Նոր գրականություն հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1992, Մարտ, թիվ 3)

Literature

Ժողովածուն ընդգրկում է միջազգային գիտաժողովի զեկուցումներ՝ նվիրված հայկական «Սասնա ծռեր» էպոսին և համաշխարհային էպիկական ժառանգության մեջ դրա ունեցած տեղին։ Հայկական ժողովրդական էպոսը ազգային բանավոր մշակույթի կարևորագույն ստեղծագործություններից է, որն արտացոլում է ժողովրդի պատմական հիշողությունը, աշխարհընկալումը, բարոյական պատկերացումները և հերոսական իդեալները։ Էպոսի կենտրոնում Սասնա հերոսների սերունդների պատմություններն են, որոնց միջոցով ներկայացվում են հայրենիքի պաշտպանության, ազատության, արդարության, քաջության, ընտանիքի և համայնքի հանդեպ պատասխանատվության գաղափարները։ Ստեղծագործության բանավոր փոխանցման ավանդույթը, տարբեր պատումների առկայությունը, լեզվական ու պատկերային առանձնահատկությունները այն դարձնում են բանագիտության և գրականագիտության կարևոր ուսումնասիրության առարկա։ Ժողովածուի թեմատիկ ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս «Սասնա ծռերը» դիտարկելու համաշխարհային էպիկական ժառանգության համեմատական համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով հերոսական պատումների ընդհանուր հատկանիշներին, ազգային առանձնահատկություններին, սյուժետային մոտիվներին և կերպարային համակարգերին։ Համեմատական ուսումնասիրությունը կարևոր է տարբեր ժողովուրդների էպիկական ավանդույթների միջև նմանություններն ու տարբերությունները բացահայտելու, բանավոր ստեղծագործության տարածման և պահպանման ուղիները հասկանալու համար։ Գիտաժողովի զեկուցումների ձևաչափը միավորում է տարբեր հետազոտական մոտեցումներ և գիտական դիտարկումներ՝ նպաստելով էպոսի բազմակողմանի մեկնաբանությանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև բանավոր ժառանգության պահպանման և հանրահռչակման տեսանկյունից, քանի որ էպոսի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորությամբ ճանաչելու հայկական մշակութային հիշողությունը և դրա կապերը համաշխարհային մշակութային գործընթացների հետ։ Ժողովածուն կարող է օգտակար լինել բանագետներին, գրականագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, համեմատական էպոսագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին և հայ ժողովրդական ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն արժեքավոր գիտական նյութ է հայկական էպոսի ուսումնասիրության պատմության և համաշխարհային էպիկական ավանդույթների հետ դրա առնչությունների հետազոտման համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է պրոլինով հարուստ նոր պոլիպեպտիդների գենատոքսիկության գնահատմանը in vitro և in vivo փորձարարական մոդելներում։ Գրքում ներկայացվում են պեպտիդների կենսաքիմիական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց կենսաբանական ակտիվության հնարավոր մեխանիզմները և օրգանիզմի բջջային համակարգերի հետ փոխազդեցության ձևերը։ Հեղինակը վերլուծում է գենատոքսիկ ազդեցության գնահատման ժամանակակից մեթոդները՝ ներառյալ բջջային կուլտուրաների վրա իրականացվող թեստերը, միկրոմիջուկային վերլուծությունը, ԴՆԹ վնասումների հայտնաբերման մոլեկուլային մեթոդները, ինչպես նաև կենդանական մոդելներում իրականացվող փորձերը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև դոզա-կախյալ ազդեցությունները, օքսիդատիվ սթրեսի դերը, բջջային վերականգնման մեխանիզմները և հնարավոր թունաբանական ռիսկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ստացված տվյալների վիճակագրական մշակմանը և նոր պոլիպեպտիդների կենսաբժշկական կիրառելիության գնահատմանը՝ դեղագործության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտներում։ Գիրքը նախատեսված է կենսաքիմիկոսների, մոլեկուլային կենսաբանների, թունաբանների, դեղագետների, լաբորատոր մասնագետների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ պատկերացում նոր կենսաակտիվ պոլիպեպտիդների գենատոքսիկ անվտանգության գնահատման վերաբերյալ։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պատմական և քաղաքական դրությանը Հուստինիանոս I-ի իշխանության ժամանակաշրջանում՝ 6-րդ դարի առաջին կեսին, երբ Բյուզանդական կայսրությունը ձգտում էր ամրապնդել իր դիրքերը Արևելքում և վերականգնել վերահսկողությունը կայսրության սահմանամերձ տարածքների նկատմամբ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Հայաստանի և Բյուզանդական կայսրության փոխհարաբերություններն են, ինչպես նաև այն քաղաքական, ռազմական, վարչական և սոցիալական փոփոխությունները, որոնք տեղի ունեցան տարածաշրջանում այդ ժամանակաշրջանում։ Աշխատության շրջանակում կարող են քննարկվել Հայաստանի տարածքային բաժանումը Բյուզանդական և Սասանյան ազդեցության գոտիների միջև, հայ իշխանական տների դրությունը, տեղական ինքնավարության սահմանափակումները և կայսերական վարչական քաղաքականության փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հուստինիանոսի բարեփոխումներին, որոնք անդրադարձան նաև հայկական նահանգների կառավարմանը և նպատակ ունեին ուժեղացնել կենտրոնական իշխանության վերահսկողությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է հայ բնակչության և իշխանական վերնախավի հարաբերությունը բյուզանդական վարչական համակարգի հետ, ինչպես նաև կրոնական և մշակութային գործոնների ազդեցությունը քաղաքական գործընթացների վրա։ Քննարկվում է նաև Հայաստանի ռազմավարական նշանակությունը Բյուզանդիայի և Սասանյան Իրանի հակամարտության պայմաններում, քանի որ երկիրը գտնվում էր երկու խոշոր տերությունների շահերի բախման գոտում և կարևոր դեր ուներ ռազմական հաղորդակցության ու սահմանային պաշտպանության համակարգում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ 6-րդ դարի հայկական ապստամբություններին, բյուզանդական բանակում հայերի մասնակցությանը և տարածաշրջանում ընթացող պատերազմների ազդեցությանը Հայաստանի բնակչության ու քաղաքական կառույցների վրա։ Պատմական աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս վերականգնել այդ ժամանակաշրջանի Հայաստանի քաղաքական և հասարակական կյանքի ընդհանուր պատկերը և գնահատել կայսերական քաղաքականության երկարաժամկետ հետևանքները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայ-բյուզանդական հարաբերությունների պատմության տեսանկյունից, քանի որ այն ցույց է տալիս, թե ինչպես էին հայկական տարածքները ներառվում կայսրության վարչական և ռազմական համակարգում և ինչպիսի փոխազդեցություններ էին ձևավորվում տեղական և կայսերական իշխանությունների միջև։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, բյուզանդագետներին, միջնադարագետներին, միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին և պատմության մասնագիտությամբ ուսանողներին։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է բազմաչափ բազմապատիկային ինտերպոլացիայի (multidimensional polynomial interpolation) տեսության և կիրառությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով բազմաչափ տվյալների մոտարկման և վերակառուցման մաթեմատիկական հիմքերը։ Հեղինակը վերլուծում է ինտերպոլացիոն բազմանդամների կառուցման տարբեր մոտեցումները՝ տենզորային արտադրանքների, բազմաչափ գրիդների և բազիսային ֆունկցիաների կիրառմամբ։ Գրքում դիտարկվում են բազմաչափ տարածություններում ֆունկցիաների վերականգնման խնդիրները, ներառյալ հանգույցային ցանցերի ընտրության, մոտարկման սխալի գնահատման և հաշվարկային կայունության հարցերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր չափայնության խնդիրներին (curse of dimensionality) և դրանց հաղթահարման մեթոդներին՝ sparse grid տեխնիկաների, բաժանված մոտարկումների և օպտիմալ հանգույցային կառուցվածքների միջոցով։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև ալգորիթմական իրագործումները և դրանց արդյունավետությունը գիտական հաշվարկներում, ինժեներական մոդելավորման և տվյալների վերլուծության խնդիրներում։ Աշխատությունը ընդգծում է բազմաչափ ինտերպոլացիայի կարևորությունը ժամանակակից հաշվարկային մաթեմատիկայի և կիրառական գիտությունների համար։ Այն օգտակար է մաթեմատիկոսների, ինժեներների և տվյալագիտության ոլորտի հետազոտողների համար։

History

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Տրդատ եպիսկոպոս Պալյանի գիտական և մշակութային գործունեությանը՝ հատկապես Օսմանյան կայսրության քրիստոնյա ժողովուրդների պատմական ու մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համատեքստում։ Աշխատությունը կարևորում է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի այն ժամանակաշրջանը, երբ Օսմանյան կայսրության տարածքում ապրող քրիստոնյա ժողովուրդների պատմության, մշակույթի, հոգևոր կյանքի, եկեղեցական ժառանգության և հուշարձանների ուսումնասիրությունը ձեռք էր բերում առանձնահատուկ նշանակություն։ Գրքում ներկայացվում են Տրդատ Պալյանի հետաքրքրությունների շրջանակը, հետազոտական մոտեցումները և նրա կողմից ուսումնասիրված մշակութային արժեքները՝ հնարավորություն տալով գնահատելու նրա ներդրումը պատմական հիշողության պահպանման և գիտական շրջանառության մեջ։ Ուշադրություն է դարձվում հատկապես այն աղբյուրներին և նյութերին, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել քրիստոնյա համայնքների մշակութային կյանքի, եկեղեցիների ու վանքերի, ձեռագրական և հոգևոր ժառանգության, ինչպես նաև տարբեր ժողովուրդների պատմական փոխառնչությունների մասին։ Հետազոտությունը արժեքավոր է նաև նրանով, որ Պալյանի գործունեությունը դիտարկում է ավելի լայն պատմամշակութային միջավայրում՝ ցույց տալով, թե ինչ պայմաններում էին ձևավորվում գիտական հետաքրքրությունները և ինչպես էր ուսումնասիրվում բազմազգ ու բազմակրոն կայսրության քրիստոնյա ժողովուրդների ժառանգությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայագիտությամբ, օսմանագիտությամբ, եկեղեցագիտությամբ, մշակութաբանությամբ և պատմական աղբյուրագիտությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ մտավորականության ու գիտական գործունեության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Տրդատ Պալյանի գիտական ժառանգության և այն դերի մասին, որը նրա ուսումնասիրությունները կարող են ունենալ Օսմանյան կայսրության քրիստոնյա ժողովուրդների մշակութային պատմության վերականգնման և պահպանման գործում։

History

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է Միացյալ Նահանգների արտաքին քաղաքականությունը Մերձավոր Արևելքում 2000–2008 թվականների ընթացքում՝ ընդգծելով տարածաշրջանային ռազմավարական շահերը, անվտանգության քաղաքականությունը և միջազգային հարաբերությունների հիմնական ուղղությունները։ Նյութում վերլուծվում են ԱՄՆ-ի ներգրավվածությունը Աֆղանստանում և Իրաքում իրականացված ռազմական գործողությունների համատեքստում, հակաահաբեկչական քաղաքականության ձևավորումը 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի իրադարձություններից հետո, ինչպես նաև էներգետիկ ռեսուրսների, հատկապես նավթի և գազի, ռազմավարական նշանակությունը տարածաշրջանում։ Աշխատությունը քննարկում է նաև դիվանագիտական հարաբերությունները տարածաշրջանային պետությունների հետ, խաղաղ գործընթացների խթանման փորձերը իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտությունում, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի քաղաքականության ազդեցությունը տարածաշրջանային կայունության և ուժերի հավասարակշռության վրա։ Վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ տվյալ ժամանակահատվածում ԱՄՆ արտաքին քաղաքականությունը բնութագրվում է անվտանգության առաջնահերթությամբ, ռազմական միջամտությունների ակտիվացմամբ և գլոբալ հակաահաբեկչական ռազմավարության ձևավորմամբ։