Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги юным. Информационный указатель (1978, թիվ 8)

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX–XX դարերում Արևելյան Հայաստանի տարածքում դատական համակարգի և քաղաքացիական դատավարության ձևավորման ու զարգացման պատմաիրավական ուսումնասիրությանը՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում գործող օրենսդրական համակարգերի համեմատական վերլուծությամբ։ Հետազոտության առանցքում դատարանների կազմակերպական կառուցվածքի, իրավասությունների, քաղաքացիական գործերի քննության ընթացակարգերի և դատավարության մասնակիցների իրավական կարգավիճակի պատմական փոփոխություններն են։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դատական ինստիտուտների զարգացումը դիտարկել քաղաքական և իրավական համակարգերի փոփոխությունների լայն համատեքստում՝ բացահայտելով իրավական շարունակականության և վերափոխման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել XIX դարում Արևելյան Հայաստանի վարչաիրավական կարգավիճակի փոփոխությունից հետո ձևավորված դատական կառույցները, Ռուսական կայսրության իրավական համակարգի ազդեցությունը և դատական բարեփոխումների նշանակությունը քաղաքացիական արդարադատության կազմակերպման համար։ Կարող են ուսումնասիրվել քաղաքացիական գործերի ենթակայության ու ընդդատության, հայց ներկայացնելու, ապացուցման, կողմերի դատավարական իրավունքների, դատական ակտերի ընդունման և դրանց վերանայման վերաբերյալ իրավական կարգավորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել տարբեր ժամանակաշրջանների օրենսդրական ակտերի համեմատությանը՝ պարզելու, թե ինչպես են փոխվել քաղաքացիական դատավարության սկզբունքները և դատարանի դերը մասնավոր իրավական վեճերի լուծման գործընթացում։ XX դարի քաղաքական և պետական վերափոխումների պայմաններում դատական համակարգը ենթարկվել է նոր ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների, ուստի կարևոր է ուսումնասիրել նախորդ իրավական ավանդույթների և նոր կարգավորումների հարաբերակցությունը։ Պատմաիրավական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն իրավական նորմերի ձևական փոփոխությունները, այլև դրանց կիրառման պատմական պայմանները, դատական հաստատությունների գործառույթների զարգացումը և հասարակական հարաբերությունների փոփոխության ազդեցությունը քաղաքացիական դատավարության վրա։ Իրավահամեմատական վերլուծությունը կարող է ընդգրկել տարբեր ժամանակաշրջանների դատավարական օրենսդրության կառուցվածքային և սկզբունքային ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ նպաստելով ժամանակակից քաղաքացիական դատավարության առանձին ինստիտուտների պատմական ակունքների ըմբռնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պետության և իրավունքի պատմության, քաղաքացիական դատավարության և համեմատական իրավագիտության մեթոդները՝ ներկայացնելով Արևելյան Հայաստանում քաղաքացիական արդարադատության ինստիտուցիոնալ ու օրենսդրական զարգացման պատմական ընթացքը։

Ինֆորմատիկա

Գրքում ներկայացվում են բուլյան ֆունկցիաների հիմնական հասկացությունները՝ տրամաբանական փոփոխականներ, գործողություններ (AND, OR, NOT), ճշմարտության աղյուսակներ և արտահայտությունների պարզեցում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տրամաբանական արտահայտությունների ձևափոխման և օպտիմալացման մեթոդներին։ Ներառված են բազմաթիվ խնդիրներ՝ սկսած պարզ տրամաբանական հաշվարկներից մինչև բարդ կոմբինացիոն սխեմաների վերլուծություն։ Այս խնդիրները նպաստում են ալգորիթմական և տրամաբանական մտածողության զարգացմանը։ Գիրքը օգտակար է ինչպես ինքնուսուցման, այնպես էլ դասընթացների ընթացքում գործնական աշխատանքների համար։

Պատմություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է 20-րդ դարում Հյուսիսային Իրանի թյուրքալեզու բնակչության շրջանում ինքնության ձևավորման և փոխակերպման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում գտնվում են ազգային, էթնիկ, լեզվական, մշակութային և տարածաշրջանային ինքնության ձևավորման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով Իրանի քաղաքական և սոցիալական զարգացման փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, պետական քաղաքականությունը, լեզվական միջավայրը, կրթական համակարգը, կրոնական և մշակութային գործոնները, ինչպես նաև հարևան ժողովուրդների և պետությունների հետ կապերը ներգործել Հյուսիսային Իրանի թյուրքալեզու համայնքների ինքնագիտակցության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն կարող է ունենալ Իրանի արդիականացման գործընթացների, կենտրոնական իշխանության և տարածաշրջանային հասարակության փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև տեղական և ավելի լայն ազգային ինքնությունների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքը դիտարկում է ինքնությունը ոչ թե որպես անփոփոխ երևույթ, այլ որպես պատմական պայմանների ազդեցությամբ շարունակաբար ձևավորվող և վերափոխվող գործընթաց, որի մեջ կարող են միաժամանակ գոյակցել տարբեր՝ տեղական, էթնիկ, լեզվական, իրանական և այլ պատկանելիություններ։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել Հյուսիսային Իրանի պատմությամբ, թյուրքալեզու ժողովուրդների մշակույթով, էթնիկ գործընթացներով, ինքնության ձևավորման մեխանիզմներով և 20-րդ դարի Մերձավոր Արևելքի սոցիալ-քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող պատմաբանների, ազգագրագետների, սոցիոլոգների, քաղաքագետների և տարածաշրջանագետների համար։

Տեխնոլոգիա

Монография рассматривает принципы построения и функционирования приемников прямого преобразования в современных телекоммуникационных системах, включая теоретические основы гомодинного приема, особенности схемотехники, влияние фазовых шумов и смещения нуля на качество сигнала, а также методы подавления паразитных составляющих и улучшения чувствительности; подробно анализируются архитектуры радиоприемных трактов для цифровых и аналоговых систем связи, вопросы интеграции таких приемников в микросхемы, а также практические аспекты их применения в мобильной и беспроводной связи, включая стандарты связи нового поколения и требования к энергоэффективности и компактности устройств.

Բժշկություն

Աշխատանքը նվիրված է կարճափող գազային զենքից ինքնաշեն գնդիկավոր փամփուշտներով արձակված կրակոցների հետևանքով առաջացած վնասվածքների դատաբժշկական ախտորոշման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նման վնասվածքների ձևավորման մեխանիզմները, դրանց արտաքին և ներքին ձևաբանական հատկանիշները և այն չափանիշները, որոնք հնարավորություն են տալիս դատաբժշկական փորձաքննության ընթացքում տարբերակել տվյալ տեսակի վնասվածքները այլ հրազենային կամ ոչ հրազենային վնասվածքներից։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մաշկի, ենթամաշկային հյուսվածքների և խորանիստ օրգանների վնասվածքների բնույթը, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով կրակոցի հանգամանքները և օգտագործված զինամթերքի առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ գազային զենքից արձակված ինքնաշեն լիցքավորված փամփուշքների դեպքում վնասվածքի պատկերը կարող է զգալիորեն տարբերվել սովորական գործարանային զինամթերքով առաջացած հրազենային վնասվածքներից։ Դատաբժշկական ախտորոշման կարևոր խնդիրներից է վնասվածքի մուտքային հատվածի, շրջակա հյուսվածքների փոփոխությունների և այլ ձևաբանական նշանների համակցված գնահատումը։ Այդ տվյալների հիման վրա փորձագետը կարող է որոշակի եզրահանգումներ կատարել վնասվածքի բնույթի և դրա առաջացման մեխանիզմի վերաբերյալ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կլինիկական, մորֆոլոգիական, ռադիոլոգիական և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև հյուսվածքներում օտար մարմինների հայտնաբերումը և դրանց հետազոտությունը, քանի որ դրանք կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ տրամադրել վնասվածքի մեխանիզմի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև նման դեպքերի փորձագիտական տարբերակիչ ախտորոշմանը։ Անհրաժեշտ է տարբերակել ինքնաշեն գնդիկավոր լիցքով առաջացած վնասվածքները այլ հրազենային վնասվածքներից, պայթյունային ազդեցություններից և որոշ ոչ հրազենային տրավմաներից։ Դրա համար գնահատվում է ոչ թե մեկ առանձին նշան, այլ վնասվածքի ամբողջական պատկերը՝ ներառելով ձևաբանական, տեղագրական և լաբորատոր տվյալների համակցությունը։ Կարևոր ուղղություն է նաև կրակոցի հեռավորության և պայմանների դատաբժշկական գնահատումը՝ միայն այն չափով, որքանով դա թույլ են տալիս վնասվածքի օբյեկտիվ հատկանիշները և փորձագիտական հետազոտության արդյունքները։ Այդպիսի գնահատումը կարող է ունենալ նշանակություն քրեական գործերի քննության ընթացքում՝ օգնելով վերականգնել դեպքի հանգամանքները և ստուգել տարբեր վարկածների համապատասխանությունը առկա բժշկական տվյալներին։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև դատաբժշկական փորձաքննության մեթոդաբանության կատարելագործումը։ Վնասվածքների մանրակրկիտ նկարագրությունը, լուսանկարումը, համապատասխան նյութերի վերցումը և լաբորատոր հետազոտությունների ճիշտ կազմակերպումը նպաստում են եզրակացությունների հիմնավորվածության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ դատաբժշկական փորձագետների աշխատանքում՝ նմանատիպ վնասվածքների գնահատման միասնական չափանիշների մշակման և ախտորոշման ճշգրտության բարձրացման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է դատաբժշկական տրավմատոլոգիայի և բալիստիկայի տվյալները՝ ուսումնասիրելով հատուկ պայմաններում առաջացած վնասվածքների ձևաբանական պատկերը, դրանց տարբերակիչ ախտորոշման հնարավորությունները և փորձագիտական գնահատման մեթոդները։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բանկային գործունեության տնտեսական կարգավորման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով բանկային համակարգի ֆինանսական կայունության, արդյունավետության և բնականոն գործունեության ապահովման հարցերը։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ առևտրային բանկերը ֆինանսական համակարգի առանցքային օղակներից են․ նրանք ներգրավում են բնակչության և կազմակերպությունների դրամական միջոցները, իրականացնում վարկավորում և ներդրումային գործառնություններ, ապահովում վճարահաշվարկային ծառայություններ և նպաստում տնտեսության մեջ ֆինանսական ռեսուրսների վերաբաշխմանը։ Միաժամանակ բանկային գործունեությունը բնորոշվում է բարձր ֆինանսական ռիսկերով, ուստի դրա նկատմամբ արդյունավետ տնտեսական կարգավորումը անհրաժեշտ է ոչ միայն առանձին բանկերի կայունության, այլև ամբողջ ֆինանսական համակարգի հուսալիության համար։ ՀՀ գործող օրենսդրության համաձայն՝ բանկերի գործունեության կարգավորման և վերահսկողության առանցքային դերակատարումը վերապահված է Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական բանկին, որը սահմանում է բանկերի տնտեսական նորմատիվները, իրականացնում լիցենզավորում և վերահսկողություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը բանկային գործունեության պետական կարգավորման տեսական հիմքերի բացահայտումն է։ Կարգավորման հիմնական նպատակներից են բանկային համակարգի զարգացման և հուսալիության ապահովումը, բանկերի բնականոն գործունեության պահպանումը, ավանդատուների շահերի պաշտպանությունը և ֆինանսական շուկայի մասնակիցների համար մրցակցային հավասար պայմանների ստեղծումը։ Այս նպատակներն ամրագրված են նաև «Բանկերի և բանկային գործունեության մասին» ՀՀ օրենքում։ Աշխատանքի առանցքային խնդիրներից է տնտեսական նորմատիվների համակարգի ուսումնասիրությունը։ Տնտեսական նորմատիվները բանկային կարգավորման կարևորագույն գործիքներից են, որոնց միջոցով վերահսկվում են բանկերի կապիտալի բավարարությունը, ռիսկերի մակարդակը, իրացվելիությունը և որոշակի գործառնությունների նկատմամբ սահմանափակումների պահպանումը։ Գործող օրենսդրությունը Կենտրոնական բանկին հնարավորություն է տալիս բանկային համակարգի ֆինանսական կայունության ապահովման նպատակով սահմանել հիմնական և այլ տնտեսական նորմատիվներ։ Դրանց թվում են բանկի կանոնադրական հիմնադրամի և ընդհանուր կապիտալի նվազագույն չափերի նկատմամբ պահանջները։ Բանկային գործունեության տնտեսական կարգավորման կարևորագույն հիմնախնդիրներից է կապիտալի բավարարության և բանկի ռիսկերի միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Բավարար կապիտալը բանկի ֆինանսական կայունության կարևոր երաշխիք է, քանի որ այն կարող է ծառայել որպես հնարավոր կորուստների կլանման բուֆեր։ Սակայն չափազանց բարձր կապիտալային պահանջները կարող են սահմանափակել բանկերի վարկավորման հնարավորությունները և նվազեցնել ֆինանսական միջնորդության արդյունավետությունը։ Հետևաբար կարգավորման համակարգի խնդիրն է գտնել այնպիսի հավասարակշռություն, որի դեպքում բանկերը կունենան անհրաժեշտ ֆինանսական դիմադրողականություն՝ առանց տնտեսության վարկավորման հնարավորությունների անհարկի սահմանափակման։ Մյուս կարևոր ուղղությունը իրացվելիության կարգավորումն է։ Բանկը պետք է կարողանա ժամանակին կատարել իր պարտավորությունները ավանդատուների, այլ բանկերի և ֆինանսական շուկայի մասնակիցների նկատմամբ։ Իրացվելիության պակասը կարող է հանգեցնել վճարումների դժվարությունների և նույնիսկ համակարգային խնդիրների, ուստի բանկերի իրացվելիության կառավարումը և համապատասխան նորմատիվների պահպանումը տնտեսական կարգավորման կարևոր բաղադրիչ են։ ՀՀ Կենտրոնական բանկի գործող կարգավորումների շարքում առանձին կանոնակարգեր սահմանում են բանկերի տնտեսական նորմատիվների հաշվարկման և դրանցում ներառվող տարրերի ու սահմանաչափերի հետ կապված պահանջներ։ Ուսումնասիրության մեջ էական տեղ է զբաղեցնում վարկային ռիսկի կարգավորման խնդիրը։ Քանի որ վարկավորումը բանկային գործունեության հիմնական ուղղություններից է, վարկային պորտֆելի որակը անմիջականորեն անդրադառնում է բանկի եկամտաբերության և ֆինանսական կայունության վրա։ Վարկային ռիսկի արդյունավետ կառավարումը ենթադրում է վարկառուի վճարունակության գնահատում, ռիսկերի սահմանափակում, խնդրահարույց վարկերի վերահսկում և հնարավոր կորուստների համար համապատասխան բուֆերների ձևավորում։ Այս ոլորտում կարգավորող պահանջները պետք է միաժամանակ պաշտպանեն բանկային համակարգը չափազանց ռիսկային վարկավորումից և չխոչընդոտեն տնտեսության իրական հատվածի ֆինանսավորմանը։ Կարևոր հիմնախնդիր է նաև բանկային համակարգում ռիսկերի կենտրոնացման սահմանափակումը։ Եթե բանկի ակտիվների կամ վարկային պորտֆելի զգալի մասը կենտրոնացած է սահմանափակ թվով վարկառուների, ոլորտների կամ տնտեսական ուղղությունների վրա, ապա առանձին շոկը կարող է մեծ կորուստներ առաջացնել։ Հետևաբար տնտեսական կարգավորումը պետք է նպաստի ռիսկերի դիվերսիֆիկացմանը և խոշոր պարտավորությունների նկատմամբ համապատասխան վերահսկողության իրականացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև բանկային կարգավորման և տնտեսական աճի փոխհարաբերությանը։ Բանկային համակարգը պետք է ոչ միայն լինի կայուն, այլև արդյունավետորեն կատարի ֆինանսական միջնորդի իր գործառույթը։ Չափազանց խիստ կարգավորումը կարող է բարձրացնել բանկերի գործառնական ծախսերը, սահմանափակել վարկերի հասանելիությունը և նվազեցնել ֆինանսական ծառայությունների մրցունակությունը։ Մյուս կողմից՝ թույլ կարգավորումը կարող է նպաստել ռիսկերի կուտակմանը և ֆինանսական անկայունության առաջացմանը։ Հետևաբար հիմնախնդիրը կարգավորման այնպիսի մոդելի ձևավորումն է, որը կապահովի ֆինանսական կայունություն՝ միաժամանակ պահպանելով բանկերի տնտեսական արդյունավետությունն ու մրցակցային միջավայրը։ Բանկային գործունեության տնտեսական կարգավորման կարևոր բաղադրիչ է նաև վերահսկողության համակարգը։ ՀՀ Կենտրոնական բանկը օրենքով սահմանված կարգով իրականացնում է բանկերի գործունեության վերահսկողություն, սահմանում է հաշվետվությունների ներկայացման պահանջները և օրենքով նախատեսված դեպքերում կարող է կիրառել համապատասխան պատժամիջոցներ։ Այս համակարգի արդյունավետությունը մեծապես կախված է վերահսկողության շարունակականությունից, բանկերի կողմից ներկայացվող տեղեկատվության որակից և ֆինանսական ռիսկերի ժամանակին բացահայտումից։ Աշխատության շրջանակում կարևոր է նաև բանկային գործունեության թափանցիկության խնդիրը։ Բանկերի ֆինանսական վիճակի, ծառայությունների պայմանների, վարկավորման և ավանդների վերաբերյալ տեղեկատվության հասանելիությունը նպաստում է շուկայի մասնակիցների իրազեկվածությանը և մրցակցության զարգացմանը։ Գործող օրենսդրությունը բանկերի համար նախատեսում է իրենց գործունեության և ավանդների ու վարկերի պայմանների վերաբերյալ որոշակի տեղեկատվության հրապարակման պարտավորություններ։ Ժամանակակից պայմաններում տնտեսական կարգավորման հիմնախնդիրներին ավելանում են նաև ֆինանսական տեխնոլոգիաների և թվայնացման հետ կապված հարցերը։ Թվային բանկային ծառայությունների, հեռավար գործարքների և նոր ֆինանսական տեխնոլոգիաների տարածումը բանկերի համար ստեղծում է նոր հնարավորություններ, բայց միաժամանակ առաջացնում է նոր ռիսկեր՝ կապված գործառնական անվտանգության, տվյալների պաշտպանության և տեխնոլոգիական խափանումների հետ։ Հետևաբար կարգավորման համակարգը պետք է զարգանա բանկային ոլորտի տեխնոլոգիական փոփոխություններին համընթաց։ Կարևոր է նաև բանկային համակարգի և սպառողների շահերի պաշտպանության հարաբերակցությունը։ Վարկավորման պայմանների թափանցիկությունը, արդյունավետ տոկոսադրույքի վերաբերյալ տեղեկատվությունը, հաճախորդների իրավունքների պաշտպանությունը և պատասխանատու վարկավորումը բանկային կարգավորման այն ուղղություններն են, որոնք նպաստում են ֆինանսական շուկայի նկատմամբ վստահության ամրապնդմանը։ ՀՀ Կենտրոնական բանկի բանկային գործունեությանը վերաբերող պաշտոնական կարգավորումների շարքում առկա են ինչպես սպառողական վարկավորման, այնպես էլ բանկային ավանդների, վարկային տեղեկատվության և այլ ոլորտների վերաբերյալ իրավական ակտեր։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ՀՀ-ում բանկային գործունեության տնտեսական կարգավորումը դիտարկում է որպես բազմաբաղադրիչ համակարգ, որի հիմնական նպատակն է ապահովել ֆինանսական կայունություն, բանկերի հուսալիություն, մրցակցային միջավայր և տնտեսության արդյունավետ վարկավորում։ Այն ընդգրկում է տնտեսական նորմատիվների, կապիտալի և իրացվելիության, վարկային ու այլ ֆինանսական ռիսկերի, վերահսկողության, թափանցիկության, սպառողների պաշտպանության և կարգավորման կատարելագործման խնդիրները։ Թեման կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, Կենտրոնական բանկի և այլ ֆինանսական կառույցների աշխատակիցներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և բանկային գործ մասնագիտությամբ սովորող ուսանողներին։