Ներքին վերահսկողության և աուդիտի կատարելագործման ուղիները ՀՀ զբոսաշրջային կազմակերպություններում

Տնտեսագիտություն

Դրամաշրջանառությունը և դրամական զանգվածը տնտեսագիտության կարևոր հասկացություններ են, որոնք նկարագրում են տնտեսության մեջ փողի շարժը և ընդհանուր քանակը։ Դրամաշրջանառությունը վերաբերում է փողի անընդհատ շարժին տնտեսության ներսում՝ ապրանքների և ծառայությունների փոխանակման, աշխատավարձերի վճարման, վարկերի տրամադրման և այլ ֆինանսական գործարքների միջոցով։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես է փողը շրջանառվում տնտեսության բոլոր սուբյեկտների՝ բնակչության, ձեռնարկությունների, բանկերի և պետության միջև՝ ապահովելով տնտեսական գործընթացների անխափան ընթացքը։ Դրամական զանգվածը, իր հերթին, արտահայտում է տնտեսությունում տվյալ պահին առկա ամբողջ փողի ընդհանուր քանակը, որը ներառում է կանխիկ գումարը շրջանառության մեջ և բանկային հաշիվներում գտնվող միջոցները։ Դրամական զանգվածը սովորաբար բաժանվում է տարբեր մակարդակների՝ ըստ իրացվելիության աստիճանի, օրինակ՝ M0 (կանխիկ փող), M1 (կանխիկ գումար + ընթացիկ հաշիվներ), M2 (ավելի լայն փողային զանգված՝ ներառյալ խնայողական ավանդները) և այլն։ Այս ցուցանիշները կարևոր են, քանի որ դրանց փոփոխությունները ուղղակի ազդեցություն ունեն գնաճի, տոկոսադրույքների և տնտեսական ակտիվության վրա։ Եթե դրամական զանգվածը չափազանց արագ աճում է առանց արտադրության համապատասխան աճի, դա կարող է բերել գնաճի, իսկ դրա չափազանց սահմանափակումը կարող է դանդաղեցնել տնտեսական զարգացումը։ Դրամաշրջանառությունը և դրամական զանգվածը միասին թույլ են տալիս վերլուծել տնտեսության ֆինանսական վիճակը և արդյունավետ իրականացնել դրամավարկային քաղաքականություն։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ներդրումային ռազմավարության ձևավորմանն ու իրականացման ընթացքին՝ գնահատելով դրա ազդեցությունը երկրի տնտեսական զարգացման, ներդրումային միջավայրի բարելավման և արտաքին կապերի ամրապնդման վրա։ Նյութում վերլուծվում են տարբեր ոլորտների՝ արդյունաբերություն, էներգետիկա, ինֆորմատիկա, գյուղատնտեսություն և ծառայություններ ներդրումային ծրագրերի հնարավորությունները, ներդրողների համար մրցակցային առավելությունների ստեղծման ուղիները, ինչպես նաև ներդրումային ռիսկերի և խոչընդոտների գնահատումը։ Աշխատությունը ընդգծում է պետական քաղաքականության, հարկային խրախուսումների, ֆինանսական աջակցության գործիքների և իրավական միջավայրի կարևորությունը՝ նպատակ ունենալով ներգրավել ներքին և արտաքին ներդրումներ։ Նյութում ներկայացվում են նաև ռազմավարական պլանավորման մեթոդներ, ներդրումային գործընթացների մոնիտորինգ և կանխատեսումներ՝ հիմնված տնտեսական ցուցանիշների, շուկայի պահանջարկի և միջազգային փորձի վրա։ Աշխատությունը կարևոր է տնտեսագետների, պետական կառավարման մարմինների, ներդրողների և ֆինանսական մասնագետների համար՝ ուղղված Հայաստանի տնտեսական զարգացման և ներդրումային միջավայրի կայունության ապահովմանը։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Աբիյանեի բարբառի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել դրա լեզվական առանձնահատկությունները, ձևավորման նախադրյալները և հայերենի բարբառային համակարգում ունեցած տեղը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել բարբառի հնչյունական և հնչույթաբանական համակարգը, ձայնավորների ու բաղաձայնների արտասանական առանձնահատկությունները, շեշտադրությունը, հնչյունափոխական երևույթները, ինչպես նաև բառապաշարի և բառաձևերի յուրահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական կառուցվածքին՝ ուսումնասիրելով գոյականների, դերանունների, բայերի և խոսքի այլ մասերի ձևաբանական առանձնահատկությունները, հոլովական ու խոնարհման համակարգերը և դրանց կիրառությունը կենդանի խոսքում։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև շարահյուսական կառուցվածքի քննությունը, որի միջոցով բացահայտվում են նախադասությունների կազմության, բառերի կապակցության և խոսքի կազմակերպման տեղային առանձնահատկությունները։ Բարբառային բառապաշարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու տեղական կենցաղին, մշակույթին, ավանդույթներին և պատմական միջավայրին վերաբերող բառերին ու արտահայտություններին՝ ցույց տալով լեզվի և համայնքի մշակութային կյանքի փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև համեմատական դիտարկումներ՝ Աբիյանեի բարբառի առանձնահատկությունները հայերենի այլ բարբառների և գրական լեզվի հետ համադրելու նպատակով։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնելու բարբառի ինքնատիպ գծերը, պատմական զարգացումները և լեզվական փոխազդեցությունների հետևանքները։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է ոչ միայն լեզվաբանական, այլև ազգագրական ու մշակութաբանական տեսանկյունից, քանի որ բարբառը կարևոր դեր ունի տվյալ համայնքի լեզվական հիշողության և մշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել բարբառագետներին, հայերենագետներին, լեզվաբաններին, բանահյուսության և ազգագրության մասնագետներին, ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի առաջին կեսի ամերիկյան էքսպերիմենտալ պոեզիայի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակաշրջանի գրական և մշակութային գործընթացները, որոնց պայմաններում բանաստեղծները ձգտում էին վերանայել ավանդական բանաստեղծական ձևերը և ստեղծել արտահայտչական նոր միջոցներ։ Վերլուծվում են չափածոյի կառուցվածքի, ռիթմի, տաղաչափության, շարահյուսության, բառապաշարի և բանաստեղծական պատկերի հետ կապված փորձարարական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազատ չափածոյի տարածմանը, լեզվական նորարարություններին, տեքստի տեսողական կազմակերպմանը, բառերի և հնչյունների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև բանաստեղծական խոսքի ավանդական կառուցվածքի վերափոխմանը։ Դիտարկվում է ամերիկյան պոեզիայի կապը մոդեռնիզմի, ավանգարդային գեղարվեստական որոնումների և ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային փոփոխությունների հետ։ Քննարկվում է եվրոպական գրական և գեղարվեստական ուղղությունների ազդեցությունը ամերիկյան բանաստեղծական միջավայրի վրա՝ միաժամանակ կարևորելով ազգային գրականության ինքնուրույն զարգացման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բանաստեղծական տեքստում հեղինակի անհատական ձայնի, առօրյա խոսքի, քաղաքային միջավայրի, տեխնոլոգիական փոփոխությունների և նոր իրականության ընկալման արտահայտման ձևերին։ Ուսումնասիրվում են նաև ժանրային սահմանների ընդլայնման, լեզվական պայմանականությունների վերանայման և ընթերցողի ընկալման նոր եղանակների ձևավորման խնդիրները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամերիկյան էքսպերիմենտալ պոեզիան դիտարկել որպես XX դարի գրական նորարարությունների կարևոր բաղադրիչ և բացահայտել դրա ազդեցությունը հետագա բանաստեղծական ուղղությունների զարգացման վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, ամերիկյան գրականության, պոեզիայի տեսության և համեմատական գրականագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման գործընթացում պետական կարգավորման դերի, կիրառվող տնտեսական մեխանիզմների և դրանց կատարելագործման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում ձեռնարկատիրական գործունեության համար նպաստավոր միջավայրի ձևավորումը, պետական աջակցության գործիքների արդյունավետությունը, վարչարարական և ֆինանսական խոչընդոտների բացահայտումը, ինչպես նաև տնտեսության տարբեր ոլորտներում փոքր ու միջին տնտեսավարող սուբյեկտների կայուն զարգացման նախադրյալներն են։ Փոքր և միջին ձեռնարկատիրությունը դիտարկվում է որպես տնտեսական ակտիվության, մրցակցության, զբաղվածության, նորարարության և տարածքային զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որի արդյունավետ գործունեության համար նշանակություն ունի պետական քաղաքականության կանխատեսելի և համակարգված բնույթը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հարկային և վարկային քաղաքականության, պետական ֆինանսական աջակցության, ձեռնարկությունների գրանցման ու գործունեության վարչարարական ընթացակարգերի, ներդրումային միջավայրի և գործարարների իրավունքների պաշտպանության հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությանը, քանի որ փոքր և միջին կազմակերպությունների զարգացման հնարավորությունները հաճախ կապված են վարկավորման պայմանների, ներդրումային միջոցների ներգրավման և ֆինանսական ռիսկերի կառավարման հետ։ Կարևոր ուղղություն է նաև պետական կարգավորման և շուկայական ինքնակարգավորման միջև արդյունավետ հարաբերակցության ուսումնասիրությունը՝ նպատակ ունենալով սահմանել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք մի կողմից ապահովում են անհրաժեշտ վերահսկողություն և իրավական պաշտպանություն, իսկ մյուս կողմից չեն ստեղծում անհարկի վարչարարական բեռ։ Կարող են դիտարկվել նաև նորաստեղծ ձեռնարկությունների աջակցությունը, գործարար կրթության և խորհրդատվական ծառայությունների զարգացումը, նորարարական գործունեության խթանումը և փոքր ու միջին ձեռնարկությունների մասնակցությունը արտաքին տնտեսական հարաբերություններին։ Հայաստանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև մարզերում ձեռնարկատիրական ակտիվության ընդլայնումը և տնտեսական հնարավորությունների տարածքային անհամաչափությունների նվազեցումը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել պետական քաղաքականության տարբեր գործիքների համեմատական գնահատում և միջազգային փորձի ուսումնասիրություն՝ ազգային տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ առանձնահատկություններին համապատասխան կիրառելի մոտեցումների բացահայտման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ձեռնարկատիրության տնտեսագիտության, պետական տնտեսական կարգավորման և տնտեսական քաղաքականության մոտեցումները՝ ուղղված փոքր ու միջին ձեռնարկությունների գործունեության համար առավել արդյունավետ և կայուն զարգացման միջավայրի ձևավորման հնարավորությունների բացահայտմանը։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գրադարանային համակարգի 2011 թվականի վիճակագրական տվյալների համակողմանի վերլուծությանը՝ ընդգրկելով հանրային, համայնքային և այլ տիպի գրադարանների գործունեության հիմնական ցուցանիշները։ Գրքում ներկայացվում են գրադարանների ֆոնդերի ծավալը, ընթերցողների թիվը, այցելությունների հաճախականությունը, գրքային շրջանառությունը, ինչպես նաև մարդկային ռեսուրսների և նյութատեխնիկական ապահովվածության վիճակը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև գրադարանային համակարգի զարգացման դինամիկան՝ համեմատելով նախորդ տարիների տվյալների հետ և բացահայտելով ոլորտում առկա հիմնական միտումները, այդ թվում՝ որոշ տարածաշրջաններում ընթերցողների թվի նվազում և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ազդեցության աճ։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանային ծառայությունների արդյունավետությանը, հավաքածուների համալրման խնդիրներին և մասնագիտական կադրերի պատրաստվածությանը։ Վերլուծվում են նաև թվայնացման գործընթացները և տեղեկատվական միջավայրի զարգացումը, որոնք ազդում են գրադարանների գործառույթների փոփոխության վրա։ Ներկայացվում են վիճակագրական մեթոդներով ստացված արդյունքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել համակարգի ընդհանուր վիճակը և մշակել զարգացման հնարավոր ուղղություններ։ Գիրքը նախատեսված է գրադարանագետների, տեղեկատվական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և մշակութային քաղաքականության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։