Окклюзионные аспекты диагностики и лечения пациентов дисфункциями височно-нижнечелюстного сустава

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների իրավական կարգավիճակի և նրանց անձնական ոչ գույքային ու գույքային իրավունքների իրականացման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխայի լավագույն շահերի ապահովման սկզբունքն է՝ որպես ընտանեկան, քաղաքացիական և սոցիալական պաշտպանության ոլորտներում համապատասխան իրավական հարաբերությունների կարգավորման կարևոր հիմք։ Քննվում են երեխայի անձնական ոչ գույքային իրավունքները՝ ներառյալ ընտանիքում ապրելու և դաստիարակվելու, իր ինքնությունը պահպանելու, կրթություն ստանալու, կարծիք արտահայտելու, արժանապատվության և անձնական կյանքի պաշտպանության, ինչպես նաև հարազատների հետ հարաբերությունների պահպանման հետ կապված իրավական երաշխիքները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գույքային իրավունքներին՝ սեփականության, ժառանգության, սոցիալական վճարների և այլ օրինական գույքային շահերի պաշտպանության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչ իրավական և կազմակերպական մեխանիզմներով են երեխայի իրավունքներն իրականացվում այն իրավիճակներում, երբ ծնողները բացակայում են կամ չեն կարող իրականացնել իրենց խնամքի և ներկայացուցչության պարտականությունները։ Այս համատեքստում դիտարկվում են խնամակալության և հոգաբարձության, որդեգրման, խնամատար ընտանիքի և երեխաների պաշտպանության այլ ձևերի իրավական առանձնահատկությունները՝ ուշադրություն դարձնելով երեխայի իրավունքների շարունակականության և արդյունավետ ներկայացուցչության ապահովմանը։ Կարևորվում է պետական և տեղական իրավասու մարմինների, սոցիալական ծառայությունների, դատարանների և այլ հաստատությունների դերաբաշխումը, ինչպես նաև նրանց համագործակցությունը երեխայի իրավական շահերի պաշտպանության գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև երեխային պատկանող գույքի կառավարման, պահպանման և տնօրինման նկատմամբ վերահսկողության խնդիրները՝ հնարավոր չարաշահումներից նրա շահերը պաշտպանելու տեսանկյունից։ Առանձին ուղղություն է ազգային իրավակարգավորման և երեխաների իրավունքների պաշտպանության միջազգային սկզբունքների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Իրավական նորմերի հետ մեկտեղ կարևորվում է դրանց գործնական կիրառումը, քանի որ իրավունքների պաշտոնական ամրագրումը ինքնին բավարար չէ դրանց լիարժեք իրականացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ընտանեկան, քաղաքացիական և սոցիալական իրավունքի մոտեցումները՝ բացահայտելու առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների իրավունքների պաշտպանության համակարգի առանձնահատկությունները, կիրառական խնդիրները և իրավական երաշխիքների արդյունավետ իրականացման հիմնական ուղղությունները։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է կաթնաշաքարի ցածր պարունակությամբ արոմատիզացված չոր կաթի արտադրության տեխնոլոգիայի մշակմանը և դրա գիտատեխնոլոգիական հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրվում են կաթնային հումքի մշակման, կաթնաշաքարի պարունակության նվազեցման, արոմատիզացման և չորացման տեխնոլոգիական գործընթացները՝ նպատակ ունենալով ստանալ բարձր սննդային և սպառողական հատկություններով արտադրանք։ Վերլուծվում են տարբեր տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի քիմիական կազմի, օրգանոլեպտիկ հատկանիշների, լուծելիության, պահպանման կայունության և սննդային արժեքի վրա։ Քննարկվում են արտադրության օպտիմալ պայմանները, որակի վերահսկման մեթոդները և անվտանգությանը ներկայացվող պահանջները։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառվել ֆունկցիոնալ կաթնամթերքի արտադրության զարգացման, կաթնաշաքարի նկատմամբ զգայունություն ունեցող սպառողների համար նոր արտադրատեսակների ստեղծման և կաթնամթերքի տեխնոլոգիաների կատարելագործման ոլորտներում։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքային տնտեսության զարգացման հիմնական հիմնախնդիրների բացահայտմանը, դրանց պատճառների ուսումնասիրությանը և լուծման հնարավոր ուղիների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում քաղաքային տնտեսությունը դիտարկվում է որպես քաղաքի բնականոն կենսագործունեությունն ապահովող տնտեսական, սոցիալական և ենթակառուցվածքային համակարգերի ամբողջություն, որի արդյունավետ կառավարումը կարևոր նշանակություն ունի բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման, քաղաքային միջավայրի բարելավման և համայնքների կայուն զարգացման համար։ Ուսումնասիրության մեջ ուշադրություն է դարձվում քաղաքների տնտեսական ներուժին, տեղական բյուջեների ձևավորմանն ու օգտագործմանը, քաղաքային ենթակառուցվածքների զարգացմանը, բնակարանային տնտեսությանը, տրանսպորտին, կոմունալ ծառայություններին, աղբահանությանը և քաղաքային ծառայությունների արդյունավետ կազմակերպմանը։ Առանձին խնդիրներ կարող են կապված լինել քաղաքային տնտեսության ֆինանսավորման սահմանափակ հնարավորությունների, ենթակառուցվածքների մաշվածության, ներդրումների պակասի, տարածքային անհավասարությունների, գործազրկության, բնակչության արտահոսքի և քաղաքային կառավարման արդյունավետության հետ։ Աշխատությունը կարևորում է նաև քաղաքների տնտեսական զարգացման և տարածքային քաղաքականության փոխկապակցվածությունը՝ դիտարկելով քաղաքները որպես երկրի տնտեսական ակտիվության, ծառայությունների, ձեռնարկատիրության և մարդկային կապիտալի կենտրոններ։ Հեղինակը վերլուծում է քաղաքային տնտեսության կառավարման գործող մեխանիզմները և քննարկում դրանց կատարելագործման հնարավորությունները՝ ներառյալ տեղական ինքնակառավարման արդյունավետության բարձրացումը, համայնքային ֆինանսների ամրապնդումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը, մասնավոր հատվածի ներգրավումը և քաղաքային ենթակառուցվածքների արդիականացումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև քաղաքային զարգացման երկարաժամկետ ծրագրավորմանը, նոր տեխնոլոգիաների կիրառմանը, բնակավայրերի մրցունակության բարձրացմանը և բնակչության համար ավելի հարմարավետ ու կայուն քաղաքային միջավայրի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, քաղաքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, համայնքային իշխանություններին, հետազոտողներին, ուսանողներին և Հայաստանի քաղաքների սոցիալ-տնտեսական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է բենզո[h]քինազոլինների և կարբոցիկլերի հետ սպիրոկապակցված միացությունների սինթեզի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և կենսաքիմիական ու քիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են օրգանական սինթեզի ժամանակակից մեթոդները, ռեակցիոն մեխանիզմները և փորձարարական մոտեցումները, որոնք կիրառվում են նշված հետերոցիկլային համակարգերի ստացման համար։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է ստացված միացությունների կառուցվածք-ակտիվություն կապերը՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը կենսաբանական ակտիվության վրա, այդ թվում՝ հակամանրէային, հակաուռուցքային և ֆերմենտային համակարգերի վրա ազդող հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սպիրոկապակցված կարբոցիկլերի տարածական կառուցվածքին, էլեկտրոնային հատկություններին և դրանց դերին կենսաբանական թիրախների հետ փոխազդեցության գործընթացներում։ Աշխատությունում ներառված են նաև ֆիզիկաքիմիական հետազոտության մեթոդներ՝ սպեկտրոսկոպիա, քրոմատոգրաֆիա և կառուցվածքային անալիզ, որոնք հնարավորություն են տալիս հաստատել ստացված միացությունների կառուցվածքը և մաքրությունը։ Գրքի արդյունքները կարևոր են դեղագործական քիմիայի, օրգանական սինթեզի, կենսաօրգանական քիմիայի և նոր կենսաակտիվ միացությունների մշակման ոլորտներում աշխատող գիտնականների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով նոր դեղանյութերի և կենսաակտիվ մոլեկուլների նախագծման գործընթացին։

Փիլիսոփայություն

Պատմագիտական և եկեղեցագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է V դարի հայ մատենագրության մեջ եկեղեցու և պետական իշխանության փոխհարաբերությունների արտացոլման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակաշրջանի հայ պատմագրական և կրոնական բնույթի սկզբնաղբյուրներում հոգևոր ու աշխարհիկ իշխանությունների փոխգործակցության վերաբերյալ ներկայացված պատկերացումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում եկեղեցու հասարակական և քաղաքական դերակատարությանը, հոգևորականության ու աշխարհիկ իշխանության ներկայացուցիչների հարաբերություններին, ինչպես նաև պետական և եկեղեցական շահերի համադրման կամ հակադրության դրսևորումներին։ Վերլուծվում են մատենագիրների մոտեցումները պետականության, քրիստոնեական արժեքների, ազգային ինքնության և եկեղեցական կառույցների նշանակության վերաբերյալ։ Քննարկվում է նաև պատմաքաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունը եկեղեցու դիրքի և գործառույթների վրա, ինչպես նաև հոգևոր կառույցների մասնակցությունը հասարակական կյանքի կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս V դարի հայ մատենագրությունը դիտարկել որպես կարևոր աղբյուր՝ ժամանակաշրջանի եկեղեցի-պետություն հարաբերությունների պատմական ընկալման և գաղափարական առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, եկեղեցու պատմության, հայ հին մատենագրության և միջնադարագիտության ոլորտների հետազոտողների համար։

Կենսաբանություն

Կենսաբանական թաղանթները բջջի և նրա օրգանելների սահմանազատող, ընտրողաբար թափանցելի կառուցվածքներ են, որոնք ապահովում են բջջի ներքին միջավայրի կայունությունը և նրա փոխազդեցությունը արտաքին միջավայրի հետ։ Դրանց հիմնական բաղադրիչը լիպիդային երկշերտն է, որը կազմված է ֆոսֆոլիպիդներից, որոնց հիդրոֆիլ գլուխները ուղղված են դեպի ջրային միջավայր, իսկ հիդրոֆոբ պոչերը՝ դեպի ներս՝ ձևավորելով պաշտպանիչ շերտ։ Այս կառուցվածքի մեջ տեղակայված են նաև սպիտակուցներ, որոնք կարող են լինել տրանսպորտային, ռեցեպտորային կամ կառուցվածքային և ապահովում են նյութերի տեղափոխումը, ազդանշանների ընկալումը և բջջային կապը։ Կենսաբանական թաղանթները կատարում են ընտրողական թափանցելիության ֆունկցիա՝ թույլ տալով որոշ նյութերի անցումը բջջի ներս կամ դուրս և արգելելով մյուսների մուտքը, ինչը կարևոր է նյութափոխանակության և հոմեոստազի պահպանման համար։ Դրանք նաև մասնակցում են էներգետիկ գործընթացներին, օրինակ՝ միտոքոնդրիաների և քլորոպլաստների թաղանթներում տեղի ունեցող ռեակցիաներին, որոնք կապված են ATP-ի սինթեզի հետ։ Բացի այդ, թաղանթները կարևոր դեր ունեն բջիջների միջև հաղորդակցման մեջ՝ ապահովելով ազդանշանների փոխանցում և բջջային ճանաչում։ Ընդհանուր առմամբ, կենսաբանական թաղանթները բջջի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ հիմքերից են, որոնք ապահովում են կյանքի համար անհրաժեշտ կարգավորված գործընթացների իրականացումը։