Կենսաակտիվ պոլիմերներ

Տնտեսագիտություն

Գործազրկության էությունը վերաբերում է այն իրավիճակին, երբ աշխատունակ և աշխատելու պատրաստ մարդիկ չեն կարողանում գտնել համապատասխան աշխատանք՝ չնայած ակտիվորեն փնտրում են այն։ Այն համարվում է կարևոր մակրոտնտեսական խնդիր, քանի որ ազդում է ինչպես անհատի եկամտի և կյանքի որակի, այնպես էլ երկրի տնտեսական աճի և արտադրողականության վրա։ Գործազրկությունը կարող է առաջանալ տարբեր պատճառներով՝ տնտեսական անկումների, տեխնոլոգիական փոփոխությունների, կառուցվածքային անհամապատասխանությունների կամ աշխատաշուկայի ժամանակավոր անհավասարակշռությունների հետևանքով։ Գործազրկության հիմնական տեսակներն են՝ ֆրիկցիոն (կարճաժամկետ՝ աշխատանք փոխելու կամ նոր աշխատանք փնտրելու ժամանակ առաջացող), կառուցվածքային (երբ աշխատողների հմտությունները չեն համապատասխանում շուկայի պահանջներին), ցիկլային (տնտեսական անկումների հետևանքով առաջացող), սեզոնային (տարվա որոշ եղանակներին աշխատանքների նվազման հետևանքով) և թաքնված գործազրկություն (երբ մարդիկ աշխատում են իրենց ներուժից ցածր արդյունավետությամբ)։ Գործազրկության բնական մակարդակը այն մակարդակն է, որը գոյություն ունի տնտեսությունում նույնիսկ կայուն տնտեսական աճի պայմաններում և ներառում է ֆրիկցիոն և կառուցվածքային գործազրկությունը։ Այն չի կարող ամբողջությամբ վերացվել, քանի որ միշտ կան մարդիկ, ովքեր փոխում են աշխատանքը կամ նոր են մտնում աշխատաշուկա, ինչպես նաև կան կառուցվածքային փոփոխություններ տնտեսության մեջ։ Բնական մակարդակը համարվում է այն «նորմալ» գործազրկության մակարդակը, որի դեպքում տնտեսությունը գտնվում է երկարաժամկետ հավասարակշռության մեջ, իսկ ինֆլյացիան չի արագանում։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով նոր լույս տեսած և գրադարանային հավաքածուներում համալրված գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և մասնագետներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն միջազգային հրատարակչական դաշտում թողարկված նոր գրականության վերաբերյալ։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտության, մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման ժամանակակից միտումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ռեսուրս, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել օտարալեզու նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ տարբեր երկրների հեղինակների և հետազոտողների աշխատանքներին, ինչպես նաև ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է միջազգային գիտելիքների տարածմանը, միջմշակութային հաղորդակցության զարգացմանը և համաշխարհային գրական ու գիտական ժառանգության հասանելիության ընդլայնմանը։

Գրականություն

Այս թեման ներկայացնում է հայ մեծանուն կոմպոզիտոր, երաժշտագետ, երգիչ և հոգևորական Կոմիտասի կյանքն ու գործունեությունը, ով համարվում է հայկական ազգային երաժշտության գիտական հիմքերի ստեղծողը և հայ երաժշտական ինքնության ձևավորման ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Կոմիտասը ծնվել է 1869 թվականին Կուտինա (Քյոթահիա) քաղաքում և մկրտության ժամանակ ստացել է Սողոմոն Սողոմոնյան անունը։ Վաղ տարիքում կորցնելով ծնողներին՝ նա տեղափոխվել է Էջմիածին, որտեղ սկսեց իր հոգևոր և երաժշտական կրթությունը։ Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում նա առանձնահատուկ տաղանդ դրսևորեց երաժշտության նկատմամբ և շուտով ձեռնադրվեց հոգևորական՝ ստանալով Կոմիտաս անունը։ Նա հետագայում ուսանել է Բեռլինում՝ խորացնելով իր գիտելիքները երաժշտագիտության, կոմպոզիցիայի և եվրոպական դասական երաժշտության ոլորտներում։ Կոմիտասի ամենակարևոր ներդրումը հայկական ժողովրդական և հոգևոր երգերի հավաքագրումն ու գիտական ուսումնասիրությունն էր, որի ընթացքում նա շրջել է Հայաստանի տարբեր շրջաններում և գրանցել հազարավոր ժողովրդական երգեր։ Նրա աշխատանքը ցույց տվեց, որ հայկական երաժշտությունը ունի յուրահատուկ կառուցվածք, ռիթմ և մեղեդիական համակարգ, որը տարբերվում է եվրոպական երաժշտական ավանդույթներից։ Կոմիտասը նաև ստեղծեց բազմաթիվ երգչախմբային ստեղծագործություններ և մշակեց հայկական բազմաձայնության սկզբունքները։ Նրա գործունեությունը մեծ դեր ունեցավ հայկական ազգային երաժշտական դպրոցի ձևավորման գործում։ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ժամանակ Կոմիտասը ձերբակալվեց և ենթարկվեց ծանր հոգեբանական տրավմայի, որի հետևանքով նա դադարեց ստեղծագործել և կյանքի վերջին տարիները անցկացրեց Փարիզում՝ հոգեբուժական խնամքի տակ։ Նա մահացավ 1935 թվականին։ Կոմիտասի ժառանգությունը անգնահատելի է, քանի որ նա ոչ միայն պահպանեց և ուսումնասիրեց հայկական երաժշտական մշակույթը, այլ նաև այն բարձրացրեց համաշխարհային գիտական մակարդակի՝ դարձնելով այն ազգային ինքնության կարևոր խորհրդանիշ։

Բժշկություն

Տուբերկուլյոզի արտաթոքային ձևը հիվանդության տեսակ է, որի դեպքում միկոբակտերիաները ախտահարում են ոչ թե միայն թոքերը, այլև մարդու օրգանիզմի այլ օրգաններ և հյուսվածքներ։ Տուբերկուլյոզը վարակիչ հիվանդություն է, որը հիմնականում առաջանում է Mycobacterium tuberculosis բակտերիայից և կարող է տարածվել արյան կամ ավշային համակարգի միջոցով՝ հասնելով տարբեր օրգաններ։ Արտաթոքային տուբերկուլյոզը կարող է ախտահարել ոսկրերը, հոդերը, ավշային հանգույցները, երիկամները, միզասեռական համակարգը, ուղեղի թաղանթները և այլ օրգաններ։ Այս ձևը հաճախ ավելի դժվար է հայտնաբերվում, քանի որ ախտանիշները կարող են լինել ոչ սպեցիֆիկ՝ երկարատև թուլություն, ջերմություն, ցավ ախտահարված հատվածում, քաշի կորուստ և ընդհանուր վատ ինքնազգացողություն։ Օրինակ՝ ոսկրային տուբերկուլյոզի դեպքում կարող են առաջանալ ցավեր և շարժման սահմանափակումներ, իսկ նյարդային համակարգի ախտահարման դեպքում՝ գլխացավեր և նյարդաբանական խանգարումներ։ Արտաթոքային տուբերկուլյոզի ախտորոշումը պահանջում է լաբորատոր, ռենտգենաբանական և միկրոբիոլոգիական հետազոտություններ, ինչպես նաև երբեմն բիոպսիա։ Բուժումը երկարատև է և հիմնականում ներառում է հակատուբերկուլյոզային դեղամիջոցների համակցված ընդունում՝ բժշկի խիստ հսկողությամբ։ Հիվանդության կանխարգելման համար կարևոր է ժամանակին հայտնաբերումը, BCG պատվաստումը, առողջ ապրելակերպը և վարակված անձանց հետ շփման սահմանափակումը։ Արտաթոքային տուբերկուլյոզը համարվում է լուրջ բժշկական խնդիր, սակայն ճիշտ բուժման դեպքում հնարավոր է լիարժեք ապաքինում և բարդությունների կանխում։

Ինֆորմատիկա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է էլեկտրաէներգետիկական համակարգերում առաջացող ասինխրոն ռեժիմների կառավարման համար հարմարվողական (ադապտիվ) կառավարման սարքերի և դրանց սինթեզի մեթոդների մշակմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են էներգահամակարգերի դինամիկական վարքագիծը, կայունության խախտման պատճառները և ասինխրոն ռեժիմների առաջացման մեխանիզմները, որոնք կարող են հանգեցնել համակարգի աշխատանքի արդյունավետության նվազման կամ վթարային իրավիճակների։ Հեղինակը ներկայացնում է մաթեմատիկական մոդելներ, ալգորիթմներ և ծրագրատեխնիկական լուծումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս իրական ժամանակում վերահսկել համակարգի վիճակը, գնահատել փոփոխվող պարամետրերը և ավտոմատ կերպով հարմարեցնել կառավարման ազդակները՝ ապահովելով էներգահամակարգի կայուն և հուսալի աշխատանքը։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոշոր էլեկտրաէներգետիկական ցանցերի համաժամացման, անցումային գործընթացների վերլուծության, վթարների կանխարգելման և ավտոմատ կառավարման ժամանակակից մեթոդների կիրառմանը։ Աշխատությունը ներառում է նաև փորձարարական և մոդելային հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք հիմնավորում են առաջարկվող լուծումների արդյունավետությունը և կիրառելիությունը իրական էներգահամակարգերում։ Հրատարակությունը նախատեսված է էլեկտրաէներգետիկայի, ավտոմատ կառավարման համակարգերի, էլեկտրատեխնիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտների գիտաշխատողների, ինժեներների, ասպիրանտների և ուսանողների համար՝ ներկայացնելով էներգահամակարգերի հուսալիության և կառավարման արդիական խնդիրների լուծման նորարարական մոտեցումներ։

Բժշկություն

Ծննդաբերության խթանումն ու կարգավորումը պրոստագլանդիններով ներկայացնում է կլինիկա-փորձարարական հետազոտությունների կարևոր ուղղություն մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ոլորտում, որի նպատակն է գնահատել պրոստագլանդինների կիրառման արդյունավետությունն ու անվտանգությունը ծննդաբերական գործընթացի արհեստական կամ բժշկական խթանման ժամանակ։ Պրոստագլանդինները կենսաբանական ակտիվ լիպիդային միացություններ են, որոնք բնականաբար մասնակցում են արգանդի վզիկի հասունացմանը, արգանդի կծկողական ակտիվության կարգավորմանը և ծննդաբերության բնական ընթացքի մեկնարկին, իսկ դրանց սինթետիկ անալոգները բժշկական պրակտիկայում օգտագործվում են այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է ինդուկցիա՝ օրինակ հետաձգված հղիության, պտղի կամ մոր ռիսկային վիճակների, կամ ծննդաբերության բնական առաջընթացի բացակայության դեպքում։ Կլինիկական հետազոտություններում ուսումնասիրվում են տարբեր պրոստագլանդինային պատրաստուկների՝ մասնավորապես E2 և E1 խմբերի անալոգների ազդեցությունը արգանդի վզիկի դիլատացիայի արագության, կծկումների ինտենսիվության, ծննդաբերության տևողության և հնարավոր կողմնակի ազդեցությունների վրա, ինչպիսիք են հիպերստիմուլյացիան, պտղի սթրեսը կամ մոր հեմոդինամիկ փոփոխությունները։ Փորձարարական մասում հաճախ կիրառվում են համեմատական խմբեր՝ գնահատելու համար պրոստագլանդինների արդյունավետությունը օքսիտոցինի կամ մեխանիկական մեթոդների հետ համեմատ, ինչպես նաև որոշվում են դեղաչափային և կիրառման ձևերի (գել, պեսարի, ներերակային) օպտիմալ տարբերակները։ Հետազոտությունների արդյունքները նպաստում են ավելի անվտանգ և վերահսկելի ծննդաբերական ինդուկցիայի արձանագրմանը, նվազեցնում են բարդությունների ռիսկը և բարելավում են ինչպես մոր, այնպես էլ նորածնի ելքերը՝ ապահովելով կլինիկական պրակտիկայի գիտական հիմք։