Նոր գրքեր: Հայաստան: Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Օգոստոս, թիվ 8)

Ինֆորմատիկա

Սա Արթուր Լևոնի Բալագեզյանի 2003 թվականին Երևանում պատրաստված տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար նախատեսված ատենախոսության սեղմագիրն է, որը կատարվել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում։ Մատենագիտական աղբյուրների համաձայն՝ աշխատանքը վերաբերում է ծրագրերի մեկնաբանմանը, կարգաբերմանը և բաշխված հաշվողական միջավայրերում ընթացող գործընթացների վերլուծությանը, իսկ սեղմագիրը կազմում է 14 էջ և պարունակում է նկարներ։ Աշխատանքի հիմնական գաղափարը օբյեկտակողմնորոշված մոտեցման հիման վրա այնպիսի ծրագրային միջավայրի ստեղծումն է, որը հնարավորություն է տալիս աշխատել բաշխված համակարգերում իրականացվող գործընթացների հետ ոչ միայն դրանց կատարման, այլև դրանց ընթացքի ուսումնասիրման, վերահսկման և սխալների հայտնաբերման տեսանկյունից։ Այսպիսի միջավայրի անհրաժեշտությունը պայմանավորված է բաշխված համակարգերի բարդությամբ, քանի որ հաշվարկային գործողությունները կարող են իրականացվել տարբեր հանգույցներում, գործընթացները կարող են փոխազդել միմյանց հետ, իսկ համակարգի վարքագիծը կախված է հաղորդակցությունից, համաժամացումից և առանձին բաղադրիչների վիճակից։ Օբյեկտակողմնորոշված մոտեցումը այստեղ կարևոր է նրանով, որ թույլ է տալիս համակարգը ներկայացնել որպես փոխկապակցված օբյեկտների և գործընթացների ամբողջություն՝ յուրաքանչյուր բաղադրիչի հատկությունները, գործողությունները և փոխազդեցությունները հնարավորինս հստակ առանձնացնելով։ Աշխատանքի շրջանակում հատկապես կարևոր են ինտերպրետացիայի և դեբագինգի խնդիրները։ Ինտերպրետատորի միջոցով հնարավոր է ծրագրային հրահանգների կամ գործընթացների փուլային մշակում և կատարում, իսկ կարգաբերման գործիքները նախատեսված են սխալների հայտնաբերման, ծրագրի կատարման ընթացքի դիտարկման և խնդրահարույց հատվածների ուսումնասիրության համար։ Բաշխված միջավայրի դեպքում այս խնդիրները ավելի բարդ են, քան սովորական տեղային ծրագրերում, քանի որ անհրաժեշտ է հետևել միաժամանակ ընթացող գործընթացներին, դրանց միջև հաղորդակցությանը և տարբեր հանգույցներում կատարվող գործողություններին։ Աշխատանքի կարևոր կողմերից մեկը գործընթացների վերլուծությունն է, որը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն արձանագրել, որ համակարգում տեղի է ունեցել որևէ գործողություն կամ սխալ, այլև ուսումնասիրել գործընթացների դինամիկան և դրանց փոխկապակցվածությունը։ Այդպիսի մոտեցումը կարող է օգտակար լինել բաշխված ծրագրային համակարգերի մշակման, փորձարկման և օպտիմալացման ժամանակ, քանի որ մշակողին հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ համակարգի իրական վարքը և հայտնաբերել այնպիսի խնդիրներ, որոնք սովորական կարգաբերման միջոցներով դժվար է նկատել։ Աշխատանքը նաև տեղավորվում է օբյեկտակողմնորոշված ծրագրավորման և բաշխված հաշվողական համակարգերի զարգացման ավելի լայն գիտական ուղղության մեջ։ Օբյեկտակողմնորոշված մոդելը թույլ է տալիս համակարգի տրամաբանական կառուցվածքը նկարագրել օբյեկտների և դասերի միջոցով, իսկ դինամիկ վարքը՝ դրանց փոխազդեցությունների և հաղորդագրությունների փոխանակման միջոցով։ Այս մոտեցումը հատկապես համապատասխան է բաշխված համակարգերին, որտեղ տարբեր ծրագրային բաղադրիչներ կարող են դիտարկվել որպես փոխազդող ինքնուրույն միավորներ։ Հետևաբար, աշխատանքը կարելի է գնահատել որպես ծրագրային ինժեներիայի այն խնդիրների ուսումնասիրություն, որտեղ միավորվում են օբյեկտակողմնորոշված ծրագրավորումը, ինտերպրետացիան, ծրագրերի կարգաբերումը, գործընթացների մոնիթորինգը և բաշխված հաշվողական միջավայրերի վերլուծությունը։ Այն առավել հետաքրքիր է համակարգային ծրագրավորմամբ, բաշխված համակարգերով, ծրագրային գործիքների մշակմամբ և բարդ ծրագրային գործընթացների վերլուծությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականություն

Բռնադատվածությունը Գուրգեն Մահարու նամակներում աշխատությունը ուսումնասիրական-փաստագրական բնույթի նյութ է, որը հիմնված է Գուրգեն Մահարու նամակագրության վրա և ներկայացնում է խորհրդային բռնաճնշումների իրականությունը՝ ինչպես այն արտացոլվում է հեղինակի անձնական նամակներում, որտեղ բացահայտվում են աքսորի, վերահսկողության, ստեղծագործական սահմանափակումների և հոգեբանական ճնշման պայմաններում ապրող մտավորականի փորձառությունը, ինչպես նաև այդ ժամանակաշրջանի հասարակական-քաղաքական մթնոլորտը, որը ձևավորում էր մարդկանց ճակատագրերը և ստեղծագործական հնարավորությունները, իսկ նամակները ծառայում են որպես վկայություն ոչ միայն անհատական ցավի ու պայքարի, այլ նաև ամբողջ մի համակարգի բնույթի մասին, որտեղ մարդկային ազատությունները խիստ սահմանափակված էին և ստեղծագործական խոսքը հաճախ ենթարկվում էր վերահսկողության ու վտանգի։

Այլ առարկաներ

Այն նախատեսված է գյուղատնտեսության մասնագետների, ագրոնոմների, ֆերմերների և ուսանողների համար, ովքեր զբաղվում են բուսաբուծությամբ և ցանկանում են զարգացնել սպիտակուցային մշակաբույսերի արտադրությունը։ Նյութում մանրամասն նկարագրվում են հատիկաընդեղեն մշակաբույսերի կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, արմատային համակարգի առանձնահատկությունը և ազոտ ֆիքսող բակտերիաների հետ սիմբիոզի նշանակությունը հողի բերրիության բարձրացման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ցանքաշրջանառության մեջ դրանց դերին՝ որպես հողը ազոտով հարստացնող մշակաբույսեր։ Աշխատությունում ներկայացվում են հողի նախապատրաստման, ցանքի ժամկետների, սերմացուի ընտրության և ցանքի սխեմաների հիմնական սկզբունքները։ Նյութը ընդգրկում է նաև խնամքի ագրոտեխնիկական միջոցառումները՝ մոլախոտերի վերահսկում, պարարտացում, ոռոգում և բերքատվության ձևավորման գործոնների կառավարում։ Բացի այդ, քննարկվում են հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարի միջոցառումները՝ շեշտադրելով ինտեգրված և կանխարգելիչ մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բերքահավաքի, պահեստավորման և արտադրանքի որակի պահպանման հարցերին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական փորձը՝ ապահովելով հատիկաընդեղեն մշակաբույսերի արդյունավետ և կայուն արտադրության կազմակերպման ամբողջական պատկերացում։

Մանկավարժություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցի բնագիտամաթեմատիկական հոսքում սովորողների ազգային ինքնագիտակցության զարգացման միջոցների, մեթոդների և մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են կրթական գործընթացի հնարավորությունները՝ սովորողների ազգային արժեքների, պատմամշակութային գիտակցության, պատասխանատվության զգացման և հասարակական դիրքորոշումների ձևավորման գործում։ Հեղինակը ներկայացնում է բնագիտական և մաթեմատիկական առարկաների ուսուցման ընթացքում ազգային ինքնագիտակցության զարգացման ուղիները՝ ընդգծելով առարկայական բովանդակության, ուսուցման մեթոդների և դաստիարակչական աշխատանքի փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են մանկավարժական մոտեցումներ, ուսումնական ծրագրերի կիրառման առանձնահատկություններ, դասավանդման կազմակերպման ձևեր և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել սովորողների համակողմանի զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթության միջոցով ազգային և համամարդկային արժեքների համադրմանը, ինչպես նաև սովորողների ինքնության ձևավորման գործընթացին ժամանակակից դպրոցի պայմաններում։ Գիրքը նախատեսված է մանկավարժների, ուսուցիչների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, դպրոցների ղեկավարների, մանկավարժական բուհերի դասախոսների, ուսանողների և դաստիարակության խնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է գլիկոսֆինգոլիպիդների և սֆինգոզինի նյութափոխանակության ու բաշխման ուսումնասիրությանը սպիտակ առնետների լյարդում և սրտում՝ ալոքսանային շաքարային դիաբետի պայմաններում և դրա բուժման ընթացքում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է լիպիդային նյութափոխանակության փոփոխությունների և դիաբետիկ վիճակի միջև փոխկապակցվածության բացահայտումը՝ հաշվի առնելով այն կարևոր դերը, որը սֆինգոլիպիդային միացությունները կարող են ունենալ բջջային թաղանթների կառուցվածքի, ազդանշանային գործընթացների և հյուսվածքների ֆունկցիոնալ վիճակի պահպանման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ալոքսանի ազդեցությամբ առաջացած նյութափոխանակային խանգարումները և դրանց հնարավոր արտահայտությունը լյարդի ու սրտի հյուսվածքներում՝ ուշադրություն դարձնելով գլիկոսֆինգոլիպիդների և սֆինգոզինի քանակական կամ որակական փոփոխություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բուժման ընթացքում այդ ցուցանիշների դինամիկայի ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բուժական ազդեցության պայմաններում լիպիդային փոխանակության հնարավոր վերականգնման աստիճանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև դիաբետի զարգացման հետևանքով առաջացող կենսաքիմիական փոփոխությունների համեմատական վերլուծություն տարբեր հյուսվածքներում՝ բացահայտելով օրգանիզմի տարբեր օրգանների արձագանքի առանձնահատկությունները։ Ստացված տվյալները կարևոր են շաքարային դիաբետի դեպքում լիպիդային նյութափոխանակության խանգարումների մեխանիզմների ավելի խորքային ընկալման, ինչպես նաև սֆինգոլիպիդային համակարգի հնարավոր կենսաբանական նշանակության գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել փորձարարական կենսաքիմիայի, կենսաբժշկության, էնդոկրինոլոգիայի և ախտաֆիզիոլոգիայի ոլորտներում՝ նպաստելով դիաբետիկ նյութափոխանակային փոփոխությունների ուսումնասիրմանը և հնարավոր բուժական ազդեցությունների գնահատմանը։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում վաղ մանկության շրջանում երեխաների առողջական վիճակի որոշ կարևոր ցուցանիշների ուսումնասիրությանը, դրանց փոփոխությունների գնահատմանը և բարելավման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը 1990–2005 թվականների ընթացքում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են վաղ մանկական տարիքի երեխաների առողջության վրա ազդող հիմնական գործոնները, առողջական վիճակի բնութագրող ցուցանիշների դինամիկան, դրանց տարածվածության առանձնահատկությունները և ժամանակային փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմաններին, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ երեխաների ֆիզիկական զարգացման, հիվանդացության, աճի և ընդհանուր առողջական վիճակի վրա, ինչպես նաև ընտանիքի սոցիալ-տնտեսական պայմանների, սնուցման, բժշկական օգնության հասանելիության և կանխարգելիչ միջոցառումների նշանակությանը։ Աշխատության մեջ տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ուսումնասիրվող ժամանակահատվածում մանկական առողջապահության ոլորտում առկա խնդիրները, բացահայտել առողջական ցուցանիշների բարելավմանը կամ վատթարացմանը նպաստող գործոնները և առանձնացնել առավել խոցելի ուղղությունները։ Առանձին կարևորություն է տրվում առողջապահական ծառայությունների կազմակերպմանը, վաղ հայտնաբերման և կանխարգելման մեխանիզմներին, ծնողների առողջապահական իրազեկվածությանը և երեխաների առողջության պահպանմանն ուղղված համալիր միջոցառումներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել մանկաբույժների, հանրային առողջապահության մասնագետների, առողջապահության կազմակերպիչների, բժշկական հետազոտողների, ուսանողների և մանկական առողջության հիմնահարցերով հետաքրքրվող այլ մասնագետների համար՝ որպես Հայաստանում վաղ մանկության առողջական վիճակի պատմական գնահատման և դրա բարելավման ռազմավարությունների ուսումնասիրման աղբյուր։