Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ = Новые книги юным (1984, Փետրվար, թիվ 2)

Մաթեմատիկա

Курс дифференциального и интегрального исчисления. Том 2 աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի դասական բազմահատոր դասընթացի երկրորդ մասն է, որը զարգացնում է մաթեմատիկական անալիզի հիմունքները և անցնում դեպի ավելի բարդ կառուցվածքներ՝ կենտրոնանալով շարքերի տեսության, ֆունկցիաների հաջորդականությունների, կոնվերգենցիայի չափանիշների և բազմաչափ անալիզի սկզբնական գաղափարների վրա, այն բացատրում է Թեյլորի և Ֆուրիեի շարքերի կիրառությունները ֆունկցիաների մոտարկման և վերլուծության մեջ, ինչպես նաև ներկայացնում է բազմակի ինտեգրալների, պարամետրական կախվածությունների և ֆունկցիոնալ սահմանների հիմնական հատկությունները, գիրքը միաժամանակ ընդգրկում է խիստ տեսական ապացույցներ և բազմաթիվ հաշվարկային վարժություններ, որոնք օգնում են զարգացնել անալիտիկ մտածողություն և պատրաստում են ուսանողին ավելի խորացված բաժինների՝ դիֆերենցիալ հավասարումների, ֆունկցիոնալ անալիզի և կիրառական մաթեմատիկայի ուսումնասիրության համար, դարձնելով այն կարևոր փուլ բարձրագույն մաթեմատիկական կրթության համակարգում։

Գրականություն

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հենրիկ Էդոյանի պոեզիայում ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բանաստեղծի ստեղծագործական մտածողության ձևավորման առանձնահատկությունները, գրական ավանդույթի հետ նրա երկխոսությունը և նոր գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների որոնումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դասական ու ժամանակակից բանաստեղծական սկզբունքների համադրմանը, պատկերային համակարգին, խորհրդանշական մտածողությանը, լեզվաոճական առանձնահատկություններին և բանաստեղծական կառուցվածքի նորացման միտումներին։ Վերլուծվում են ավանդական թեմաների և մոտիվների վերաիմաստավորման ձևերը, ինչպես նաև նորարարական մոտեցումների դերը հեղինակային աշխարհընկալման և անհատական ոճի ձևավորման գործընթացում։ Քննարկվում են նաև ժամանակի, մարդու, մշակույթի, հոգևոր փորձառության և ստեղծագործական ինքնագիտակցության արտահայտման գեղարվեստական եղանակները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ավանդույթի շարունակականության և գեղարվեստական նորարարության փոխկապակցվածությունը բանաստեղծի ստեղծագործական համակարգում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ նորագույն գրականության, պոեզիայի տեսության, գրականագիտության և ժամանակակից գրական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժություն

Սոցիալ-մանկավարժական ծառայությունը դպրոցի կառավարման համակարգում հանդես է գալիս որպես կարևոր օղակ, որը միավորում է կրթական գործընթացը և աշակերտների սոցիալական, հոգեբանական ու դաստիարակչական աջակցությունը՝ նպաստելով անվտանգ, ներառական և արդյունավետ ուսումնական միջավայրի ձևավորմանը։ Այս ծառայության հիմնական դերը կայանում է աշակերտների վարքային, սոցիալական և հուզական խնդիրների վաղ հայտնաբերման, դրանց կանխարգելման և համապատասխան միջամտությունների կազմակերպման մեջ՝ համագործակցելով ուսուցիչների, տնօրինության, ծնողների և անհրաժեշտության դեպքում նաև արտաքին մասնագետների հետ։ Այն աջակցում է դպրոցի կառավարման համակարգին՝ ապահովելով ուսումնական գործընթացի ոչ միայն ակադեմիական, այլ նաև սոցիալական բաղադրիչի արդյունավետ կառավարում, օգնելով ձևավորել բարենպաստ միջանձնային հարաբերություններ, կանխել կոնֆլիկտները և նվազեցնել բացակայությունների ու դպրոցական անհաջողության ռիսկերը։ Սոցիալ-մանկավարժական ծառայությունը նաև իրականացնում է սոցիալական ռիսկերի գնահատում, աջակցում է խոցելի խմբերի երեխաներին, կազմակերպում է կանխարգելիչ ծրագրեր՝ ուղղված բռնության, կախվածությունների կամ սոցիալական մեկուսացման դեմ, ինչպես նաև նպաստում է ներառական կրթության սկզբունքների իրականացմանը։ Դպրոցի կառավարման համակարգում այն ծառայում է որպես կապող օղակ վարչական և ուսումնական կառույցների միջև՝ տրամադրելով տվյալներ և վերլուծություններ, որոնք օգնում են տնօրենությանը կայացնել ավելի հիմնավորված որոշումներ աշակերտների բարեկեցության և կրթական որակի բարձրացման ուղղությամբ, միաժամանակ ձևավորելով համագործակցային մշակույթ, որտեղ կրթական հաջողությունը դիտարկվում է որպես համատեղ պատասխանատվության արդյունք։

Բժշկություն

Աշխատանքը նվիրված է մարզիկների շրջանում հիմնական ստոմատոլոգիական հիվանդությունների տարածվածության, առաջացման առանձնահատկությունների և դրանց կանխարգելման արդյունավետ ուղիների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել մարզիկների բերանի խոռոչի առողջության վիճակը, բացահայտել ատամների և պարոդոնտի հիվանդությունների առաջացմանը նպաստող գործոնները և մշակել կանխարգելիչ միջոցառումների համակարգ, որը կարող է հարմարեցվել տարբեր մարզաձևերով զբաղվող անձանց առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում ատամների կարիեսին, պարոդոնտի հիվանդություններին, բերանի խոռոչի հիգիենայի խանգարումներին և այլ տարածված ստոմատոլոգիական խնդիրներին՝ դրանց տարածվածությունը դիտարկելով մարզիկների տարիքային, սեռային, մարզական մասնագիտացման և մարզումային ծանրաբեռնվածության համատեքստում։ Հետազոտությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ ինտենսիվ ֆիզիկական գործունեությունը, սննդակարգի առանձնահատկությունները, հաճախակի սննդի կամ սպորտային ըմպելիքների օգտագործումը, բերանի խոռոչի հիգիենայի ոչ բավարար մակարդակը և մարզումների կազմակերպման պայմանները կարող են ազդել ատամների ու լնդերի առողջության վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սպորտային սնուցման և ստոմատոլոգիական առողջության փոխկապակցվածությանը։ Շաքար պարունակող ըմպելիքների և արագ յուրացվող ածխաջրերի հաճախակի օգտագործումը կարող է նպաստել կարիեսի զարգացմանը, իսկ թթվային ըմպելիքները կարող են մեծացնել ատամների էռոզիայի վտանգը։ Մարզիկների մոտ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ընթացքում բերանի խոռոչի խոնավության փոփոխությունները և այլ ֆիզիոլոգիական գործոններ նույնպես կարող են ազդել բերանի խոռոչի պաշտպանական մեխանիզմների վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել մարզիկների ստոմատոլոգիական զննության արդյունքների վիճակագրական վերլուծություն՝ հիվանդությունների տարածվածության և ինտենսիվության ցուցանիշների գնահատմամբ։ Այդպիսի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել առավել հաճախ հանդիպող խնդիրները, բացահայտել ռիսկի խմբերը և համեմատել տարբեր մարզական խմբերի միջև առկա տարբերությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի մարզիկների գիտելիքների, վերաբերմունքի և հիգիենիկ վարքագծի ուսումնասիրությունը, քանի որ կանխարգելման արդյունավետությունը մեծապես կախված է բերանի խոռոչի խնամքի կանոնների իմացությունից և դրանց կանոնավոր կիրառումից։ Կանխարգելիչ միջոցառումների շարքում կարևորվում են ատամների ճիշտ և կանոնավոր մաքրումը, ֆտոր պարունակող միջոցների նպատակային կիրառումը, ատամնաբույժի պարբերական զննումները, սննդակարգի ռացիոնալ կազմակերպումը և բարձր ռիսկայնությամբ մթերքների ու ըմպելիքների օգտագործման սահմանափակումը։ Անհրաժեշտության դեպքում կարող են կիրառվել նաև մասնագիտական հիգիենայի միջոցառումներ և անհատական կանխարգելիչ ծրագրեր։ Սպորտային գործունեության առանձնահատկություններից ելնելով՝ կարևոր է նաև վնասվածքների կանխարգելումը, մասնավորապես կոնտակտային մարզաձևերում համապատասխան բերանապահների օգտագործումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է դիտարկել նաև մարզիչների, բժշկական անձնակազմի, ծնողների և հենց մարզիկների մասնակցությունը կանխարգելիչ ծրագրերին։ Բերանի խոռոչի առողջության նկատմամբ համակարգված մոտեցումը կարող է ոչ միայն նվազեցնել ստոմատոլոգիական հիվանդությունների հաճախականությունը, այլև նպաստել մարզիկի ընդհանուր առողջության և մարզական պատրաստվածության պահպանմանը։ Աշխատանքի կարևոր գաղափարներից է այն, որ ստոմատոլոգիական հիվանդությունների կանխարգելումը պետք է սկսվի դեռևս հիվանդության կլինիկական դրսևորումներից առաջ և իրականացվի շարունակական հսկողության ու անհատական ռիսկերի գնահատման հիման վրա։ Այդ նպատակով կարող են մշակվել մարզիկների համար նախատեսված հիգիենիկ կրթության ծրագրեր, սննդային խորհուրդներ, պարբերական զննությունների ժամանակացույցեր և անհատական կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ստոմատոլոգիական համաճարակաբանության, կանխարգելիչ բժշկության և սպորտային բժշկության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել մարզիկների շրջանում բերանի խոռոչի հիվանդությունների հիմնական ռիսկային գործոնները և առաջարկել դրանց կանխարգելման գիտականորեն հիմնավորված ուղիներ։ Թեման ունի գործնական կարևորություն, քանի որ մարզիկների բերանի խոռոչի առողջության պահպանումը կարող է նպաստել նրանց ընդհանուր առողջական վիճակի բարելավմանը, մարզումային գործընթացի անխափան շարունակմանը և կյանքի որակի բարձրացմանը։

Պատմություն

Հայկական ինքնության հիմնաքարերը գիրքը Արմեն Այվազյանի գիտական և վերլուծական աշխատություն է, որը նպատակ ունի բացահայտելու հայ ազգային ինքնության ձևավորման հիմնական պատմական, մշակութային, հոգևոր և քաղաքական հիմքերը։ Ստեղծագործության մեջ հեղինակը ուսումնասիրում է այն գործոնները, որոնք դարերի ընթացքում ձևավորել են հայ ժողովրդի ինքնագիտակցությունը՝ սկսած պետականության վաղ ձևերից մինչև ժամանակակից ազգային և հասարակական խնդիրներ։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվի, կրոնի, պատմական հիշողության, մշակութային ավանդույթների և պետական մտածողության դերին՝ որպես հայկական ինքնության պահպանման և զարգացման հիմնական բաղադրիչներ։ Այվազյանը վերլուծում է նաև արտաքին քաղաքական ազդեցությունները և պատմական ճնշումները, որոնք ձևավորել են հայ ժողովրդի գոյատևման մարտահրավերները՝ ընդգծելով դիմադրողականության և ինքնապահպանման կարևորությունը։ Ստեղծագործությունը ոչ միայն պատմագիտական ուսումնասիրություն է, այլ նաև գաղափարական վերլուծություն, որտեղ քննարկվում են ազգային ինքնության պահպանման ժամանակակից խնդիրները և դրանց հնարավոր լուծումները։ Գիրքը արժեքավոր է պատմաբանների, քաղաքագետների, մշակութաբանների և ազգային ինքնության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար, քանի որ այն համակարգված կերպով ներկայացնում է հայ ինքնության կառուցվածքային հիմքերը և դրանց փոխկապակցվածությունը։

Իրավաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է դատական նախադեպի էության, իրավական բնույթի և նորմատիվ կարգավորման համակարգում ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել դատական նախադեպի՝ որպես իրավական կարգավորման գործիքի առանձնահատկությունները, դրա ձևավորման և կիրառման պայմանները, ինչպես նաև գնահատել դրա նշանակությունը իրավական համակարգի զարգացման և իրավական նորմերի մեկնաբանման գործընթացում։ Աշխատանքում դատական նախադեպը դիտարկվում է որպես դատական գործունեության արդյունքում ձևավորված իրավական դիրքորոշում կամ լուծում, որը հետագայում կարող է ուղղորդող կամ պարտադիր նշանակություն ունենալ համանման իրավական հարաբերությունների կարգավորման և դատական վեճերի լուծման ընթացքում՝ կախված տվյալ իրավական համակարգի առանձնահատկություններից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել դատական նախադեպի պատմական ձևավորման նախադրյալները և դրա զարգացման առանձնահատկությունները տարբեր իրավական ընտանիքներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անգլոսաքսոնական իրավական համակարգում նախադեպային իրավունքի ձևավորմանը, ինչպես նաև մայրցամաքային իրավական համակարգերում դատական պրակտիկայի և դատարանների իրավական դիրքորոշումների ազդեցությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դատական նախադեպի և օրենքի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքում կարող է վերլուծվել այն հարցը, թե ինչպես է դատարանը մեկնաբանում գործող իրավական նորմերը, լրացնում իրավական կարգավորման բացերը և ձևավորում այնպիսի դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ հետագա իրավակիրառ պրակտիկայի վրա։ Այս համատեքստում կարևորվում են իրավական որոշակիության, կանխատեսելիության, իրավահավասարության և արդարադատության արդյունավետության սկզբունքները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել դատական նախադեպի տեսակներին, դրա կիրառման սահմաններին և նախադեպային դիրքորոշման փոփոխության կամ վերանայման հնարավորություններին։ Կարևոր է նաև դատական նախադեպի և իրավական մեկնաբանության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ բարձրագույն դատական ատյանների որոշումները կարող են էական դեր ունենալ օրենքների և այլ իրավական ակտերի միասնական կիրառման ապահովման գործում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տարբեր երկրների փորձին և միջազգային դատական մարմինների պրակտիկային՝ համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտելով դատական որոշումների իրավական նշանակության տարբեր մոդելները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում դատական պրակտիկայի դերին, հատկապես բարձրագույն դատական ատյանների և սահմանադրական արդարադատության մարմնի իրավական դիրքորոշումների նշանակությանը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել նաև դատական նախադեպի կիրառման առավելություններն ու հնարավոր սահմանափակումները։ Դրա առավելություններից կարող են լինել իրավական նորմերի ճկուն մեկնաբանությունը, իրավակիրառ պրակտիկայի միասնականության ապահովումը, իրավական բացերի հաղթահարումը և նոր հասարակական հարաբերություններին իրավունքի արագ հարմարվելու հնարավորությունը։ Միաժամանակ կարող են քննարկվել դատական իշխանության կողմից իրավաստեղծ գործունեության սահմանների, իշխանությունների տարանջատման և դատական հայեցողության շրջանակների վերաբերյալ տեսական ու գործնական խնդիրները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել դատական նախադեպի իրավական բնույթի առավել հստակ ընկալմանը, դրա տեղին ու սահմաններին նորմատիվ կարգավորման համակարգում և դատարանների իրավական դիրքորոշումների դերի գնահատմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության ուսանողների և իրավունքի տեսության ու դատական պրակտիկայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։