Проблемы универсальности, топологической транзитивности и представления в теории классических ортогональных систем

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է իտալացի արևելագետ և հայագետ Ամբրոջիո Թեզեոյի գիտական գործունեության այն հատվածի համակողմանի քննությանը, որը կապված է հայոց լեզվի, գրականության, պատմամշակութային ժառանգության և հայագիտական աղբյուրների ուսումնասիրության հետ։ Հետազոտության շրջանակում գիտնականի գործունեությունը դիտարկվում է եվրոպական արևելագիտության և հայագիտության զարգացման ընդհանուր համատեքստում՝ փորձելով բացահայտել նրա գիտական հետաքրքրությունների ուղղությունները, կիրառած մոտեցումները և հայագիտական ուսումնասիրությունների մեջ ունեցած ներդրման բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայերեն նյութերի նկատմամբ նրա հետաքրքրությանը, դրանց ուսումնասիրման սկզբունքներին և եվրոպական գիտական միջավայրում հայկական մշակութային ժառանգության ներկայացման առանձնահատկություններին։ Քննվում են գիտնականի աշխատություններում հայոց լեզվին և գրավոր մշակույթին վերաբերող դիտարկումները, լեզվական նյութերի մեկնաբանման եղանակները, ինչպես նաև հայկական սկզբնաղբյուրների օգտագործման և գնահատման մոտեցումները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նրա հայագիտական աշխատանքների մատենագիտական և բովանդակային համակարգումը, որը հնարավորություն է տալիս պարզելու դրանց թեմատիկ ընդգրկումը և գիտական հետաքրքրությունների զարգացումը։ Կարևորվում է նաև նրա ժառանգության ուսումնասիրությունը համեմատական տեսանկյունից՝ այն դիտարկելով ժամանակաշրջանի եվրոպացի այլ արևելագետների և հայագետների գիտական գործունեության կողքին։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու եվրոպական գիտության մեջ հայագիտական գիտելիքի ձևավորման և տարածման մեխանիզմները, ինչպես նաև հասկանալու, թե ինչ դեր են ունեցել առանձին հետազոտողները հայկական սկզբնաղբյուրները միջազգային գիտական շրջանառության մեջ ընդգրկելու գործում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել գիտնականի օգտագործած ձեռագրերին, հրատարակություններին, լեզվաբանական և պատմագրական նյութերին, ինչպես նաև դրանց նկատմամբ ցուցաբերած աղբյուրագիտական վերաբերմունքին։ Քննվում է նաև նրա գիտական գործունեության նշանակությունը հայ-իտալական մշակութային և գիտական առնչությունների պատմության տեսանկյունից։ Գիտական ժառանգության քննությունը կարող է ներառել ոչ միայն հրատարակված աշխատությունների, այլև մատենագիտական տեղեկությունների, գիտական հաղորդակցության և հետազոտական միջավայրի ուսումնասիրություն՝ հնարավորինս ամբողջական պատկերացում կազմելու համար նրա հայագիտական գործունեության մասին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայագիտության պատմության ուսումնասիրման տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս հետևելու այն ճանապարհներին, որոնցով հայկական լեզվական, գրական և պատմական նյութը դարձել է եվրոպական արևելագիտական հետազոտությունների առարկա։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ինչպես առանձին գիտնականի ժառանգության վերարժևորմանը, այնպես էլ եվրոպական հայագիտության ձևավորման ու զարգացման պատմության առավել ամբողջական ներկայացմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսին Կարինի նահանգի սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական, վարչաքաղաքական և մշակութային կյանքի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են նահանգի աշխարհագրական դիրքը, վարչատարածքային կառուցվածքը, բնակչության ազգային և կրոնական կազմը, բնակավայրերի զարգացումը, ինչպես նաև տնտեսական գործունեության հիմնական ճյուղերը՝ գյուղատնտեսությունը, արհեստագործությունը և առևտուրը։ Հեղինակը վերլուծում է Օսմանյան կայսրությունում իրականացված վարչական և քաղաքական բարեփոխումների ազդեցությունը նահանգի կառավարման համակարգի և բնակչության կյանքի վրա՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հայ բնակչության իրավական, տնտեսական և հասարակական վիճակին։ Աշխատության մեջ լուսաբանվում են կրթական և մշակութային հաստատությունների գործունեությունը, համայնքային կառույցների զարգացումը, ինչպես նաև ժամանակաշրջանին բնորոշ քաղաքական ու հասարակական գործընթացները։ Հիմնվելով արխիվային նյութերի, վիճակագրական տվյալների, պաշտոնական փաստաթղթերի և ժամանակակից աղբյուրների վրա՝ գիրքը ներկայացնում է Կարինի նահանգի պատմության կարևոր մի շրջան և արժեքավոր տեղեկություններ է տրամադրում Արևմտյան Հայաստանի ու Օսմանյան կայսրության տարածաշրջանային պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գյուղատնտեսություն

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գյուղատնտեսության մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոնոմիային, հողագիտությանը, գյուղատնտեսական տեխնիկային, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը և գյուղատնտեսության այլ ուղղություններին վերաբերող նոր հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի գիտական նվաճումները, տեխնոլոգիական նորարարությունները և արդի զարգացման միտումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր մասնագիտական գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տեղեկություններ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ գիտահետազոտական, ուսումնական և գործնական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական փորձի կատարելագործմանը և ոլորտի զարգացմանն ուղղված ժամանակակից տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է գործարար բանակցությունների լեզվական և գործաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ բանակցային հաղորդակցությունը դիտարկելով որպես նպատակաուղղված խոսքային փոխազդեցություն, որի ընթացքում կողմերը ներկայացնում են իրենց շահերը, մեկնաբանում դիմացինի դիրքորոշումը և փորձում ձևավորել փոխընդունելի լուծումներ։ Հետազոտության տեսական հիմքում Հարվարդի բանակցային նախագծի սկզբունքային բանակցությունների մոտեցումն է, որի շրջանակում կարևոր նշանակություն ունեն անձի և խնդրի տարանջատումը, հայտարարված դիրքորոշումների փոխարեն կողմերի իրական շահերի բացահայտումը, փոխադարձ օգուտ ապահովող տարբերակների որոնումը և որոշումների հիմնավորումը հնարավորինս օբյեկտիվ չափանիշներով։ Լեզվագործաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են այս սկզբունքներն արտահայտվում կոնկրետ խոսքային ռազմավարությունների, խոսքային ակտերի և լեզվական միջոցների միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում առաջարկների, պահանջների, հարցերի, համաձայնության և անհամաձայնության, փաստարկման, պարզաբանման, զիջումների ու հակաառաջարկների ձևակերպմանը։ Քննվում է նաև խոսողի հաղորդակցական նպատակի և ընտրված լեզվական ձևի հարաբերակցությունը՝ հաշվի առնելով, որ նույն բովանդակությունը տարբեր ձևակերպումների դեպքում կարող է ունենալ տարբեր գործաբանական ազդեցություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քաղաքավարության ռազմավարությունների, անուղղակի արտահայտությունների, մեղմացուցիչ լեզվական միջոցների և համագործակցային բառապաշարի ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են նպաստել հաղորդակցական լարվածության նվազեցմանը և աշխատանքային հարաբերությունների պահպանմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող է վերլուծվել նաև հարցերի դերը բանակցություններում, քանի որ նպատակային հարցադրումները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու կողմերի առաջնահերթությունները, ճշտելու անորոշ տեղեկությունները և տարբերակելու դիրքորոշումները դրանց հիմքում ընկած շահերից։ Առանձին նշանակություն ունի ոչ միայն ասվածի բառային բովանդակությունը, այլև համատեքստը, ենթատեքստը, խոսքային հերթափոխը և մասնակիցների փոխադարձ արձագանքները։ Գործարար հաղորդակցությունը դիտարկվում է որպես կառուցվածքային գործընթաց, որի տարբեր փուլերում կիրառվող լեզվական ռազմավարությունները կարող են փոխվել՝ նախնական դիրքորոշումների ներկայացումից մինչև տարբերակների քննարկում և համաձայնության ձևակերպում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է գործաբանության, դիսկուրսի վերլուծության, գործարար հաղորդակցության և բանակցությունների տեսության մոտեցումները՝ բացահայտելով արդյունավետ բանակցային հաղորդակցության լեզվական կազմակերպման հիմնական օրինաչափությունները։

Գրականություն

Այս ստեղծագործությունը ներկայացնում է դրամատիկ և խորքային գաղափարական շերտերով հարուստ պատմություն, որտեղ կենտրոնական թեման մարդու ներքին պայքարն է կյանքի, ճակատագրի և գոյության իմաստի շուրջ։ Այն բացահայտում է հերոսների հոգեբանական վիճակները, նրանց ընտրությունները դժվար իրավիճակներում և այն բախումները, որոնք առաջանում են սիրո, պարտքի, վախի և ինքնազոհաբերության միջև։ Վեպում առանձնահատուկ կարևորություն ունի մահվան գաղափարը՝ ոչ միայն որպես կենսաբանական ավարտ, այլ նաև որպես ուժ, որը ստիպում է մարդուն վերաիմաստավորել իր արժեքները, հարաբերությունները և կյանքի նպատակը։ Ստեղծագործության ընթացքում զարգացող իրադարձությունները հաճախ ունեն խորհրդանշական բնույթ՝ ընդգծելով մարդու և ճակատագրի անընդհատ հակամարտությունը։ Հեղինակը օգտագործում է հոգեբանական վերլուծություն և պատկերավոր լեզու՝ ստեղծելու լարված և հուզական մթնոլորտ, որտեղ յուրաքանչյուր որոշում կարող է ունենալ ճակատագրական հետևանքներ։ Գիրքը իր ընդհանուր գաղափարով անդրադառնում է մարդու դիմացկունությանը, բարոյական ընտրություններին և կյանքի ու մահվան սահմանագծին կանգնած անհատի ներքին աշխարհին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1912-1918 թվականներին Հայ Առաքելական եկեղեցու գործունեության և Հայկական հարցի շուրջ զարգացող քաղաքական, դիվանագիտական ու հասարակական գործընթացների փոխառնչությունների պատմական ուսումնասիրությանը։ Քննության առանցքում եկեղեցու՝ որպես ազգային, հոգևոր և հասարակական հաստատության դերակատարությունն է այն բարդ ժամանակաշրջանում, երբ Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության վիճակը և հայկական բարենորոգումների խնդիրը կրկին հայտնվել էին միջազգային քաղաքականության ուշադրության կենտրոնում, իսկ հետագայում Առաջին համաշխարհային պատերազմը արմատապես փոխեց տարածաշրջանի քաղաքական և մարդասիրական պայմանները։ Հետազոտության մեջ կարող է առանձնահատուկ ուշադրություն հատկացվել Ամենայն Հայոց կաթողիկոսության, Կոստանդնուպոլսի Հայոց պատրիարքության և եկեղեցական այլ կառույցների գործունեությանը, նրանց հարաբերություններին հայկական հասարակական ու քաղաքական շրջանակների, Ռուսաստանի և եվրոպական պետությունների ներկայացուցիչների հետ։ Քննվում են եկեղեցական գործիչների մասնակցությունը հայկական բնակչության իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված նախաձեռնություններին, դիմումների, նամակագրության և դիվանագիտական շփումների նշանակությունը, ինչպես նաև եկեղեցական կառույցների ներգրավվածությունը պատերազմի հետևանքով առաջացած մարդասիրական խնդիրների լուծման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում 1915 թվականից հետո ստեղծված իրավիճակը՝ բռնությունների, զանգվածային տեղահանությունների և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով հայ բնակչության առջև ծառացած խնդիրների պայմաններում եկեղեցական կառույցների գործունեության ուսումնասիրությամբ։ Այս համատեքստում դիտարկվում են գաղթականներին, որբերին և տեղահանված բնակչությանը ցուցաբերված օգնության կազմակերպումը, տեղեկությունների հավաքագրումն ու փոխանցումը և հայկական համայնքների միջև կապերի պահպանման փորձերը։ Ուսումնասիրության մեկ այլ կարևոր ուղղություն է Հայկական հարցի միջազգային դիվանագիտական հարթության քննությունը՝ եկեղեցու նախաձեռնությունները դիտարկելով Ռուսաստանի, Օսմանյան կայսրության և եվրոպական տերությունների քաղաքական շահերի ու պատերազմի պայմաններում ձևավորված միջազգային հարաբերությունների համատեքստում։ Աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել եկեղեցական և պետական արխիվային փաստաթղթեր, պաշտոնական գրագրությունը, հոգևորականների նամակները, հուշագրությունները, մամուլի նյութերը և դիվանագիտական փաստաթղթերը, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու տարբեր դերակատարների դիրքորոշումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի եկեղեցու պատմության, Հայկական հարցի, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների հայոց պատմության և միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրման համար՝ բացահայտելով, թե ազգային եկեղեցական հաստատությունը ինչպես էր գործում քաղաքական ճգնաժամի, պատերազմի և մարդասիրական աղետի պայմաններում։