Проблемы реализации конкурентных преимуществ Республики Армения, в рамках региональной экономической интеграции (на примере Евразийского экономического союза)

Իրավաբանություն

Սահմանադրական կարգի հիմունքները պետության իրավական և քաղաքական համակարգի հիմնարար սկզբունքներն են, որոնք ամրագրված են սահմանադրությամբ և ապահովում են պետական իշխանության կազմակերպումն ու հասարակական հարաբերությունների կարգավորումը։ Դրանք արտահայտում են պետության կառուցվածքի, իշխանության ձևավորման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և հասարակության կառավարման հիմնական գաղափարները։ Սահմանադրական կարգի հիմունքների գլխավոր նպատակն է ապահովել իրավական պետության, ժողովրդավարության և հասարակական կայունության գոյությունը։ Այս հիմունքները սահմանում են, որ պետությունում բարձրագույն իրավական ուժ ունի սահմանադրությունը, և բոլոր պետական մարմինները, պաշտոնատար անձինք ու քաղաքացիները պարտավոր են ենթարկվել դրա պահանջներին։ Սահմանադրական կարգի կարևոր բաղադրիչներից է ժողովրդավարության սկզբունքը, որի համաձայն իշխանության աղբյուրը ժողովուրդն է, և քաղաքացիները մասնակցում են պետական կառավարմանը ընտրությունների, հանրաքվեների և այլ ժողովրդավարական մեխանիզմների միջոցով։ Մեծ նշանակություն ունի նաև իշխանությունների տարանջատման սկզբունքը, որի հիման վրա օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունները գործում են անկախ և փոխադարձ վերահսկողության պայմաններում՝ կանխելով իշխանության կենտրոնացումը մեկ մարմնի ձեռքում։ Սահմանադրական կարգի հիմունքները ներառում են նաև մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների ու ազատությունների ճանաչումն ու պաշտպանությունը, քանի որ իրավական պետության հիմնական արժեքը մարդն է և նրա արժանապատվությունը։ Պետությունը պարտավոր է ապահովել օրենքի առաջ բոլորի հավասարությունը, սեփականության պաշտպանությունը, խոսքի, խղճի, հավաքների և այլ հիմնարար ազատությունները։ Սահմանադրական կարգի կարևոր տարրերից է նաև քաղաքական բազմակարծությունը և բազմակուսակցական համակարգը, որոնք նպաստում են ժողովրդավարության զարգացմանը և իշխանության նկատմամբ հասարակական վերահսկողությանը։ Ժամանակակից պետություններում սահմանադրական կարգը կարևոր դեր ունի հասարակական կայունության, իրավական անվտանգության և պետական ինքնիշխանության պահպանման գործում։ Եթե սահմանադրական հիմունքները խախտվում են, առաջանում են քաղաքական ճգնաժամեր, իրավական անկայունություն և մարդու իրավունքների սահմանափակումներ։ Այդ պատճառով սահմանադրական կարգի պաշտպանությունը համարվում է պետության կարևորագույն խնդիրներից մեկը։ Սահմանադրական դատարանը, իրավապահ մարմինները և մյուս պետական ինստիտուտները կարևոր դեր ունեն սահմանադրական կարգի պահպանման և սահմանադրության գերակայության ապահովման գործում։ Այսպիսով, սահմանադրական կարգի հիմունքները հանդիսանում են պետության և հասարակության բնականոն զարգացման հիմքը, որոնք ապահովում են ժողովրդավարության, իրավական պետության և մարդու իրավունքների արդյունավետ իրականացումը։

Մաթեմատիկա

Մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լոկալ կոմպակտ և լիովին կանոնավոր տոպոլոգիական տարածությունների վրա սահմանված սահմանափակ անընդհատ ֆունկցիաների հանրահաշիվների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ընդհանուր տոպոլոգիայի և ֆունկցիոնալ անալիզի հիմնական հասկացությունները, տոպոլոգիական տարածությունների անընդհատ արտապատկերումների առանձնահատկությունները և ֆունկցիաների հանրահաշվական գործողությունների հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանափակ անընդհատ ֆունկցիաների հանրահաշիվների նորմավորված կառուցվածքին, դրանց ամբողջականությանը, իդեալներին և հոմոմորֆիզմներին։ Վերլուծվում են լոկալ կոմպակտության և լիովին կանոնավորության պայմանների նշանակությունը ֆունկցիոնալ տարածությունների ուսումնասիրության մեջ, ինչպես նաև այդ հատկությունների ազդեցությունը համապատասխան հանրահաշիվների կառուցվածքի վրա։ Քննարկվում են նաև ֆունկցիաների հանրահաշիվների և տոպոլոգիական տարածությունների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները, առավելագույն իդեալների տարածությունները և կոմպակտացման տեսության հետ առնչվող հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ֆունկցիոնալ անալիզի մեթոդների կիրառման հնարավորությունները, հանրահաշվական կառուցվածքների ներկայացման սկզբունքները և անընդհատ ֆունկցիաների միջոցով տոպոլոգիական հատկությունների բնութագրման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում տեսական արդյունքների նշանակությանը Բանախի հանրահաշիվների, ընդհանուր տոպոլոգիայի և մաթեմատիկական անալիզի հարակից ուղղությունների զարգացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆունկցիոնալ անալիզի, տոպոլոգիայի և հանրահաշվի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հին Հայաստանի քաղաքական և գաղափարաբանական զարգացման առանցքային հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ մ.թ.ա. I դարից մինչև մ.թ. IV դարն ընկած ժամանակահատվածում։ Հետազոտության կենտրոնում հայկական պետականության քաղաքական համակարգի զարգացումն է, թագավորական իշխանության բնույթն ու գործառույթները, երկրի միջազգային հարաբերությունները և պետական գաղափարաբանության ձևավորման ու փոփոխության գործընթացները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս Հին Հայաստանի պատմությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին քաղաքական իրադարձությունների, պատերազմների կամ արքայական գահակալությունների հաջորդականության տեսանկյունից, այլև որպես պետական կառույցների, քաղաքական մտածողության և գաղափարական համակարգերի աստիճանական զարգացման ամբողջական գործընթաց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թագավորական իշխանության դիրքին պետական համակարգում, նրա լեգիտիմացման ձևերին, իշխանության և հասարակության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև այն քաղաքական ու գաղափարական պատկերացումներին, որոնց միջոցով հիմնավորվում էր արքայական իշխանության հեղինակությունը։ Միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրությունը ներառում է Հին Հայաստանի փոխհարաբերությունները տարածաշրջանի խոշոր քաղաքական ուժերի և հարևան պետությունների հետ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Հայաստանը գտնվում էր ռազմավարական կարևոր տարածաշրջանում և հաճախ հանդես էր գալիս տարբեր աշխարհաքաղաքական կենտրոնների շահերի բախման միջավայրում։ Այդ համատեքստում արտաքին քաղաքականությունը դիտարկվում է որպես պետական զարգացման վրա ազդող կարևոր գործոն, որը կապված էր ռազմական հակամարտությունների, դիվանագիտական հարաբերությունների, դաշինքների, քաղաքական հավասարակշռության և տարածքային շահերի հետ։ Աշխատանքի մյուս կարևոր ուղղությունը պետական գաղափարաբանության ուսումնասիրությունն է։ Հետազոտվում է, թե ինչ գաղափարների, արժեքների, պատմական պատկերացումների, կրոնական և քաղաքական խորհրդանիշների միջոցով էր ձևավորվում պետության և թագավորական իշխանության մասին պատկերացումը։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում գաղափարական համակարգի փոփոխություններին՝ պայմանավորված ներքին քաղաքական զարգացումներով, արտաքին ազդեցություններով և մշակութային փոխազդեցություններով։ Քննարկվող ժամանակաշրջանը հատկապես կարևոր է նաև այն պատճառով, որ այն ներառում է Հայաստանի նախաքրիստոնեական պետական և մշակութային համակարգի վերջին փուլերը, քրիստոնեության տարածումն ու պետական կրոն դառնալու գործընթացը, ինչն էական փոփոխություններ առաջ բերեց հասարակության գաղափարական և քաղաքական կյանքում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել պետական գաղափարաբանության փոխակերպումը և դրա ազդեցությունը քաղաքական իշխանության ու հասարակական հարաբերությունների վրա։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է քաղաքական պատմության, գաղափարների պատմության, միջազգային հարաբերությունների և պետականության ուսումնասիրության փոխկապակցմամբ։ Այն կարող է հետաքրքրել հին աշխարհի պատմությամբ, հայագիտությամբ, քաղաքական մտքի պատմությամբ և պետական ինստիտուտների զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Հին Հայաստանի քաղաքական համակարգի և գաղափարական կյանքի զարգացումը՝ բացահայտելով թագավորական իշխանության առանձնահատկությունները, միջազգային միջավայրի ազդեցությունը և պետական գաղափարաբանության ձևավորման ու վերափոխման հիմնական միտումները։

Քաղաքագիտություն

Պատմագիտական և քաղաքագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1918–1920 թվականներին Հայաստանի պետական կառավարման և քաղաքական համակարգի ձևավորման ու գործունեության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անկախ պետականության հաստատումից հետո ձևավորված խորհրդարանական կառավարման համակարգը, օրենսդիր և գործադիր իշխանության մարմինների կառուցվածքը, դրանց լիազորություններն ու փոխհարաբերությունները։ Հայաստանի Հանրապետությունում ձևավորվեցին խորհրդարան և կառավարություն, իսկ 1919 թվականին անցկացված ընտրությունները կարևոր փուլ դարձան ներկայացուցչական մարմինների զարգացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական կուսակցությունների գործունեությանը, խորհրդարանական խմբակցություններին, իշխանություն-ընդդիմություն հարաբերություններին և կոալիցիոն կառավարման փորձին։ Վերլուծվում են նաև տեղական կառավարման մարմինների ձևավորումը, պետական հաստատությունների կայացումը և նորաստեղծ հանրապետության քաղաքական ու իրավական համակարգի զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու պետական կառավարման համակարգի ձևավորումը ժամանակաշրջանի ներքին և արտաքին բարդ պայմանների համատեքստում և գնահատելու դրա տեղը հայոց նորագույն պետականության պատմության մեջ։ Այն կարող է օգտակար լինել Հայաստանի նորագույն պատմությամբ, պետական կառավարման պատմությամբ, քաղաքական ինստիտուտներով և խորհրդարանական համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Գրականություն

Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է XX դարի ամերիկյան վեպում բարոյաիրավական պատասխանատվության և կամքի ազատության խնդիրների քննությանը՝ տարբեր հեղինակների ստեղծագործությունների համադրական վերլուծության միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում մարդու անհատական ընտրության, բարոյական պատասխանատվության, օրենքի և հասարակական նորմերի փոխհարաբերությունն է, ինչպես նաև այն հարցը, թե որքանով է մարդը ազատ իր որոշումների մեջ, երբ նրա վարքագծի վրա ազդում են սոցիալական միջավայրը, ընտանիքը, տնտեսական պայմանները, իշխանությունը և հանցավոր աշխարհի օրենքները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբեր գեղարվեստական աշխարհներում դիտարկել անհատի և հասարակության բախումը՝ բացահայտելով այն իրավիճակները, երբ անձնական շահը հակադրվում է բարոյական սկզբունքներին կամ իրավական պահանջներին։ Թեոդոր Դրայզերի ստեղծագործական համակարգում այս խնդիրը սերտորեն կապված է սոցիալական միջավայրի և մարդու ճակատագրի փոխհարաբերության հետ․ նրա հերոսների ընտրությունները հաճախ պայմանավորվում են նյութական կարիքներով, հասարակական դիրքի ձգտումով և միջավայրի ազդեցությամբ, ինչը հարցականի տակ է դնում անհատի լիակատար ազատության գաղափարը։ Մարիո Պյուզոյի ստեղծագործություններում բարոյաիրավական հակասությունները հիմնականում դրսևորվում են ընտանիքի, հավատարմության, պատվի, իշխանության և հանցավոր աշխարհի չգրված օրենքների բախման մեջ, որտեղ իրավական և բարոյական պատասխանատվության սահմանները հաճախ դառնում են հարաբերական։ Հարրի Գրեյի ստեղծագործական աշխարհում ևս կարևոր տեղ է զբաղեցնում հանցավոր միջավայրը և այն սոցիալական պայմանների ուսումնասիրությունը, որոնցում ձևավորվում է անհատի վարքագիծը։ Աշխատանքում այս հեղինակների համադրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր գեղարվեստական մոտեցումներ նույն հիմնախնդրի նկատմամբ և ցույց տալու, թե ինչպես է ամերիկյան վեպը պատկերել մարդու պատասխանատվության ու ազատ ընտրության սահմանները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև իրավական և բարոյական պատասխանատվության տարբերակման հարցը, քանի որ գրական կերպարը կարող է օրենքի տեսանկյունից մեղավոր լինել, սակայն իր գործողությունները ընկալել որպես բարոյապես արդարացված կամ պարտադրված։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ մեղքի, պատժի, խղճի, ընտրության և ճակատագրի գաղափարներին՝ դիտարկելով դրանց հոգեբանական ու հասարակական դրսևորումները։ Հեղինակների ստեղծագործություններում անհատը հաճախ հայտնվում է այնպիսի իրավիճակներում, որտեղ ցանկացած որոշում ունի բարոյական կամ իրավական հետևանքներ, իսկ ազատ կամքը սահմանափակվում է արտաքին հանգամանքներով և ներքին հակասություններով։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը միավորում է գրականագիտության, բարոյագիտության և սոցիալական փիլիսոփայության խնդիրները՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես է գեղարվեստական գրականությունը ներկայացնում մարդու պատասխանատվության և ազատության բարդ հարաբերությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ XX դարի ամերիկյան վեպում բարոյաիրավական պատասխանատվության և կամքի ազատության խնդիրը հանդես է գալիս որպես մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների կարևորագույն հարցերից մեկը, իսկ տարբեր հեղինակների ստեղծագործությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու դրա սոցիալական, հոգեբանական և փիլիսոփայական բազմաթիվ կողմերը։

Մաթեմատիկա

Մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բազմաչափ Բանախի տարածություններում ագահ ալգորիթմների տեսական հիմքերի և կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ֆունկցիոնալ անալիզի շրջանակում տարրերի մոտարկման խնդիրները, բազիսների և բառարանային համակարգերի ընտրության սկզբունքները, ինչպես նաև հաջորդական քայլերով առավել արդյունավետ բաղադրիչների որոշման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ագահ մոտարկումների ճշգրտությանը, ալգորիթմների զուգամիտությանը և ստացվող մոտարկումների որակի գնահատմանը։ Վերլուծվում է տարածության երկրաչափական կառուցվածքի, նորմի հատկությունների և չափողականության ազդեցությունը ալգորիթմների աշխատանքի ու արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են նաև տարբեր ագահ ռազմավարությունների համեմատման, մոտարկման սխալի գնահատման և հաշվարկային գործընթացի օպտիմալացման տեսական մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու ագահ մեթոդների դերը բազմաչափ նորմավորված տարածություններում մոտարկման խնդիրների լուծման ժամանակ և բացահայտելու դրանց մաթեմատիկական հատկությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆունկցիոնալ անալիզի, մոտարկումների տեսության, հաշվողական մաթեմատիկայի և օպտիմալացման մեթոդների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։