Կոնստանդին Կարապետի Մելիք-Շահնազարյանի (Տմբլաչի-Խաչան) կյանքը և գործը

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների ներկա վիճակի, զարգացման հիմնախնդիրների և ապագա հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են զբոսաշրջության ոլորտի հիմնական բաղադրիչները՝ տրանսպորտային հասանելիությունը, հյուրանոցային տնտեսությունը, սպասարկման համակարգերը, տեղեկատվական ենթակառուցվածքները և զբոսաշրջային ուղղությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժը, առկա ենթակառուցվածքային հնարավորությունները, ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող գործոնները և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները։ Հեղինակը անդրադառնում է զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների արդիականացման, ներդրումների խթանման, տարածաշրջանային զբոսաշրջության զարգացման և ծառայությունների որակի բարձրացման հարցերին։ Աշխատությունում ընդգծվում է զբոսաշրջության նշանակությունը երկրի տնտեսական աճի, զբաղվածության ընդլայնման և մարզերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել զբոսաշրջության ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով Հայաստանի զբոսաշրջային համակարգի զարգացման ուղղությունների և հնարավորությունների ավելի խոր ըմբռնմանը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է օբյեկտների հեռավերլուծության համար նախատեսված դյուրակիր ֆոտոսպեկտրաչափի մշակման, կառուցվածքային լուծումների և չափագիտական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է լուսային ճառագայթման սպեկտրային բնութագրերի հեռահար չափման համար ստեղծել շարժական և գործնական կիրառության համար հարմար սարք, որը հնարավորություն կտա ուսումնասիրվող օբյեկտների հատկությունների մասին տեղեկատվություն ստանալ առանց դրանց անմիջական շփման կամ նմուշառման։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են ֆոտոսպեկտրաչափական չափումների տեսական հիմքերը, օպտիկական համակարգի կառուցման սկզբունքները, ճառագայթման ընդունման և գրանցման մեթոդները, ինչպես նաև սարքի հիմնական հանգույցների փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դյուրակիր սարքի նախագծման առանձնահատկություններին՝ չափերի, էներգասպառման, շարժունակության, չափումների արագության և աշխատանքի հուսալիության համադրմանը։ Ուսումնասիրվում են հեռավորությունից կատարվող սպեկտրային չափումների ժամանակ առաջացող ազդանշանային և արտաքին միջավայրի ազդեցությունները, չափումների ճշգրտության ապահովման, ազդանշանի մշակման և ստացված տվյալների մեկնաբանման խնդիրները։ Աշխատության շրջանակում ներկայացվում են սարքի նախագծման և փորձնական գնահատման մոտեցումները, դրա օպտիկական և էլեկտրոնային բաղադրիչների ընտրության սկզբունքները, ինչպես նաև չափման արդյունքների մշակման հնարավոր եղանակները։ Հետազոտությունը կարևոր է այն կիրառությունների համար, որտեղ անհրաժեշտ է արագ և ոչ կոնտակտային եղանակով որոշել կամ գնահատել օբյեկտների ֆիզիկական և քիմիական բնութագրերը։ Դյուրակիր ֆոտոսպեկտրաչափական համակարգերի կիրառման հնարավոր ոլորտները կարող են ներառել շրջակա միջավայրի մշտադիտարկումը, գյուղատնտեսությունը, արդյունաբերական վերահսկողությունը, նյութերի հետազոտությունը և հեռահար ախտորոշման տարբեր խնդիրներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել օպտիկայի, էլեկտրոնիկայի, չափագիտության, սպեկտրաչափության, սարքաշինության և տեղեկատվական չափիչ համակարգերի ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, ինժեներներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է հայ բանագիտության ձևավորման և զարգացման ավանդական գիտական մոտեցումների քննությանը և ժամանակակից տեղեկատվական ու հաղորդակցական միջավայրում առաջացած նոր մարտահրավերների բացահայտմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով համացանցային բանահյուսության ուսումնասիրման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ բանահյուսությունը փոփոխվող հասարակական և տեխնոլոգիական պայմաններին զուգընթաց փոխում է իր գոյության, տարածման և փոխանցման ձևերը, ուստի դրա ուսումնասիրության ավանդական մեթոդները անհրաժեշտ է լրացնել նոր մեթոդաբանական գործիքներով։ Աշխատությունը դիտարկում է հայ բանագիտության ավանդույթները՝ դրանց ձևավորման պատմությունը, հիմնական ուսումնասիրության առարկաները, աղբյուրագիտական սկզբունքները և բանահյուսական նյութի հավաքման, գրանցման ու դասակարգման եղանակները։ Դասական բանագիտության շրջանակում կարևոր նշանակություն են ունեցել բանավոր կերպով փոխանցվող հեքիաթների, առասպելների, ավանդազրույցների, երգերի, առածների, ասացվածքների, հանելուկների, ծեսերի և ժողովրդական այլ ստեղծագործությունների հավաքագրումն ու գիտական համակարգումը։ Սակայն թվային հաղորդակցության տարածումը ստեղծել է բանահյուսական ստեղծագործության նոր միջավայր, որտեղ նյութը կարող է առաջանալ, փոփոխվել և տարածվել ոչ միայն բանավոր շփման, այլև սոցիալական ցանցերի, առցանց հարթակների, քննարկումների, բլոգների, տեսանյութերի և հաղորդագրությունների միջոցով։ Հետազոտության առանցքային հասկացություններից է համացանցային բանահյուսությունը, որը կարելի է դիտարկել որպես ժողովրդական ստեղծագործության ժամանակակից դրսևորումների ամբողջություն։ Դրա օրինակներ կարող են լինել ինտերնետային մեմերը, կատակները, անեկդոտները, տարածվող պատմությունները, առցանց լեգենդները, շղթայական հաղորդագրությունները, ժողովրդական մեկնաբանությունները և թվային միջավայրում ձևավորվող այլ կայուն կամ կիսակայուն տեքստեր։ Այդ նյութերի առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք հաճախ չունեն մեկ հաստատուն հեղինակ, արագորեն տարածվում են բազմաթիվ օգտատերերի միջոցով, ենթարկվում են փոփոխությունների և կարող են միաժամանակ գոյություն ունենալ տարբեր տեքստային, պատկերային ու տեսաձայնային տարբերակներով։ Աշխատությունը կարևորում է հենց այս փոփոխականության ուսումնասիրությունը, քանի որ ավանդական բանահյուսության նյութի համեմատ թվային ստեղծագործությունները հաճախ ունեն տարածման շատ ավելի արագ և լայն մեխանիզմներ։ Համացանցային միջավայրը փոխում է նաև հեղինակի և լսարանի հարաբերությունը․ օգտատերը կարող է միաժամանակ լինել նյութի սպառող, վերարտադրող, փոփոխող և նոր տարբերակի ստեղծող։ Այս հանգամանքը մարտահրավեր է առաջացնում բանագիտության դասական հեղինակային և տեքստաբանական մոտեցումների համար և պահանջում է մշակել թվային նյութի գրանցման, պահպանման, տարբերակների համադրման ու տարածման պատմության ուսումնասիրման նոր եղանակներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև բանահյուսական նյութի համատեքստի խնդիրը։ Եթե ավանդական բանահյուսական տեքստը հաճախ գրանցվում էր կատարողի, բնակավայրի, ժամանակի և ծիսական կամ սոցիալական միջավայրի մասին տեղեկությունների հետ միասին, ապա առցանց նյութի դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել հրապարակման հարթակը, օգտատերերի փոխազդեցությունը, տարածման ժամանակագրությունը, մեկնաբանությունները, հղումները և նյութի փոփոխության տարբեր փուլերը։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն տեքստը, այլև դրա թվային «կյանքը»։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև համացանցային բանահյուսության լեզվական առանձնահատկություններին՝ խոսակցական բառապաշարի, ժարգոնի, կրճատումների, նորաբանությունների, հումորի, պատկերային և տեքստային համադրությունների, ինչպես նաև տարբեր լեզուների ու մշակույթների տարրերի փոխներթափանցման դրսևորումներին։ Հատուկ նշանակություն ունի հայալեզու թվային բովանդակության ուսումնասիրությունը, քանի որ այն կարող է արտացոլել ժամանակակից հայ հասարակության արժեքները, կարծրատիպերը, հումորային պատկերացումները, հասարակական արձագանքները և առօրյա հաղորդակցության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության գիտական նշանակությունն այն է, որ այն հիմնավորում է հայ բանագիտության մեթոդաբանական շրջանակի ընդլայնման անհրաժեշտությունը՝ ավանդական բանահյուսական ժառանգության ուսումնասիրությունը համադրելով թվային մշակույթի հետազոտության ժամանակակից մեթոդների հետ։ Համացանցային նյութերի համակարգված հավաքագրումը կարող է նաև կարևոր լինել մշակութային հիշողության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ թվային բովանդակությունը հաճախ արագ փոփոխվում կամ անհետանում է։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել բանագետներին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, լեզվաբաններին, մեդիա և թվային մշակույթի հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ բանահյուսությունը չի սահմանափակվում միայն ավանդական բանավոր ժառանգությամբ․ այն շարունակում է ստեղծվել և վերարտադրվել նոր հաղորդակցական միջավայրերում, իսկ համացանցը դարձել է ժողովրդական ստեղծագործության կարևոր տարածք։ Այդ պատճառով ժամանակակից հայ բանագիտության համար համացանցային բանահյուսության ուսումնասիրությունը ոչ միայն նոր թեմատիկ ուղղություն է, այլև անհրաժեշտ պայման՝ ժամանակակից մշակութային գործընթացները լիարժեք փաստագրելու, վերլուծելու և հայ բանահյուսության շարունակական զարգացումն ըմբռնելու համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է մեղքի և պատժի համաչափության սկզբունքի սահմանադրականացման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ սահմանադրական նոր կարգավորումների և եվրոպական իրավական չափորոշիչների համատեքստում։ Գրքում ներկայացվում է համաչափության սկզբունքի էվոլյուցիան քրեական իրավունքի և սահմանադրական իրավունքի փոխազդեցության շրջանակում, ինչպես նաև դրա նշանակությունը մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է պատժի արդարության և մեղքի աստիճանի համապատասխանության իրավական չափանիշները՝ ընդգծելով դրանց կարևորությունը իրավական պետության սկզբունքի իրականացման համար։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նոր սահմանադրական կարգավորումների ազդեցությունը քրեական քաղաքականության վրա, ինչպես նաև դատական պրակտիկայում համաչափության սկզբունքի կիրառման խնդիրները։ Ներկայացվում են Եվրոպական մարդու իրավունքների դատարանի (ECHR) նախադեպային որոշումները և եվրոպական իրավական չափորոշիչները, որոնք ձևավորում են պատժի համաչափության գնահատման միասնական մոտեցումներ։ Գիրքը նաև անդրադառնում է քրեական օրենսդրության բարեփոխումների անհրաժեշտությանը՝ նպատակ ունենալով ապահովել պատժի անհատականացում և արդարացիություն։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, դատախազների, քրեական իրավունքի մասնագետների, հետազոտողների և մարդու իրավունքներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է արժութային փոխարժեքի էությանը, ձևավորման մեխանիզմներին և դրա դերին ժամանակակից համաշխարհային տնտեսությունում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես է որոշվում ազգային արժույթի արժեքը այլ արժույթների նկատմամբ՝ կախված շուկայական պահանջարկից ու առաջարկից, միջազգային առևտրից, կապիտալի շարժից և տնտեսական ցուցանիշներից։ Հեղինակը վերլուծում է փոխարժեքի հիմնական տեսակները՝ ֆիքսված, լողացող և կառավարվող համակարգեր, ինչպես նաև դրանց կիրառման առավելություններն ու սահմանափակումները տարբեր երկրների փորձի համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արժութային շուկաների գործունեությանը, կենտրոնական բանկերի դերակատարությանը, արժութային քաղաքականությանը և միջամտության գործիքներին։ Գրքում քննարկվում են նաև փոխարժեքի փոփոխությունների ազդեցությունը գնաճի, արտաքին առևտրի, ներդրումների և տնտեսական աճի վրա։ Վերլուծվում են արժութային ռիսկերը և դրանց կառավարման մեթոդները միջազգային բիզնեսում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգնելով ընթերցողին ավելի լավ հասկանալ արժութային համակարգի բարդ կառուցվածքը և դրա ազդեցությունը գլոբալ տնտեսության վրա։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է արհմիությունների իրավական կարգավիճակի և գործունեության հիմնական ուղղությունների իրավական կարգավորման համեմատական ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետությունում և Եվրոպական Միությունում՝ ընդգծելով աշխատանքային իրավունքի, սոցիալական գործընկերության և մարդու հիմնարար սոցիալական իրավունքների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել արհմիությունների ստեղծման, գործունեության և իրավունքների իրականացման իրավական հիմքերը երկու իրավական համակարգերում, ինչպես նաև գնահատել դրանց արդյունավետությունը աշխատողների շահերի պաշտպանության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են արհմիությունների սահմանադրական և օրենսդրական երաշխիքները, անդամակցության ազատության սկզբունքը, կոլեկտիվ բանակցությունների իրավունքը և գործադուլի իրավական կարգավորումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Եվրոպական միության սոցիալական քաղաքականությանը, ԵՄ հիմնարար իրավունքների խարտիային և Աշխատանքային իրավունքի եվրոպական նորմերին, որոնք ձևավորում են սոցիալական երկխոսության միասնական չափորոշիչներ անդամ պետությունների համար։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքային օրենսդրության զարգացումը, արհմիությունների ինստիտուցիոնալ հնարավորությունները և գործնական սահմանափակումները՝ ընդգծելով սոցիալական գործընկերության մեխանիզմների կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Միաժամանակ վերլուծվում են երկու համակարգերի մոտեցումների նմանություններն ու տարբերությունները՝ հատկապես աշխատողների իրավունքների պաշտպանության, գործատու–աշխատող հարաբերությունների կարգավորման և պետական միջամտության աստիճանի առումով։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է համեմատական աշխատանքային իրավունքի ոլորտում՝ նպաստելով արհմիությունների իրավական կարգավորման համակարգի կատարելագործմանը ինչպես ՀՀ-ում, այնպես էլ եվրոպական իրավական տարածքում։