Նոր գրքեր : Տեխնիկա : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Ապրիլ, թիվ 4)

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մրգերի չորացման տեխնոլոգիայի և այդ գործընթացում կիրառվող տեխնիկական միջոցների հիմնական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Հետազոտության կենտրոնում մրգերի պահպանման նպատակով խոնավության հեռացման գործընթացն է, դրա արդյունավետության վրա ազդող տեխնոլոգիական գործոնները և չորացման համար նախատեսված սարքավորումների ու աշխատանքային ռեժիմների ընտրության հիմնավորումը։ Մրգերի չորացումը դիտարկվում է որպես գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման կարևոր եղանակ, որը հնարավորություն է տալիս երկարացնել արտադրանքի պահպանման ժամկետը, նվազեցնել փչացման վտանգը և տարվա տարբեր ժամանակահատվածներում ապահովել մրգային հումքի օգտագործման հնարավորությունը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են տարբեր տեսակի մրգերի ֆիզիկական, մեխանիկական և կենսաքիմիական առանձնահատկությունները, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն չորացման ընթացքի և վերջնական արտադրանքի որակի վրա։ Հումքի տեսակը, հասունության աստիճանը, պտղի չափերը, հյուսվածքի կառուցվածքը, սկզբնական խոնավությունը և շաքարների ու այլ լուծվող նյութերի պարունակությունը կարող են պայմանավորել ջրի հեռացման արագությունը և անհրաժեշտ տեխնոլոգիական ռեժիմները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է չորացման գործընթացի տեսական և տեխնոլոգիական հիմքերի ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում է մրգային հյուսվածքից խոնավության հեռացման մեխանիզմը, ջերմության և զանգվածի փոխանցման փոխազդեցությունը, ինչպես նաև արտաքին միջավայրի ջերմաստիճանի, հարաբերական խոնավության և օդի շարժման արագության ազդեցությունը գործընթացի ինտենսիվության վրա։ Այս գործոնների օպտիմալ համադրումը կարևոր է չորացման ժամանակը նվազեցնելու և միաժամանակ արտադրանքի որակական հատկությունները պահպանելու համար։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հումքի նախնական պատրաստմանը։ Մրգերի լվացումը, տեսակավորումը, մաքրումը, կտրատումը, կորիզների հեռացումը և անհրաժեշտության դեպքում նախնական մշակման այլ գործողություններ կարող են էապես ազդել չորացման հավասարաչափության և արագության վրա։ Կտորների չափերի և ձևի ճիշտ ընտրությունը նպաստում է խոնավության ավելի միատեսակ հեռացմանը և թույլ է տալիս արդյունավետ օգտագործել չորացման սարքավորման աշխատանքային ծավալը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է չորացման տարբեր տեխնոլոգիական եղանակների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Կարող են դիտարկվել բնական, կոնվեկտիվ, ջերմային, արևային և այլ մեթոդներ՝ գնահատելով դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն տեխնոլոգիաներին, որոնք հնարավորություն են տալիս վերահսկել ջերմաստիճանը, օդի շարժը և խոնավության հեռացման արագությունը՝ ստանալով ավելի կայուն և կանխատեսելի արդյունք։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են նաև չորացման սարքավորումների կառուցվածքային և տեխնիկական առանձնահատկությունները։ Դրանց արդյունավետությունը պայմանավորված է աշխատանքային խցիկի չափերով, օդի շրջանառության համակարգով, ջերմության փոխանցման եղանակով, ջերմաստիճանի կարգավորման հնարավորություններով, բեռնման հզորությամբ և էներգիայի ծախսով։ Տեխնիկական միջոցների պարամետրերի հիմնավորումը պետք է իրականացվի՝ հաշվի առնելով ինչպես մշակվող հումքի քանակը, այնպես էլ պահանջվող չորացման ռեժիմը և արտադրողականությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի էներգաարդյունավետության գնահատումը։ Չորացման գործընթացը կարող է պահանջել զգալի քանակությամբ ջերմային էներգիա, ուստի սարքավորման նախագծման և շահագործման ժամանակ անհրաժեշտ է նվազեցնել ջերմային կորուստները և հնարավորինս արդյունավետ օգտագործել մատակարարվող էներգիան։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել ջերմամեկուսացման, օդի վերաշրջանառության, ջերմափոխանակության և ջերմաստիճանի ավտոմատ կառավարման տարբեր լուծումներ։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում վերջնական արտադրանքի որակի գնահատումը։ Չորացման պայմանները պետք է ընտրվեն այնպես, որ ստացված մրգերը պահպանեն հնարավորինս լավ գույնը, համը, բույրը, կառուցվածքը և սննդային արժեքը։ Չափազանց բարձր ջերմաստիճանը կամ ոչ ճիշտ ընտրված չորացման տևողությունը կարող են հանգեցնել արտադրանքի անցանկալի մգացման, կառուցվածքային փոփոխությունների և որոշ արժեքավոր բաղադրիչների կորստի։ Հետևաբար տեխնոլոգիական ռեժիմի ընտրությունը դիտարկվում է որպես արտադրողականության և որակի միջև օպտիմալ հավասարակշռության խնդիր։ Հետազոտության ընթացքում կարող են իրականացվել փորձարարական ուսումնասիրություններ՝ տարբեր ջերմաստիճանների, օդի արագությունների, բեռնվածությունների և չորացման տևողությունների պայմաններում։ Ստացված տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս կառուցել չորացման կինետիկան բնութագրող կախվածություններ, որոշել գործընթացի առավել արդյունավետ ռեժիմները և գնահատել տեխնիկական միջոցների արտադրողականությունը։ Փորձարարական արդյունքների հիման վրա հնարավոր է հիմնավորել սարքավորումների կառուցվածքային և աշխատանքային հիմնական պարամետրերը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մրգերի չորացման գործընթացի ավտոմատացմանն ու կառավարմանը։ Ջերմաստիճանի, խոնավության և օդի հոսքի վերահսկման համակարգերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ պահպանել սահմանված ռեժիմները, նվազեցնել մարդկային գործոնի ազդեցությունը և բարձրացնել արտադրանքի խմբաքանակների միջև որակի կայունությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է սննդի տեխնոլոգիայի, ջերմա- և զանգվածափոխանակության, գյուղատնտեսական ճարտարագիտության և սարքաշինության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել մրգերի չորացման առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական ռեժիմներն ու դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ տեխնիկական միջոցների պարամետրերը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման ձեռնարկություններում, ֆերմերային տնտեսություններում և մրգերի պահպանման ու վերամշակման փոքր ու միջին արտադրություններում՝ նպաստելով էներգախնայող, արդյունավետ և որակյալ չորացման գործընթացների կազմակերպմանը։

Մանկավարժություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կոլեկտիվ ուսուցման սկզբունքների իրականացման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ֆիզիկայի դասավանդման օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է ուսուցման այնպիսի կազմակերպման ձևերի ուսումնասիրությունը, որոնց դեպքում սովորողները հանդես են գալիս ոչ միայն որպես գիտելիք ստացողներ, այլև որպես միմյանց հետ համագործակցող, քննարկող և համատեղ խնդիրներ լուծող ակտիվ մասնակիցներ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են կոլեկտիվ ուսուցման տեսական հիմքերը, հիմնական սկզբունքները և դրանց կիրառման մանկավարժական պայմանները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ֆիզիկայի առարկայի բովանդակային ու մեթոդական առանձնահատկություններին։ Հեղինակը դիտարկում է համագործակցային աշխատանքի, փոխուսուցման, խմբային քննարկումների, համատեղ փորձարարական գործունեության և խնդիրների լուծման այնպիսի ձևերը, որոնք կարող են նպաստել սովորողների ճանաչողական ակտիվության և ուսումնական ինքնուրույնության զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դասարանում փոխգործակցության կազմակերպմանը, սովորողների միջև դերերի բաշխմանը և յուրաքանչյուր աշակերտի ակտիվ մասնակցության ապահովմանը։ Ֆիզիկայի դասավանդման համատեքստում կոլեկտիվ ուսուցումը կարող է արդյունավետորեն կիրառվել ինչպես տեսական նյութի յուրացման, այնպես էլ ֆիզիկական երևույթների բացատրության, փորձերի իրականացման, խնդիրների լուծման և ստացված արդյունքների քննարկման ընթացքում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցչի դերի փոփոխությանը՝ ավանդական տեղեկատվություն փոխանցողից դեպի ուսումնական գործընթացի կազմակերպիչ, ուղղորդող և խորհրդատու։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է կոլեկտիվ ուսուցման ազդեցության գնահատումը սովորողների գիտելիքների, տրամաբանական մտածողության, հաղորդակցական հմտությունների, համագործակցելու կարողության և ուսման նկատմամբ հետաքրքրվածության վրա։ Միաժամանակ քննարկվում են նման մոտեցման իրականացման հնարավոր դժվարությունները՝ դասարանի կազմի առանձնահատկությունները, սովորողների պատրաստվածության տարբեր մակարդակները, ժամանակի արդյունավետ կառավարումը և խմբային աշխատանքի վերահսկման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառվել ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործման և ավելի ակտիվ, համագործակցային ու սովորողակենտրոն ուսումնական միջավայրի ձևավորման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկայի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, կրթության մեթոդաբաններին, ուսուցիչների վերապատրաստմամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և մանկավարժական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է կոլեկտիվ ուսուցման հնարավորությունների և իրականացման պայմանների համալիր ուսումնասիրություն՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է համագործակցային և փոխգործակցային մեթոդները նպատակային կիրառել ֆիզիկայի դասավանդման գործընթացում՝ բարձրացնելով սովորողների ակտիվությունը, գիտելիքի յուրացման արդյունավետությունը և ինքնուրույն մտածելու կարողությունը։

Տնտեսագիտություն

Մակրոտնտեսական կայունացման քաղաքականությունը զարգացող երկրներում ուղղված է գնաճի վերահսկմանը, պետական բյուջեի դեֆիցիտի կրճատմանը, վճարային հաշվեկշռի հավասարակշռմանը և ազգային արժույթի կայունացմանը՝ տնտեսական երկարաժամկետ աճի համար նպաստավոր միջավայր ստեղծելու նպատակով։ Այս քաղաքականությունը սովորաբար ներառում է դրամավարկային խստացում, հարկաբյուջետային կարգապահության ուժեղացում, փոխարժեքային ռեժիմի կարգավորում և կառուցվածքային բարեփոխումներ, որոնք միտված են շուկաների արդյունավետության բարձրացմանը։ Զարգացող երկրներում նման քաղաքականության իրականացումը հաճախ ուղեկցվում է սոցիալական և տնտեսական բարդ հետևանքներով, քանի որ կարճաժամկետ հատվածում կարող է առաջանալ տնտեսական աճի դանդաղում, գործազրկության աճ և բնակչության իրական եկամուտների նվազում։ Իրանի Իսլամական Հանրապետության օրինակով մակրոտնտեսական կայունացման քաղաքականությունը իրականացվել է տարբեր փուլերում՝ պայմանավորված ինչպես ներքին տնտեսական խնդիրներով, այնպես էլ արտաքին պատժամիջոցներով, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել երկրի ֆինանսական և առևտրային համակարգերի վրա։ Իրանում կիրառված միջոցառումները ներառել են սուբսիդիաների ռացիոնալացում, էներգակիրների գների աստիճանական ազատականացում, հարկային համակարգի բարեփոխումներ և ազգային արժույթի կարգավորման փորձեր, որոնք նպատակ են ունեցել նվազեցնել բյուջետային բեռը և բարձրացնել տնտեսական արդյունավետությունը։ Սակայն այդ քաղաքականության հետևանքները եղել են երկակի բնույթի․ մի կողմից՝ որոշ ժամանակահատվածներում հաջողվել է նվազեցնել բյուջետային դեֆիցիտը և խթանել ներքին արտադրության որոշ հատվածներ, մյուս կողմից՝ արձանագրվել է գնաճի բարձր մակարդակ, բնակչության սոցիալական ճնշման աճ և եկամուտների անհավասարության խորացում։ Բացի այդ, արտաքին սահմանափակումները սահմանափակել են ներդրումների ներհոսքը և տեխնոլոգիական զարգացման հնարավորությունները, ինչը բարդացրել է կառուցվածքային բարեփոխումների արդյունավետ իրականացումը։ Ընդհանուր առմամբ, զարգացող երկրներում, այդ թվում Իրանում, մակրոտնտեսական կայունացման քաղաքականությունը հանդիսանում է անհրաժեշտ, բայց բարդ գործընթաց, որի արդյունավետությունը կախված է ինստիտուցիոնալ կարողություններից, արտաքին տնտեսական միջավայրից և սոցիալական քաղաքականության համաչափությունից, քանի որ միայն մակրոտնտեսական ցուցանիշների կայունացումը բավարար չէ կայուն և ներառական տնտեսական զարգացման ապահովման համար։

Մշակույթ

Այս գիրքը ներկայացնում է Վերածննդի և Նոր դարի Եվրոպայի մշակույթի զարգացման հիմնական փուլերը՝ ընդգրկելով այն պատմական, սոցիալական և գաղափարական գործընթացները, որոնք ձևավորել են եվրոպական քաղաքակրթության նոր կերպարը։ Գրքում վերլուծվում է Վերածննդի դարաշրջանի մարդակենտրոն աշխարհայացքը, հումանիզմի գաղափարների տարածումը, արվեստի և գիտության վերելքը, ինչպես նաև տպագրության և կրթության զարգացման ազդեցությունը հասարակության վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև Նոր դարի Եվրոպայի մշակութային փոփոխություններին՝ ռեֆորմացիային, լուսավորության շարժմանը, գիտական հեղափոխությանը և դրանց հետևանքով ձևավորված նոր մտածողության համակարգին։ Ներկայացվում են գրականության, կերպարվեստի, երաժշտության և փիլիսոփայության կարևոր ուղղությունները, ինչպես նաև այն անհատականությունները, որոնք մեծ ազդեցություն են ունեցել եվրոպական մշակույթի զարգացման վրա։ Գիրքը համադրում է պատմական փաստերը և մշակութաբանական վերլուծությունը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ, թե ինչպես է ձևավորվել ժամանակակից եվրոպական մշակութային ինքնությունը։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական հաստատություններում մանկավարժական խորհրդատվության կազմակերպման տեսական, մեթոդական և գործնական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես ուսուցման, դաստիարակության և սովորողների անհատական զարգացմանն աջակցող մասնագիտական գործունեություն։ Հետազոտության առանցքում խորհրդատվական աշխատանքի արդյունավետ իրականացման համար անհրաժեշտ մանկավարժական, հոգեբանական, կազմակերպական և հաղորդակցական պայմանների բացահայտումն է։ Քննվում է ուսուցչի, սովորողի, ծնողի, դասղեկի, դպրոցի ղեկավարության և աջակցող մասնագետների համագործակցության նշանակությունը՝ ընդգծելով, որ խորհրդատվությունը առավել արդյունավետ է, երբ այն իրականացվում է փոխադարձ վստահության, հարգանքի, գաղտնիության, անհատական մոտեցման և կառուցողական հաղորդակցության սկզբունքներով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սովորողների կրթական դժվարությունների, ուսումնական մոտիվացիայի, դպրոցական միջավայրին հարմարվելու, միջանձնային հարաբերությունների և մասնագիտական կողմնորոշման հետ կապված հարցերի ժամանակին բացահայտմանը։ Ներկայացվում են խորհրդատվական աշխատանքի հիմնական միջոցներն ու ձևերը՝ անհատական և խմբային զրույցները, դիտարկումը, մանկավարժական իրավիճակների վերլուծությունը, հարցազրույցը, հետադարձ կապը, ծնողների հետ խորհրդատվական հանդիպումները և մասնագետների միջև համագործակցությունը։ Կարևորվում է սովորողի տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը, քանի որ նույն խնդրի դեպքում կիրառվող մանկավարժական մոտեցումները կարող են տարբեր լինել՝ կախված երեխայի զարգացման մակարդակից, կրթական կարիքներից և սոցիալական միջավայրից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ներառական կրթական միջավայրում խորհրդատվության նշանակությանը, որտեղ անհրաժեշտ է հաշվի առնել սովորողների կրթական կարիքների բազմազանությունը և ապահովել նրանց լիարժեք մասնակցությունը դպրոցական կյանքին։ Ուսուցչի խորհրդատվական կարողությունները դիտարկվում են որպես մասնագիտական կոմպետենտության բաղադրիչ՝ ներառելով ակտիվ լսելու, խնդիրները ճանաչելու, համապատասխան մանկավարժական աջակցություն ընտրելու, համագործակցություն կազմակերպելու և աշխատանքի արդյունքները գնահատելու հմտությունները։ Միաժամանակ սահմանազատվում են մանկավարժական խորհրդատվության և մասնագիտացված հոգեբանական կամ այլ մասնագիտական աջակցության գործառույթները՝ կարևորելով անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան մասնագետների ներգրավումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է խորհրդատվությունը որպես հանրակրթական համակարգում աջակցող կրթական միջավայրի ձևավորման կարևոր մեխանիզմ, որը նպաստում է սովորողի կրթական առաջընթացին, ուսուցիչ-սովորող և դպրոց-ընտանիք համագործակցության ամրապնդմանը, խնդիրների վաղ բացահայտմանը և կրթական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպմանը։

Սոցիոլոգիա

Գենդերային հիմնախնդիրը միջմշակութային ընկալումների համատեքստում-ը հասարակագիտական և գենդերային ուսումնասիրությունների ուղղվածությամբ աշխատություն է, որը վերլուծում է գենդերային հարաբերությունների ձևավորումը տարբեր մշակութային համակարգերում և դրանց փոխազդեցությունը միջմշակութային ընկալումների շրջանակում, աշխատությունում քննարկվում են գենդերի սոցիալական կառուցվածքի հիմնական տեսությունները, դերերի բաշխման մշակութային մոդելները և հասարակական նորմերի ազդեցությունը կանանց ու տղամարդկանց սոցիալական դիրքի վրա, հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր հասարակությունների միջև արժեքային և մշակութային տարբերություններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը գենդերային հավասարության ընկալման վրա, միաժամանակ վերլուծվում են գլոբալացման և ժամանակակից սոցիալական փոփոխությունների պայմաններում գենդերային հարաբերությունների վերափոխման գործընթացները, աշխատությունը ընդգծում է միջմշակութային երկխոսության կարևորությունը՝ որպես գենդերային հիմնախնդիրների ավելի խորքային ըմբռնման և լուծման միջոց, նպատակ ունենալով ձևավորել համեմատական և քննադատական մոտեցում սոցիալական հավասարության հարցերի նկատմամբ։