Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Ապրիլ, թիվ 4)

Բժշկություն

Հիստերոռեզեկտոսկոպիայի կիրառությունը որպես օպտիմալ տակտիկա վերարտադրողական տարիքի կանանց մոտ արգանդային արյունահոսությունների կառավարման գործում հիմնված է նրա թույլ ներթափանցող բնույթի, բարձր տեսողական վերահսկման և համեմատաբար ցածր բարդությունների ռիսկի վրա, ինչը թույլ է տալիս միաժամանակ իրականացնել ախտորոշում և բուժում՝ նվազագույն վնաս հասցնելով արգանդի անատոմիական կառուցվածքին և պահպանելով հետագա հղիության հնարավորությունը։ Մեթոդի կիրառությամբ հնարավոր է ճշգրիտ տարբերակել էնդոմետրալ պաթոլոգիաները, ինչպես պոլիպները, ադենոմիոզը կամ էլ արգանդի լորձաթաղանթի հիպերպլազիան, ինչը թույլ է տալիս ընտրել մասնակի կամ ամբողջական ռեզեկցիա՝ անհատականացված մոտեցմամբ՝ նվազեցնելով անիմաստ վիրահատությունների և հետվիրահատական սիմպտոմների առաջացման վտանգը։ Հիստերոռեզեկտոսկոպիան նաև համարվում է առավել արդյունավետ, երբ անհրաժեշտ է վերահսկել արգանդի արյունահոսության հոսքերը և գնահատել ներքին կառուցվածքի փոփոխությունները՝ միաժամանակ հնարավորություն տալով ոչ միայն ֆունկցիոնալ, այլև մորֆոլոգիական վերլուծություն իրականացնելու համար վերցնել բիոպսիա, ինչը հատկապես կարևոր է վերարտադրողական տարիքում գտնվող կանանց շրջանում՝ արյունահոսության քրոնիկական կամ կրկնվող բնույթի դեպքում։ Այս մոտեցումը նվազեցնում է հիվանդանոցում գտնվելու տևողությունը, վերականգնման ժամանակը և հոգեբանական լարվածությունը, ապահովում է մինիմալ ինվազիվ միջամտություն և բարձրացնում է բուժման արդյունավետությունը՝ համակցված լինելով հորմոնալ, դեղաբանական կամ անհրաժեշտության դեպքում լրացուցիչ վիրաբուժական մեթոդների հետ, ինչի արդյունքում ձևավորվում է նոր, առավել անվտանգ և արդյունավետ պրոտոկոլ հիվանդների բուժման համար՝ պահպանելով նրանց վերարտադրողական առողջությունը և նվազեցնելով հետվիրահատական բարդությունների հավանականությունը։

Մանկավարժություն

Այս թեման վերաբերում է ավագ դպրոցում բնագիտական առարկաների՝ ֆիզիկայի, քիմիայի, կենսաբանության և երբեմն նաև աշխարհագրության ուսուցման բովանդակության ինտեգրման տեսական և մեթոդաբանական հիմնախնդիրներին, որտեղ հիմնական շեշտը դրվում է գիտելիքների մասնատված ներկայացումից անցում կատարելու դեպի համակցված և փոխկապակցված ուսումնական մոտեցումներ, որպեսզի սովորողները կարողանան հասկանալ բնական երևույթները որպես միասնական համակարգ, այլ ոչ թե առանձին առարկայական հատվածներ։ Նման ինտեգրման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ժամանակակից կրթական պահանջներով, որոնք ուղղված են քննադատական մտածողության, խնդիրների լուծման հմտությունների և գիտական աշխարհայացքի ձևավորմանը, սակայն դրա իրականացումը բախվում է մի շարք դժվարությունների՝ ուսումնական ծրագրերի ծանրաբեռնվածություն, առարկայական սահմանների խիստ բաժանում, ուսուցիչների պատրաստվածության տարբեր մակարդակներ և մեթոդական նյութերի պակաս։ Միաժամանակ ընդգծվում է միջառարկայական կապերի ստեղծման կարևորությունը, օրինակ՝ էներգիայի պահպանման օրենքի քննարկումը ֆիզիկայում և կենսաբանական համակարգերում, կամ քիմիական գործընթացների կապը շրջակա միջավայրի ուսումնասիրության հետ, ինչը նպաստում է գիտելիքի ավելի խոր և կիրառական ընկալմանը։ Այս մոտեցումը պահանջում է նաև նոր ուսումնական մեթոդների ներդրում՝ նախագծային ուսուցում, փորձարարական աշխատանքներ և համագործակցային ուսումնական միջավայրի ձևավորում, ինչը կարող է բարձրացնել սովորողների մոտիվացիան և գիտական մտածողության զարգացումը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է 10-11-րդ դարերի հայ մշակութային կյանքի և գրականության զարգացման առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում միջնադարյան Հայաստանի մշակութային միջավայրն է, դրա ձևավորման պատմական պայմանները և այն գործընթացները, որոնք նպաստեցին գրական մտքի, կրթության, գիտության, արվեստի և հոգևոր մշակույթի զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում են ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական իրադարձությունների ազդեցությունը մշակութային կյանքի վրա, ինչպես նաև հայկական իշխանությունների, եկեղեցական կենտրոնների, վանքերի և կրթական օջախների դերը ազգային մշակույթի պահպանման ու տարածման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրականության զարգացման հիմնական ուղղություններին, ժանրային բազմազանությանը և գեղարվեստական մտածողության փոփոխություններին։ Քննարկվում են պատմագրության, աստվածաբանական գրականության, վարքագրության, ներբողագրության, մեկնողական գրականության և այլ ժանրերի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը միջնադարյան հայ հասարակության հոգևոր և մտավոր կյանքի հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրական ստեղծագործությունների լեզվական և ոճական հատկանիշներին, հեղինակների աշխարհայացքին, թեմատիկ նախասիրություններին և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցներին։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են ժամանակաշրջանի հեղինակներն անդրադարձել հավատքի, բարոյականության, հայրենիքի, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և մարդու հոգևոր աշխարհի խնդիրներին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է հայկական գրական ավանդույթի կապը նախորդ դարերի մշակութային ժառանգության հետ և նոր գաղափարների ու գեղարվեստական ձևերի ձևավորումը։ 10-11-րդ դարերի մշակութային դաշտը դիտարկվում է նաև տարածաշրջանային պատմամշակութային գործընթացների համատեքստում՝ հաշվի առնելով հարևան ժողովուրդների և քաղաքակրթական կենտրոնների հետ ունեցած փոխազդեցությունները։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ այս ժամանակաշրջանը հայկական միջնադարյան մշակույթի զարգացման նշանակալի փուլերից է, երբ գրական և հոգևոր ավանդույթները շարունակեցին զարգանալ՝ միաժամանակ արձագանքելով հասարակական ու քաղաքական փոփոխություններին։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, պատմաբաններին, միջնադարագետներին, մշակութաբաններին, բանասերներին, ուսանողներին և հայ միջնադարյան մշակույթի ու գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Աշխարհագրություն

Ջրաբանական, աշխարհագրական և բնապահպանական ինժեներիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Իրանի Յազդի տարածաշրջանի մակերևութային հոսքի հաշվարկման և ստորգետնյա ամբարտակների կառուցման համար համապատասխան վայրերի ընտրության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հեռահար զոնդավորման (RS), աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի (GIS) և որոշումների աջակցման համակարգերի (DSS) կիրառմամբ։ Քննության են առնվում Յազդի տարածաշրջանի չորային կլիմայական պայմանները, տեղումների տարածաժամանակային բաշխվածությունը, ռելիեֆի առանձնահատկությունները և ջրային ռեսուրսների ձևավորման ու օգտագործման հիմնական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերևութային հոսքի առաջացման գործոններին, ջրահավաք ավազանների բնութագրերին, հողածածկույթի և երկրաբանական կառուցվածքի ազդեցությանը ջրաբանական գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են հեռահար զոնդավորման տվյալների մշակման, թվային բարձրության մոդելների, տարածական քարտեզագրման և ջրաբանական հաշվարկների կիրառման հնարավորությունները մակերևութային հոսքի քանակական գնահատման նպատակով։ Քննարկվում են ստորգետնյա ամբարտակների տեղադիրքի ընտրության չափանիշները՝ ներառյալ տեղանքի երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական պայմանները, ջրակուտակման հնարավորությունները, ռելիեֆը և բնապահպանական սահմանափակումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են բազմաչափանիշ գնահատման, տարածական տվյալների համադրման և որոշումների աջակցման համակարգերի կիրառման մեթոդաբանական մոտեցումները՝ հնարավոր տեղամասերի համեմատական վերլուծության համար։ Անդրադարձ է կատարվում ստորգետնյա ջրային պաշարների համալրման, ջրային կորուստների նվազեցման և չորային տարածաշրջաններում ջրային ռեսուրսների կայուն կառավարման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոլոգիայի, հիդրոերկրաբանության, ջրային ռեսուրսների կառավարման, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և բնապահպանական ինժեներիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Իրավաբանություն

Научная работа посвящена исследованию оснований международно-правовой ответственности государств за совершение геноцида, одного из наиболее тяжких международных преступлений, затрагивающих основы существования защищаемых международным правом человеческих групп. В центре внимания находится вопрос о том, при каких условиях действия или бездействие государства могут повлечь его международно-правовую ответственность, какие нормы регулируют такую ответственность, каким образом устанавливается связь между поведением государства и совершением геноцида и какие правовые последствия возникают при установлении нарушения. Существенное значение имеет разграничение индивидуальной уголовной ответственности физических лиц и международно-правовой ответственности государства. Геноцид может совершаться конкретными людьми, которые при наличии соответствующих оснований несут индивидуальную уголовную ответственность, однако это не исключает возможности возникновения самостоятельной ответственности государства в случае нарушения его международных обязательств. Такой подход закреплён, в частности, в Конвенции о предупреждении преступления геноцида и наказании за него 1948 года, которая предусматривает обязательства государств предотвращать геноцид и наказывать виновных, а также устанавливает возможность рассмотрения споров между государствами о толковании, применении или выполнении Конвенции международным судебным органом. Важнейшей частью исследования является анализ самого понятия геноцида и его юридических признаков. Для квалификации деяния как геноцида имеет принципиальное значение наличие специального намерения уничтожить полностью или частично национальную, этническую, расовую или религиозную группу как таковую. В рамках исследования могут рассматриваться различные формы деяний, способных образовать состав геноцида: убийство членов защищаемой группы, причинение тяжкого физического или психического вреда, создание условий жизни, рассчитанных на физическое уничтожение группы, меры по предотвращению рождений и насильственная передача детей из одной группы в другую. Особое внимание уделяется вопросу об атрибуции поведения государству. Для возникновения международно-правовой ответственности необходимо установить, что соответствующее поведение может быть юридически отнесено к государству в соответствии с нормами международного права. Это может касаться действий государственных органов, должностных лиц и иных субъектов, чьё поведение при определённых обстоятельствах рассматривается как поведение государства. Отдельное направление исследования связано с ответственностью за бездействие. Международно-правовая обязанность государства не ограничивается непосредственным запретом участвовать в геноциде: при наличии соответствующих обстоятельств государство может нести ответственность за невыполнение обязанности по предотвращению геноцида. В этом контексте особое значение имеет вопрос о том, какие обстоятельства свидетельствуют о том, что государство знало или должно было знать о наличии серьёзного риска совершения геноцида и обладало возможностью предпринять разумные меры для его предотвращения. Важное место занимает анализ судебной практики Международного суда ООН, которая сформировала существенную часть современной доктрины ответственности государств в связи с Конвенцией о геноциде. Практика суда позволяет исследовать вопросы доказывания специального намерения, разграничения непосредственного участия и нарушения обязанности предотвращения, а также критерии, применяемые при установлении международно-правовой ответственности. Особую роль в этом отношении играет дело о применении Конвенции о предупреждении преступления геноцида и наказании за него, рассматривавшее ответственность государства и содержание обязанности предотвращения. Работа также может рассматривать вопрос о соотношении различных форм нарушения международных обязательств. Государство может нести ответственность не только за непосредственное совершение запрещённых действий, но и за подстрекательство, пособничество или иные формы участия, если соответствующие действия подпадают под применимые нормы международного права. При этом юридическая квалификация каждого конкретного поведения требует установления фактических обстоятельств и применимых международно-правовых норм. Значительная часть исследования может быть посвящена правовым последствиям установленной ответственности. Согласно общим принципам права международной ответственности государств, последствия международно-противоправного деяния могут включать прекращение продолжающегося нарушения, предоставление гарантий неповторения в соответствующих случаях и полное возмещение причинённого вреда. Специфика ситуации с геноцидом обусловлена особой тяжестью нарушаемых обязательств и их значением для международного сообщества в целом. Отдельно рассматривается вопрос о характере обязательств по предотвращению и наказанию геноцида. Они имеют особое значение в системе международной защиты прав человека и направлены на недопущение уничтожения защищаемых групп. Поэтому исследование ответственности государств за невыполнение таких обязательств имеет не только теоретическое, но и существенное практическое значение. В работе могут быть также проанализированы проблемы доказывания и применения международно-правовых норм. Дела о геноциде отличаются высокой сложностью из-за необходимости установить масштаб и характер действий, фактическую связь между государственными структурами и конкретными деяниями, а в соответствующих случаях — наличие специального намерения. Это требует комплексной оценки документов, официальных заявлений, свидетельских показаний, характера совершённых действий и других доказательств. В целом исследование направлено на раскрытие механизма международно-правовой ответственности государств в ситуациях, связанных с геноцидом, и на определение критериев, позволяющих разграничить различные формы нарушения соответствующих международных обязательств. Его значение заключается в систематизации норм международного права и судебной практики, а также в выявлении проблем, возникающих при привлечении государств к ответственности за совершение геноцида, участие в нём либо невыполнение обязанности по его предотвращению и наказанию виновных.

Բժշկություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է խոշոր եղջերավոր անասունների նախաստամոքսների շարժողական գործունեության խանգարումների ախտածնության, դրանց առաջացման պատճառների, զարգացման մեխանիզմների և կարգավորիչ բուժման գիտական հիմունքների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննության են առնվում տավարի մարսողական համակարգի անատոմիական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, նախաստամոքսների՝ հատկապես կտրիչի, ցանցի և թերթավոր ստամոքսի գործունեության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց շարժողական և արտազատական գործառույթների նշանակությունը կենդանու բնականոն մարսողության ապահովման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախաստամոքսների մկանային տոնուսի և կծկողական ակտիվության խանգարումներին, դրանց զարգացմանը նպաստող սննդային, նյութափոխանակային, նյարդահումորալ և արտաքին միջավայրի գործոններին։ Ուսումնասիրվում են ոչ հավասարակշռված կերակրման, կերաբաժնի կտրուկ փոփոխությունների, անորակ կերերի օգտագործման, մարսողական համակարգի միկրոօրգանիզմների հավասարակշռության խախտման և օրգանիզմի ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի ազդեցությունները նախաստամոքսների շարժողական գործունեության վրա։ Քննարկվում են դիստոնիայի զարգացման ընթացքում առաջացող ախտաֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, մարսողական գործընթացների դանդաղումը, կերային զանգվածի տեղաշարժման խանգարումները, խմորման գործընթացների փոփոխությունները և դրանց հետևանքով կենդանու ընդհանուր առողջական վիճակի ու մթերատվության վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նախաստամոքսների շարժողական գործունեության նյարդային և հումորալ կարգավորման մեխանիզմներին, վեգետատիվ նյարդային համակարգի մասնակցությանը, կենսաբանական ակտիվ նյութերի ազդեցությանը և մարսողական համակարգի առանձին օղակների միջև ֆունկցիոնալ փոխհարաբերություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հիվանդության կլինիկական դրսևորումների ուսումնասիրությունը, նախաստամոքսների կծկումների հաճախականության և ուժգնության փոփոխությունների գնահատումը, ախտորոշիչ ցուցանիշների բացահայտումը և նմանատիպ ախտանշաններով ուղեկցվող այլ հիվանդություններից տարբերակման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են կարգավորիչ թերապիայի տեսական սկզբունքները, որոնք ուղղված են նախաստամոքսների բնականոն շարժողական ակտիվության վերականգնմանը, մարսողական գործընթացների կարգավորմանը և օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական հավասարակշռության պահպանմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բուժական միջամտությունների արդյունավետության գնահատման չափանիշներին, դեղաբանական և ոչ դեղաբանական մոտեցումների հնարավոր կիրառությանը, կերակրման պայմանների բարելավման նշանակությանը և հիվանդության կրկնության կանխարգելման միջոցառումներին։ Քննության են առնվում նաև նախաստամոքսների գործունեության խանգարումների և կենդանիների նյութափոխանակության փոխկապակցվածությունը, մարսողական համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի ազդեցությունը սննդանյութերի յուրացման վրա, ինչպես նաև հիվանդության հետևանքով առաջացող տնտեսական կորուստների նվազեցման հնարավորությունները։ Կարևորվում են անասնաբուժական հետազոտությունների, կլինիկական դիտարկումների և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների համադրումը՝ հիվանդության զարգացման օրինաչափությունները պարզաբանելու և բուժական մոտեցումների գիտական հիմնավորումն ապահովելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել գյուղատնտեսական կենդանիների մարսողական համակարգի ֆունկցիոնալ հիվանդությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, ախտորոշման և բուժման մեթոդների կատարելագործմանը, ինչպես նաև անասնաբուծական տնտեսություններում կենդանիների առողջության պահպանման և արտադրողականության բարձրացմանն ուղղված միջոցառումների արդյունավետության բարելավմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, անասնաբուժական թերապիայի և ֆիզիոլոգիայի մասնագետների, անասնաբույժ-հետազոտողների, անասնաբուծության ոլորտի աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և անասնաբուժական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։