս մասը՝ անցնել հաջորդ շերտ, ինչի հետևանքով ձևավորվում են ինտերֆերենցիոն երևույթներ։ Դրանց շնորհիվ հնարավոր է ստանալ որոշակի ալիքային երկարությունների ուժեղացում կամ թուլացում և նպատակային ձևավորել կառուցվածքի սպեկտրային բնութագրերը։ Թվային հաշվարկները թույլ են տալիս ուսումնասիրել անդրադարձման, փոխանցման և կլանման գործակիցների կախվածությունը ալիքի երկարությունից, ինչպես նաև հայտնաբերել ռեզոնանսային վիճակները և օպտիկական կորուստների առավել նշանակալի աղբյուրները։ Աշխատության կարևոր կիրառական ուղղությունը հեռահաղորդակցության համակարգերի համար օպտիկական և օպտոէլեկտրոնային սարքերի նախագծումն է։ Նման համակարգերում օգտագործվող կիսահաղորդչային կառուցվածքների օպտիկական պարամետրերի ճիշտ ընտրությունը կարող է ազդել ազդանշանի փոխանցման արդյունավետության, ճառագայթման հզորության, հաճախականային ընտրողականության և ընդհանուր էներգետիկ արդյունավետության վրա։ Թվային մոդելավորումը հատկապես արժեքավոր է նախագծման փուլում, քանի որ հնարավորություն է տալիս համեմատաբար արագ ուսումնասիրել բազմաթիվ կառուցվածքային տարբերակներ և ընտրել առավել արդյունավետ լուծումները։ Հետազոտությունը կարող է առնչվել նաև կիսահաղորդչային լազերների, լուսադիոդների, ֆոտոդետեկտորների, օպտիկական ֆիլտրերի և այլ օպտոէլեկտրոնային տարրերի տեսական մոդելավորմանը։ Աշխատության մեթոդաբանական արժեքը կայանում է նրանում, որ ֆիզիկական երևույթների ուսումնասիրությունը համակցվում է թվային հաշվարկի հետ՝ հնարավորություն տալով կառուցվածքի պարամետրերի և ստացվող օպտիկական արդյունքների միջև քանակական կապ հաստատել։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է բազմաշերտ կիսահաղորդչային համակարգերի օպտիկական հատկությունների ուսումնասիրության ժամանակակից հաշվարկային մոտեցում, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել կառուցվածքների կլանող և ճառագայթող հատկությունները, կանխատեսել դրանց սպեկտրային վարքը և օպտիմալացնել պարամետրերը հեռահաղորդակցության ու օպտոէլեկտրոնիկայի կիրառությունների համար։

Գրականություն

Ստեղծագործությունը երգիծական-բարոյախոսական արձակ է, որտեղ հեղինակը համեմատության և հակադրության միջոցով բացահայտում է մարդկային բնավորությունների, վարքագծերի և հասարակական մոտեցումների տարբերությունները։ Ստեղծագործության հիմքում դրված է այն գաղափարը, որ նույն իրավիճակում մարդիկ կարող են գործել լրիվ տարբեր ձևերով՝ կախված իրենց բարոյական արժեքներից, կրթությունից, կամքից և ներքին համոզմունքներից։ Րաֆֆին այս հակադրությունները ներկայացնում է հաճախ հեգնանքով և թեթև երգիծանքով՝ ընդգծելով մարդկային թուլությունները, անտրամաբանական վարքը և երբեմն նաև հասարակական կեղծ արժեքները։ Միաժամանակ գործը ունի բարոյական շերտ՝ ընթերցողին մղելով մտածելու ճիշտ և սխալ ընտրությունների մասին և հասկանալու, որ մարդու իրական արժեքը երևում է նրա վարքի և որոշումների մեջ։ Լեզուն պարզ է, պատկերավոր և հասանելի, ինչը թույլ է տալիս գաղափարական բովանդակությունը փոխանցել անմիջական և ազդեցիկ ձևով։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ճյուղավորված ջրատար համակարգերում հեղուկի ոչ ստացիոնար շարժման հիդրավլիկական օրինաչափությունների, դինամիկական առանձնահատկությունների և հաշվարկային մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ջրատար ցանցերում հոսքի արագության, ճնշման և ծախսի ժամանակային փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց առաջացման պատճառներն ու ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրատարների ճյուղավորման հանգույցներում հոսքերի փոխազդեցությանը, ճնշման ալիքների տարածմանը, հիդրավլիկական հարվածի առաջացման պայմաններին և անցումային գործընթացների զարգացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են հեղուկի շարժումը նկարագրող դիֆերենցիալ հավասարումները, զանգվածի և շարժման քանակի պահպանման օրենքների կիրառումը, ինչպես նաև ջրատարների երկրաչափական և հիդրավլիկական բնութագրերի ազդեցությունը ոչ ստացիոնար գործընթացների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանային և սկզբնական պայմանների որոշմանը, ճյուղավորված համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորմանը և թվային հաշվարկների միջոցով հոսքի փոփոխական պարամետրերի գնահատմանը։ Կարևորվում են պոմպային սարքավորումների աշխատանքի ռեժիմների փոփոխության, փականների բացման ու փակման, ջրի սպառման տատանումների և հնարավոր վթարային իրավիճակների ազդեցությունները ջրատար ցանցի հուսալիության վրա։ Դիտարկվում են ճնշման վտանգավոր տատանումների կանխարգելման, հիդրավլիկական համակարգերի պաշտպանության և շահագործման արդյունավետության բարձրացման ինժեներական մոտեցումները։ Հետազոտության թեման գործնական նշանակություն ունի բնակավայրերի ջրամատակարարման, արդյունաբերական ջրատարների, ոռոգման համակարգերի և հիդրոտեխնիկական ենթակառուցվածքների նախագծման ու շահագործման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հիդրավլիկայի մասնագետների, հիդրոտեխնիկների, ջրամատակարարման համակարգերի ինժեներների, կիրառական մաթեմատիկոսների, հետազոտողների և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։