Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերջնական դատավարական որոշումների վերանայման հիմնահարցերը ՀՀ քրեական դատավարությունում

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականությունների փոխազդեցության, համաձայնեցման և արդյունավետ զուգակցման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մակրոտնտեսական կարգավորման հիմնական գործիքները, կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության նպատակներն ու մեխանիզմները, ինչպես նաև պետական բյուջեի եկամուտների և ծախսերի կառավարման ազդեցությունը տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնաճի վերահսկման, տնտեսական աճի խթանման, ֆինանսական կայունության ապահովման և պետական պարտքի կառավարման գործընթացներում երկու քաղաքականությունների փոխհամաձայնեցված իրականացման անհրաժեշտությանը։ Ուսումնասիրվում են տոկոսադրույքների, հարկային բեռի, պետական ծախսերի, բյուջետային պակասուրդի և դրամական զանգվածի փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ներդրումային ակտիվության, սպառման և համախառն պահանջարկի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկություններին, արտաքին տնտեսական ցնցումների ազդեցությանը և մակրոտնտեսական քաղաքականության իրականացման ընթացքում առաջացող սահմանափակումներին։ Կարևորվում են պետական կառավարման մարմինների և կենտրոնական բանկի համագործակցության մեխանիզմների կատարելագործումը, տնտեսական քաղաքականության կանխատեսելիության բարձրացումը և երկարաժամկետ մակրոտնտեսական հավասարակշռության ապահովումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է պորտլանդցեմենտի քիմիական ակտիվացման համար հատուկ ընդարձակող հավելանյութերի մշակմանը և դրանց ազդեցության ուսումնասիրմանը ցեմենտային համակարգերի հատկությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ցեմենտի հիդրատացման գործընթացի կառավարման և դրա արդյունքում ստացվող նյութի կառուցվածքային ու ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերի բարելավման խնդիրն է։ Ընդարձակող հավելանյութերի կիրառումը դիտարկվում է որպես ցեմենտային նյութերի ծավալային փոփոխությունները վերահսկելու և կարծրացման ընթացքում հնարավոր անցանկալի կծկումը նվազեցնելու միջոց։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են հատուկ հավելանյութերի քիմիական բաղադրությունը, դրանց փոխազդեցությունը պորտլանդցեմենտի բաղադրիչների հետ և հիդրատացման ընթացքում առաջացող գործընթացները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն քիմիական ռեակցիաներին, որոնց արդյունքում կարող են ձևավորվել ընդարձակվող հիդրատային միացություններ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը ցեմենտաքարի կառուցվածքի ձևավորման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հավելանյութերի օպտիմալ բաղադրության և դեղաչափի որոշումը՝ հաշվի առնելով ցեմենտի տեսակը, ջուր-ցեմենտ հարաբերակցությունը, կարծրացման պայմանները և նախատեսվող կիրառման ոլորտը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են գնահատվել խառնուրդների ամրությունը, ծավալային կայունությունը, ջրապահպանությունը, կարծրացման ժամանակը և այլ տեխնոլոգիական ու ֆիզիկամեխանիկական հատկություններ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հավելանյութերի և ցեմենտի համատեղելիությանը, քանի որ քիմիական ակտիվացման արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն հավելանյութի ակտիվությամբ, այլև ամբողջ ցեմենտային համակարգում ընթացող գործընթացների փոխազդեցությամբ։ Աշխատությունը կարող է ներառել փորձարարական հետազոտություններ, որոնց միջոցով համեմատվում են տարբեր բաղադրություններ և որոշվում դրանց ազդեցությունը ցեմենտային նյութի կառուցվածքի ու շահագործական հատկությունների վրա։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել ցեմենտային կապակցանյութերի արդյունավետության բարձրացման, հատուկ նշանակության շինանյութերի մշակման և բետոնային ու շաղախային համակարգերի տեխնոլոգիական բնութագրերի բարելավման համար։ Նման հավելանյութերի ճիշտ ընտրությունը կարող է նպաստել կծկումային դեֆորմացիաների նվազեցմանը, ծավալային կայունության բարձրացմանը և նյութի ծառայության ընթացքում ճաքերի առաջացման ռիսկի սահմանափակմանը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը հատկապես կարևոր է այն շինարարական համակարգերի համար, որտեղ պահանջվում են բարձր ամրություն, կայունություն և երկարաժամկետ շահագործման հուսալիություն։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել շինանյութերի տեխնոլոգներին, ցեմենտի և բետոնի մասնագետներին, նյութագետներին, քիմիկոսներին, շինարարական արդյունաբերության հետազոտողներին, ինժեներներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Այլ առարկաներ

Մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի սկզբնական շրջանում՝ 1918 թվականին, Ցարիցին քաղաքի պաշտպանության պատմությանը վերաբերող հայերեն և ռուսերեն գրականության հավաքագրմանը, համակարգմանը և ներկայացմանը։ Ցանկի թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է խորհրդային իշխանության հաստատման և ամրապնդման ժամանակաշրջանի ռազմաքաղաքական իրադարձությունները, Կարմիր բանակի կազմավորման գործընթացները, Ռուսաստանի հարավային շրջաններում ծավալված ռազմական գործողությունները և Վոլգայի ավազանի ռազմավարական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ցարիցինի պաշտպանությանը վերաբերող պատմական աղբյուրներին, Իոսիֆ Ստալինի գործունեության խորհրդային շրջանի գնահատականներին, ռազմական և քաղաքական ղեկավարության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև քաղաքի պաշտպանության կազմակերպման վերաբերյալ հրապարակումներին։ Մատենագիտական նյութերի թեմատիկ ընդգրկման տեսանկյունից կարևոր տեղ են զբաղեցնում քաղաքացիական պատերազմի պատմությանը, բոլշևիկյան կուսակցության գործունեությանը, խորհրդային պետական կառավարման ձևավորմանը և ռազմաքաղաքական իրադարձությունների լուսաբանմանը նվիրված աշխատությունները։ Ցարիցինը, գտնվելով Վոլգայի ափին և հանդիսանալով կարևոր արդյունաբերական ու տրանսպորտային կենտրոն, առանձնահատուկ նշանակություն ուներ տվյալ ժամանակաշրջանի ռազմական և տնտեսական գործընթացներում։ Քաղաքի շուրջ ծավալված իրադարձությունները խորհրդային պատմագրության մեջ լայնորեն ներկայացվել են որպես քաղաքացիական պատերազմի նշանակալի դրվագներից մեկը։ Հրատարակության վերնագրում ընդգծված է Ստալինի ղեկավար դերը, ինչը բնորոշ է հատկապես խորհրդային ժամանակաշրջանի այն պատմագրական մոտեցումներին, որոնցում քաղաքի պաշտպանության կազմակերպումը մեկնաբանվում էր նրա քաղաքական և ռազմական գործունեության կարևոր ձեռքբերումներից մեկը։ Միաժամանակ ժամանակակից պատմագիտական ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս այդ իրադարձությունները դիտարկելու ավելի լայն համատեքստում՝ հաշվի առնելով տարբեր ռազմական հրամանատարների, քաղաքական գործիչների և տեղական կառավարման մարմինների մասնակցությունը, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների հետագա գաղափարական մեկնաբանությունները։ Մատենագիտական ցանկի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված պատմագիտական պատկերացումների, խորհրդային գաղափարախոսության ազդեցության և պատմական հիշողության կառուցման առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հայերեն և ռուսերեն հրապարակումների ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պատմական թեմայի ներկայացումը տարբեր լեզվական միջավայրերում, խորհրդային պատմագիտական գրականության տարածման ուղիները և համապատասխան նյութերի մատչելիությունը հայ ընթերցողների համար։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում պատմական մենագրությունները, փաստաթղթերի ժողովածուները, հուշագրությունները, քաղաքական հրապարակումները, պարբերական մամուլի նյութերը և տեղեկատու բնույթի աշխատությունները, որոնք կարող են ծառայել որպես քաղաքացիական պատերազմի իրադարձությունների ուսումնասիրման աղբյուրներ։ Մատենագիտական հրատարակության առաջին պրակի նշանակությունը պայմանավորված է տվյալ թեմայով գրականության որոնման և հետազոտական աշխատանքների համար սկզբնական տեղեկատվական հիմք ապահովելու հնարավորությամբ։ Նմանատիպ ցանկերը կարևոր դեր ունեն գրադարանային և մատենագիտական գործունեության մեջ՝ նպաստելով պատմական գրականության հաշվառմանը, դասակարգմանը, պահպանմանը և գիտական շրջանառության մեջ օգտագործմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, պատմագրության մասնագետների, մատենագետների, գրադարանագետների, խորհրդային ժամանակաշրջանի քաղաքական և ռազմական պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի և խորհրդային պատմական գրականության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Սոցիոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության արդիական մոտեցումների ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետ իրագործման հնարավորությունների ու հեռանկարների վերլուծությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել սոցիալական պաշտպանության այնպիսի համակարգերի և մեխանիզմների անհրաժեշտությունը, որոնք հաշմանդամություն ունեցող անձանց կապահովեն ոչ միայն սոցիալական աջակցության որոշակի ձևերով, այլև հասարակական կյանքին լիարժեք և հավասար մասնակցության իրական հնարավորություններով։ Աշխատության հիմքում ընկած է հաշմանդամության նկատմամբ ժամանակակից մոտեցումը, որի շրջանակում շեշտը տեղափոխվում է միայն բժշկական կամ խնամակալական ընկալումներից դեպի մարդու իրավունքների, սոցիալական ներառման, հավասար հնարավորությունների և անկախ կյանքի սկզբունքները։ Այս տեսանկյունից հաշմանդամություն ունեցող անձը դիտարկվում է ոչ թե պարզապես սոցիալական աջակցության ստացող, այլ հասարակության լիարժեք անդամ, որի իրավունքների իրացման համար անհրաժեշտ է վերացնել ֆիզիկական, տեղեկատվական, կրթական, տնտեսական և սոցիալական խոչընդոտները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է սոցիալական պաշտպանության գործող համակարգի վերլուծությունը՝ ներառելով պետական նպաստները, սոցիալական ծառայությունները, վերականգնողական ծրագրերը, զբաղվածությանն աջակցող միջոցառումները, առողջապահական և կրթական ծառայությունների հասանելիությունը և սոցիալական աջակցության այլ ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական պաշտպանության հասցեականության, արդյունավետության և մատչելիության խնդիրներին, ինչպես նաև այն հանգամանքին, թե որքանով են գործող մեխանիզմները համապատասխանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրական կարիքներին։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ներառական կրթության, մասնագիտական ուսուցման և զբաղվածության հիմնախնդիրը, քանի որ տնտեսական ինքնուրույնությունը և աշխատանքային շուկայում հավասար մասնակցությունը սոցիալական ներառման առանցքային պայմաններից են։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են մատչելի միջավայրի ստեղծման, հասարակական տրանսպորտի, շենքերի և տեղեկատվական համակարգերի հասանելիության հարցերը, որոնք անմիջականորեն ազդում են մարդու ինքնուրույնության և հասարակական կյանքում մասնակցության հնարավորությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ընտանիքի, համայնքի, հասարակական կազմակերպությունների և պետական կառույցների դերերն ու փոխգործակցությունը սոցիալական պաշտպանության համակարգում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սոցիալական ծառայությունների ապակենտրոնացման և համայնքային մակարդակում դրանց հասանելիության հարցը, քանի որ արդյունավետ աջակցությունը պետք է հնարավորինս մոտ լինի անձի բնակության և առօրյա կյանքի միջավայրին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև խտրականության, սոցիալական մեկուսացման, աղքատության, գործազրկության և հասարակական կարծրատիպերի խնդիրներին, որոնք հաճախ սահմանափակում են հաշմանդամություն ունեցող անձանց լիարժեք ինտեգրումը հասարակության մեջ։ Հեռանկարային ուղղությունների շարքում կարևոր են անհատականացված սոցիալական ծառայությունների զարգացումը, անկախ կյանքի հնարավորությունների ընդլայնումը, անձի ինքնորոշման և որոշումների կայացման իրավունքի ապահովումը, թվային և ֆիզիկական հասանելիության բարելավումը, ինչպես նաև պետական և հասարակական կառույցների համագործակցության ամրապնդումը։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ դրա արդյունքները կարող են օգտագործվել սոցիալական քաղաքականության կատարելագործման, սոցիալական ծառայությունների արդյունավետության բարձրացման և ներառական հասարակության ձևավորմանն ուղղված ծրագրերի մշակման ընթացքում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, սոցիալական աշխատողներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, հասարակական կազմակերպություններին, հետազոտողներին և սոցիալական պաշտպանության ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանությունը դիտարկում է որպես մարդու իրավունքների և սոցիալական արդարության ապահովման համակարգային խնդիր՝ ընդգծելով պետական քաղաքականության, ծառայությունների, ներառական միջավայրի և հասարակական վերաբերմունքի փոխկապակցված բարեփոխումների անհրաժեշտությունը։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ճաքերի և անցքերի առկայությամբ ճկվող հեծանների մեխանիկական վարքի ուսումնասիրությանը՝ ներառելով դրանց դեֆորմացիայի, տատանումների և կայունության խնդիրները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե ինչպես են հեծանի կառուցվածքային ամբողջականության խախտումները՝ մասնավորապես ճաքերը և տեխնոլոգիական կամ կառուցվածքային անցքերը, ազդում նրա կրողունակության, կոշտության, բնական հաճախականությունների և ընդհանուր կայունության վրա։ Աշխատության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ իրական ինժեներական կառույցներում հեծանները միշտ չէ, որ ունեն իդեալական, միատարր և անթերի կառուցվածք․ նյութում կարող են առաջանալ ճաքեր, իսկ կառուցվածքային կամ տեխնոլոգիական անհրաժեշտությունից ելնելով կարող են նախատեսվել տարբեր չափերի և դիրքերի անցքեր։ Նման արատները փոխում են տարրի լայնակի կտրվածքի երկրաչափությունը և, հետևաբար, ազդում են նրա դիմադրության ու դեֆորմացիոն հատկությունների վրա։ Ճկման խնդրի ուսումնասիրության ժամանակ ուշադրություն է դարձվում արտաքին բեռի ազդեցությամբ առաջացող տեղաշարժերին, պտտման անկյուններին և ներքին ուժերին։ Ճաքի առկայությունը կարող է դիտարկվել որպես տեղային կոշտության նվազման պատճառ, ինչի հետևանքով հեծանի դեֆորմացիաները կարող են մեծանալ նույնիսկ այն դեպքում, երբ արտաքին բեռը չի փոխվում։ Անցքերի դեպքում կարևոր է դրանց չափը, ձևը, քանակը և տեղադրությունը, քանի որ այդ գործոնները կարող են փոփոխել ինչպես հեծանի ընդհանուր կոշտությունը, այնպես էլ տեղային լարվածությունների բաշխումը։ Աշխատության մյուս կարևոր ուղղությունը հեծանի տատանումների ուսումնասիրությունն է։ Կառուցվածքային վնասվածքները կարող են փոխել համակարգի զանգվածի և կոշտության բաշխումը, ինչն իր հերթին անդրադառնում է բնական տատանումների հաճախականությունների և ձևերի վրա։ Այդ պատճառով տատանողական բնութագրերի փոփոխությունը կարող է օգտագործվել նաև որպես կառուցվածքային վնասվածքների հայտնաբերման և գնահատման հնարավոր միջոց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայունության խնդրին, հատկապես այն դեպքերում, երբ հեծանը ենթարկվում է սեղմող կամ երկայնական ուժերի։ Ճաքերի և անցքերի հետևանքով կոշտության նվազումը կարող է փոխել կրիտիկական բեռը և մեծացնել կորացման կամ կայունության կորստի հավանականությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դասական առաձգականության տեսության, հեծանների տեսության և թվային հաշվարկների մեթոդները՝ տարբեր վնասվածքների ազդեցությունը քանակապես գնահատելու համար։ Մաթեմատիկական մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր երկարությամբ և երկրաչափությամբ հեծաններ, փոփոխել ճաքի կամ անցքի դիրքն ու չափերը և գնահատել դրանց ազդեցությունը կառուցվածքի հիմնական մեխանիկական բնութագրերի վրա։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը կապված է շինարարական և ինժեներական կառույցների անվտանգության գնահատման հետ, քանի որ վնասված կամ թուլացած տարրերի իրական վարքի ճիշտ կանխատեսումը կարևոր է դրանց շահագործման հուսալիության, վերանորոգման անհրաժեշտության որոշման և վթարների կանխարգելման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է ճկման, դինամիկայի և կայունության խնդիրները՝ դիտարկելով դրանք ոչ իդեալական կառուցվածք ունեցող հեծանների համար և ցույց տալով, թե ինչպես կարող են ճաքերն ու անցքերը փոխել կառուցվածքի մեխանիկական արձագանքը։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի և գերմաներենի հոլովական համակարգերի զուգադրական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկու լեզուների քերականական կառուցվածքների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հոլովների ձևաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները, դրանց արտահայտման միջոցները, կիրառության ոլորտները և իմաստային գործառույթները երկու լեզուներում։ Աշխատությունում մանրամասն ուսումնասիրվում են գոյականների, դերանունների և այլ քերականական միավորների հոլովական դրսևորումները, հոլովների ձևավորման եղանակները, նախադասության կառուցվածքում դրանց ունեցած դերը և լեզվական տարբեր մակարդակներում արտահայտվող հարաբերությունները։ Համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են հայերենի և գերմաներենի հոլովական համակարգերի տիպաբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն դժվարությունները, որոնք կարող են առաջանալ լեզուների ուսուցման, թարգմանության և միջլեզվական հաղորդակցության ընթացքում։ Աշխատությունը ներառում է տեսական հիմնավորումներ և գործնական դիտարկումներ՝ նպաստելով երկու լեզուների քերականական համակարգերի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Այն նախատեսված է լեզվաբանների, հայագետների, գերմանագետների, թարգմանիչների, օտար լեզուների դասավանդողների, բուհերի ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են համեմատական քերականությամբ և հայերեն ու գերմաներեն լեզուների կառուցվածքային առանձնահատկություններով։