Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Апрель, №4)

Բժշկություն

Աշխատանքը նվիրված է Bacillus subtilis-ի IP 5832 շտամի կլինիկական կիրառման ուսումնասիրությանը նորածինների մոտ տարբեր պատճառագիտությամբ ընթացող փորլուծությունների բուժման և դիսբիոզային խանգարումների կանխարգելման նպատակով։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը նորածնային շրջանում աղիքային միկրոֆլորայի խանգարումների, դրանց առաջացման հնարավոր պատճառների և մանրէաբանական հավասարակշռության վերականգնման համար կենսաբանական միջոցների կիրառման արդյունավետության գնահատումն է։ Նորածինների մարսողական համակարգը կյանքի առաջին շրջանում գտնվում է ձևավորման փուլում, իսկ աղիքային միկրոբիոտայի կայացումը կարող է զգայուն լինել սնուցման առանձնահատկությունների, վարակային գործոնների, հակաբակտերիալ բուժման և այլ պայմանների նկատմամբ։ Այդ պատճառով փորլուծային հիվանդությունների դեպքում կարևոր է ոչ միայն ախտանշանների վերահսկումը, այլև աղիքային մանրէաբանական հավասարակշռության պահպանման կամ վերականգնման հնարավորությունը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են տարբեր պատճառագիտություն ունեցող փորլուծությունների կլինիկական առանձնահատկությունները և դրանց ֆոնին աղիքային միկրոֆլորայի փոփոխությունները։ Կարող են գնահատվել հիվանդության տևողությունը, կղանքի հաճախականությունը և բնույթը, ընդհանուր կլինիկական վիճակը, բուժման ընթացքում ախտանշանների դինամիկան և աղիքային միկրոֆլորայի լաբորատոր ցուցանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնասիրվող բակտերիալ շտամի կիրառման նպատակահարմարությանը որպես պրոբիոտիկ կամ կենսաբանական կարգավորող միջոցի։ Bacillus subtilis-ի որոշ շտամներ կարող են կիրառվել աղիքային միկրոբիոտայի հավասարակշռության վրա ազդելու նպատակով, և հետազոտությունը գնահատում է տվյալ շտամի օգտագործման կլինիկական արդյունքները նորածինների հատուկ խմբում։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչը բուժման և կանխարգելման արդյունքների համեմատական գնահատումն է։ Հնարավոր է համեմատել այն նորածինների ցուցանիշները, որոնք ստացել են ուսումնասիրվող միջոցը, և համապատասխան հսկիչ խմբի տվյալները՝ պարզելու համար բուժման տևողության, փորլուծության ախտանշանների պահպանման, միկրոֆլորայի փոփոխությունների և հնարավոր բարդությունների տարբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում դիսբիոզի կամ աղիքային միկրոբիոտայի խանգարման լաբորատոր գնահատմանը։ Կարող են ուսումնասիրվել նորմալ աղիքային ֆլորայի հիմնական ներկայացուցիչների հարաբերակցությունը և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների առկայությունը կամ քանակական փոփոխությունները։ Նման տվյալների համադրումը կլինիկական պատկերի հետ հնարավորություն է տալիս գնահատելու՝ արդյոք միկրոֆլորայի փոփոխությունների կարգավորումը զուգորդվում է նորածնի կլինիկական վիճակի բարելավմամբ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է նաև միջոցի անվտանգության գնահատումը։ Նորածինների դեպքում ցանկացած կենսաբանական կամ դեղաբանական միջամտություն պահանջում է առանձնահատուկ զգուշություն, ուստի աշխատանքում կարող են դիտարկվել հնարավոր կողմնակի երևույթները, անհանդուրժողականության դրսևորումները և բուժման հետ կապված այլ անցանկալի ռեակցիաները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարբեր պատճառագիտությամբ փորլուծությունների դեպքում միջոցի արդյունավետության տարբերություններին՝ հաշվի առնելով հիվանդության առաջացման մեխանիզմները և նորածնի ընդհանուր վիճակը։ Հատուկ նշանակություն ունի հակաբակտերիալ բուժման ֆոնին աղիքային միկրոֆլորայի փոփոխության խնդիրը, քանի որ նորածնային շրջանում հակամանրէային միջոցների օգտագործումը կարող է փոխել աղիքային միկրոբիոտայի կազմը և նպաստել մարսողական խանգարումների առաջացմանը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրությունը դիտարկում է միկրոբիոտայի պահպանման կամ վերականգնմանն ուղղված մոտեցումների հնարավոր դերը համալիր բուժման մեջ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կարևոր լինել նորածինների փորլուծային հիվանդությունների դեպքում օժանդակ կենսաբանական միջոցների կիրառման արդյունավետության և անվտանգության գնահատման համար։ Միաժամանակ դրանք կարող են նպաստել նորածնային դիսբիոզային խանգարումների կանխարգելման վերաբերյալ կլինիկական մոտեցումների կատարելագործմանը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է կլինիկական մանկաբուժության, նեոնատոլոգիայի և բժշկական մանրէաբանության մոտեցումները՝ գնահատելով Bacillus subtilis-ի IP 5832 շտամի կիրառման հնարավորությունները տարբեր պատճառագիտությամբ փորլուծություն ունեցող նորածինների բուժման և աղիքային միկրոֆլորայի խանգարումների կանխարգելման համատեքստում։ Թեման ունի գիտագործնական նշանակություն, քանի որ նորածինների շրջանում աղիքային ֆունկցիայի և միկրոբիոտայի հավասարակշռության պահպանումը կարևոր է բնականոն զարգացման և վարակային ու մարսողական բարդությունների ռիսկի նվազեցման տեսանկյունից։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տնտեսության մրցակցային միջավայրի կարգավորման դերին փոքր և միջին բիզնեսի զարգացման գործընթացում՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Գրքում վերլուծվում են մրցակցության ձևավորման հիմնական տնտեսական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, շուկաների կառուցվածքը, պետական կարգավորման մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը ձեռնարկատիրական գործունեության ակտիվության վրա։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում հակամենաշնորհային քաղաքականությանը, շուկայական խոչընդոտների նվազեցման գործիքներին և իրավական դաշտի կատարելագործման անհրաժեշտությանը, որոնք նպաստում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ՀՀ տնտեսության առանձնահատկությունները, մասնավորապես՝ շուկաների կենտրոնացման աստիճանը, ներդրումային միջավայրը և բիզնեսի զարգացման խոչընդոտները, ինչպես նաև առաջարկվում են բարեփոխումների հնարավոր ուղղություններ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է փոքր և միջին բիզնեսի դերը տնտեսական աճի, զբաղվածության ստեղծման և տարածաշրջանային զարգացման մեջ՝ ցույց տալով, որ արդյունավետ մրցակցային քաղաքականությունը հանդիսանում է կայուն տնտեսական զարգացման կարևոր նախապայման։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ձեռնարկատերերի, ուսանողների և տնտեսական քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տեխնոլոգիա

Կոմպիլյատորի արդյունավետ օպտիմալացումների ավտոմատ ընտրության մեթոդը՝ հիմնված Պարետո-դոմինացման վրա, վերաբերում է բազմաչափ օպտիմիզացիայի մոտեցմանը, որտեղ տարբեր հակասական չափանիշներ՝ կատարման արագություն, հիշողության օգտագործում, էներգիայի սպառում և կոդի չափ, միաժամանակ գնահատվում են՝ առանց մեկ միասնական նպատակային ֆունկցիայի կրճատման։ Այս մեթոդի հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ օպտիմալ լուծումների բազմությունը ձևավորում է Պարետո-օպտիմալ ճակատ (Pareto front), որտեղ յուրաքանչյուր լուծում լավագույնն է որոշ չափանիշների համադրության մեջ, բայց չի կարող բարելավվել մեկ ցուցանիշով առանց մյուսների վատթարացման։ Կոմպիլյատորի օպտիմալացման համատեքստում սա թույլ է տալիս ավտոմատ կերպով ընտրել տարբեր օպտիմալացման անցումներ (optimization passes), ինչպիսիք են ցիկլերի unfold-ումը, inline-ացումը, dead code elimination-ը և register allocation-ը՝ կախված կոնկրետ կիրառման պահանջներից։ Մեթոդը սովորաբար ներառում է որոնման տարածքի մոդելավորում, որտեղ տարբեր օպտիմալացման հաջորդականություններ գնահատվում են փորձարարական կամ մոդելային կատարման միջոցով, իսկ արդյունքները դասակարգվում են ըստ Պարետո-դոմինացման սկզբունքի։ Ալգորիթմական իրականացման համար հաճախ կիրառվում են էվոլյուցիոն ալգորիթմներ, գենետիկ ծրագրավորում կամ բազմաչափ heuristic որոնման մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս արդյունավետ ուսումնասիրել մեծ կոմբինատորիկ տարածքը։ Այս մոտեցման առավելությունն այն է, որ այն ապահովում է կոմպիլյատորի հարմարեցում կոնկրետ սարքաշարի և կիրառման պահանջներին՝ առանց ձեռքով կարգավորման անհրաժեշտության։ Միաժամանակ մարտահրավերներ են առաջանում հաշվարկային բարդության, չափանիշների ճիշտ ձևակերպման և չափումների կայունության ապահովման հետ կապված, քանի որ տարբեր պլատֆորմներում նույն օպտիմալացումը կարող է տարբեր արդյունքներ տալ։ Ընդհանուր առմամբ, Պարետո-դոմինացման վրա հիմնված ավտոմատ օպտիմալացման մեթոդները համարվում են ժամանակակից կոմպիլյատորների նախագծման կարևոր ուղղություն, որը միավորում է ծրագրային ինժեներիան, արհեստական բանականությունը և բազմաչափ օպտիմիզացիայի տեսությունը։

Աշխարհագրություն

Ջրաբանական, աշխարհագրական և բնապահպանական ինժեներիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Իրանի Յազդի տարածաշրջանի մակերևութային հոսքի հաշվարկման և ստորգետնյա ամբարտակների կառուցման համար համապատասխան վայրերի ընտրության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հեռահար զոնդավորման (RS), աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի (GIS) և որոշումների աջակցման համակարգերի (DSS) կիրառմամբ։ Քննության են առնվում Յազդի տարածաշրջանի չորային կլիմայական պայմանները, տեղումների տարածաժամանակային բաշխվածությունը, ռելիեֆի առանձնահատկությունները և ջրային ռեսուրսների ձևավորման ու օգտագործման հիմնական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերևութային հոսքի առաջացման գործոններին, ջրահավաք ավազանների բնութագրերին, հողածածկույթի և երկրաբանական կառուցվածքի ազդեցությանը ջրաբանական գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են հեռահար զոնդավորման տվյալների մշակման, թվային բարձրության մոդելների, տարածական քարտեզագրման և ջրաբանական հաշվարկների կիրառման հնարավորությունները մակերևութային հոսքի քանակական գնահատման նպատակով։ Քննարկվում են ստորգետնյա ամբարտակների տեղադիրքի ընտրության չափանիշները՝ ներառյալ տեղանքի երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական պայմանները, ջրակուտակման հնարավորությունները, ռելիեֆը և բնապահպանական սահմանափակումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են բազմաչափանիշ գնահատման, տարածական տվյալների համադրման և որոշումների աջակցման համակարգերի կիրառման մեթոդաբանական մոտեցումները՝ հնարավոր տեղամասերի համեմատական վերլուծության համար։ Անդրադարձ է կատարվում ստորգետնյա ջրային պաշարների համալրման, ջրային կորուստների նվազեցման և չորային տարածաշրջաններում ջրային ռեսուրսների կայուն կառավարման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոլոգիայի, հիդրոերկրաբանության, ջրային ռեսուրսների կառավարման, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և բնապահպանական ինժեներիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքային կրթական համակարգի կառավարման առանձնահատկությունների, կազմակերպական մեխանիզմների և զարգացման հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքային միջավայրում կրթության կառավարման գործընթացն է՝ հաշվի առնելով քաղաքի բնակչության կառուցվածքը, կրթական հաստատությունների բազմազանությունը, սոցիալ-տնտեսական պայմանները, տեղական կառավարման առանձնահատկությունները և կրթության նկատմամբ հասարակության աճող պահանջները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են կրթական համակարգի կառավարման տարբեր մակարդակների փոխհարաբերությունները, պետական և տեղական կառավարման մարմինների դերաբաշխումը, դպրոցների և այլ կրթական կազմակերպությունների ինքնուրույնության աստիճանը, ինչպես նաև կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կրթության որակի ապահովմանը, կրթական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխմանը, ֆինանսավորման մեխանիզմներին, մանկավարժական և վարչական կադրերի կառավարմանը, կրթական հաստատությունների նյութատեխնիկական պայմաններին և կրթական ծառայությունների հասանելիության ապահովմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև քաղաքային կրթական համակարգի և համայնքային զարգացման փոխկապակցվածությունը, քանի որ կրթության արդյունավետ կառավարումը կարող է ազդեցություն ունենալ քաղաքի սոցիալական, տնտեսական և մշակութային զարգացման վրա։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել կրթական համակարգի արդիականացման, թվայնացման, կառավարման նոր մեթոդների ներդրման, տվյալների վրա հիմնված որոշումների կայացման և կրթական հաստատությունների միջև համագործակցության զարգացման միտումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև քաղաքային կրթական միջավայրում սոցիալական անհավասարության նվազեցմանը, տարբեր խմբերի համար կրթության հավասար հնարավորությունների ստեղծմանը և կրթական ծառայությունների որակի տարածքային տարբերությունների հաղթահարմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քաղաքային կրթության կառավարման համակարգի ուժեղ և թույլ կողմերը, գնահատելու առկա կառավարման մեխանիզմների արդյունավետությունը և առանձնացնելու զարգացման այն ուղղությունները, որոնք կարող են նպաստել ավելի ճկուն, արդյունավետ և հասարակության կարիքներին համապատասխան կրթական համակարգի ձևավորմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել կրթության կառավարման մասնագետներին, պետական և համայնքային կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, կրթական հաստատությունների ղեկավարներին, մանկավարժներին, հետազոտողներին, բուհերի դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև կրթական քաղաքականության և քաղաքային զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Պատմություն

Այս աշխատությունը 17-րդ դարի վերջին շրջանի կարևոր աղբյուր է, որը ներկայացնում է Հայաստանի և հայ ժողովրդի աշխարհիկ ու հոգևոր կյանքի վերաբերյալ եվրոպական պատկերացումները։ Այն անդրադառնում է Հայաստանի աշխարհագրական միջավայրին, բնակավայրերին, բնակչությանը, հասարակական հարաբերություններին, կենցաղին, սովորույթներին և մշակութային առանձնահատկություններին՝ ձևավորելով ժամանակաշրջանի հայկական իրականության բավական լայն նկարագիր։ Աշխատության առանձնահատկությունն այն է, որ Հայաստանի վիճակը դիտարկվում է միաժամանակ աշխարհիկ և հոգևոր տեսանկյուններից։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հայերի կրոնական կյանքին, եկեղեցական կազմակերպությանը, հոգևորականությանը, քրիստոնեական տարբեր համայնքների փոխհարաբերություններին և եկեղեցական ավանդույթներին։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև հայ բնակչության առօրյային, սոցիալական հարաբերություններին, առևտրական գործունեությանը և համայնքային կյանքին վերաբերող տեղեկություններ, որոնք արժեքավոր են տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակության կառուցվածքն ու կենսակերպը հասկանալու համար։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ-եվրոպական մշակութային և կրոնական կապերի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի եվրոպական հետաքրքրությունը Հայաստանի և Մերձավոր Արևելքի քրիստոնյա ժողովուրդների նկատմամբ։ Հեղինակի դիտարկումները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն Հայաստանի ներքին կյանքի, այլև այն մասին, թե ինչպես էր հայկական իրականությունն ընկալվում Արևմտյան Եվրոպայում վաղ նոր ժամանակաշրջանում։ Աղբյուրը հետաքրքիր է նաև իր պատմաաշխարհագրական և ազգագրական տեղեկություններով, որոնք կարող են օգտագործվել բնակավայրերի, բնակչության տեղաբաշխման, սովորույթների, հասարակական կյանքի և մշակութային միջավայրի ուսումնասիրության ընթացքում։ Միաժամանակ աշխատության բովանդակությունը անհրաժեշտ է դիտարկել պատմաքննադատական մոտեցմամբ՝ հաշվի առնելով հեղինակի կրոնական աշխարհայացքը, եվրոպական միջավայրը և այն ժամանակաշրջանի միսիոներական ու արևելագիտական պատկերացումները։ Այս առանձնահատկությունները չեն նվազեցնում աշխատության արժեքը, այլ հնարավորություն են տալիս այն ուսումնասիրել նաև որպես Հայաստանի մասին եվրոպական ընկալումների պատմական վկայություն։ Աշխատությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է հայագիտության, պատմական աշխարհագրության, ազգագրության, եկեղեցագիտության և հայ-եվրոպական հարաբերությունների պատմության ուսումնասիրության համար։