Պետական իշխանության ներկայացուցչական մարմինները ՍՍՀ-ՈՒՄ : Գրականութան հանձնարարական ցանկ

Сельское хозяйство

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի տեղեկատու-մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել արդի գիտական և կիրառական հրապարակումները։ Նյութը ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագիտությանը, ագրոտեխնոլոգիաներին, բույսերի պաշտպանության միջոցներին, ոռոգման համակարգերին և գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը նվիրված նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից զարգացման միտումները և նորարարական մոտեցումները։ Ցանկում ներառված հրատարակությունները դասակարգված են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության բազմազանության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն գյուղատնտեսության, կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում արտադրողականության բարձրացման, օրգանական գյուղատնտեսության և ագրոտեխնոլոգիական նոր լուծումների վերաբերյալ աշխատանքներին։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գիտության նոր գրականության հասանելիությանը և կիրառական նշանակության բարձրացմանը։

Религия

1890 թվականին Թիֆլիսում՝ «Արոր» տպարանում, Տ. Նազարյանի տպագրությամբ լույս տեսած այս՝ 65 էջից բաղկացած գիրքը նախատեսված է եղել կրոնի ուսուցման համար։ Վերնագիրը ցույց է տալիս, որ հրատարակությունը դասագրքային բնույթ ունի և նպատակ է հետապնդում սովորողներին համակարգված կերպով ծանոթացնել կրոնական գիտելիքներին ու հավատքի հիմնական սկզբունքներին։ XIX դարի հայ կրթական միջավայրում կրոնական ուսուցումը կարևոր տեղ էր զբաղեցնում, քանի որ եկեղեցին և քրիստոնեական ավանդույթները նշանակալի դեր ունեին ոչ միայն հոգևոր, այլև կրթական, մշակութային և հասարակական կյանքում։ Այդ ժամանակաշրջանի կրոնի դասագրքերը կարող էին ներառել Աստվածաշնչի պատմությունների, քրիստոնեական հավատքի հիմունքների, բարոյական վարքականոնների, աղոթքի, եկեղեցական ավանդույթների և կրոնական տոների վերաբերյալ նյութեր։ Դասագրքային ձևաչափը ենթադրում է, որ տեղեկությունները կարող էին ներկայացվել ուսուցման համար հարմար հերթականությամբ՝ սովորողների գիտելիքների աստիճանական ձևավորման նպատակով։ Այնուամենայնիվ, գրքի վերնագիրը չի հստակեցնում՝ այն նախատեսված է հայ առաքելական եկեղեցու դպրոցների՞, այլ քրիստոնեական դավանանքի հետևորդների՞, թե՞ ավելի ընդհանուր կրթական միջավայրի համար։ Հետևաբար, կոնկրետ դավանաբանական ուղղվածությունը, դասերի կառուցվածքը և ընդգրկված թեմաները հնարավոր չէ հաստատել առանց բնագրի ուսումնասիրության։ Թիֆլիսը XIX դարում հայալեզու կրթության, հրատարակչության և հասարակական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ լույս էին տեսնում դպրոցական ձեռնարկներ և կրթական տարբեր ուղղությունների գրքեր։ Այս հրատարակությունը կարող է օգտակար աղբյուր լինել ժամանակաշրջանի կրոնական կրթության, դպրոցական դասագրքերի կազմման սկզբունքների և հայալեզու տպագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Религия

Անհատական աղոթքի հոգևոր նշանակությանը, դրա ճիշտ կազմակերպմանն ու գիտակցված կատարմանը նվիրված այս աշխատությունը ներկայացնում է քրիստոնեական աղոթական կյանքի կարևոր սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով հավատացյալին ուղղորդելու անձնական աղոթքի կանոնավոր, անկեղծ և բովանդակալից կատարման ճանապարհին։ Գրքի հիմնական գաղափարական առանցքը Աստծո հետ անհատական հոգևոր հաղորդակցության կարևորությունն է և այն համոզմունքը, որ աղոթքը քրիստոնյայի ներքին կյանքի, հավատքի ամրապնդման ու բարոյական կատարելագործման անհրաժեշտ պայմաններից մեկն է։ Անձնական աղոթքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական պարտականություն կամ հաստատված խոսքերի արտասանություն, այլև որպես մարդու գիտակցված հոգևոր զրույց Աստծո հետ, որի ընթացքում հավատացյալն արտահայտում է իր երախտագիտությունը, զղջումը, խնդրանքներն ու հույսերը։ Աշխատության դաստիարակչական ուղղվածությունը կապված է աղոթքի նկատմամբ պատասխանատու և հետևողական վերաբերմունքի ձևավորման հետ։ Աղոթական կյանքի կարևոր նախապայմաններից են ներքին կենտրոնացումը, մտքի ու սրտի մաքրությունը, անկեղծությունը, խոնարհությունը և աղոթքի իմաստի գիտակցումը։ Հավատացյալը պետք է ձգտի աղոթել ոչ թե միայն արտաքին սովորույթի կամ պարտադրանքի ազդեցությամբ, այլև ներքին համոզմունքով՝ հասկանալով իր խոսքերի հոգևոր նշանակությունը։ Աղոթքի ժամանակ կարևոր է հեռու մնալ ցրված մտքերից, առօրյա հոգսերի ազդեցությունից և ձևականությունից՝ ամբողջ ուշադրությունը կենտրոնացնելով Աստծո ներկայության գիտակցության վրա։ Անձնական աղոթքի մյուս կարևոր կողմը դրա կանոնավորությունն է։ Աղոթքը պետք է դառնա մարդու առօրյա կյանքի անբաժանելի մասը՝ ուղեկցելով նրան օրվա տարբեր պահերին և նպաստելով հոգևոր կարգապահության ձևավորմանը։ Առավոտյան աղոթքը հնարավորություն է տալիս օրը սկսել Աստծո օրհնության խնդրանքով և երախտագիտությամբ, իսկ երեկոյան աղոթքը՝ վերանայել անցած օրվա գործողությունները, խորհել սեփական վարքի մասին, զղջալ թույլ տված սխալների համար և հոգեպես պատրաստվել հանգստի։ Նման մոտեցումը աղոթքը վերածում է ինքնաքննության և բարոյական ինքնակատարելագործման կարևոր միջոցի։ Աշխատության գաղափարական բովանդակության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունեն աղոթքի հիմնական հոգևոր բաղադրիչները՝ փառաբանությունը, գոհությունը, ապաշխարությունը և խնդրանքը։ Աստծո փառաբանությունը հավատացյալի կողմից աստվածային մեծության ու կատարելության ընդունումն է, գոհությունը՝ ստացած բարիքների և շնորհների գիտակցումը, ապաշխարությունը՝ սեփական մեղքերի ճանաչումն ու դրանցից հեռանալու ձգտումը, իսկ խնդրանքը՝ աստվածային օգնության, առաջնորդության և ողորմության հայցումը։ Այս բաղադրիչները միասին ձևավորում են ամբողջական աղոթական կյանք՝ միավորելով մարդու հավատքը, բարոյական պատասխանատվությունն ու հոգևոր ձգտումները։ Անձնական աղոթքի կարևոր նշանակություններից է նաև մարդու ներաշխարհի վերափոխումը։ Աղոթքի միջոցով հավատացյալը սովորում է զսպել բացասական զգացումները, հաղթահարել եսասիրությունը, զարգացնել համբերությունը, ներողամտությունը և սերը մերձավորի նկատմամբ։ Այն նպաստում է խղճի զգացողության խորացմանը, սեփական արարքների նկատմամբ պատասխանատվության բարձրացմանը և դժվարությունների ժամանակ հոգևոր հավասարակշռության պահպանմանը։ Այս առումով աղոթքը ներկայացվում է որպես ոչ միայն Աստծուն դիմելու, այլև սեփական անձի բարոյական կատարելագործման միջոց։ Հոգևոր կյանքի կարևոր սկզբունքներից է նաև աղոթքի և առօրյա վարքագծի համապատասխանությունը։ Անկեղծ աղոթքը պետք է արտահայտվի մարդու գործերում՝ ազնվության, արդարության, գթասրտության, համեստության և ուրիշների նկատմամբ հոգատար վերաբերմունքի միջոցով։ Աղոթքի արտաքին ձևը չի կարող փոխարինել ներքին հավատքին ու բարոյական վարքին, քանի որ քրիստոնեական ընկալմամբ հոգևոր կյանքը պահանջում է մարդու ամբողջական նվիրում և հավատքի սկզբունքների գործնական իրականացում։ Գրական և գաղափարական առումով աշխատությունը պատկանում է քրիստոնեական խրատական ու աղոթական գրականության ավանդույթին, որի նպատակն է հավատացյալին տրամադրել հոգևոր առաջնորդություն և ձևավորել աղոթքի գիտակցված մշակույթ։ Այս ժանրին բնորոշ են բարոյական հորդորները, հոգևոր խորհուրդները, հավատքի սկզբունքների բացատրությունը և ընթերցողի ներքին կյանքի վրա ներգործելու ձգտումը։ Նման գրքերը կարևոր դեր են ունեցել անհատական բարեպաշտության զարգացման, կրոնական կրթության և քրիստոնեական արժեքների տարածման գործում։ Պատմամշակութային տեսանկյունից հրատարակությունը հետաքրքիր վկայություն է 19-րդ դարի հայ հոգևոր գրականության և կրոնական կրթության պատմության համար։ Կալկաթայի հայ համայնքը կարևոր դեր է ունեցել Հնդկաստանի հայ մշակութային և եկեղեցական կյանքի զարգացման գործում։ Հայ համայնքի կրթական ու հրատարակչական նախաձեռնությունները նպաստել են մայրենի լեզվի պահպանմանը, կրոնական գիտելիքների տարածմանը և ազգային ինքնության ամրապնդմանը։ Մկրտող միսիոներների տպարանի հետ կապված այս հրատարակությունը ներկայացնում է նաև 19-րդ դարի կրոնական ու կրթական միջավայրում գործող տարբեր հրատարակչական նախաձեռնությունների պատմական համատեքստը։ Այն արժեքավոր է հայ աղոթական գրականության, անհատական բարեպաշտության ավանդույթների, հայ եկեղեցական մշակույթի և Կալկաթայի հայ համայնքի հոգևոր կյանքի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, կրոնագետներին, հայագետներին, եկեղեցու պատմաբաններին և քրիստոնեական հոգևոր գրականության ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, որոնք հետաքրքրված են անձնական աղոթքի նշանակությամբ, հոգևոր կարգապահությամբ և քրիստոնեական կյանքի բարոյական սկզբունքներով։

Литература

Այս աշխատանքը անդրադառնում է պատմական ճշմարտացիության խնդրին գեղարվեստական գրականության մեջ՝ վերլուծելով այն սահմանային տարածքը, որտեղ պատմական փաստը և գեղարվեստական վերարտադրությունը փոխազդում են միմյանց հետ։ Հետազոտության մեջ պատմական ճշմարտացիությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես փաստերի ճշգրիտ վերարտադրություն, այլ նաև որպես հեղինակի կողմից պատմական իրականության իմաստավորման և վերաիմաստավորման գործընթաց, որտեղ կարևոր դեր ունեն գեղարվեստական պայմանականությունը, հեղինակային դիրքորոշումը և ժամանակի ընկալման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ պատմական թեմայով ստեղծագործություններում հաճախ առաջանում է լարվածություն փաստականության և գեղարվեստական ազատության միջև, ինչը հանգեցնում է տարբեր մեկնաբանությունների՝ կախված ընթերցողի ակնկալիքներից և մշակութային համատեքստից։ Քննարկվում են նաև այն մեթոդները, որոնց միջոցով գրողները ստեղծում են պատմական «իրականության պատրանք», օգտագործելով փաստագրական նյութեր, ժամանակի լեզվական վերարտադրություն, իրական անձանց և իրադարձությունների ներմուծում, ինչպես նաև հորինված տարրերի համադրություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական վեպի ժանրին, որտեղ հեղինակը հաճախ միավորում է գիտական պատմագրության և գեղարվեստական մտքի սկզբունքները՝ ստեղծելով բազմաշերտ տեքստ, որը միաժամանակ և՛ արտացոլում է, և՛ մեկնաբանում պատմությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը եզրակացնում է, որ գեղարվեստական գրականության մեջ պատմական ճշմարտացիությունը բացարձակ կատեգորիա չէ, այլ հարաբերական և բազմիմաստ երևույթ, որը ձևավորվում է պատմության, արվեստի և ընթերցողի ընկալման փոխազդեցության արդյունքում։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր տարիքային խմբերի կանանց արտաքին շնչառության ցուցանիշների հարմարվողական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ առողջարարական մարմնամարզության ազդեցության պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել կանոնավոր ֆիզիկական վարժությունների ազդեցությունը շնչառական համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա և գնահատել, թե ինչպես է այդ ազդեցությունը դրսևորվում տարբեր տարիքային փուլերում։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ օրգանիզմի ֆունկցիոնալ հնարավորությունները և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությանը հարմարվելու մեխանիզմները տարիքային տարբեր խմբերում ունեն որոշակի առանձնահատկություններ, ուստի նույն մարզական կամ առողջարարական ազդեցությունը կարող է առաջացնել տարբեր աստիճանի փոփոխություններ։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են արտաքին շնչառությունը բնութագրող հիմնական ֆիզիոլոգիական ցուցանիշները, դրանց ելակետային մակարդակները և առողջարարական մարմնամարզության կիրառման ընթացքում ու դրանից հետո տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շնչառական ֆունկցիայի այն ցուցանիշներին, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել թոքերի օդափոխության արդյունավետությունը, շնչառական համակարգի պահուստային հնարավորությունները և ֆիզիկական ակտիվության նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր տարիքային խմբերի արդյունքների համեմատական վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել տարիքային գործոնի դերը հարմարվողական գործընթացների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև առողջարարական մարմնամարզության տարբեր վարժությունների և ծրագրերի ազդեցության գնահատում՝ պարզելու համար, թե ֆիզիկական ակտիվության ինչպիսի կազմակերպումն է առավել նպաստավոր շնչառական համակարգի ֆունկցիոնալ հնարավորությունների պահպանման և բարելավման համար։ Աշխատության արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ առողջության ամրապնդման, ֆիզիկական ակտիվության ճիշտ կազմակերպման և տարիքային տարբեր փուլերում կանանց ֆիզիկական պատրաստվածության անհատականացման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել մարմնամարզությունը ոչ միայն որպես ֆիզիկական ակտիվության ձև, այլև որպես օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա նպատակային ազդեցություն ունեցող միջոց։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել առողջարարական ֆիզկուլտուրայի ծրագրերի մշակման, շնչառական համակարգի ֆունկցիոնալ ցուցանիշների գնահատման և տարբեր տարիքային խմբերի համար ֆիզիկական վարժությունների համապատասխանեցման գործընթացում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգներին, սպորտային բժշկության մասնագետներին, ֆիզիկական դաստիարակության և առողջարարական մարմնամարզության մասնագետներին, վերականգնողական ոլորտի աշխատակիցներին, դասախոսներին, մարզիչներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Технология

Գրքում ներկայացվում են կադաստրային քարտեզագրման նպատակով գեոդեզիական ցանցերի ստեղծման գիտական և տեխնոլոգիական հիմքերը՝ էլեկտրոնային և արբանյակային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ, վերլուծվում են բարձր ճշգրտության չափումների կազմակերպման սկզբունքները, գեոդեզիական հենակետային ցանցերի նախագծման և իրականացման փուլերը, ինչպես նաև դրանց դերը տարածքային կադաստրի ձևավորման և հողօգտագործման հաշվառման գործընթացներում, դիտարկվում են GNSS համակարգերի, էլեկտրոնային տախեոմետրերի և թվային քարտեզագրման գործիքների կիրառման հնարավորությունները, ներկայացվում են տվյալների հավաքագրման, մշակման և սխալների նվազեցման մեթոդները, ուսումնասիրվում են կոորդինատային համակարգերի միավորման և ճշգրտման հարցերը, ընդգծվում է ժամանակակից GIS տեխնոլոգիաների ինտեգրումը կադաստրային համակարգերում, գիրքը միավորում է տեսական գեոդեզիական հիմունքները և գործնական կիրառությունները՝ նպատակ ունենալով ապահովել տարածքային տեղեկատվության ավելի ճշգրիտ, արդյունավետ և թվայնացված կառավարում։