Միասնական ընտանիքում ։ (ՍՍՀՄ կազմավորման 60-ամյակը) ։ Գրականության հանձնարարական ցանկ

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պետության պարտքային քաղաքականության ազդեցության ուսումնասիրությանը տնտեսական աճի վրա՝ համադրելով տեսական մոտեցումները և գործնական կիրառությունները։ Գրքում վերլուծվում են պետական պարտքի ձևավորման աղբյուրները, դրա կառուցվածքային առանձնահատկությունները և սպասարկման մեխանիզմները՝ դիտարկելով դրանց ազդեցությունը մակրոտնտեսական կայունության և տնտեսական զարգացման դինամիկայի վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր տնտեսական տեսությունների մոտեցումները պետական պարտքի և տնտեսական աճի փոխկապակցվածության վերաբերյալ՝ ներառյալ քեյնսյան, նեոկլասիկական և ժամանակակից էնդոգեն աճի մոդելները։ Աշխատության մեջ հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքներին, երբ պետական պարտքը կարող է խթանել տնտեսական աճը՝ ներդրումների ֆինանսավորման և ենթակառուցվածքների զարգացման միջոցով, ինչպես նաև այն ռիսկերին, երբ պարտքի բարձր մակարդակը կարող է սահմանափակել տնտեսական ներուժը։ Ուսումնասիրությունը ներառում է նաև Հայաստանի Հանրապետության օրինակով իրականացված վերլուծություն՝ գնահատելով պարտքային բեռի կառուցվածքը, արտաքին և ներքին պարտքի հարաբերակցությունը և դրանց ազդեցությունը տնտեսական ցուցանիշների վրա։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական կառավարման մասնագետների, ուսանողների և մակրոտնտեսական քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է հանքաքարի մանրացման տեխնոլոգիական գործընթացներում կիրառվող էլեկտրատեխնիկական համակարգերի մոնիթորինգի մոդելի մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել սարքավորումների աշխատանքի հուսալիությունը, արդյունավետությունը և վերահսկելիությունը։ Ուսումնասիրվում են արդյունաբերական էլեկտրատեխնիկական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, տեխնիկական վիճակի գնահատման մեթոդները և գործառնական պարամետրերի վերահսկման ժամանակակից մոտեցումները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության մեխանիզմներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ժամանակին հայտնաբերել սարքավորումների խափանումների նախանշանները, օպտիմալացնել տեխնոլոգիական գործընթացները և նվազեցնել արտադրական կորուստները։ Քննարկվում են ավտոմատացված կառավարման համակարգերի, չափիչ սարքերի, թվային տեխնոլոգիաների և մոդելավորման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները հանքարդյունաբերական ոլորտում։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի արդյունաբերական ձեռնարկությունների տեխնիկական սպասարկման կատարելագործման, էներգաարդյունավետության բարձրացման և արտադրական գործընթացների թվայնացման խնդիրների ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել էլեկտրատեխնիկայի, ավտոմատացման, հանքարդյունաբերության և տեխնոլոգիական համակարգերի կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային քաղաքականության գործիքների ուսումնասիրությանը, դրանց կիրառման արդյունավետության գնահատմանը և կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են հարկային քաղաքականության ձևավորման և իրականացման տեսական ու գործնական հիմքերը, հարկերի դերը պետական եկամուտների ապահովման, տնտեսական գործընթացների կարգավորման և սոցիալ-տնտեսական զարգացման խթանման գործում։ Վերլուծվում են հարկային համակարգի հիմնական բաղադրիչները, հարկման մեխանիզմները, հարկային դրույքաչափերի և արտոնությունների կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հարկային վարչարարության արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային քաղաքականության ազդեցությանը ձեռնարկատիրական գործունեության, ներդրումային միջավայրի, տնտեսական ակտիվության և տարբեր սոցիալական խմբերի եկամուտների վրա։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են Հայաստանի հարկային համակարգի զարգացման հիմնական միտումները, առկա խնդիրներն ու սահմանափակումները, հարկային բեռի ձևավորման առանձնահատկությունները և հարկային եկամուտների հավաքագրման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև հարկային արտոնությունների նպատակահարմարությունը, ստվերային տնտեսության և հարկային խախտումների նվազեցման մեխանիզմները, հարկ վճարողների և պետական մարմինների փոխհարաբերությունների բարելավման ուղիները, ինչպես նաև ժամանակակից թվային տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները հարկային վարչարարության կատարելագործման գործընթացում։ Ուսումնասիրության արդյունքում ներկայացվում են հարկային քաղաքականության գործիքների արդյունավետության բարձրացման և դրանց ավելի նպատակային կիրառման հնարավոր ուղղություններ, որոնք կարող են նպաստել պետական բյուջեի եկամուտների կայուն աճին, հարկային կարգապահության ամրապնդմանը, տնտեսական գործունեության համար առավել բարենպաստ պայմանների ստեղծմանը և հարկային համակարգի հավասարակշռված զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսների և հարկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման համակարգի ներկայացուցիչների, հետազոտողների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայերենի և իվերերեն լեզվի (վրացերենի հին անվանումներից մեկի) հնարավոր մերձավորության հարցին՝ դիտարկելով երկու լեզուների կառուցվածքային, բառապաշարային և պատմական փոխհարաբերությունները համեմատական լեզվաբանական տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը փորձում է պարզել, թե արդյոք գոյություն ունեն բավարար լեզվական հիմքեր՝ խոսելու այդ երկու լեզուների միջև գենետիկ մերձավորության մասին, թե դրանք պարզապես տարածքային և մշակութային երկարատև շփումների արդյունքում ձևավորված փոխազդեցությունների արդյունք են։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունաբանական համակարգերի, ձևաբանության և հիմնական բառապաշարի համեմատությանը, որտեղ վերլուծվում են հնարավոր զուգահեռները և տարբերությունները։ Աշխատանքը նաև քննարկում է պատմական աղբյուրների տվյալները՝ կապված Կովկասի ժողովուրդների վաղ շփումների հետ, ինչպես նաև այն գիտական վարկածները, որոնք տարբեր ժամանակներում առաջ են քաշվել երկու լեզուների ծագման և զարգացման վերաբերյալ։ Ընդհանուր եզրակացություններում ընդգծվում է, որ նման համեմատությունները պահանջում են խիստ մեթոդաբանական մոտեցում, քանի որ տարածքային մոտիկությունը ինքնին դեռևս բավարար հիմք չէ լեզվական ազգակցության հաստատման համար, և անհրաժեշտ է տարբերակել լեզվական փոխառությունները իրական գենետիկ կապերից։

Բնապահպանություն

Բնապահպանության կրթությունը նպատակ ունի բարձրացնել մարդկանց բնության, բնական ռեսուրսների և շրջակա միջավայրի պահպանության նկատմամբ գիտելիքները, ձևավորել էկոլոգիական մտածողություն, պատասխանատվություն և վարքագիծ, որը способ է ապահովել շրջակա միջավայրի կայուն զարգացումը։ Հայաստանի Հանրապետությունում բնապահպանության կրթությունը առանձնանում է ինտեգրված մոտեցմամբ՝ ընդգրկելով դպրոցական ծրագրերում բնագիտությունը, կենսաբանությունը, սոցիալական գիտությունները, ինչպես նաև լրացուցիչ կրթական ծրագրեր, ճամբարներ և հասարակական արշավներ։ Կրթության կազմակերպումն իրականացվում է պետական, տեղական և ոչ կառավարական հաստատությունների համագործակցությամբ՝ ապահովելով մասնագիտական ուսուցում, գիտական հետազոտությունների աջակցություն և հանրության մասնակցություն բնապահպանական նախագծերում։ Հայաստանի համար հատուկ կարևոր է ներառել տեղական էկոհամակարգերի, ջրային և անտառային ռեսուրսների պահպանության խնդիրները, բնական աղետների կանխարգելման և կլիմայական փոփոխությունների ազդեցության վերաբերյալ կրթությունը։ Բնապահպանության կրթությունը նպաստում է հասարակության էկոլոգիական մտածողության ձևավորմանը, երիտասարդների ակտիվ մասնակցությանը բնապահպանական ծրագրերին և պետական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը՝ ապահովելով էկոլոգիական կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ գիտելիքներ և հմտություններ։

Պատմություն

Այս աշխատանքը նվիրված է XVIII դարի երկրորդ կեսին Երևանի խանության պատմության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով Մատենադարանում պահպանվող պարսկերեն վավերագրերի վրա՝ որպես առաջնային աղբյուրային նյութի, որը հնարավորություն է տալիս վերականգնել տարածաշրջանի քաղաքական, վարչական և սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը։ Հեղինակը վերլուծում է խանության վարչական կառուցվածքը, տեղական իշխանության համակարգը և Օսմանյան ու Պարսկական ազդեցությունների փոխազդեցությունը՝ ընդգծելով Երևանի խանության ռազմավարական նշանակությունը Հարավային Կովկասում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարսկերեն փաստաթղթերում արտացոլված հարկային քաղաքականությանը, հողային հարաբերություններին և բնակչության սոցիալական կազմին, որոնք կարևոր տեղեկություններ են տալիս ժամանակաշրջանի ներքին կյանքի մասին։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է տեղական վարչական էլիտայի և կենտրոնական իշխանության հարաբերությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանի քաղաքական անկայունության պատճառները XVIII դարի երկրորդ կեսին։ Ներկայացվում է աղբյուրների քննադատական վերլուծության մեթոդաբանությունը՝ շեշտելով փաստաթղթերի լեզվաբանական, պատմական և համատեքստային մեկնաբանության կարևորությունը։ Շեշտվում է, որ Մատենադարանի պարսկերեն վավերագրերը բացառիկ արժեք ունեն Երևանի խանության պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով վերականգնել տարածաշրջանի իրական պատմական պատկերը և լրացնել հայ և արևելյան աղբյուրների միջև առկա տեղեկատվական բացերը։