Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի ուսումնասիրությանը՝ որպես հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության կարևորագույն ուղղություններից մեկի։ Վերլուծվում են Արցախի տարածքում ձևավորված եկեղեցական և վանական համալիրների կառուցվածքային, գեղարվեստական և ոճական առանձնահատկությունները, դրանց տեղը հայկական ճարտարապետական ավանդույթների ընդհանուր համակարգում։ Ուսումնասիրվում են շինարարական լուծումները, հորինվածքային սկզբունքները, քանդակային և դեկորատիվ տարրերը, ինչպես նաև բնական միջավայրի ազդեցությունը ճարտարապետական կերպարի ձևավորման վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի զարգացման ընթացքը, դրա կապը հայկական միջնադարյան ճարտարապետության այլ կենտրոնների հետ և նշանակությունը ազգային մշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության բազմազանության, պատմական ժառանգության և գեղարվեստական արժեքների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Այլ առարկաներ

Այս աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքային կառավարման համակարգի համար միասնական թվային կադաստրի ստեղծման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հողային ռեսուրսների հաշվառման, քարտեզագրման և տվյալների թվայնացման ժամանակակից մեթոդները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածքային տեղեկատվական համակարգերի (GIS) կիրառությունները, որոնք թույլ են տալիս ինտեգրել կադաստրային տվյալները, գեոդեզիական չափումները և հողօգտագործման վերաբերյալ վարչական տեղեկատվությունը մեկ միասնական թվային հարթակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կադաստրային տվյալների ճշգրտության ապահովմանը, քարտեզագրական նյութերի թվայնացման տեխնոլոգիաներին և տարածքային օբյեկտների դասակարգման սկզբունքներին։ Աշխատությունում վերլուծվում են նաև տվյալների բազաների կառուցվածքը, տեղեկատվության թարմացման մեխանիզմները և դրանց համատեղելիությունը պետական կառավարման համակարգերի հետ։ Քննարկվում են թվային կադաստրի ներդրման առավելությունները՝ ներառյալ հողային հարաբերությունների թափանցիկության բարձրացումը, վարչարարական գործընթացների արդյունավետացումը և տարածքային պլանավորման բարելավումը։ Նպատակն է մշակել համակարգային մոտեցում միասնական թվային կադաստրի ստեղծման համար, որը կապահովի տարածքային տվյալների հուսալի կառավարում և երկարաժամկետ օգտագործում։

Կենսաբանություն

Род Scilla sensu lato во флоре Армении представляет собой таксономически сложную группу луковичных геофитов семейства Asparagaceae (подсемейство Scilloideae), распространённых в горных и предгорных районах страны и характеризующихся высокой морфологической изменчивостью и спорностью видовых границ. По данным современных флористических обзоров и таксономических ревизий, во флоре Армении род Scilla представлен примерно 6 подтверждёнными видами, при этом ряд таксонов ранее включался в более широкое понимание (sensu lato) рода и рассматривался в разных интерпретациях как самостоятельные виды или синонимы. К числу достоверно фиксируемых таксонов относятся: Scilla armena, S. siberica, S. caucasica, S. monanthos, S. mischtschenkoana и S. rosenii . Особое внимание в систематике Scilla sensu lato в Армении уделяется комплексу видов S. siberica – S. armena – S. caucasica, который демонстрирует выраженную морфологическую близость (форма листьев, окраска околоцветника, строение тычинок и фенология), что приводит к различным таксономическим интерпретациям в литературе. В некоторых ревизиях также отмечается, что Scilla winogradowii рассматривается как синоним S. monanthos, что дополнительно уточняет видовой состав группы в регионе .

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է երկսուբստրատային ֆերմենտային ռեակցիաների համակարգչային մոդելավորմանը՝ տարբեր տիպի ինհիբիտորների առկայության պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մաթեմատիկական և համակարգչային մեթոդների միջոցով ուսումնասիրել այն բարդ կինետիկ գործընթացները, որոնց ընթացքում ֆերմենտը միաժամանակ փոխազդում է երկու սուբստրատի հետ, իսկ ինհիբիտորի առկայությունը փոփոխում է ռեակցիայի ընթացքը և արագությունը։ Աշխատանքում դիտարկվում են ֆերմենտային կատալիզի հիմնական օրինաչափությունները, սուբստրատների և ֆերմենտի փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմները, ինչպես նաև ինհիբիտորների ազդեցության տարբեր ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մրցակցային, ոչ մրցակցային, անմրցակցային և այլ տեսակի ինհիբիցիայի մոդելավորմանը՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե տարբեր մեխանիզմների դեպքում ինչպես են փոխվում ռեակցիայի կինետիկ պարամետրերը։ Համակարգչային մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս վիրտուալ միջավայրում փոփոխել սուբստրատների և ինհիբիտորների կոնցենտրացիաները, ուսումնասիրել դրանց փոխազդեցությունը և հետևել ֆերմենտային ռեակցիայի արագության փոփոխություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կառուցվել մաթեմատիկական մոդելներ, ձևակերպվել կինետիկ հավասարումներ, իրականացվել թվային հաշվարկներ և ստացված արդյունքների հիման վրա կառուցվել գրաֆիկական կախվածություններ։ Կարևոր խնդիր է տարբեր ինհիբիտորների ազդեցության համեմատական գնահատումը և այն պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում դրանց ազդեցությունը առավել արտահայտված է։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև մոդելների պարամետրերի ընտրության, հաշվարկային մեթոդների ճշգրտության և փորձարարական տվյալների հետ տեսական արդյունքների համադրման հարցեր։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ ֆերմենտային ռեակցիաների բարդ մեխանիզմները և կանխատեսել համակարգի վարքագիծը տարբեր պայմաններում՝ առանց յուրաքանչյուր իրավիճակի համար լայնածավալ փորձարարական ուսումնասիրությունների իրականացման։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ֆերմենտային գործընթացների ուսումնասիրության, կենսատեխնոլոգիական համակարգերի օպտիմալացման, դեղաբանական հետազոտությունների և կենսաքիմիական գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրման ոլորտներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել կենսաքիմիկոսների, ֆերմենտաբանների, կենսատեխնոլոգների, մաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև կենսաինֆորմատիկայի և համակարգային կենսաբանության ոլորտների մասնագետների ու ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբաղվածության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը՝ աշխատանքի շուկայի, սոցիալ-տնտեսական զարգացման և բնակչության բարեկեցության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում զբաղվածության մակարդակի վրա ազդող հիմնական գործոններն են, աշխատաշուկայի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի անհամապատասխանությունը, գործազրկության պատճառները, աշխատատեղերի որակն ու հասանելիությունը և մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս զբաղվածությունը դիտարկել ոչ միայն որպես տնտեսական ցուցանիշ, այլև որպես սոցիալական կարևորագույն գործընթաց, որն անմիջականորեն կապված է բնակչության եկամուտների, կենսամակարդակի, սոցիալական կայունության և երկրի տնտեսական ներուժի իրացման հետ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել Հայաստանի աշխատաշուկայի զարգացման հիմնական միտումները, զբաղվածության ոլորտային և տարածքային տարբերությունները, աշխատանք փնտրողների և գործատուների պահանջների միջև առկա անհամապատասխանությունները, ինչպես նաև երիտասարդների, կանանց և այլ սոցիալական խմբերի զբաղվածության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական հմտությունների և աշխատաշուկայի պահանջների համապատասխանությանը, քանի որ կրթական համակարգի և տնտեսության իրական պահանջների միջև անհամապատասխանությունը կարող է սահմանափակել աշխատուժի արդյունավետ ներգրավումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ոչ ֆորմալ զբաղվածության, աշխատանքային միգրացիայի, աշխատուժի տարածքային շարժունակության, նոր աշխատատեղերի ստեղծման և աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման խնդիրներին։ Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում զբաղվածության քաղաքականության արդյունավետությունը դիտարկվում է պետական կարգավորման, մասնավոր հատվածի զարգացման, կրթության և մասնագիտական վերապատրաստման, ձեռնարկատիրության խթանման և աշխատաշուկայի ենթակառուցվածքների կատարելագործման փոխկապակցվածության շրջանակում։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչը զբաղվածության հիմնախնդիրների լուծման հնարավոր ուղղությունների ներկայացումն է։ Այդ ուղղությունների շարքում կարող են դիտարկվել աշխատաշուկայի պահանջարկին համապատասխան մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման զարգացումը, նոր և որակյալ աշխատատեղերի ստեղծման խթանումը, փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության աջակցությունը, զբաղվածության տարածքային անհամաչափությունների նվազեցումը, աշխատանք փնտրողների և գործատուների միջև արդյունավետ միջնորդության զարգացումը և սոցիալական աջակցության նպատակային քաղաքականության կատարելագործումը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ զբաղվածության խնդիրների համակարգային ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել աշխատանքի շուկայի արդյունավետության բարձրացմանը և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության ավելի նպատակային մշակմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, սոցիալական քաղաքականության և աշխատանքի շուկայի մասնագետներին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում զբաղվածության ոլորտի հիմնական մարտահրավերները՝ փորձելով բացահայտել դրանց պատճառները և առաջարկել տնտեսական ու սոցիալական քաղաքականության այնպիսի ուղղություններ, որոնք կարող են նպաստել կայուն զբաղվածության, աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման և բնակչության կենսամակարդակի բարելավմանը։

Այլ առարկաներ

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Արարատյան հարթավայրի պայմաններում բանջարային լոբու հիմնական վնասատուների կենսաէկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց դեմ արդյունավետ պայքարի միջոցառումների մշակմանը։ Գրքում ներկայացվում են վնասատուների տեսակային կազմը, կենսաշրջանները, տարածման օրինաչափությունները, զարգացման վրա ազդող կլիմայական և ագրոէկոլոգիական գործոնները, ինչպես նաև դրանց հասցրած վնասի բնույթն ու տնտեսական նշանակությունը։ Հեղինակը վերլուծում է վնասատուների մշտադիտարկման, կանխատեսման և վերահսկման ժամանակակից մեթոդները՝ գնահատելով ագրոտեխնիկական, կենսաբանական և քիմիական պայքարի միջոցների արդյունավետությունը։ Աշխատությունն ընդգրկում է դաշտային հետազոտությունների արդյունքներ, փորձարարական տվյալներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք նպաստում են բերքի կորստի նվազեցմանը, բույսերի առողջության պահպանմանը և լոբու մշակության արդյունավետության բարձրացմանը։ Գիրքը նախատեսված է բուսապաշտպանության մասնագետների, գյուղատնտեսների, էնտոմոլոգների, գիտաշխատողների, ագրոնոմների, ֆերմերների և գյուղատնտեսական մասնագիտությունների ուսանողների համար։