Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Economics

    Բյուջետային գործընթացի կատարելագործման ուղղությունները համայնքներում (ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի օրինակով)

    Տնտեսագիտական և հանրային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է համայնքներում բյուջետային գործընթացի կազմակերպման և կատարելագործման ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ Գեղարքունիքի մարզի օրինակով։ Քննության են առնվում համայնքային բյուջեների ձևավորման, պլանավորման, հաստատման, կատարման և վերահսկողության հիմնական փուլերը, ինչպես նաև տեղական ֆինանսական կառավարման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքների եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքին, սեփական եկամուտների ձևավորման հնարավորություններին, ֆինանսական միջոցների արդյունավետ բաշխմանը և բյուջետային ծրագրերի իրականացման խնդիրներին։ Վերլուծվում են համայնքային ֆինանսական ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները, բյուջետային պլանավորման մեխանիզմները և ֆինանսական վերահսկողության նշանակությունը։ Քննարկվում են բյուջետային գործընթացի թափանցիկության, հաշվետվողականության, բնակչության մասնակցության և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ֆինանսական կարողությունների զարգացման հարցերը։ Գեղարքունիքի մարզի համայնքների օրինակով դիտարկվում են առկա խնդիրների բացահայտման և բյուջետային կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրային ֆինանսների, տեղական ինքնակառավարման, տարածքային կառավարման և համայնքային տնտեսության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-03
    Բյուջետային գործընթացի կատարելագործման ուղղությունները համայնքներում (ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի օրինակով)
    Online

    Literature

    Անհատի արժեհամակարգի կողմնորոշիչները 20-րդ դարավերջի և 21-րդ դարասկզբի անգլոամերիկյան արձակում (կին գրողների ստեղծագործությունների հիման վրա)

    Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարավերջի և 21-րդ դարասկզբի անգլոամերիկյան արձակում անհատի արժեհամակարգի ձևավորման, փոփոխության և դրսևորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կին գրողների ստեղծագործությունների նյութի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում գրական հերոսի աշխարհընկալումն է, նրա բարոյական ընտրությունները, ինքնության որոնումը և այն արժեքային սկզբունքները, որոնց միջոցով անհատը կառուցում է իր հարաբերությունները ընտանիքի, հասարակության, մշակութային միջավայրի և սեփական ներաշխարհի հետ։ Քննության են առնվում ազատության, պատասխանատվության, արժանապատվության, սիրո, ընտանիքի, ինքնուրույնության, մասնագիտական ինքնաիրացման, սոցիալական արդարության և անձնական երջանկության վերաբերյալ պատկերացումները՝ բացահայտելով դրանց փոխակերպումները ժամանակակից հասարակական ու մշակութային փոփոխությունների պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կին կերպարների ինքնության ձևավորմանը, հասարակության կողմից սահմանվող դերերի և անհատական ձգտումների միջև առաջացող հակասություններին, ինչպես նաև ավանդական ու նոր արժեքների բախմանը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են սոցիալական միջավայրը, ընտանեկան հարաբերությունները, սերնդային տարբերությունները, մշակութային պատկանելությունը և հասարակական ակնկալիքները ազդում հերոսների որոշումների ու վարքագծի վրա։ Կարևորվում են նաև անձնական և հանրային տարածքների փոխհարաբերությունները, մարդու ինքնաճանաչման գործընթացը, ներքին հակասությունները և կյանքի տարբեր փուլերում արժեքային առաջնահերթությունների վերանայումը։ Համեմատական մոտեցմամբ հնարավոր է բացահայտել բրիտանական և ամերիկյան արձակում առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև տարբեր հեղինակների կողմից անհատի արժեքային աշխարհի ներկայացման գեղարվեստական եղանակները։ Ուսումնասիրվում են պատմողական տեսանկյունը, կերպարակերտման միջոցները, խորհրդանիշները, ներքին մենախոսությունը, լեզվաոճական առանձնահատկությունները և այլ գեղարվեստական հնարքներ, որոնց միջոցով արտահայտվում են հերոսների հոգեբանական ու բարոյական որոնումները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ժամանակակից արձակը դիտարկել որպես հասարակության արժեքային փոփոխությունները արտացոլող մշակութային տարածք, որտեղ անհատի ինքնությունը ձևավորվում է անձնական փորձառության և սոցիալական իրականության փոխազդեցությամբ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից անգլոամերիկյան գրականության, կին հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության, գրական կերպարի արժեբանական ուսումնասիրության և անհատի ու հասարակության հարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլման առանձնահատկությունների բացահայտման համար։

    Updated: 2026-09-29
    Անհատի արժեհամակարգի կողմնորոշիչները 20-րդ դարավերջի և 21-րդ դարասկզբի անգլոամերիկյան արձակում (կին գրողների ստեղծագործությունների հիման վրա)
    Online

    Environmental Science

    Պահպանիր և սիրիր հայրենի բնությունը: Հանձնարարական գրականության ցանկ

    Հրատարակությունը մեթոդական-մատենագիտական բնույթի հանձնարարական գրականության ցանկ է, որի նպատակն է ընթերցողին ուղղորդել հայրենի բնության, բնական հարստությունների և շրջակա միջավայրի պահպանության վերաբերյալ համապատասխան գրականության ընտրության հարցում։ Նյութը կարևորում է բնության նկատմամբ հոգատար և պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորումը՝ ներկայացնելով այնպիսի գրականություն, որը կարող է նպաստել բնապահպանական գիտելիքների ընդլայնմանը, բնական միջավայրի արժեքի գիտակցմանը և էկոլոգիական մշակույթի զարգացմանը։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը կարող են վերաբերել Հայաստանի բնաշխարհին, բուսական և կենդանական աշխարհին, լանդշաֆտների պահպանությանը, բնական հուշարձաններին, ջրային և անտառային ռեսուրսներին, բնության հատուկ պահպանվող տարածքներին, շրջակա միջավայրի աղտոտման կանխարգելմանը և բնական պաշարների խելամիտ օգտագործմանը։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար է գրադարանների, դպրոցների և կրթական ու մշակութային հաստատությունների համար՝ ընթերցանության, բնապահպանական միջոցառումների, թեմատիկ ցուցահանդեսների, զրույցների և ճանաչողական աշխատանքների կազմակերպման նպատակով։ Այն կարող է ծառայել նաև որպես գրականության ընտրության ուղեցույց՝ օգնելով տարբեր տարիքային խմբերի ընթերցողներին գտնել Հայաստանի բնության և դրա պահպանության վերաբերյալ համապատասխան աղբյուրներ։ Նյութի կարևոր նշանակությունն այն է, որ բնապահպանական գիտելիքը կապում է հայրենիքի նկատմամբ հոգատարության և քաղաքացիական պատասխանատվության գաղափարի հետ՝ խրախուսելով բնության նկատմամբ գիտակից ու պահպանողական վերաբերմունք։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանավարներին, ուսուցիչներին, աշակերտներին, ուսանողներին, բնապահպանության ոլորտի մասնագետներին և Հայաստանի բնաշխարհով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Updated: 2026-09-17
    Պահպանիր և սիրիր հայրենի բնությունը: Հանձնարարական գրականության ցանկ
    Online

    History

    Արևմտահայության թվաքանակի վերաբերյալ Օսմանյան կառավարության և Կ. Պոլսի Հայոց պատրիարքարանի վիճակագրական տվյալները հայկական հարցի համատեքստում(1878-1914 թթ.)

    Աշխատությունը նվիրված է 1878-1914 թվականներին Օսմանյան կայսրության տարածքում, մասնավորապես Արևմտյան Հայաստանի վեց հիմնական նահանգներում՝ Վանի, Բիթլիսի, Էրզրումի, Խարբերդի, Դիարբեքիրի և Սեբաստիայի վիլայեթներում, հայ բնակչության թվաքանակի վերաբերյալ առկա վիճակագրական տվյալների ուսումնասիրությանը և համեմատական վերլուծությանը։ Հետազոտության առանցքում Օսմանյան կառավարության և Կոստանդնուպոլսի Հայոց պատրիարքարանի կողմից հավաքագրված ու հրապարակված ժողովրդագրական տվյալներն են, դրանց ձևավորման մեթոդաբանությունը, հավաստիության աստիճանը, տարբերությունների պատճառները և քաղաքական նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է նրանով, որ տվյալ ժամանակաշրջանում հայ բնակչության թվաքանակի և դրա հարաբերակցության հարցը մյուս էթնիկ ու կրոնական խմբերի նկատմամբ դուրս էր գալիս զուտ ժողովրդագրական վիճակագրության շրջանակներից և անմիջականորեն առնչվում էր Հայկական հարցին, միջազգային դիվանագիտությանը և Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգներում բարեփոխումների իրականացման խնդրին։ Աշխատանքը ներկայացնում է այն հանգամանքները, որոնց պայմաններում բնակչության թվաքանակի վերաբերյալ վիճակագրական տվյալները կարող էին դառնալ քաղաքական ու դիվանագիտական պայքարի կարևոր գործիք։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Բեռլինի պայմանագրից հետո ձևավորված իրավիճակին, երբ արևմտահայաբնակ նահանգներում բնակչության ժողովրդագրական պատկերի վերաբերյալ տվյալները կարևոր նշանակություն ստացան բարեփոխումների անհրաժեշտության և դրանց տարածքային ու քաղաքական հիմնավորման քննարկումներում։ Հետազոտության կարևոր բաժիններից է Օսմանյան պաշտոնական վիճակագրության և Հայոց պատրիարքարանի տվյալների համադրումը։ Ուսումնասիրության մեջ մանրամասն անդրադարձ է կատարվում պատրիարքարանի կողմից 1878-1880 և 1913-1914 թվականներին կազմակերպված մարդահամարներին, դրանց անցկացման ընթացքին, հարցաթերթերի բովանդակությանը, տեղական հոգևոր և վարչական կառույցների մասնակցությանը, ինչպես նաև այն դժվարություններին ու խոչընդոտներին, որոնց հանդիպել են տվյալների հավաքագրման ընթացքում։ Միաժամանակ վերլուծվում են Օսմանյան վիճակագրության առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք կարող էին ազդել բնակչության հաշվառման ամբողջականության ու արդյունքների վրա։ Համեմատական տվյալները ցույց են տալիս, որ երկու կառույցների ներկայացրած թվերը էականորեն տարբերվում էին միմյանցից, հատկապես վեց նահանգների հայ բնակչության հաշվարկներում, ինչն ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում է ոչ միայն որպես վիճակագրական մեթոդների տարբերության, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադրության համատեքստում։ Աշխատանքը փորձում է պարզել, թե որքանով կարող էին վարչական սահմանները, հաշվառման մեթոդները, կրոնական պատկանելության հիմքով բնակչության դասակարգումը, տեղական իշխանությունների գործունեությունը, միգրացիաները և այլ ժողովրդագրական գործընթացներ ազդել վերջնական թվերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև այն հարցին, թե ինչպես էր բնակչության թվաքանակի խնդիրը ներկայացվում միջազգային դիվանագիտական գործընթացներում, հատկապես այն ժամանակաշրջաններում, երբ հայկական բարեփոխումների հարցը կրկին ակտիվորեն հայտնվում էր միջազգային օրակարգում։ Հետազոտությունը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի, քանի որ ոչ միայն ներկայացնում է վիճակագրական թվերը, այլև փորձում է գնահատել դրանց՝ որպես պատմական աղբյուրների արժեքը, սահմանափակումները և փոխադարձ համադրելիությունը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս խուսափել որևէ մեկ վիճակագրական համակարգի տվյալները մեխանիկորեն ընդունելուց և խնդիրը դիտարկել ավելի լայն՝ քաղաքական, վարչական, ժողովրդագրական և աղբյուրագիտական համատեքստում։ Աշխատանքի կարևորությունը հատկապես ընդգծվում է Հայոց ցեղասպանության նախօրյակի ժողովրդագրական պատկերը վերականգնելու տեսանկյունից, քանի որ նախապատերազմյան հայ բնակչության թվաքանակի վերաբերյալ տարբեր տվյալները հետագայում նշանակալի դեր են ունեցել ինչպես պատմագիտական ուսումնասիրություններում, այնպես էլ զոհերի թվաքանակի և ցեղասպանության ժողովրդագրական հետևանքների վերաբերյալ քննարկումներում։ Ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել Օսմանյան կայսրության բազմազգ և բազմակրոն հասարակության ժողովրդագրական կառուցվածքի մասին՝ ուշադրություն դարձնելով ոչ միայն հայերի բացարձակ թվաքանակին, այլև նրանց տեսակարար կշռին տվյալ տարածքների ընդհանուր բնակչության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է պատմական ժողովրդագրության, աղբյուրագիտության, վիճակագրական վերլուծության և Հայկական հարցի պատմության մոտեցումները՝ բացահայտելու համար արևմտահայության թվաքանակի վերաբերյալ տվյալների ձևավորման, ներկայացման և քաղաքական օգտագործման առանձնահատկությունները 1878-1914 թվականներին։ Այն արժեքավոր է հայոց պատմությամբ, Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, Հայկական հարցով, արևմտահայության ժողովրդագրությամբ և Հայոց ցեղասպանության նախապատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-12
    	Արևմտահայության թվաքանակի վերաբերյալ Օսմանյան կառավարության և Կ. Պոլսի Հայոց պատրիարքարանի վիճակագրական տվյալները հայկական հարցի համատեքստում(1878-1914 թթ.)
    Online

    Political Science

    ժամանակակից եվրոպական անվտանգության համակարգը և Հայաստանի Հանրապետությունը (1991-2008թթ.)

    Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից եվրոպական անվտանգության համակարգի ուսումնասիրությանը և դրա ազդեցությանը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական և անվտանգային դիրքավորման վրա 1991–2008 թվականների ընթացքում։ Գրքում ներկայացվում են եվրոպական անվտանգության կազմակերպությունների և մեխանիզմների կառուցվածքը, խնդիրներն ու սկզբունքները, այդ թվում՝ ՆԱՏՕ-ի, ԵՄ-ի և այլ տարածաշրջանային անվտանգության նախաձեռնությունների դերը։ Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն և ռազմավարական անվտանգային որոշումներ՝ անկախության տարիներից մինչև 2008 թվականը, ներառելով դիվանագիտական հարաբերությունների զարգացումը, ռազմական և տնտեսական գործոնների ազդեցությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանային հակամարտությունների և միջկառավարական համագործակցության ազդեցությունը։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձված Հայաստանի կողմից իրականացված անվտանգային և ռազմավարական քաղաքական գերակայություններին, ներառյալ զինված ուժերի արդիականացման գործընթացները, միջազգային դաշնակցային հարաբերությունները և տարածաշրջանային անվտանգության ապահովման մեխանիզմների օգտագործումը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է քաղաքական գիտությունների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, անվտանգային քաղաքականության մշակողների և պետական կառավարման ոլորտի աշխատողների համար՝ նպաստելով Հայաստանի անվտանգության և արտաքին քաղաքականության զարգացման ավելի համակարգված և հիմնավորված ընկալմանը։

    Updated: 2026-09-19
    ժամանակակից եվրոպական անվտանգության համակարգը և Հայաստանի Հանրապետությունը (1991-2008թթ.)
    Online

    Pedagogy

    Սխրանքը կապրի դարեդար : (Մեծ հաղթանակի 40-ամյակը) : Մեթոդական հանձնարարականներ

    Հրատարակությունը նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմում Խորհրդային Միության հաղթանակի 40-ամյակին և նախատեսված է այդ հոբելյանական տարեթվի կապակցությամբ կրթական ու դաստիարակչական միջոցառումների կազմակերպման համար։ Այն ներկայացնում է մեթոդական հանձնարարականների և գործնական առաջարկությունների ամբողջություն, որոնց միջոցով ուսուցիչներին, դաստիարակներին, գրադարանավարներին և մշակութային-կրթական հաստատությունների աշխատակիցներին առաջարկվում են թեմատիկ միջոցառումների, զրույցների, դասախոսությունների, ընթերցումների, ցուցահանդեսների և այլ աշխատանքների կազմակերպման եղանակներ։ Նյութի հիմնական նպատակներից է երիտասարդ սերնդին ներկայացնել պատերազմի տարիների պատմական իրադարձությունները, հաղթանակի նշանակությունը, ռազմաճակատում և թիկունքում մարդկանց կատարած աշխատանքը, ինչպես նաև պատերազմի մասնակիցների և զոհվածների հիշատակի պահպանման կարևորությունը։ Մեթոդական մոտեցումները կարող են ներառել փաստագրական նյութերի, հուշերի, գրական ստեղծագործությունների, պատմական փաստերի և կենսագրական տեղեկությունների օգտագործում, ինչը հնարավորություն է տալիս պատմական թեման ներկայացնել ոչ միայն որպես իրադարձությունների հաջորդականություն, այլև որպես մարդկային ճակատագրերի և անձնական սխրանքների պատմություն։ Առանձին նշանակություն է տրվում հայ ժողովրդի և Հայաստանի մասնակցությանը պատերազմական տարիների ընդհանուր պայքարին, հայ զինվորների, սպաների, ռազմաճակատայինների և թիկունքի աշխատողների ներդրմանը հաղթանակի գործում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև հիշատակի և հայրենասիրական միջոցառումների բովանդակության մշակման համար՝ առաջարկելով տարբեր տարիքային խմբերին համապատասխանող թեմաներ և աշխատանքի ձևեր։ Մեթոդական հանձնարարականների արժեքը հատկապես պայմանավորված է նրանով, որ դրանք համադրում են պատմական գիտելիքի փոխանցումը և դաստիարակչական նպատակները՝ նպաստելով պատերազմի հետևանքների, խաղաղության արժեքի և պատմական հիշողության պահպանման վերաբերյալ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Նյութը կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց դպրոցներում, գրադարաններում, ակումբներում և այլ կրթամշակութային հաստատություններում հոբելյանական միջոցառումներ կազմակերպելու համար։

    Updated: 2026-08-22
    Սխրանքը կապրի դարեդար : (Մեծ հաղթանակի 40-ամյակը) : Մեթոդական հանձնարարականներ