PASCAL ԾՐԱԳՐԱՎՈՐՈՒՄ

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Մեծ Բրիտանիայի՝ Հայաստանի և Այսրկովկասի նկատմամբ ունեցած աշխարհառազմավարական շահերի և քաղաքականության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է տարածաշրջանի նշանակությունը Բրիտանական կայսրության արտաքին և ռազմական քաղաքականության համատեքստում՝ հաշվի առնելով Օսմանյան կայսրության դեմ պատերազմը, Ռուսաստանի ազդեցությունը, Մերձավոր Արևելքի ռազմավարական հաղորդակցության ուղիները և Կովկասի բնական ու տնտեսական ռեսուրսների կարևորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատերազմի սկզբից տարածաշրջանում ձևավորված ռազմաքաղաքական իրավիճակին, Կովկասյան ռազմաճակատի զարգացումներին և այն հանգամանքներին, որոնք Մեծ Բրիտանիայի համար մեծացրին Հայաստանի և Այսրկովկասի ռազմավարական նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են բրիտանական քաղաքականության հիմնական նպատակները, այդ թվում՝ Օսմանյան կայսրության դիրքերի թուլացումը, տարածաշրջանում հակառակորդ ուժերի առաջխաղացման սահմանափակումը, հաղորդակցության և առևտրային ուղիների նկատմամբ վերահսկողության ապահովումը և սեփական աշխարհաքաղաքական ազդեցության պահպանումը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի նկատմամբ բրիտանական քաղաքականության ուսումնասիրությունը, հատկապես հայ բնակչության անվտանգության, պատերազմի հետևանքով առաջացած հումանիտար ճգնաժամի և հայկական քաղաքական շրջանակների հետ հարաբերությունների համատեքստում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև Հայոց ցեղասպանության հետևանքներին և դրանց վերաբերյալ բրիտանական քաղաքական ու հասարակական շրջանակների արձագանքին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ բրիտանական մարդասիրական նախաձեռնություններին, օգնության կազմակերպմանը և հայ փախստականների ու տեղահանված բնակչության խնդիրների նկատմամբ վերաբերմունքին՝ միաժամանակ դրանք դիտարկելով ավելի լայն ռազմավարական շահերի համատեքստում։ Այսրկովկասի նկատմամբ քաղաքականության ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել Վրաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի տարածքների ու քաղաքական ուժերի նկատմամբ բրիտանական մոտեցումները, ինչպես նաև տարածաշրջանում ձևավորված բազմակողմ հարաբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Մեծ Բրիտանիայի և Ռուսաստանի հարաբերություններին, քանի որ մինչև 1917 թվականի հեղափոխական իրադարձությունները Կովկասում բրիտանական քաղաքականությունը մեծապես պայմանավորված էր դաշնակցային հարաբերություններով և Ռուսաստանի ռազմական ներկայությամբ։ 1917 թվականի հեղափոխությունից և ռուսական զորքերի հեռացումից հետո տարածաշրջանի ռազմաքաղաքական իրավիճակի կտրուկ փոփոխությունը նոր խնդիրներ առաջադրեց բրիտանական դիվանագիտության և ռազմական ռազմավարության առջև։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև 1918 թվականին բրիտանական զորքերի և առաքելությունների ներգրավվածությունը տարածաշրջանում, Բաքվի և Կովկասի հաղորդակցությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը և տարածաշրջանային ուժերի հետ հարաբերությունների ձևավորումը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է բրիտանական քաղաքականության և տեղական ժողովուրդների ազգային-քաղաքական նպատակների փոխհարաբերության վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես համագործակցության հնարավորությունները, այնպես էլ շահերի հակասությունները։ Պատերազմական տարիների իրադարձությունների համադրական ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի և Այսրկովկասի նկատմամբ բրիտանական քաղաքականությունը ձևավորվում էր միաժամանակ ռազմական, տնտեսական, աշխարհաքաղաքական և մարդասիրական գործոնների ազդեցությամբ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Հարավային Կովկասի միջազգային հարաբերությունների, Մերձավոր Արևելքում բրիտանական ռազմավարության և հայ ժողովրդի պատմության կարևորագույն գործընթացների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, դիվանագիտության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայագետներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Աշխարհագրություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի տարածքի չորրորդական հրաբխականության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով կոլիզիոն մագմաների առաջացման մեխանիզմներին և դրանց կապին հրաբխային վտանգի ձևավորման ու գնահատման հետ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են այն երկրաբանական և երկրադինամիկական գործընթացները, որոնք պայմանավորում են մագմատիկ համակարգերի ձևավորումը, զարգացումը և մակերևույթ դուրս գալը Հայաստանի տարածքում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում լիթոսֆերային և տեկտոնական կառուցվածքների, մագմատիզմի տարածական ու ժամանակագրական առանձնահատկությունների, ինչպես նաև հրաբխային ապարների կազմի և հատկությունների վերլուծությանը։ Մագմաների առաջացման պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու այն խորքային գործընթացները, որոնք կապված են երկրակեղևի և մանտիայի փոխազդեցության, նյութի հալման, մագմայի վերափոխման և տարբեր բաղադրիչների խառնման հետ։ Աշխատանքը կարող է ներառել հրաբխային ապարների երկրաքիմիական և պետրոլոգիական ուսումնասիրություն, որի միջոցով բացահայտվում են դրանց ծագումնաբանությունը, մագմատիկ էվոլյուցիան և ձևավորման ֆիզիկաքիմիական պայմանները։ Հայաստանի չորրորդական հրաբխականության ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է, քանի որ տարածաշրջանը բնութագրվում է բազմազան հրաբխային կառուցվածքներով և համեմատաբար երիտասարդ հրաբխականության դրսևորումներով։ Հետազոտության մյուս կարևոր ուղղությունը հրաբխային վտանգի գնահատումն է։ Այդ համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել նախկին ժայթքումների հետքերը, հրաբխային կենտրոնների տարածական բաշխվածությունը, հնարավոր ակտիվացման պայմանները, լավային և պիրոկլաստիկ գործընթացների առանձնահատկությունները և բնակչության ու ենթակառուցվածքների նկատմամբ հնարավոր ազդեցությունները։ Ստացված երկրաբանական և երկրաքիմիական տվյալների համադրումը կարող է նպաստել Հայաստանի տարածքում հրաբխային վտանգի ավելի հիմնավորված գնահատմանը և հնարավոր ռիսկերի կանխատեսման մեթոդների կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես Հայաստանի հրաբխականության և երկրադինամիկայի գիտական ուսումնասիրության, այնպես էլ բնական աղետների ռիսկի նվազեցման տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել երկրաբաններին, հրաբխագետներին, երկրաքիմիկոսներին, երկրաշարժագիտության և բնական վտանգների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև տարածաշրջանի երկրաբանական պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայերենի և իվերերեն լեզվի (վրացերենի հին անվանումներից մեկի) հնարավոր մերձավորության հարցին՝ դիտարկելով երկու լեզուների կառուցվածքային, բառապաշարային և պատմական փոխհարաբերությունները համեմատական լեզվաբանական տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը փորձում է պարզել, թե արդյոք գոյություն ունեն բավարար լեզվական հիմքեր՝ խոսելու այդ երկու լեզուների միջև գենետիկ մերձավորության մասին, թե դրանք պարզապես տարածքային և մշակութային երկարատև շփումների արդյունքում ձևավորված փոխազդեցությունների արդյունք են։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունաբանական համակարգերի, ձևաբանության և հիմնական բառապաշարի համեմատությանը, որտեղ վերլուծվում են հնարավոր զուգահեռները և տարբերությունները։ Աշխատանքը նաև քննարկում է պատմական աղբյուրների տվյալները՝ կապված Կովկասի ժողովուրդների վաղ շփումների հետ, ինչպես նաև այն գիտական վարկածները, որոնք տարբեր ժամանակներում առաջ են քաշվել երկու լեզուների ծագման և զարգացման վերաբերյալ։ Ընդհանուր եզրակացություններում ընդգծվում է, որ նման համեմատությունները պահանջում են խիստ մեթոդաբանական մոտեցում, քանի որ տարածքային մոտիկությունը ինքնին դեռևս բավարար հիմք չէ լեզվական ազգակցության հաստատման համար, և անհրաժեշտ է տարբերակել լեզվական փոխառությունները իրական գենետիկ կապերից։

Հոգեբանություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է մասնագիտական ինքնորոշման և կայացման հոգեբանական ուղղորդման գործընթացը կրթական համակարգում՝ ընդգծելով սովորողների կարիերային զարգացման հոգեբանական հիմքերը։ Գրքում վերլուծվում են մասնագիտական հետաքրքրությունների ձևավորումը, ինքնաճանաչման դերը և որոշումների կայացման հոգեբանական մեխանիզմները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև կրթական միջավայրի, ուսուցիչների և խորհրդատուների ազդեցությանը աշակերտների մասնագիտական կողմնորոշման վրա։ Նյութում քննարկվում են մասնագիտական ուղղորդման մեթոդները՝ թեստավորում, խորհրդատվություն, խմբային աշխատանքներ և անհատական մոտեցումներ, ինչպես նաև դրանց արդյունավետ կիրառությունը դպրոցական համակարգում։ Գիրքը համադրում է հոգեբանական տեսությունները և կրթական պրակտիկան՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ մասնագիտական ինքնորոշման ձևավորման գործընթացը։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ազգային ինքնության արտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը բրիտանական լեզվամշակույթում՝ բացահայտելով լեզվի, մշակույթի և հասարակական գիտակցության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են լեզվական միավորները, հաղորդակցական վարքագիծը, խոսքային ավանդույթները, արժեքային համակարգը և մշակութային խորհրդանիշները արտացոլում ազգային ինքնության ձևավորման և պահպանման գործընթացները։ Աշխատությունում վերլուծվում են բրիտանական հասարակությանը բնորոշ լեզվական երևույթները, քաղաքավարության ձևերը, հումորի առանձնահատկությունները, պատմական և մշակութային հղումները, ինչպես նաև այն բառապաշարային և խոսույթային միջոցները, որոնց միջոցով արտահայտվում են ազգային ինքնագիտակցությունն ու մշակութային պատկանելիությունը։ Հեղինակը դիտարկում է լեզուն ոչ միայն որպես հաղորդակցության միջոց, այլև որպես մշակութային հիշողության և ազգային արժեքների կրող՝ ներկայացնելով բրիտանական լեզվամշակույթի առանձնահատկությունները ժամանակակից հասարակական գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի տարբեր մշակույթների փոխըմբռնման, միջմշակութային հաղորդակցության և օտար լեզվի ուսուցման տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս լեզվի միջոցով ազգային առանձնահատկությունների փոխանցման մեխանիզմները։ Աշխատությունը նախատեսված է լեզվաբանների, մշակութաբանների, անգլերեն լեզվի մասնագետների, թարգմանիչների, ուսուցիչների, հետազոտողների, բուհերի ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են լեզվի ու մշակույթի փոխհարաբերությամբ և ազգային ինքնության լեզվական դրսևորումներով։

Տնտեսագիտություն

Высшая математика для экономистов աշխատությունը կիրառական մաթեմատիկայի ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է տնտեսագիտության և ֆինանսների մասնագիտությունների ուսանողների համար, այն ներկայացնում է բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնական բաժինները՝ սահմաններ, ածանցյալներ, ինտեգրալներ, գծային հանրահաշիվ և դիֆերենցիալ հավասարումներ, ինչպես նաև դրանց կիրառությունները տնտեսական մոդելներում, գիրքը բացատրում է օպտիմալացման խնդիրների լուծումը, պահանջարկի և առաջարկի մաթեմատիկական մոդելավորումը, արտադրական ֆունկցիաների վերլուծությունը և տնտեսական աճի մոդելները, միաժամանակ ընդգրկելով հաշվարկային մեթոդներ և գործնական օրինակներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր տնտեսագիտության, ֆինանսների և կիրառական մաթեմատիկայի ուսանողների համար։