Исследование реакций ацилирования, алкилирования и таутомерии β- или ᵧ-гидроксилсодержащих иминов

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է շուկայական տնտեսության անցման պայմաններում արտադրության նյութական ապահովման համակարգի ձևավորման և գործունեության տնտեսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության շինարարական համալիրի օրինակով։ Հետազոտության առանցքում արտադրական գործընթացի համար անհրաժեշտ հումքի, նյութերի, սարքավորումների և այլ նյութատեխնիկական ռեսուրսների ձեռքբերման, բաշխման ու արդյունավետ օգտագործման մեխանիզմների վերափոխումն է տնտեսական հարաբերությունների փոփոխության պայմաններում։ Նյութական ապահովումը դիտարկվում է որպես արտադրության շարունակականության, ծախսերի կառավարման և կազմակերպությունների մրցունակության վրա անմիջական ազդեցություն ունեցող համակարգ, որի նշանակությունն առավել ընդգծվում է կենտրոնացված մատակարարման մեխանիզմներից շուկայական հարաբերությունների անցման ժամանակ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նախկին վարչահրամայական մատակարարման համակարգի վերափոխման առանձնահատկությունները, արտադրողների և մատակարարների միջև նոր տնտեսական կապերի ձևավորումը, նյութական ռեսուրսների շուկաների զարգացումը և պայմանագրային հարաբերությունների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել շինարարական կազմակերպությունների նյութական պահանջարկի պլանավորմանը, մատակարարների ընտրությանը, պաշարների կառավարմանը, փոխադրման ու պահեստավորման ծախսերին և անհրաժեշտ ռեսուրսների ժամանակին ձեռքբերման խնդիրներին։ Շինարարության ոլորտում նյութական ապահովման արդյունավետությունը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ արտադրական գործընթացը կապված է բազմաթիվ տեսակի շինանյութերի և տեխնիկական միջոցների օգտագործման, տարբեր մատակարարների հետ համագործակցության և աշխատանքների փուլային կազմակերպման հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ներքին արտադրության և ներմուծվող նյութական ռեսուրսների հարաբերակցությանը, գների փոփոխությունների ազդեցությանը շինարարության ինքնարժեքի վրա և մատակարարման շղթաների կայունության խնդիրներին։ Կարևոր ուղղություն է նյութական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը՝ կորուստների նվազեցման, պաշարների օպտիմալացման և շրջանառու միջոցների արդյունավետ կառավարման տեսանկյունից։ Անցումային տնտեսության պայմաններում կարող են նշանակալի լինել նաև մրցակցային միջավայրի ձևավորումը, մասնավոր ձեռնարկատիրության զարգացումը և պետական կարգավորման փոփոխվող դերը նյութատեխնիկական ապահովման ոլորտում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է արտադրության տնտեսագիտության, նյութատեխնիկական ապահովման, շինարարության տնտեսագիտության և լոգիստիկ կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել շուկայական հարաբերությունների ձևավորման փուլում շինարարական համալիրի նյութական ապահովման հիմնական խնդիրներն ու դրանց արդյունավետ կազմակերպման հնարավոր ուղղությունները։

Այլ առարկաներ

Այս գիրքը գործնական-ուսումնական բնույթի ձեռնարկ է, որը նվիրված է Microsoft Excel աղյուսակային խմբագրիչի կիրառմանը իրական աշխատանքային և ուսումնական խնդիրներում։ Այն նախատեսված է սկսնակ և միջին մակարդակի օգտվողների համար։ Գրքում ներկայացվում են Excel-ի հիմնական հնարավորությունները՝ տվյալների մուտքագրում, աղյուսակների կառուցում, բանաձևերի կիրառություն և պարզ հաշվարկների իրականացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆունկցիաների օգտագործմանը՝ SUM, AVERAGE, IF և այլ հիմնական գործիքներ։ Ներկայացվում են նաև տվյալների վերլուծության գործիքներ՝ գրաֆիկների կառուցում, տվյալների տեսակավորում և ֆիլտրում։ Սա օգնում է հասկանալ, թե ինչպես կարելի է մեծ տվյալների հետ աշխատել ավելի արդյունավետ և համակարգված ձևով։ Գիրքը պարունակում է բազմաթիվ գործնական օրինակներ, որոնք ցույց են տալիս Excel-ի կիրառությունը հաշվապահության, կրթության, վիճակագրության և այլ ոլորտներում։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան հայ փիլիսոփայական մտքի նշանավոր ներկայացուցիչ Հովհան Որոտնեցու մեկնողական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ հատկապես Արիստոտելի երկերի ընկալման, բացատրության և հայկական մտավոր միջավայրում վերաիմաստավորման տեսանկյունից։ Հետազոտության առանցքում նրա մեկնաբանական մեթոդն է, փիլիսոփայական հասկացությունների մեկնությունը և արիստոտելյան տրամաբանության ու իմացաբանական սկզբունքների յուրացումը։ Քննվում է, թե ինչպես է մեկնիչը բացատրում բարդ փիլիսոփայական դրույթները, սահմանում հիմնական հասկացությունները, պարզաբանում դրանց փոխհարաբերությունները և դրանք ներառում միջնադարյան հայկական կրթական ու գիտական ավանդույթի մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տրամաբանական կատեգորիաների, դատողության, ապացուցման, պատճառականության, էության և հատկության վերաբերյալ գաղափարների մեկնաբանությանը։ Կարևորվում է նաև մեկնության կառուցվածքը՝ բնագրի առանձին դրույթների պարզաբանումից մինչև դրանց գաղափարական նշանակության ավելի լայն բացահայտումը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե որքանով է մեկնիչը հետևում նախորդ մեկնողական ավանդույթներին և որտեղ է դրսևորում ինքնուրույն փիլիսոփայական մոտեցում։ Այդ համատեքստում դիտարկվում են անտիկ փիլիսոփայության և միջնադարյան քրիստոնեական աշխարհայացքի փոխհարաբերությունները, քանի որ Արիստոտելի գաղափարների ընկալումը տեղի էր ունենում արդեն ձևավորված աստվածաբանական և փիլիսոփայական միջավայրում։ Քննվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես են անտիկ փիլիսոփայական հասկացությունները հարմարեցվել հայերեն գիտական լեզվին, ինչ տերմինաբանական միջոցներ են կիրառվել դրանց իմաստային ճշգրտությունը պահպանելու համար և ինչ դեր է այդ աշխատանքը կատարել հայ փիլիսոփայական բառապաշարի զարգացման գործում։ Առանձին նշանակություն ունի մեկնողական ժառանգության կրթական գործառույթը․ նման աշխատությունները ծառայել են ոչ միայն որպես փիլիսոփայական տեքստերի բացատրություններ, այլև որպես տրամաբանական մտածողության, բանավեճի և գիտելիքի համակարգված յուրացման միջոցներ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու նաև հայ միջնադարյան դպրոցներում արիստոտելյան փիլիսոփայության տարածման առանձնահատկությունները և մեկնողական գրականության դերը գիտական գիտելիքի փոխանցման գործում։ Համեմատական քննությունը կարող է բացահայտել կապերը հունական փիլիսոփայական սկզբնաղբյուրների, նախորդ մեկնիչների ավանդույթի և հայկական մեկնողական դպրոցի միջև։ Այսպիսով, աշխատանքը նպաստում է միջնադարյան հայ փիլիսոփայության պատմության, տրամաբանական մտքի զարգացման և անտիկ գիտական ժառանգության հայկական ընկալման առավել ամբողջական ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով մեկնիչին որպես տարբեր մտավոր ավանդույթների միջև գիտական ու մշակութային կապի կարևոր ներկայացուցիչ։

Մանկավարժություն

Հրատարակությունը նվիրված է Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի գործունեության հիսունամյա տարեդարձին և այդ առիթով կազմակերպված հանդիսավոր ժողովին։ Այն ներառում է տոնական հավաքի ընթացքում արտասանված ճառերն ու ներկայացված հաշվետվությունը, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուրային նյութ են XIX դարի արևելագիտական կրթության, հայկական կրթական հաստատությունների և Մոսկվայի հայ համայնքի մշակութային ու մտավոր կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Նյութերում անդրադարձ է կատարվում ինստիտուտի հիմնադրման պատմությանը, դրա ստեղծման նպատակներին, կրթական առաքելությանը և գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Հաստատությունը կարևոր դեր է ունեցել արևելյան լեզուների ուսումնասիրության և ուսուցման գործում՝ միաժամանակ հանդիսանալով հայագիտական կրթության ու մշակութային գործունեության նշանակալի կենտրոն։ Հոբելյանական բնույթը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ներկայացնելու հաստատության անցած ճանապարհը, այլև ամփոփելու նրա գործունեության արդյունքները։ Ճառերում կարող են ընդգծվել ուսումնական գործընթացի կազմակերպումը, դասավանդվող լեզուները, կրթական ծրագրերը, դասախոսների և ուսուցիչների աշխատանքը, ինչպես նաև սովորողների պատրաստության մակարդակը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն կարող են ներկայացնել արևելյան լեզուների ուսումնասիրության մեթոդների և այդ բնագավառում հաստատության ունեցած ավանդի վերաբերյալ դիտարկումները։ Հրատարակության հաշվետու հատվածը կարող է պարունակել տեղեկություններ հաստատության նյութական և կազմակերպական վիճակի, ուսումնական գործունեության, աշակերտների կամ ուսանողների թվի, դասավանդող կազմի, գրադարանի և այլ կրթամշակութային ռեսուրսների վերաբերյալ։ Այդ տվյալները կարևոր են ոչ միայն ինստիտուտի պատմությունը վերականգնելու, այլև ժամանակաշրջանի կրթական հաստատությունների գործունեության համեմատական ուսումնասիրության համար։ Հոբելյանական խոսքերում, բնականաբար, կարող են հիշատակվել նաև հաստատության հիմնադիրներն ու բարերարները, որոնց գործունեությունը կապված էր կրթության և մշակույթի զարգացման հետ։ Այդ համատեքստում նյութը կարող է արժեքավոր տեղեկություններ պահպանել հաստատության ձևավորման և հետագա զարգացման գործում ներդրում ունեցած անձանց մասին։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ-ռուսական մշակութային կապերի պատմության տեսանկյունից։ Մոսկվայում գործող կրթական կենտրոնի գործունեությունը արտացոլում է հայ մտավորականության, կրթական գործիչների և ռուսական ակադեմիական միջավայրի փոխգործակցությունը։ Արևելյան լեզուների ուսուցումը միաժամանակ կապվում էր տարածաշրջանի ժողովուրդների լեզուների, պատմության և մշակույթի գիտական ուսումնասիրության հետ։ Նյութը կարող է օգտագործվել նաև XIX դարի արևելագիտության զարգացման պատմությունն ուսումնասիրելիս։ Այդ ժամանակաշրջանում արևելյան լեզուների և մշակույթների նկատմամբ գիտական հետաքրքրությունը Եվրոպայում և Ռուսաստանում ընդլայնվում էր, իսկ մասնագիտացված կրթական հաստատությունները կարևոր դեր էին ստանձնում համապատասխան մասնագետների պատրաստման գործում։ Հոբելյանական ժողովի նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացնելու, թե ինչպես էր այդ գործընթացում իր տեղը զբաղեցնում տվյալ ինստիտուտը։ Հրատարակության սկզբնաղբյուրային արժեքը պայմանավորված է նաև նրա ժամանակակից բնույթով․ այն ներկայացնում է հաստատության գործունեության գնահատականը հենց դրա հիսունամյակի կապակցությամբ։ Այդ պատճառով տեքստը կարող է պարունակել ինչպես փաստական տեղեկություններ, այնպես էլ ժամանակաշրջանին բնորոշ գնահատականներ, գաղափարներ և կրթական-մշակութային առաջնահերթություններ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը արժեքավոր հուշագրական և հաշվետու նյութ է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Լազարյան ինստիտուտի ձևավորման ու զարգացման պատմությունը, արևելյան լեզուների ուսուցման ավանդույթները, հայագիտական կրթության կազմակերպումը և XIX դարի ռուսահայ կրթամշակութային միջավայրը։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, հայագետներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրողներին։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անձի զարգացման ընթացքում առաջացող տարիքային ճգնաժամերի հոգեբանական բնույթի, առանձնահատկությունների և հաղթահարման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ մարդու հոգեկան և անձնային զարգացումը շարունակական, բայց միաժամանակ անհավասար գործընթաց է, որի որոշ փուլերում տեղի են ունենում արժեքների, ինքնագիտակցության, վարքագծի, հարաբերությունների և սեփական անձի նկատմամբ վերաբերմունքի էական փոփոխություններ։ Աշխատության մեջ տարիքային ճգնաժամերը դիտարկվում են որպես զարգացման օրինաչափ փուլեր, որոնց ընթացքում նախկինում ձևավորված հոգեբանական կառուցվածքները կարող են վերափոխվել՝ նախապատրաստելով անձին զարգացման հաջորդ մակարդակին։ Քննարկվում են տարբեր տարիքային փուլերին բնորոշ ճգնաժամային դրսևորումները, դրանց առաջացման հնարավոր պատճառները և անձի հոգեբանական զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանկության, դեռահասության, պատանեկության և հասունության տարբեր փուլերում ինքնագիտակցության, ինքնագնահատականի, սոցիալական դերերի, արժեքային կողմնորոշումների և միջանձնային հարաբերությունների փոփոխություններին։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է նաև ներքին և արտաքին գործոնների փոխազդեցությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են ընտանիքը, կրթական միջավայրը, սոցիալական հարաբերությունները, կյանքի պայմանների փոփոխությունները և անձի անհատական առանձնահատկությունները ազդել ճգնաժամի ընթացքի և դրա հաղթահարման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ճգնաժամային իրավիճակներում առաջացող հուզական լարվածության, ներքին հակասությունների, անորոշության, ինքնուրույնության ձգտման և նոր կենսական նպատակների ձևավորման ուսումնասիրությունը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են նաև ճգնաժամերի հաղթահարման արդյունավետ հոգեբանական մեխանիզմները և աջակցող միջավայրի նշանակությունը։ Ընդգծվում է, որ տարիքային ճգնաժամը պարտադիր չէ դիտարկել միայն որպես բացասական կամ խանգարող երևույթ, քանի որ այն կարող է դառնալ անձնային աճի, ինքնաճանաչման, ինքնուրույնության զարգացման և նոր արժեքային համակարգի ձևավորման կարևոր փուլ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել անձի զարգացման դինամիկայի, տարիքային անցումային փուլերի հոգեբանական բարդությունների և դրանց հաղթահարման պայմանների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել զարգացման և կրթական հոգեբանության մասնագետների, ուսուցիչների, հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, ուսանողների և անձի տարիքային զարգացման օրինաչափություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մշակույթ

Ժողովածուն ընդգրկում է «Ժառանգության պահպանություն՝ հանուն կայուն ապագայի» միջազգային գիտաժողովի շրջանակում ներկայացված գիտական զեկուցումներն ու ուսումնասիրությունները և նվիրված է Հայաստանի ազգային գրադարանի պետական կարգավիճակ ստանալու 105-ամյակին։ Հրատարակությունը համախմբում է մշակութային, գրքային և տեղեկատվական ժառանգության պահպանության, ուսումնասիրման, թվայնացման և հանրահռչակման վերաբերյալ տարբեր մասնագիտական մոտեցումներ։ Նյութերում անդրադարձ է կատարվում գրադարանների, արխիվների, թանգարանների և այլ մշակութային հաստատությունների դերին՝ պատմական և մշակութային արժեքների պահպանման ու ապագա սերունդներին փոխանցման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրավոր և տպագիր ժառանգության պահպանման ժամանակակից մեթոդներին, թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը, հավաքածուների կառավարմանը, վերականգնման և պահպանական աշխատանքներին, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության հասանելիության և հանրային օգտագործման ընդլայնմանը։ Ժողովածուն ներկայացնում է նաև միջազգային համագործակցության, մասնագիտական փորձի փոխանակման և մշակութային ժառանգության պահպանության ոլորտում նորարարական մոտեցումների նշանակությունը։ Հայաստանի ազգային գրադարանի պատմական դերի անդրադարձը հնարավորություն է տալիս արժևորելու հաստատության գործունեությունը հայկական գրքային և տեղեկատվական ժառանգության պահպանման, գիտական շրջանառության և հասարակության մշակութային կյանքի զարգացման գործում։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, արխիվագետներին, թանգարանագետներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, վերականգնող մասնագետներին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և մշակութային ժառանգության պահպանությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։