Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1990, Հուլիս, թիվ 7)

Տնտեսագիտություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրոպարենային համակարգում նորամուծությունների կառավարման հիմնախնդիրներին և դրանց լուծման հնարավոր ուղիներին։ Աշխատության կենտրոնում ագրարային ոլորտում նորարարական գործընթացների կազմակերպման, կառավարման և արդյունավետության բարձրացման խնդիրներն են՝ հաշվի առնելով գյուղատնտեսության և սննդի արտադրության տեխնոլոգիական, տնտեսական ու կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են նոր տեխնոլոգիաների, արտադրության կազմակերպման ժամանակակից մեթոդների, թվային գործիքների և կառավարման նոր մոտեցումների ներդրման հնարավորությունները ագրոպարենային համակարգի տարբեր օղակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորամուծությունների ներդրմանը խոչընդոտող գործոններին՝ ֆինանսական ռեսուրսների սահմանափակությանը, ներդրումային ռիսկերին, տեխնոլոգիական և տեղեկատվական հասանելիության խնդիրներին, մասնագիտական կադրերի պակասին և գիտության ու արտադրության միջև համագործակցության անհրաժեշտությանը։ ՀՀ պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ագրոպարենային համակարգի նորարարական ներուժը և գնահատելու այն տնտեսական ու կառավարչական մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել դրա արդյունավետ օգտագործմանը։ Կարևորվում է նաև պետական աջակցության դերը՝ նորարարական ծրագրերի ֆինանսավորման, ներդրումային խթանների, խորհրդատվական ծառայությունների, գիտահետազոտական աշխատանքների և գյուղատնտեսական արտադրողների կարողությունների զարգացման միջոցով։ Աշխատության մեջ նորամուծությունների կառավարումը դիտարկվում է որպես ոչ միայն տեխնոլոգիական, այլև համակարգային գործընթաց, որը ներառում է նոր գաղափարի ձևավորումից մինչև դրա ներդրում, տարածում և տնտեսական արդյունքի գնահատում։ Քննարկվում են արտադրողականության բարձրացման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, արտադրանքի որակի բարելավման, մրցունակության ամրապնդման և տեղական ու արտաքին շուկաներում ագրոպարենային արտադրանքի դիրքերի ընդլայնման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ՀՀ ագրոպարենային համակարգում նորարարական կառավարման արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորմանը և ոլորտի կայուն ու մրցունակ զարգացմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ագրոբիզնեսի և կառավարման մասնագետներին, գյուղատնտեսության ոլորտի կազմակերպիչներին, պետական կառավարման մարմինների մասնագետներին, հետազոտողներին, ինչպես նաև տնտեսագիտության, կառավարման և ագրարային մասնագիտությունների ուսանողներին ու ասպիրանտներին։

Մանկավարժություն

Մանկավարժական, լեզվաբանական և նախադպրոցական կրթության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է երեխաների կապակցված ռուսերեն խոսքի սկզբնական հիմքերի վաղ ձևավորման մանկավարժական ու մեթոդական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նախադպրոցական հաստատություններում ռուսաց լեզվի ուսուցման նյութի հիման վրա։ Քննության են առնվում նախադպրոցական տարիքի երեխաների խոսքային զարգացման օրինաչափությունները, երկրորդ լեզվի յուրացման հոգեբանամանկավարժական նախադրյալները և վաղ տարիքում հաղորդակցական կարողությունների ձևավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռուսերեն բառապաշարի աստիճանական հարստացմանը, քերականական պարզ կառուցվածքների յուրացմանը, նախադասությունների կազմմանը և մտքերի հաջորդական ու տրամաբանական արտահայտման հմտությունների զարգացմանը։ Վերլուծվում են երեխաների մայրենի լեզվի ազդեցությունը ռուսերենի ուսուցման գործընթացի վրա, լեզվական փոխազդեցության առանձնահատկությունները և երկլեզվության պայմաններում խոսքային գործունեության կազմակերպման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են խաղային ուսուցման, պատկերային նյութերի, պատմողական առաջադրանքների, երկխոսությունների և խոսքային վարժությունների կիրառման հնարավորությունները կապակցված խոսքի սկզբնական կարողությունների ձևավորման նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել երեխաների խոսքային պատրաստվածության գնահատման չափանիշները, ուսուցման բովանդակության ընտրության սկզբունքները և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան մեթոդական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում նախադպրոցական հաստատություններում ռուսաց լեզվի ուսուցման արդյունավետության բարձրացմանը, երեխաների հաղորդակցական ակտիվության խթանմանը և հետագա դպրոցական լեզվական կրթության համար անհրաժեշտ հիմքերի ստեղծմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական կրթության մանկավարժներին, ռուսաց լեզվի դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետներին, մանկական հոգեբաններին, լեզվաբաններին և վաղ երկլեզու կրթության հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։

Պատմություն

Պատմական և փաստագրական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է Կարասուբազարի հայկական եկեղեցական դպրոցի և Սուրբ Փրկիչ վանքի հոգաբարձության գործունեության վերաբերյալ տարբեր տարիների հաշվետվական նյութերը։ Փաստաթղթերում կարող են արտացոլվել կրթական և վարչական աշխատանքների կազմակերպումը, ուսումնական հաստատությունների նյութական վիճակը, ֆինանսական մուտքերն ու ծախսերը, նվիրատվությունները, գույքի կառավարումը և հոգաբարձության կողմից իրականացված նախաձեռնությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական եկեղեցական կառույցների մասնակցությանը կրթության կազմակերպման և համայնքային կյանքի պահպանման գործում։ Հաշվետվական տվյալները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ուսումնական հաստատությունների ֆինանսավորման աղբյուրները, կառավարման մեխանիզմները, բարեգործական աջակցության ձևերը և տեղի հայ համայնքի ներգրավվածությունը կրթական ու եկեղեցական գործունեության մեջ։ Նյութերը կարևոր տեղեկություններ կարող են պարունակել նաև աշակերտների, ուսուցիչների, հոգաբարձուների և բարերարների գործունեության, ինչպես նաև տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական ու սոցիալական պայմանների վերաբերյալ։ Որպես սկզբնաղբյուր՝ հրատարակությունը արժեքավոր է Ղրիմի հայկական համայնքների պատմության, հայկական կրթական հաստատությունների, եկեղեցու հասարակական դերի և համայնքային ինքնակազմակերպման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, աղբյուրագետների, կրթության և եկեղեցու պատմության հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գործազրկության նվազեցման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ աշխատաշուկայի ձևավորման, զբաղվածության պետական քաղաքականության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման փոխկապակցվածության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում գործազրկության մակարդակի վրա ազդող տնտեսական, ժողովրդագրական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ գործոնների բացահայտումն է, ինչպես նաև դրա կրճատման արդյունավետ մեխանիզմների մշակումը։ ՀՀ աշխատաշուկայի կարևոր խնդիրներից են աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի անհամապատասխանությունը, տարածքային տարբերությունները, երիտասարդների և որոշ սոցիալական խմբերի աշխատանքի տեղավորման դժվարությունները, ինչպես նաև աշխատատեղերի վերաբերյալ տեղեկատվության հասանելիության խնդիրները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել գործազրկության կառուցվածքն ու դինամիկան, դրա պատճառները, գործազուրկների սոցիալ-ժողովրդագրական կազմը, մասնագիտական որակավորման և աշխատաշուկայի պահանջների անհամապատասխանությունը, ինչպես նաև երկարատև գործազրկության և աշխատանքային միգրացիայի հետ կապված երևույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառուցվածքային գործազրկությանը, երբ աշխատուժի առկա հմտությունները չեն համապատասխանում տնտեսության կողմից առաջարկվող աշխատատեղերի պահանջներին։ Այս խնդրի լուծման համար կարևոր նշանակություն ունեն մասնագիտական վերապատրաստումը, վերաորակավորումը, կրթության և աշխատաշուկայի կապի ամրապնդումը և գործատուների պահանջներին համապատասխան մարդկային կապիտալի զարգացումը։ ՀՀ զբաղվածության 2025–2031 թվականների ռազմավարական ծրագիրը նույնպես առաջնահերթ է համարում մրցունակ և զբաղունակ աշխատուժի ձևավորումը, բարձր արտադրողականությամբ աշխատատեղերի ընդլայնումը և աշխատուժի առաջարկի ու պահանջարկի անհամապատասխանությունների կրճատումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գործազրկության տարածքային առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով Երևան քաղաքի և մարզերի միջև տնտեսական ակտիվության, աշխատատեղերի քանակի, մասնագիտական հնարավորությունների և ենթակառուցվածքների տարբերությունները։ Կարևոր ուղղություն է երիտասարդների, կանանց, երկար ժամանակ աշխատանք չունեցող անձանց, հաշմանդամություն ունեցող անձանց և աշխատաշուկայում այլ առումով խոցելի խմբերի զբաղվածության խթանումը։ Ժամանակակից պետական քաղաքականության շրջանակում նախատեսվում են նաև նպատակային միջոցառումներ, օրինակ՝ 63 տարեկանից բարձր անձանց և հաշմանդամություն ունեցող անձանց աշխատանքի տեղավորման դեպքում գործատուների համար աջակցության մեխանիզմներ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել նաև փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման, ներդրումների խթանման և մարզային տնտեսական ակտիվության բարձրացման հնարավորությունները՝ որպես գործազրկության նվազեցման անուղղակի, բայց երկարաժամկետ արդյունավետ միջոցներ։ Միաժամանակ կարևոր է պետական զբաղվածության ծառայությունների արդյունավետության բարձրացումը՝ աշխատանքի որոնողների և գործատուների միջև կապի բարելավման, թափուր աշխատատեղերի վերաբերյալ տեղեկատվության հասանելիության և անհատականացված խորհրդատվության միջոցով։ ՀՀ օրենսդրությամբ զբաղվածության պետական քաղաքականության նպատակներից է կայուն զբաղվածության ապահովման պայմանների ստեղծումը, ինչպես նաև աշխատուժի պահանջարկի և առաջարկի արդյունավետ համադրումը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ գործազրկության նվազեցման արդյունավետ քաղաքականությունը կարող է միաժամանակ նպաստել բնակչության եկամուտների աճին, աղքատության կրճատմանը, մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործմանը, սոցիալական ներառմանը և երկրի տնտեսական ներուժի ընդլայնմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը գործազրկությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես աշխատատեղերի պակասի, այլև աշխատաշուկայի կառուցվածքային անհավասարակշռությունների հետևանք՝ ընդգծելով կրթության և աշխատանքի շուկայի համապատասխանեցման, նոր և բարձր արտադրողականությամբ աշխատատեղերի ստեղծման, մասնագիտական վերապատրաստման, ձեռնարկատիրության խթանման և զբաղվածության պետական աջակցության համակարգի կատարելագործման անհրաժեշտությունը։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կովերի լեյկոզի ժամանակ արյան բջիջներում տեղի ունեցող մորֆոլոգիական և կենսաքիմիական փոփոխությունների, ինչպես նաև նեյրոհորմոնային կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հիվանդության ազդեցությամբ առաջացող կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները արյան բջիջներում, կենսաքիմիական ցուցանիշների դինամիկան, իմունաբանական գործընթացները և նեյրոէնդոկրին համակարգի դերը հիվանդության զարգացման ու ընթացքի կարգավորման մեջ։ Աշխատությունում ներկայացվում են փորձարարական տվյալներ, գնահատվում են ախտաբանական գործընթացների փոխկապակցված մեխանիզմները և քննարկվում են ստացված արդյունքների կիրառական նշանակությունը անասնաբուժական ախտորոշման, կանխարգելման և բուժման արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից։ Հրատարակությունը նախատեսված է անասնաբուժության, անասնաբուժական պաթոլոգիայի, ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի և գյուղատնտեսական գիտությունների ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների և ուսանողների համար։