Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1981, թիվ 8)

Экономика

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մարզերի տնտեսական զարգացման մակարդակների համահարթման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և տարածաշրջանային զարգացման արդյունավետ քաղաքականության ձևավորման հարցերին։ Աշխատությունում վերլուծվում են մարզերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ցուցանիշները, տարածքային անհամաչափությունների առաջացման պատճառները, տնտեսական ներուժի բաշխման առանձնահատկությունները և զարգացման վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Քննարկվում են պետական տարածաշրջանային քաղաքականության, ներդրումային ծրագրերի, ենթակառուցվածքների զարգացման, զբաղվածության, ձեռնարկատիրության խթանման և ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման մեխանիզմները՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել մարզերի միջև առկա տնտեսական տարբերությունները։ Ներկայացվում են առաջարկություններ, որոնք ուղղված են հավասարակշռված տարածքային զարգացման ապահովմանը, մրցունակության բարձրացմանը, տեղական տնտեսությունների ամրապնդմանը և բնակչության կենսամակարդակի բարելավմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման ոլորտների մասնագետների, տարածաշրջանային զարգացման հարցերով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և քաղաքականություն մշակողների համար։

История

Классификация рубенидских монет (по К. Сибильяну) представляет собой научную систематизацию денежного чекана Киликийской Армении периода династии Рубенидов, основанную на анализе и сопоставлении нумизматических признаков, таких как типы изображений, легенды, весовые нормы, металл, а также историко-хронологические особенности выпуска монет. Рубенидские монеты, чеканившиеся в XII–XIV веках в условиях существования Киликийского армянского государства, отражают политическую независимость и международные связи того времени, поскольку в их оформлении заметно влияние как византийской, так и западноевропейской (крестоносной) нумизматической традиции. Классификация, предложенная К. Сибильяном, систематизирует эти монеты по правлению отдельных князей и царей династии Рубенидов, выделяя основные типологические группы в зависимости от иконографии (например, изображения царя на троне, стоящей фигуры, креста, льва или орла), а также надписей на армянском и иногда латинском языках. Важным критерием является также монетный номинал и металл (золото, серебро, медь), что позволяет проследить экономическое развитие и денежную систему государства. Отдельное внимание уделяется эволюции стиля и символики, которая отражает усиление царской власти и изменение политического статуса Киликийской Армении от княжества к королевству. Приложенные четыре таблицы в подобных исследованиях обычно содержат типологические ряды монет, их изображения, варианты легенд и сравнительные характеристики, что облегчает идентификацию и научное изучение нумизматического материала. В целом данная классификация имеет важное значение для исторической нумизматики, так как позволяет более точно датировать монеты, реконструировать экономические процессы и понять идеологию государственной власти Рубенидов.

Финансы

Այս գիրքը ներկայացնում է քանակական մեթոդների կիրառությունը ֆինանսների ոլորտում՝ բացատրելով, թե ինչպես են մաթեմատիկական և վիճակագրական գործիքները օգտագործվում ֆինանսական որոշումների ընդունման և ռիսկերի գնահատման համար։ Գրքում քննարկվում են տոկոսադրույքների հաշվարկը, ներկա և ապագա արժեքների գնահատումը, ներդրումային պորտֆելի վերլուծությունը, ինչպես նաև ֆինանսական մոդելավորման հիմունքները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև հավանականությունների տեսության, ռեգրեսիոն վերլուծության և ժամանակային շարքերի կիրառությանը ֆինանսական շուկաների կանխատեսման մեջ։ Նյութը ներկայացնում է գործնական օրինակներ՝ բաժնետոմսերի գնահատումից մինչև ռիսկերի կառավարում, որոնք օգնում են հասկանալ քանակական մոտեցումների կիրառական նշանակությունը։ Գիրքը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական վարժությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով զարգացնել ֆինանսական վերլուծության և մոդելավորման հմտություններ։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում էկոլոգիական ապահովագրության ինստիտուտի ներդրման իրավական հիմքերի, կարգավորման առանձնահատկությունների և զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտում ապահովագրական մեխանիզմների կիրառման անհրաժեշտությունը, բնապահպանական ռիսկերի կառավարման իրավական սկզբունքները և էկոլոգիական վնասի հետևանքով առաջացող պատասխանատվության հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էկոլոգիական ապահովագրության հասկացությանը, դրա իրավական բնույթին, գործառույթներին և ապահովագրական հարաբերությունների մասնակիցների իրավունքների ու պարտականությունների սահմանմանը։ Ուսումնասիրվում են շրջակա միջավայրին պատճառված վնասի գնահատման, փոխհատուցման և վերականգնման իրավական մեխանիզմները, ինչպես նաև բնապահպանական պատասխանատվության և ապահովագրական պաշտպանության փոխկապակցվածությունը։ Անդրադարձ է կատարվում պարտադիր և կամավոր էկոլոգիական ապահովագրության մոդելներին, դրանց կիրառման միջազգային փորձին և Հայաստանի իրավական համակարգում համապատասխան կարգավորումների ձևավորման հնարավորություններին։ Կարևորվում են բնապահպանական ռիսկերի կանխարգելման, տնտեսական գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունների պատասխանատվության բարձրացման և հնարավոր էկոլոգիական վնասների ֆինանսական հետևանքների մեղմման հարցերը։ Դիտարկվում են նաև ապահովագրական դեպքերի սահմանման, ապահովագրական հատուցումների հաշվարկման, վերահսկողական մարմինների լիազորությունների և ապահովագրական շուկայի մասնակիցների փոխհարաբերությունների իրավական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի Հանրապետության բնապահպանական և ապահովագրական օրենսդրության փոխկապակցվածությունը, գործող իրավակարգավորման հնարավոր բացերը և էկոլոգիական ապահովագրության ինստիտուտի ներդրման համար անհրաժեշտ օրենսդրական ու կազմակերպական նախադրյալները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բնապահպանական իրավունքի զարգացման, էկոլոգիական պատասխանատվության մեխանիզմների կատարելագործման և շրջակա միջավայրի պահպանության տնտեսական ու իրավական գործիքների ներդրման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, բնապահպանության մասնագետների, ապահովագրական ոլորտի աշխատակիցների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

1945-1965 թվականներին Խորհրդային Հայաստանում կրթության զարգացումը բնութագրվում էր արագ ընդլայնմամբ, համակարգի ամրապնդմամբ և գաղափարական վերահսկողության պայմաններում գիտակրթական մակարդակի բարձրացմամբ, երբ հետպատերազմյան շրջանում առաջնահերթ խնդիր էր բնակչության կրթական մակարդակի վերականգնումն ու բարձրացումը, դպրոցական ցանցի ընդլայնումը և գրագիտության համընդհանուր ապահովումը։ Այս ժամանակահատվածում զգալիորեն աճեց միջնակարգ դպրոցների թիվը, բարելավվեց ուսուցման նյութատեխնիկական բազան, ներդրվեցին միասնական կրթական ծրագրեր, որոնք համահունչ էին խորհրդային կրթական համակարգի պահանջներին, և մեծ ուշադրություն դարձվեց տեխնիկական ու բնագիտական առարկաներին՝ երկրի արդյունաբերականացման ու գիտատեխնիկական առաջընթացի պահանջներին համապատասխան։ Զուգահեռաբար զարգացավ բարձրագույն կրթությունը՝ ընդլայնվեցին Երևանի պետական համալսարանը և այլ ինստիտուտներ, ձևավորվեցին նոր մասնագիտական ուղղություններ, որոնք պատրաստում էին ինժեներներ, բժիշկներ, մանկավարժներ և գիտաշխատողներ, ինչի արդյունքում աճեց գիտական կադրերի քանակը և որակը։ Այս տարիներին նաև ակտիվացավ գիտահետազոտական գործունեությունը, ամրապնդվեց Հայաստանի Գիտությունների ակադեմիայի դերը, և կրթությունը դարձավ սոցիալական շարժունակության կարևոր միջոց, որը հնարավորություն էր տալիս տարբեր սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչներին ստանալ բարձրագույն կրթություն։ Միաժամանակ կրթական համակարգը կրում էր խորհրդային գաղափարախոսության ազդեցությունը, ինչը արտահայտվում էր ուսումնական ծրագրերի բովանդակության և դաստիարակչական քաղաքականության մեջ, սակայն ընդհանուր առմամբ այս փուլը համարվում է կրթական համակարգի կայացման և որակական աճի կարևոր շրջափուլ Հայաստանում։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայ նշանավոր լեզվաբան Գևորգ Ջահուկյանի ընդհանուր լեզվաբանական հայեցակարգերի, տեսական սկզբունքների և լեզվի ուսումնասիրության մեթոդաբանական մոտեցումների համակարգված քննությանը։ Հետազոտության առանցքում լեզվի բնույթի, կառուցվածքի, զարգացման և գործառության վերաբերյալ գիտնականի պատկերացումներն են՝ դիտարկված ընդհանուր լեզվաբանության հիմնական խնդիրների համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել լեզուն որպես համակարգ ըմբռնելու սկզբունքները, լեզվական միավորների և մակարդակների փոխհարաբերությունների մեկնաբանությունը, համաժամանակյա ու պատմական ուսումնասիրության հարաբերակցությունը, ինչպես նաև լեզվական փոփոխությունների պատճառների և օրինաչափությունների վերաբերյալ մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել լեզվաբանական դասակարգման և տիպաբանության հարցերին, քանի որ գիտնականի աշխատություններում կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր լեզուների կառուցվածքային հատկանիշների համադրումն ու դրանց ընդհանրությունների և տարբերությունների բացահայտումը։ Կարող են քննության առնվել նաև լեզվի ձևի և բովանդակության, լեզվական համակարգի և խոսքային իրականացման, ներքին կառուցվածքային գործոնների և արտաքին ազդեցությունների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ տեսական պատկերացումները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է լեզվաբանական մեթոդաբանության ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելու, թե տարբեր մեթոդների համադրումն ինչպես է կիրառվում լեզվական երևույթների բազմակողմանի նկարագրության և բացատրության համար։ Այս համատեքստում կարող են դիտարկվել համեմատական-պատմական, կառուցվածքային, տիպաբանական և համակարգային մոտեցումների փոխադարձ կապերը։ Առանձին նշանակություն ունի ընդհանուր լեզվաբանական դրույթների և հայերենի ուսումնասիրության միջև հարաբերության բացահայտումը, քանի որ հայերենի պատմական ու կառուցվածքային նյութը հնարավորություն է տվել ոչ միայն լուծելու մասնավոր լեզվաբանական խնդիրներ, այլև ձևակերպելու ավելի լայն տեսական ընդհանրացումներ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև լեզվաբանական տերմինաբանության, գիտական հասկացությունների համակարգման և լեզվի տարբեր մակարդակների միասնական նկարագրության հարցերին։ Գիտնականի հայացքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նրա ներդրումը հայ լեզվաբանական մտքի զարգացման և ընդհանուր լեզվաբանական խնդիրների տեսական մեկնաբանության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է լեզվաբանական տեսության, լեզվաբանության պատմության, տիպաբանության և հայագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով գիտնականի լեզվաբանական ժառանգության գաղափարական ու մեթոդաբանական ամբողջական պատկերը։