Պետությունների իրավահաջորդությունը

History

Գիրքը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի ամենանշանավոր քաղաքներից մեկի՝ Անիի պատմական, մշակութային և հոգևոր ժառանգության բազմակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են Անիի հիմնադրման, զարգացման և վերելքի փուլերը, նրա դերը որպես հայկական պետականության, առևտրի, արհեստների և մշակույթի կարևոր կենտրոն։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է քաղաքի ճարտարապետական հուշարձաններին, եկեղեցիներին, պալատներին, պաշտպանական կառույցներին և քաղաքաշինական առանձնահատկություններին՝ բացահայտելով դրանց նշանակությունը հայկական և համաշխարհային մշակութային ժառանգության համատեքստում։ Գրքում ուսումնասիրվում են նաև Անիի հասարակական կյանքը, կրթական և կրոնական հաստատությունները, արվեստի և գրականության զարգացումը, ինչպես նաև այն քաղաքական և պատմական իրադարձությունները, որոնք ազդել են քաղաքի ճակատագրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Անիի մշակութային ինքնությանը, նրա ազդեցությանը հայկական քաղաքակրթության զարգացման վրա և պատմական հիշողության մեջ զբաղեցրած բացառիկ տեղին։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է Հայաստանի պատմությամբ, հնագիտությամբ, մշակութաբանությամբ և միջնադարյան քաղաքակրթություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական հաղորդակցության մեջ իրադարձությունների լեզվական ներկայացման և դրանց իմաստաշարահյուսական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով, թե իրական կամ ներկայացվող իրադարձություններն ինչպես են վերածվում լեզվական միավորների և ինչ միջոցներով են կառուցվում դրանց մասնակիցների, գործողությունների, պատճառների ու հետևանքների միջև հարաբերությունները։ Հետազոտության առանցքում իրադարձության՝ որպես լեզվաբանական և խոսութային միավորի ըմբռնումն է, ինչպես նաև դրա արտահայտման համար կիրառվող բառային, քերականական և շարահյուսական միջոցների փոխկապակցվածությունը։ Քննվում է, թե ինչպես են բայական կառույցները, գործողության տեսակները, ժամանակային ու պատճառահետևանքային հարաբերությունները, եղանակավորությունը և նախադասության մասնակիցների դերաբաշխումը ձևավորում իրադարձության լեզվական պատկերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իմաստային դերերին՝ գործողություն կատարողի, գործողության ազդեցությունը կրողի, պատճառի, նպատակի, միջոցի, վայրի և ժամանակի արտահայտմանը։ Քաղաքական խոսույթում այդ ընտրությունները կարող են տարբեր կերպ շեշտադրել նույն իրադարձության առանձին բաղադրիչները, առաջին պլան մղել որոշ մասնակիցների կամ նվազեցնել մյուսների լեզվական տեսանելիությունը։ Այդ համատեքստում ուսումնասիրվում են ակտիվ և կրավորական կառույցները, անվանականացումները, անդեմ ձևակերպումները և այլ շարահյուսական միջոցներ, որոնց ընտրությունը պայմանավորում է իրադարձության կառուցվածքային ներկայացումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև բառային ընտրությանը, քանի որ տարբեր անվանումներ և բայական միավորներ կարող են նույն երևույթը դասակարգել տարբեր իմաստային շրջանակներում։ Քննվում է խոսողի կամ տեքստի հեղինակի վերաբերմունքի լեզվական արտահայտումը՝ հավաստիության աստիճանի, ենթադրության, անհրաժեշտության, հնարավորության և գնահատողականության միջոցների միջոցով։ Հետազոտության համար կարևոր է համատեքստի դերը, քանի որ առանձին նախադասության իմաստը քաղաքական հաղորդակցության մեջ հաճախ ամբողջանում է նախորդ և հաջորդ ասույթների, հաղորդակցական նպատակի և տվյալ խոսույթի ընդհանուր կառուցվածքի հետ հարաբերության մեջ։ Վերլուծության առարկա կարող են դառնալ քաղաքական ելույթները, պաշտոնական հայտարարությունները, հարցազրույցները, բանավեճերը և լրատվական-քաղաքական տեքստերը՝ դրանցում կիրառվող լեզվական կառուցվածքների համեմատության նպատակով։ Ուսումնասիրությունը չի սահմանափակվում միայն քերականական նկարագրությամբ, այլ կապում է շարահյուսական ձևը իմաստաբանության և գործաբանության հետ՝ ցույց տալով, թե լեզվական ընտրություններն ինչպես են մասնակցում իրադարձության որոշակի ներկայացման ձևավորմանը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական հասկանալու քաղաքական խոսույթի լեզվական կազմակերպումը, տեղեկատվության կառուցվածքային ներկայացման սկզբունքները և իրադարձությունների լեզվական հայեցակարգայնացման մեխանիզմները։

Technology

Այս գիտատեխնիկական ուսումնասիրությունը նվիրված է բարձր ճշգրտության հիդրոնիվելավորման մեթոդների և սարքավորումների մշակմանը՝ ինժեներաերկրաչափական չափումների ճշգրտության բարձրացման նպատակով։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հիդրոնիվելավորման տեսական հիմքերը, հեղուկների հավասարակշռության սկզբունքի կիրառումը բարձրությունների տարբերությունների որոշման գործընթացում և չափումների վրա ազդող գործոնների վերլուծությունը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է չափման սխալների աղբյուրները, դրանց նվազեցման ուղիները, ինչպես նաև նոր տեխնիկական լուծումներ՝ ուղղված սարքավորումների զգայունության, կայունության և հուսալիության բարելավմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավտոմատացման տարրերի, վերահսկման համակարգերի և բարձր ճշգրտություն պահանջող ինժեներական կառույցներում հիդրոնիվելավորման կիրառման հնարավորություններին։ Աշխատությունը համադրում է երկրաչափության, չափագիտության և ինժեներական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ առաջարկելով արդյունավետ միջոցներ բարդ տեխնիկական օբյեկտների մոնիթորինգի և դեֆորմացիաների վերահսկման համար։ Այն օգտակար է գեոդեզիստների, չափագետների, շինարարական ինժեներների և տեխնիկական մոնիթորինգի ոլորտի մասնագետների համար։

Finance

Աշխատությունը նվիրված է արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության ձևավորման, գնահատման և ամրապնդման տնտեսական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնների բացահայտումն է, դրանց փոխազդեցության վերլուծությունը և ֆինանսական հավասարակշռության պահպանման հնարավոր մոտեցումների հիմնավորումը։ Քննվում են սեփական և փոխառու կապիտալի կառուցվածքը, վճարունակությունը, իրացվելիությունը, շահութաբերությունը, գործարար ակտիվությունը, դրամական հոսքերը և ֆինանսական անկախության աստիճանը՝ որպես կազմակերպության տնտեսական կայունությունը բնութագրող հիմնական ցուցանիշներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտադրական ոլորտի առանձնահատկություններին, որտեղ ֆինանսական արդյունքների վրա էական ազդեցություն կարող են ունենալ արտադրության ծավալները, հիմնական միջոցների օգտագործման արդյունավետությունը, նյութական և աշխատանքային ռեսուրսների ծախսերը, ինքնարժեքը, իրացման պայմանները և շրջանառու միջոցների կառավարման որակը։ Դիտարկվում են ֆինանսական դժվարությունների առաջացման պատճառները, կազմակերպությունների պարտքային բեռի և կարճաժամկետ պարտավորությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրների ընտրության նշանակությունը։ Կարևորվում է ֆինանսական վերլուծության մեթոդների կիրառումը՝ կազմակերպությունների փաստացի վիճակը գնահատելու, բացասական միտումները ժամանակին հայտնաբերելու և ֆինանսական ռիսկերի հնարավոր աղբյուրները որոշելու նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել հաշվապահական հաշվետվությունների հիման վրա հաշվարկվող հարաբերական ցուցանիշների, ֆինանսական գործակիցների և համեմատական վերլուծության կիրառություն՝ արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի փոփոխությունների ընդհանուր օրինաչափությունները բացահայտելու համար։ Ուշադրություն է դարձվում նաև շահույթի արդյունավետ օգտագործմանը, ծախսերի կառավարմանը, շրջանառու կապիտալի օպտիմալացմանը, ներդրումային գործունեությանը և կազմակերպության ֆինանսական ռազմավարության ձևավորմանը։ Ֆինանսական կայունացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կարճաժամկետ վճարունակության վերականգնում, այլև որպես երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման համար անհրաժեշտ պայման, որը պահանջում է ռեսուրսների արդյունավետ բաշխում, ռիսկերի կառավարում և կառավարչական որոշումների հիմնավորվածություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆինանսական վերլուծության, կորպորատիվ ֆինանսների և կազմակերպությունների տնտեսագիտության մոտեցումները՝ արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի գնահատման և դրա կայունացման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրման նպատակով։

French

Ֆրանսերենի քերականական կառուցվածքի, լեզվական օրինաչափությունների և արտահայտչական առանձնահատկությունների ուսումնասիրման համար նախատեսված ուսումնական աշխատություն է, որի նպատակն է հայ ընթերցողին համակարգված ձևով ներկայացնել ֆրանսերեն լեզվի հիմնական քերականական կանոնները և նպաստել լեզվի գործնական ու տեսական յուրացմանը։ Այն պատկանում է հայ իրականության մեջ եվրոպական լեզուների ուսուցման և տարածման վաղ շրջանի կրթական գրականության ավանդույթին՝ արտացոլելով ֆրանսերենի նկատմամբ հետաքրքրությունը և օտար լեզուների իմացությունը կրթական ու մտավոր զարգացման կարևոր պայման համարելու գաղափարը։ Աշխատության հիմնական բովանդակային շրջանակն ընդգրկում է ֆրանսերենի հնչյունական, ձևաբանական և շարահյուսական համակարգերի ուսումնասիրությունը։ Լեզվի յուրացման սկզբնական կարևոր բաղադրիչներից է ֆրանսերեն այբուբենի, տառերի, հնչյունների և արտասանության առանձնահատկությունների ներկայացումը։ Ֆրանսերենը բնորոշվում է գրության և արտասանության միջև գոյություն ունեցող մի շարք առանձնահատկություններով, լատինատառ գրային համակարգով, քթային ձայնավորներով, կապակցված արտասանությամբ և բառային շեշտադրության յուրահատուկ դրսևորումներով։ Այս առանձնահատկությունների ճանաչումը կարևոր նախապայման է ճիշտ ընթերցանության և բանավոր հաղորդակցության համար։ Աշխատության առանցքային ուղղություններից է ձևաբանությունը, որի շրջանակում ուսումնասիրվում են ֆրանսերենի խոսքի մասերը, դրանց քերականական հատկանիշներն ու կիրառության կանոնները։ Գոյականների սեռի և թվի կարգերը, որոշյալ և անորոշ հոդերի գործածությունը, ածականների համաձայնեցումը գոյականների հետ, դերանունների տարբեր տեսակները և թվականների կիրառությունը կազմում են լեզվի քերականական համակարգի կարևոր բաղադրիչները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բայի ուսումնասիրությունը, քանի որ ֆրանսերենի բայական համակարգն առանձնանում է խոնարհման բազմազան ձևերով, ժամանակների և եղանակների հարուստ համակարգով։ Բայերի կանոնավոր և անկանոն ձևերի, դեմքի ու թվի, ժամանակների, հրամայական և ենթադրական եղանակների, ինչպես նաև օժանդակ բայերի կիրառության իմացությունը կարևոր է գրագետ խոսք կազմելու համար։ Բայական ձևերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս արտահայտելու գործողության ժամանակային հարաբերությունները, ընթացքը, պայմանականությունն ու խոսողի վերաբերմունքը։ Աշխատության մյուս կարևոր բաժիններից է շարահյուսությունը, որը վերաբերում է բառերի կապակցման, բառակապակցությունների և նախադասությունների կառուցման օրինաչափություններին։ Ֆրանսերենում բառերի դասավորությունը, ենթակայի և ստորոգյալի հարաբերությունը, լրացումների կիրառությունը, հարցական և ժխտական կառույցների ձևավորումը կարևոր նշանակություն ունեն մտքի հստակ արտահայտման համար։ Շարահյուսական կանոնների յուրացումը նպաստում է ինչպես գրավոր խոսքի ճիշտ կառուցմանը, այնպես էլ ֆրանսերեն տեքստերի ընկալմանն ու թարգմանությանը։ Աշխատության կրթական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ քերականական գիտելիքները ներկայացվում են որպես լեզվի գործնական տիրապետման հիմք։ Ֆրանսերենի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հաղորդակցվելու եվրոպական մշակութային միջավայրի հետ, ծանոթանալու ֆրանսալեզու գրականությանը, փիլիսոփայությանը, պատմությանը և գիտական մտքին։ Ֆրանսերենը հատկապես կարևոր տեղ է զբաղեցրել եվրոպական դիվանագիտության, կրթության, գրականության և հասարակական կյանքի պատմության մեջ։ Այն երկար ժամանակ ծառայել է որպես միջազգային հաղորդակցության և մտավոր փոխանակման կարևոր լեզու, իսկ ֆրանսիական լուսավորական գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել եվրոպական և համաշխարհային հասարակական մտքի զարգացման վրա։ Այս առումով ֆրանսերենի քերականության ուսումնասիրությունը ոչ միայն լեզվական գիտելիքների ձեռքբերման միջոց է, այլև եվրոպական մշակութային ժառանգության ճանաչման ճանապարհ։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է օտար լեզուների դասավանդման համառոտ քերականական ձեռնարկների ավանդույթին։ Նման աշխատություններին բնորոշ է լեզվական նյութի տրամաբանական դասակարգումը, քերականական կանոնների բացատրությունը և լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունների հաջորդական ներկայացումը։ Քերականական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս լեզուն ուսումնասիրելու գիտակցված եղանակով՝ ճանաչելով բառերի ձևափոխության և նախադասությունների կազմության սկզբունքները։ Այսպիսի ձեռնարկները կարևոր նշանակություն են ունեցել լեզվի ինքնուրույն ուսումնասիրման, թարգմանական կարողությունների զարգացման և օտար լեզուների ուսուցման մեթոդական հիմքերի ձևավորման գործում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը նշանակալի տեղ ունի XIX դարի սկզբի հայ կրթական, բանասիրական և տպագրական կյանքի պատմության մեջ։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանությունը մեծ դեր է կատարել հայերեն ուսումնական գրականության ստեղծման, եվրոպական գիտական ու մշակութային նվաճումների տարածման և հայ ընթերցողին օտար լեզուներ ուսուցանելու գործում։ Միաբանության կրթական ծրագրերում կարևոր տեղ էին զբաղեցնում եվրոպական դասական լեզուներն ու ժամանակակից լեզուները, քանի որ դրանց իմացությունը հնարավորություն էր տալիս հաղորդակցվելու եվրոպական գիտական և գրական ժառանգության հետ։ Ֆրանսերենի քերականության հայերեն ներկայացումը նպաստում էր լեզվական գիտելիքների տարածմանը, հայերեն մասնագիտական տերմինաբանության հարստացմանը և եվրոպական կրթական ավանդույթների ներմուծմանը հայ իրականություն։ Մխիթարյանների գործունեության կարևոր առանձնահատկություններից էր ազգային կրթության զարգացումը համաշխարհային գիտության ու մշակույթի նվաճումների յուրացման հետ համատեղելը։ Այս հրատարակությունը հենց այդ մտավոր և մշակութային ուղղվածության արտահայտություններից է։ Այն արժեքավոր է հայերեն ֆրանսագիտական գրականության, օտար լեզուների դասավանդման պատմության, հայ մանկավարժական մտքի և Մխիթարյան միաբանության գիտակրթական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում լեզվաբանների, ֆրանսագետների, հայագետների, պատմաբանների, մանկավարժների, թարգմանիչների և XIX դարի հայ կրթական ու տպագրական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես հայերենով ֆրանսերենի ուսուցման վաղ շրջանի կարևոր հրատարակություն։

Medicine

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է քրոնիկական սթրեսի պայմաններում գտնվող հղի առնետների օրգանիզմում սթրես-հորմոնների հավասարակշռության փոփոխություններին և այդ փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությանը նրանց սերունդների զարգացման տարբեր փուլերում, ներառյալ իմոբիլիզացիայի (շարժման սահմանափակման) պայմաններում արձագանքները։ Հետազոտության կենտրոնում է հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-վերերիկամային առանցքի գործունեությունը, որը հիմնական կարգավորիչ համակարգերից մեկն է սթրեսային պատասխանների ձևավորման մեջ և ապահովում է կորտիկոստերոիդների ու այլ սթրես-հորմոնների արտազատումը։ Աշխատանքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես է երկարատև սթրեսը հղիության ընթացքում ազդում մայրական օրգանիզմի հորմոնալ ֆոնի վրա և ինչ կերպ կարող են այդ փոփոխությունները ծրագրավորել կամ ձևափոխել սերնդի ֆիզիոլոգիական արձագանքները հետագա կյանքի ընթացքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում զարգացման տարբեր փուլերին՝ վաղ հետծննդյան շրջանում, հասունացման ընթացքում և սթրեսային փորձարկումների ժամանակ, որտեղ գնահատվում է սթրես-հորմոնների դինամիկան և օրգանիզմի ադապտացիոն կարողությունը։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է զարգացման ծրագրավորման գաղափարը, ըստ որի մայրական սթրեսը կարող է երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ սերնդի նեյրոէնդոկրին համակարգի վրա՝ փոխելով նրանց վարքային և ֆիզիոլոգիական արձագանքները սթրեսին։ Ստացված արդյունքները կարևոր են փորձարարական էնդոկրինոլոգիայի, զարգացման կենսաբանության և սթրեսի կենսաբանական մեխանիզմների ըմբռնման համար՝ օգնելով բացահայտել վաղ կյանքի գործոնների դերը հետագա առողջական վիճակի ձևավորման մեջ։