Оптимизация режимов энергосистемы учетом факторов целевой природной неопределенностей

Մշակույթ

Ջուղա — հայ պատմաբան, հուշարձանագետ և հետազոտող Արգամ Այվազյան-ի կարևոր աշխատություններից է, որը նվիրված է պատմական Ջուղայի (Նախիջևանի հայկական միջավայրի) մշակութային ժառանգության, հատկապես աշխարհահռչակ հայկական խաչքարերի գերեզմանատան ուսումնասիրությանը, փաստագրմանն ու հիշողության պահպանմանը։ Գրքում հեղինակը ներկայացնում է Ջուղայի պատմական զարգացումը, այնտեղ ձևավորված հայկական հոգևոր և մշակութային կյանքը, ինչպես նաև այն ողբերգական իրադարձությունները, որոնք հանգեցրել են հուշարձանների մեծ մասի ոչնչացմանը։ Այվազյանը գիտական և փաստագրական մոտեցմամբ նկարագրում է խաչքարերի յուրահատուկ արվեստը, դրանց զարդանախշերը, խորհրդանշական իմաստները և դրանց տեղը հայկական միջնադարյան մշակույթի մեջ։ Ստեղծագործությունը միաժամանակ նաև հիշողության պահպանման փորձ է՝ ցույց տալու, թե ինչ նշանակություն ունի մշակութային ժառանգությունը ժողովրդի ինքնության համար և ինչ կորուստներ կարող են լինել դրա ոչնչացման հետևանքով։ Գրքում ընդգծվում է նաև պատմական արդարության և մշակութային ժառանգության պահպանության կարևորությունը միջազգային համատեքստում։ Այս աշխատանքը արժեքավոր է ոչ միայն որպես գիտական ուսումնասիրություն, այլ նաև որպես վկայություն հայկական մշակույթի կորսված և վտանգված արժեքների մասին։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է կապիտալի միջազգային միգրացիայի էությանը, ձևերին և դրա ազդեցությանը համաշխարհային տնտեսական համակարգի վրա։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես է կապիտալը շարժվում երկրների միջև ներդրումների, վարկերի և ֆինանսական հոսքերի տեսքով՝ որոնելով ավելի բարձր շահութաբերություն, կայունություն և բարենպաստ ներդրումային միջավայր։ Հեղինակը անդրադառնում է կապիտալի արտահոսքի և ներհոսքի հիմնական պատճառներին՝ տնտեսական աճի մակարդակ, տոկոսադրույքների տարբերություններ, քաղաքական կայունություն, հարկային համակարգ և շուկայական հնարավորություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուղղակի օտարերկրյա ներդրումների (FDI) և պորտֆելային ներդրումների տարբերություններին, ինչպես նաև բազմազգ ընկերությունների դերին կապիտալի միջազգային շարժի մեջ։ Գրքում քննարկվում են նաև կապիտալի միգրացիայի առավելությունները և ռիսկերը՝ ներառյալ տնտեսական աճի խթանումը, տեխնոլոգիական փոխանցումը, բայց նաև ֆինանսական կախվածության և ճգնաժամերի տարածման վտանգները։ Վերլուծվում է պետությունների կողմից իրականացվող կարգավորող քաղաքականությունը՝ կապիտալի վերահսկում, ներդրումային խրախուսումներ և հարկային քաղաքականություն։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, միջազգային ֆինանսների մասնագետների, պետական քաղաքականություն մշակողների և ուսանողների համար։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անձի զարգացման ընթացքում առաջացող տարիքային ճգնաժամերի հոգեբանական բնույթի, առանձնահատկությունների և հաղթահարման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ մարդու հոգեկան և անձնային զարգացումը շարունակական, բայց միաժամանակ անհավասար գործընթաց է, որի որոշ փուլերում տեղի են ունենում արժեքների, ինքնագիտակցության, վարքագծի, հարաբերությունների և սեփական անձի նկատմամբ վերաբերմունքի էական փոփոխություններ։ Աշխատության մեջ տարիքային ճգնաժամերը դիտարկվում են որպես զարգացման օրինաչափ փուլեր, որոնց ընթացքում նախկինում ձևավորված հոգեբանական կառուցվածքները կարող են վերափոխվել՝ նախապատրաստելով անձին զարգացման հաջորդ մակարդակին։ Քննարկվում են տարբեր տարիքային փուլերին բնորոշ ճգնաժամային դրսևորումները, դրանց առաջացման հնարավոր պատճառները և անձի հոգեբանական զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանկության, դեռահասության, պատանեկության և հասունության տարբեր փուլերում ինքնագիտակցության, ինքնագնահատականի, սոցիալական դերերի, արժեքային կողմնորոշումների և միջանձնային հարաբերությունների փոփոխություններին։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է նաև ներքին և արտաքին գործոնների փոխազդեցությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են ընտանիքը, կրթական միջավայրը, սոցիալական հարաբերությունները, կյանքի պայմանների փոփոխությունները և անձի անհատական առանձնահատկությունները ազդել ճգնաժամի ընթացքի և դրա հաղթահարման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ճգնաժամային իրավիճակներում առաջացող հուզական լարվածության, ներքին հակասությունների, անորոշության, ինքնուրույնության ձգտման և նոր կենսական նպատակների ձևավորման ուսումնասիրությունը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են նաև ճգնաժամերի հաղթահարման արդյունավետ հոգեբանական մեխանիզմները և աջակցող միջավայրի նշանակությունը։ Ընդգծվում է, որ տարիքային ճգնաժամը պարտադիր չէ դիտարկել միայն որպես բացասական կամ խանգարող երևույթ, քանի որ այն կարող է դառնալ անձնային աճի, ինքնաճանաչման, ինքնուրույնության զարգացման և նոր արժեքային համակարգի ձևավորման կարևոր փուլ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել անձի զարգացման դինամիկայի, տարիքային անցումային փուլերի հոգեբանական բարդությունների և դրանց հաղթահարման պայմանների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել զարգացման և կրթական հոգեբանության մասնագետների, ուսուցիչների, հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, ուսանողների և անձի տարիքային զարգացման օրինաչափություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է մրցակցային միջավայրի ձևավորման տեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և շուկայական տնտեսության պայմաններում մրցակցության դերի ու նշանակության բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ արդյունավետ մրցակցությունը շուկայական տնտեսության բնականոն գործունեության կարևոր նախապայմաններից է, քանի որ այն խթանում է արտադրողների և ծառայություններ մատուցողների արդյունավետությունը, նորարարությունը, ռեսուրսների ավելի նպատակային օգտագործումը և սպառողների համար առաջարկվող ապրանքների ու ծառայությունների որակի բարելավումը։ Աշխատության մեջ մրցակցությունը դիտարկվում է որպես բազմաբովանդակ տնտեսական երևույթ, որը ներառում է ոչ միայն շուկայում բազմաթիվ արտադրողների առկայությունը, այլև նրանց միջև իրական մրցակցային պայքարի հնարավորությունը, շուկա մուտք գործելու և շուկայից դուրս գալու ազատությունը, տեղեկատվության հասանելիությունը և տնտեսական որոշումների կայացման հարաբերական ազատությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մրցակցային միջավայրի հասկացության սահմանումը և դրա հիմնական բաղադրիչների բացահայտումը։ Մրցակցային միջավայրը ձևավորվում է բազմաթիվ փոխկապակցված գործոնների ազդեցությամբ՝ շուկայի կառուցվածք, պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցություն, ձեռնարկությունների թվաքանակ և չափեր, մուտքի խոչընդոտներ, տեխնոլոգիական մակարդակ, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիություն, պետական կարգավորում և իրավական դաշտ։ Այդ գործոնների համադրությունը որոշում է, թե տվյալ շուկայում որքանով են տնտեսավարող սուբյեկտները կարողանում ազատորեն մրցակցել և որքանով է սահմանափակվում առանձին ընկերությունների շուկայական իշխանությունը։ Աշխատության տեսական հատվածում կարևոր տեղ է զբաղեցնում մրցակցության տարբեր ձևերի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են կատարյալ և անկատար մրցակցության մոդելները, մենաշնորհային, օլիգոպոլիստական և մենաշնորհային մրցակցության պայմանները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը շուկայական գների, արտադրության ծավալների, շահույթի և սպառողների բարեկեցության վրա։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչու իրական տնտեսություններում կատարյալ մրցակցության իդեալական պայմանները հազվադեպ են ամբողջությամբ իրականացվում և ինչպիսի մեխանիզմներով կարող է պետությունը սահմանափակել շուկայի հակամրցակցային դրսևորումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մենաշնորհային և գերիշխող դիրքի խնդիրը։ Երբ առանձին տնտեսավարող սուբյեկտը ձեռք է բերում շուկայական զգալի իշխանություն, այն կարող է հնարավորություն ստանալ ազդելու գների, արտադրության ծավալների կամ մրցակիցների շուկա մուտք գործելու պայմանների վրա։ Այդ պատճառով մրցակցային միջավայրի ձևավորման տեսության կարևոր բաղադրիչ է հակամենաշնորհային կարգավորումը, որի նպատակն է կանխել մրցակցությունը սահմանափակող համաձայնությունները, գերիշխող դիրքի չարաշահումը և շուկաների արհեստական բաժանումը։ Մրցակցային միջավայրի զարգացման գործում կարևոր է նաև պետական քաղաքականությունը։ Պետությունը կարող է ազդել մրցակցության վրա ինչպես ուղղակի կարգավորման, այնպես էլ հարկային, մաքսային, ներդրումային, լիցենզավորման և պետական գնումների քաղաքականության միջոցով։ Միաժամանակ չափազանց խիստ կամ ոչ արդյունավետ կարգավորումը կարող է ինքնին ստեղծել շուկա մուտք գործելու լրացուցիչ խոչընդոտներ և նվազեցնել մրցակցության ինտենսիվությունը։ Հետևաբար աշխատանքը կարևորում է այնպիսի տնտեսական և իրավական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ պետական միջամտությունը մի կողմից կանխում է շուկայի չարաշահումները, իսկ մյուս կողմից չի խոչընդոտում ազատ ձեռնարկատիրական գործունեությանը։ Հետազոտության տեսական նշանակությունը պայմանավորված է նաև մրցակցության և տնտեսական արդյունավետության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությամբ։ Մրցակցային ճնշումը ձեռնարկություններին ստիպում է նվազեցնել ծախսերը, բարձրացնել արտադրողականությունը, ներդնել նոր տեխնոլոգիաներ և ավելի լավ արձագանքել սպառողների պահանջներին։ Այդ պատճառով մրցակցային միջավայրի բարելավումը կարող է դիտարկվել որպես տնտեսական աճի և երկարաժամկետ զարգացման կարևոր գործոն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև փոքր և միջին ձեռնարկությունների դերին, քանի որ դրանց համար շուկա մուտք գործելու հնարավորությունը և հավասար մրցակցային պայմանների առկայությունը կարևոր նշանակություն ունեն շուկայի կառուցվածքի բազմազանության պահպանման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի համակարգել մրցակցային միջավայրի ձևավորման հիմնական տեսական մոտեցումները, բացահայտել դրա վրա ազդող տնտեսական և ինստիտուցիոնալ գործոնները և ներկայացնել այն հիմնախնդիրները, որոնք առաջանում են մրցակցային հարաբերությունների ձևավորման ու կարգավորման ընթացքում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տնտեսական քաղաքականություն մշակողների, բիզնեսի կառավարման մասնագետների, ուսանողների և մրցակցության ու շուկայական տնտեսության տեսական հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Պատմություն

Մատենագիտական բնույթի այս աշխատանքը ներկայացնում է հայ ժողովրդի զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և դրանց պատմական հետևանքների վերաբերյալ հրատարակված գրականության համակարգված հավաքածու։ Ներառված նյութերը հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու թեմային վերաբերող գիտական ուսումնասիրություններին, փաստաթղթերի ժողովածուներին, հուշագրություններին, վկայություններին, պարբերական մամուլի հրապարակումներին և այլ աղբյուրագիտական նյութերին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրման տարբեր ուղղություններին, դրանց միջազգային արձագանքին, ժողովրդագրական ու մշակութային հետևանքներին, ինչպես նաև հիշողության պահպանման և պատմական ժառանգության խնդիրներին։ Մատենագիտական նյութերի դասակարգումն ու համակարգումը նպաստում են անհրաժեշտ աղբյուրների որոնմանը և թեմայի վերաբերյալ առկա գրականության ընդհանուր պատկերի ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարևոր տեղեկատվական հիմք է ստեղծում տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակված ուսումնասիրությունների համեմատական դիտարկման և հետազոտական ուղղությունների բացահայտման համար։ Այն կարող է կիրառվել պատմագիտական, աղբյուրագիտական և ցեղասպանագիտական հետազոտությունների ընթացքում՝ որպես համապատասխան գրականության որոնման և ընտրության օժանդակ միջոց։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մատենագետների, ցեղասպանագիտության մասնագետների, ուսանողների և հայոց նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է նոր էլեկտրակտիվ կոմպլեքսագոյացնող պոլիմերների սինթեզի և դրանց ֆիզիկաքիմիական ու էլեկտրաքիմիական հատկությունների հետազոտությանը։ Վերլուծվում են պոլիմերային նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մետաղական իոնների հետ փոխազդեցության հնարավորությունները և էլեկտրաքիմիական ակտիվության ձևավորման մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նոր պոլիմերային համակարգերի ստացման եղանակները, դրանց բաղադրության և կառուցվածքի ազդեցությունը գործառութային հատկությունների վրա, ինչպես նաև կոմպլեքսագոյացման գործընթացների առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են այդ նյութերի կիրառման հնարավորությունները էլեկտրաքիմիական սարքերում, սենսորային համակարգերում, կատալիզում, էներգետիկ տեխնոլոգիաներում և նյութագիտության այլ ուղղություններում։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ֆունկցիոնալ պոլիմերների մշակման, ժամանակակից նյութերի ստեղծման և էլեկտրակտիվ համակարգերի զարգացման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով քիմիկոսների, նյութագետների, էլեկտրաքիմիկոսների և տեխնոլոգիական ոլորտի հետազոտողների համար։