Պետական բյուջեի ծախսային քաղաքականության հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

Տեխնոլոգիա

Այս գիտաերկրաբանական և հանքարդյունաբերական հետազոտությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում ածխի և այրվող թերթաքարերի հանքավայրերի ու երևակումների արդյունաբերական գնահատման մեթոդական հարցերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են պինդ վառելիքային հումքի պաշարների գնահատման հիմնական սկզբունքները, երկրաբանական հետախուզման փուլերը և արդյունաբերական շահագործման համար պիտանիության չափորոշիչները։ Հեղինակը վերլուծում է հանքավայրերի երկրաբանական կառուցվածքը, շերտագրական առանձնահատկությունները, հումքի որակական ցուցանիշները և դրանց էներգետիկ արժեքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պաշարների հաշվարկման մեթոդներին, արդյունաբերական դասակարգման համակարգերին և անորոշության պայմաններում գնահատման ճշգրտության բարձրացման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև հանքարդյունաբերական զարգացման տնտեսական արդյունավետությունը, ենթակառուցվածքային սահմանափակումները և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատումը։ Հեղինակը առաջարկում է հանքավայրերի գնահատման մեթոդաբանության կատարելագործման ուղիներ՝ հիմնված ժամանակակից երկրաբանական մոդելավորման և համալիր հետազոտական մոտեցումների վրա։ Հետազոտությունը կարևոր է երկրաբանության, հանքարդյունաբերության և էներգետիկ ռեսուրսների կառավարման ոլորտների համար՝ նպաստելով բնական պաշարների արդյունավետ և գիտականորեն հիմնավորված օգտագործմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է բարձրագույն կրթության ոլորտում մարքեթինգային գործունեության կազմակերպման և կառավարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բուհական համակարգի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում կրթական ծառայությունների շուկայի առանձնահատկություններն են, բուհերի մրցակցային դիրքի ձևավորումը, դիմորդների և ուսանողների պահանջմունքների ուսումնասիրությունը, կրթական ծրագրերի ներկայացումը և հաստատությունների հեղինակության ձևավորման մեխանիզմները։ Մարքեթինգային համալիրը դիտարկվում է բարձրագույն ուսումնական հաստատության ռազմավարական կառավարման բաղադրիչ՝ ներառելով կրթական ծառայության բովանդակությունը, գնային և ֆինանսական քաղաքականությունը, ծառայությունների հասանելիությունը, հաղորդակցությունը, առաջխաղացումը և շահակիցների հետ հարաբերությունների կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կրթական ծառայության յուրահատկություններին, քանի որ դրա արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն ուսումնական ծրագրով, այլև դասավանդման որակով, մասնագիտական միջավայրով, ենթակառուցվածքներով, շրջանավարտների հնարավորություններով և հաստատության հեղինակությամբ։ Քննվում են կրթական շուկայի ուսումնասիրության, նպատակային լսարանների առանձնացման, դիմորդների վարքագծի և մասնագիտությունների ընտրության վրա ազդող գործոնների գնահատման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բուհերի հաղորդակցական քաղաքականությունը՝ տեղեկատվական արշավների, հանրային կապերի, թվային հարթակների, սոցիալական հաղորդակցության և հաստատության բրենդի ձևավորման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսանողների ներգրավման և պահպանման, շրջանավարտների հետ հարաբերությունների, գործատուների հետ համագործակցության և աշխատաշուկայի պահանջներին կրթական առաջարկի համապատասխանեցման խնդիրներին։ Հայաստանի բուհական համակարգի առանձնահատկությունների դիտարկումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մրցակցային միջավայրի, ժողովրդագրական փոփոխությունների, կրթական պահանջարկի և կառավարման մեխանիզմների ազդեցությունը մարքեթինգային որոշումների վրա։ Առանձին նշանակություն ունի մարքեթինգային արդյունավետության գնահատումը՝ կրթական հաստատության երկարաժամկետ զարգացման նպատակների հետ դրա համապատասխանության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կրթության կառավարման, ծառայությունների մարքեթինգի և ռազմավարական կառավարման մոտեցումները՝ ուղղված բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների գործունեության արդյունավետության, ճանաչելիության և կրթական շուկայում կայուն դիրքի ձևավորման հնարավորությունների բացահայտմանը։

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ռեդյարդ Քիփլինգի հեքիաթների հայերեն թարգմանություններում գեղարվեստական համարժեքության խնդրին՝ դիտարկելով, թե որքանով են բնագրի ոճական, պատկերավոր և իմաստային առանձնահատկությունները պահպանվում թարգմանության գործընթացում։ Վերլուծության ընթացքում առանձնացվում են այն հիմնական թարգմանական դժվարությունները, որոնք առաջանում են անգլերեն բնագրի մշակութային ենթատեքստի, խորհրդանշական համակարգի և լեզվական խաղերի փոխանցման ժամանակ հայերեն միջավայր, ինչպես նաև քննարկվում են տարբեր թարգմանիչների կողմից կիրառված ռազմավարությունները՝ բառացի, իմաստային և ստեղծագործական վերարտադրության ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են պահպանվում հեքիաթների ռիթմը, պատմողական պարզությունը և բարոյական ենթատեքստը, միաժամանակ ապահովելով հայ ընթերցողի համար բնական և ընկալելի լեզվական ձևավորում։ Աշխատանքում նաև ընդգծվում է, որ գեղարվեստական համարժեքությունը ոչ միայն լեզվական ճշգրտության խնդիր է, այլ նաև մշակութային ադապտացիայի բարդ գործընթաց, որտեղ թարգմանիչը հաճախ ստիպված է հավասարակշռել բնագրին հավատարմությունն ու թիրախ լեզվի գեղարվեստական նորմերը՝ ստեղծելով նոր, բայց բնագրին հավատարիմ տեքստային իրականություն։

Այլ առարկաներ

Գիրքը՝ «Անասնաբուծական մթերքների սառնարանային տեխնոլոգիա», հեղինակը Արաքսյանց Ա.Է., հանդիսանում է մասնագիտական և ուսումնական ձեռնարկ, որը նվիրված է անասնաբուծական ծագման մթերքների՝ ինչպես տնական, այնպես էլ արդյունաբերական մակարդակում, սառնարանային պահման, մշակման և պահպանման ժամանակակից տեխնոլոգիաներին: Այն մանրամասնորեն ներկայացնում է մթերքների տեսակները, դրանց ֆիզիկաքիմիական և միկրոբիոլոգիական հատկանիշները, սառեցման մեթոդները, սառեցման արագության, ջերմաստիճանի և պահպանման ժամկետի ազդեցությունը արտադրանքի որակի վրա, ինչպես նաև վերալիցքավորման և փաթեթավորման սկզբունքները։ Գրքում ներառված են նորարարական սառնարանային սարքավորումների, մշակման և պահպանման տեխնոլոգիաների նկարագրություններ, որակային վերահսկման մեթոդներ, արտադրանքի անվտանգության և հիգիենայի ապահովման կանոններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված անասնաբուծական մթերքների՝ մսի, կաթի, ձվերի և դրանց արտադրանքի սառեցման գործընթացներին, համային, տեսական և սննդային հատկությունների պահպանմանը, ինչպես նաև դրանց արդյունաբերական և տնային կիրառությանը։ Գիրքը նախատեսված է անասնաբուծական արտադրությամբ զբաղվող մասնագետների, սննդի տեխնոլոգների, ուսանողների և գիտաշխատողների համար, որոնք հետաքրքրված են մթերքների երկարաժամկետ պահպանման և դրանց որակի բարձրացման ժամանակակից տեխնոլոգիաներով:

Կենսաբանություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում տարածված կաթնաթթվային բակտերիաների կենսաբանական առանձնահատկությունների, բազմազանության և դրանց կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրմանը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են կաթնաթթվային բակտերիաների տարբեր տեսակների և շտամների կենսաբանական հատկությունները, աճի և զարգացման պայմանները, նյութափոխանակության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր միջավայրերին հարմարվելու ունակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բնական և սննդային միջավայրերից ստացված մանրէային ռեսուրսների ուսումնասիրմանը և դրանց կենսատեխնոլոգիական ներուժի գնահատմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ կաթնաթթվային բակտերիաները լայնորեն կիրառվում են սննդամթերքի արտադրության և պահպանման գործընթացներում՝ մասնակցելով խմորմանը, համային և տեխնոլոգիական հատկությունների ձևավորմանը և որոշ արտադրատեսակների պահպանման ժամկետի երկարացմանը։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել նաև դրանց կիրառման հնարավորությունները կաթնամթերքի, ֆերմենտացված սննդամթերքի և այլ կենսատեխնոլոգիական արտադրությունների մեջ, ինչպես նաև որոշ օգտակար հատկությունների շնորհիվ դրանց օգտագործման հեռանկարները։ Հայաստանի տեղական մանրէային ռեսուրսների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու արտադրական նշանակություն ունեցող նոր շտամներ և գնահատելու դրանց գործնական կիրառելիությունը։ Նման հետազոտությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև ազգային կենսաբազմազանության պահպանման և կենսատեխնոլոգիական ներուժի արդյունավետ օգտագործման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել մանրէաբաններին, կենսաբաններին, սննդի տեխնոլոգներին, կենսատեխնոլոգիայի մասնագետներին, գյուղատնտեսության և սննդարդյունաբերության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։ Այն արժեքավոր նյութ է Հայաստանի մանրէային կենսաբազմազանության, կաթնաթթվային բակտերիաների կիրառական նշանակության և սննդի կենսատեխնոլոգիայի զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրության համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է լեռնային պայմաններում կերերի հավաքման և կուտակման արդյունավետ տեխնոլոգիաների մշակման, ինչպես նաև այդ գործընթացներում օգտագործվող գյուղատնտեսական մեքենաների շահագործական հուսալիության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունն է լեռնային ռելիեֆի, հողային և կլիմայական պայմանների առանձնահատկություններին համապատասխան կերահավաքման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործումը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել աշխատանքի արտադրողականությունը, նվազեցնել էներգետիկ և նյութական ծախսերը և ապահովել հավաքվող կերի որակի պահպանումը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են խոտի հնձման, հավաքման, փռման, կուտակման, տեղափոխման և պահպանման հետ կապված տեխնոլոգիական գործողությունները, ինչպես նաև դրանց իրականացման համար նախատեսված մեքենաների և ագրեգատների աշխատանքային առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեռնային տեղանքի թեքություններին, անհարթ ռելիեֆին, դաշտերի մասնատվածությանը և դժվարամատչելի հատվածներին, որոնք կարող են էապես ազդել մեքենաների շարժունակության, կայունության, արտադրողականության և տեխնոլոգիական գործընթացի անխափանության վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է գյուղատնտեսական մեքենաների շահագործական հուսալիության գնահատումը՝ հաշվի առնելով դրանց խափանումների հաճախականությունը, տեխնիկական սպասարկման անհրաժեշտությունը, աշխատանքի պայմաններում մաշվածության առանձնահատկությունները և վերանորոգման հետ կապված ժամանակային ու նյութական կորուստները։ Կարող են ուսումնասիրվել մեքենաների կառուցվածքային և շահագործական պարամետրերի օպտիմալացման, տեխնիկական սպասարկման և վերականգնման արդյունավետ համակարգերի մշակման, ինչպես նաև աշխատանքային ռեժիմների ճիշտ ընտրության հարցերը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հնարավորություն տալ հիմնավորելու լեռնային պայմանների համար առավել նպատակահարմար կերահավաքման տեխնոլոգիական սխեմաները և մեքենաների համալիրները՝ հաշվի առնելով աշխատանքի ծավալը, տեղանքի առանձնահատկությունները և պահանջվող արտադրողականությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև մեքենաների աշխատանքի հուսալիության բարձրացումը, քանի որ տեխնիկական խափանումների նվազեցումը կարող է նպաստել աշխատանքային ժամանակի արդյունավետ օգտագործմանը, շահագործման ծախսերի կրճատմանը և կերերի հավաքման ժամկետների պահպանմանը։ Մշակված մոտեցումները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ լեռնային և նախալեռնային գոտիներում անասնակերի արտադրության արդյունավետության բարձրացման, գյուղատնտեսական տեխնիկայի շահագործման բարելավման և կերային բազայի կայուն ապահովման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսական ճարտարագիտության, ագրոմեխանիկայի, գյուղատնտեսական մեքենաների շահագործման և տեխնիկական սպասարկման ոլորտների մասնագետներին, գիտաշխատողներին, նախագծողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։