Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги:Техника: Информационный указатель (1978, Июнь)

Այլ առարկաներ

Քաղաքական և հասարակական վերլուծության բնույթի այս նյութը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղում Ադրբեջանի վերահսկողության հաստատումից հետո տեղի բնակչության առջև ծառացած հումանիտար, իրավական և սոցիալական խնդիրներին։ Քննության են առնվում 2023 թվականի ռազմական գործողություններից հետո ստեղծված իրավիճակը, բնակչության անվտանգության վերաբերյալ մտահոգությունները, տեղահանության գործընթացը և մարդկանց հետագա կենսապայմանների հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էթնիկ հայ բնակչության իրավունքների, սեփականության պահպանման, ազատ տեղաշարժի և անվտանգ ու արժանապատիվ վերադարձի հնարավորության խնդիրներին։ Ներկայացվում են նաև տեղահանված անձանց ընդունման և աջակցության հետ կապված մարտահրավերները Հայաստանում՝ ներառյալ բնակարանային ապահովման, աշխատանքի, կրթության և սոցիալական ինտեգրման հարցերը։ 2023 թվականի սեպտեմբերին ավելի քան 100 հազար մարդ Լեռնային Ղարաբաղից տեղափոխվեց Հայաստան, ինչի հետևանքով տարածաշրջանի գրեթե ամբողջ էթնիկ հայ բնակչությունը հեռացավ իր բնակավայրերից։ Նյութը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հակամարտության հետևանքները ոչ միայն քաղաքական, այլև մարդու իրավունքների և տեղահանված բնակչության հետագա կյանքի կազմակերպման տեսանկյունից։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է դեկորատիվ-կիրառական արվեստի դերին մանկավարժական ինստիտուտի գեղարվեստական դաստիարակության ֆակուլտետի ուսանողների գեղագիտական և բարոյական դաստիարակության համակարգում։ Հետազոտության կենտրոնում արվեստի կրթության և անձի համակողմանի զարգացման փոխկապակցվածությունն է, մասնավորապես այն հնարավորությունները, որոնք ընձեռում է դեկորատիվ-կիրառական արվեստը ապագա մանկավարժների գեղարվեստական ճաշակի, ստեղծագործական մտածողության, արժեքային համակարգի և բարոյական որակների ձևավորման համար։ Աշխատության մեջ դեկորատիվ-կիրառական արվեստը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գեղարվեստական գործունեության բնագավառ, այլև որպես կրթական և դաստիարակչական արդյունավետ միջոց, որի միջոցով ուսանողները ծանոթանում են ազգային և համամարդկային մշակութային արժեքներին, ավանդույթներին, խորհրդանշական ձևերին և ժողովրդական ստեղծագործության ժառանգությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստեղծագործական աշխատանքի ընթացքում ձևավորվող գեղագիտական ընկալմանը, գեղեցիկը տարբերակելու և գնահատելու կարողությանը, ձևի, գույնի, նյութի և զարդանախշի ներդաշնակության ընկալմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև բարոյական դաստիարակության խնդիրը։ Արվեստի ստեղծագործական գործունեությունը դիտարկվում է որպես աշխատասիրության, պատասխանատվության, համբերատարության, կարգապահության, համագործակցության և սեփական աշխատանքի արդյունքի նկատմամբ հարգանքի ձևավորման միջոց։ Ազգային դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ուսումնասիրությունն ու գործնական յուրացումը հնարավորություն են տալիս ուսանողներին խորությամբ ընկալելու ազգային մշակութային ժառանգությունը և ձևավորելու դրա պահպանման ու փոխանցման պատասխանատվության գիտակցություն։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ուսումնական գործընթացում դեկորատիվ-կիրառական արվեստի տարբեր տեսակների և տեխնիկաների կիրառման մանկավարժական հնարավորությունները, դրանց միջոցով ուսանողների ստեղծագործական ինքնուրույնության խթանումը և գեղարվեստական կարողությունների զարգացումը։ Կարևորվում է նաև ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստվածությունը, քանի որ սեփական գեղարվեստական փորձը հետագայում կարող է օգնել նրանց արդյունավետ կազմակերպելու երեխաների գեղագիտական և բարոյական դաստիարակությունը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել արվեստի մանկավարժության մասնագետների, գեղարվեստական կրթության դասախոսների, ուսուցիչների, արվեստագետների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների և մանկավարժական բուհերի ուսանողների համար։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունն այն է, որ դեկորատիվ-կիրառական արվեստը ներկայացվում է որպես ուսանողի ստեղծագործական կարողությունների զարգացման, ազգային մշակութային ինքնագիտակցության ձևավորման և գեղագիտական ու բարոյական արժեքների ամրապնդման արդյունավետ մանկավարժական միջոց։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսի և XX դարի առաջին տասնամյակների հայ մշակութային ու հասարակական կյանքի ինքնատիպ ներկայացուցիչներից մեկի կենսագրության և բազմակողմ գործունեության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են նրա կյանքի հիմնական փուլերը, կրթական միջավայրը, աշխարհայացքի ձևավորման պայմանները և հասարակական գործունեության ուղղությունները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի պատմամշակութային իրողությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մանկավարժական և գյուղատնտեսական գործունեությանը, ինչպես նաև հասարակական կյանքում ունեցած մասնակցությանը։ Լուսաբանվում է նրա գրական ժառանգությունը՝ հատկապես երգիծական ստեղծագործությունները, որոնց միջոցով արտացոլվել են ժամանակի կենցաղային, հասարակական և մշակութային երևույթները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Շուշիի հասարակական կյանքի և իրականության պատկերումը, քանի որ հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության մի մասը սերտորեն կապված է այդ միջավայրի, նրա մարդկանց, բարքերի և լեզվական առանձնահատկությունների հետ։ Քննվում է նաև մանկագրության և թարգմանական գործունեության բնագավառում ունեցած ներդրումը՝ բացահայտելով նրա հետաքրքրությունների լայն շրջանակը և գրական աշխատանքի տարբեր ուղղությունները։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա է ժողովրդագիտական գործունեությունը, որի շնորհիվ պահպանվել և գրանցվել են ժողովրդական մշակույթին, կենցաղին, բանավոր ավանդույթներին ու լեզվին վերաբերող արժեքավոր նյութեր։ Կարևորվում է Ղարաբաղի բարբառի օգտագործումը ստեղծագործություններում և դրա նշանակությունը ոչ միայն գեղարվեստական խոսքի անհատականացման, այլև ժամանակաշրջանի կենդանի լեզվական միջավայրի արտացոլման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս նրա գործունեությունը դիտարկել գրականության, բանահյուսության, ազգագրության, մանկավարժության և հասարակական կյանքի փոխկապակցվածության մեջ։ Կենսագրական տվյալների, ձեռագիր աղբյուրների, մամուլի նյութերի և գրական ժառանգության ուսումնասիրության միջոցով ձևավորվում է գործչի մտավոր ու ստեղծագործական դիմանկարը։ Նրա գործունեության բազմակողմ քննությունը կարևոր է նաև XIX–XX դարերի սահմանագծի արևելահայ մշակութային կյանքի, Շուշիի մտավոր միջավայրի և հայ երգիծական գրականության զարգացման պատմությունը հասկանալու համար։ Աշխատության մեջ ներկայացված մատենագիտական և աղբյուրագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս համակարգելու նրա ստեղծագործական ժառանգությունը և գնահատելու այն հայ մշակույթի պատմության ընդհանուր համատեքստում։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ գրականության, ազգագրության, բանահյուսության, մշակույթի պատմության և հայագիտական ուսումնասիրությունների խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական համակարգում լոգիստիկ գործընթացների ձևավորման, կազմակերպման և զարգացման տնտեսական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում արդյունաբերական ձեռնարկությունների նյութական, տեղեկատվական և ֆինանսական հոսքերի արդյունավետ կառավարման հարցերն են՝ սկսած հումքի ու նյութերի ձեռքբերումից մինչև արտադրանքի արտադրություն, պահեստավորում, տեղափոխում և վերջնական սպառողին մատակարարում։ Քննվում է լոգիստիկայի նշանակությունը արտադրական ծախսերի նվազեցման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, մատակարարման ժամկետների օպտիմալացման և ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացման տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մատակարարման շղթաների կազմակերպմանը, մատակարարների ընտրության ու համագործակցության խնդիրներին, պաշարների կառավարմանը, պահեստային տնտեսությանը, բեռնափոխադրումներին և արտադրական գործընթացների փոխհամաձայնեցմանը։ Ուսումնասիրվում են արդյունաբերական լոգիստիկայի զարգացման վրա ազդող ենթակառուցվածքային, տեխնոլոգիական, կազմակերպական և տնտեսական գործոնները, ինչպես նաև տրանսպորտային համակարգի և արտաքին տնտեսական կապերի նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի աշխարհագրական և տրանսպորտային առանձնահատկությունների ազդեցության ընդհանուր գնահատումը՝ միջազգային մատակարարման շղթաներին արդյունաբերական կազմակերպությունների ինտեգրման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև լոգիստիկ ծախսերի կառուցվածքը, դրանց գնահատման և կառավարման մոտեցումները, արտադրական ու պահեստային պաշարների հավասարակշռման խնդիրները և մատակարարման հնարավոր խափանումների հետ կապված ռիսկերը։ Անդրադարձ է կատարվում ժամանակակից տեղեկատվական համակարգերի, թվային կառավարման գործիքների և ավտոմատացված հաշվառման կիրառման նշանակությանը, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել ապրանքանյութական հոսքերի վերահսկելիությունը և որոշումների ընդունման արդյունավետությունը։ Լոգիստիկ համակարգի զարգացումը դիտարկվում է նաև արդյունաբերական ձեռնարկությունների ռազմավարական կառավարման բաղադրիչ՝ կապված արտադրական պլանավորման, արտահանման հնարավորությունների և շուկայական փոփոխություններին արագ արձագանքելու կարողության հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է լոգիստիկայի, արդյունաբերության տնտեսագիտության և կառավարման մոտեցումները՝ բացահայտելով արդյունաբերական ձեռնարկությունների մատակարարման շղթաների արդյունավետության բարձրացման հիմնական խնդիրներն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ձիուն վերաբերող բառապաշարի և անվանումների համեմատական ուսումնասիրությանը պարսկերենում և հայերենում՝ բացահայտելով երկու լեզուների բառային, իմաստաբանական և մշակութային ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ներկայացվում են ձիու անվանումների ծագումնաբանական առանձնահատկությունները, դրանց ձևավորման ուղիները, կիրառության ոլորտները և լեզվամշակութային նշանակությունը։ Աշխատությունում վերլուծվում են բառերի ստուգաբանությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բարբառային դրսևորումները, ինչպես նաև այն պատմամշակութային գործոնները, որոնք ազդել են տվյալ բառապաշարի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ-պարսկական լեզվական և մշակութային փոխազդեցություններին, փոխառություններին, իմաստային փոփոխություններին և կենդանանունների միջոցով արտահայտվող հասարակական ու կենցաղային պատկերացումներին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն լեզվաբանության, այլև ազգագրության, պատմության և մշակութային կապերի հետազոտության համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասերների, իրանագետների, հայագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև հայերեն և պարսկերեն լեզուների փոխհարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը ներկայացնում է Օսմանյան կայսրության տարածքում գտնվող հայաբնակ գավառների, քաղաքների, ավանների և նշանավոր գյուղերի ընդհանուր ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված ձևով ներկայացնել հայ բնակչության բնակության աշխարհագրությունը։ Այն տեղեկատու բնույթի հրատարակություն է, որը կարևոր նշանակություն ունի պատմական Հայաստանի և Օսմանյան կայսրության տարբեր վարչական շրջաններում հայերի բնակության վայրերի ուսումնասիրության համար։ Բնակավայրերի անվանումների հավաքագրումն ու ցանկային ներկայացումը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու հայ համայնքների տարածական բաշխման, բնակավայրերի ցանցի և տարածաշրջանային կապերի մասին։ Նման աշխատությունները կարող են ծառայել որպես սկզբնական աղբյուր՝ պատմական քարտեզագրության, տեղանունների ուսումնասիրության, վարչատարածքային բաժանման և հայ բնակչության պատմական աշխարհագրության հետազոտությունների համար։ Բնակավայրերի դասակարգումը՝ ըստ գավառների, քաղաքների, ավանների և գյուղերի, նպաստում է տարբեր մակարդակների բնակավայրերի տարբերակմանը և դրանց փոխկապակցվածության ուսումնասիրմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ բնակչության տեղաբաշխման, համայնքային կյանքի կազմակերպման և պատմական բնակավայրերի անվանումների պահպանման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետներին, պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, տեղանունաբաններին և Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունի տասնիններորդ դարի հայ բնակավայրերի աշխարհագրության ուսումնասիրման համար՝ հնարավորություն տալով համադրելու պատմական տեղանունները հետագա քարտեզների, վարչական ցանկերի և ժողովրդագրական ուսումնասիրությունների տվյալների հետ։