Пути развития армянской музыкально-эстетической мысли (вторая половина XIX-XXвв.)

Բնապահպանություն

Աշխատությունը նվիրված է Սևանի լեռնաշղթայի արևահայաց լանջերի էկոհամակարգերի ներկա վիճակի համակողմանի ուսումնասիրությանը և դրանց պահպանման ու բարելավման հնարավորությունների գնահատմանը։ Հեղինակը վերլուծում է տարածքի բնական պայմանները, բուսածածկույթի և հողային ռեսուրսների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մարդու տնտեսական գործունեության և կլիմայական գործոնների ազդեցությունը էկոհամակարգերի վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում բացահայտվում են հողերի դեգրադացիայի, էրոզիոն գործընթացների, կենսաբազմազանության նվազման և արոտավայրերի ծանրաբեռնվածության հետ կապված խնդիրները՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը բնական միջավայրի կայունության վրա։ Գրքում ներկայացվում են դաշտային դիտարկումների, գիտական վերլուծությունների և բնապահպանական գնահատումների արդյունքները, որոնց հիման վրա առաջարկվում են էկոհամակարգերի վերականգնման և արդյունավետ կառավարման միջոցառումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անտառապատման, հողապաշտպան տեխնոլոգիաների, արոտավայրերի ռացիոնալ օգտագործման, բուսական ծածկույթի վերականգնման և բնապահպանական մոնիթորինգի համակարգերի ներդրման հարցերին:

Տնտեսագիտություն

Ռազմարդյունաբերական համալիրի ձևավորման և կառավարման առանձնահատկությունները տարածքային հակամարտություն ունեցող երկրներում, այդ թվում Հայաստանի Հանրապետության օրինակով, պայմանավորված են ազգային անվտանգության առաջնահերթություններով, սահմանային սպառնալիքներով, տեխնոլոգիական ինքնաբավության անհրաժեշտությամբ և պետական ռեսուրսների սահմանափակությամբ։ Նման երկրներում ռազմարդյունաբերական համալիրի զարգացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական ոլորտ, այլև որպես ռազմավարական համակարգ, որը միավորում է պետական կառույցները, գիտահետազոտական հաստատությունները և մասնավոր արտադրողներին՝ նպատակ ունենալով ապահովել պաշտպանական կարողությունների կայուն աճ։ ՀՀ դեպքում այս գործընթացը առանձնահատուկ է՝ պայմանավորված տարածաշրջանային անվտանգության բարդ միջավայրով և երկարատև հակամարտային իրավիճակով, ինչը պահանջում է տեղական պաշտպանական արտադրության զարգացում՝ արտաքին կախվածությունը նվազեցնելու համար։ Ռազմարդյունաբերական համալիրի ձևավորման հիմնական առանձնահատկություններից է պետական կենտրոնացված կարգավորումը, որտեղ պաշտպանության նախարարությունը և այլ պետական մարմինները սահմանում են ռազմավարական ուղղությունները, պատվերները և ֆինանսավորման առաջնահերթությունները։ Միաժամանակ կարևոր դեր ունի գիտատեխնիկական ներուժի ներգրավումը՝ ինժեներական դպրոցների, հետազոտական ինստիտուտների և նորարարական ստարտափների միջոցով, որոնք կարող են զարգացնել բարձր տեխնոլոգիական լուծումներ՝ անօդաչու համակարգեր, կապի միջոցներ, պաշտպանական էլեկտրոնիկա և հատուկ սարքավորումներ։ Կառավարման տեսանկյունից առանձնահատուկ խնդիր է երկարաժամկետ պլանավորման և արագ փոփոխվող անվտանգության միջավայրի միջև հավասարակշռությունը, ինչպես նաև պետական գաղտնիության և արդյունավետ տնտեսական կառավարման համադրումը։ Բացի այդ, կարևոր է միջազգային համագործակցությունը որոշ տեխնոլոգիաների ոլորտում՝ միաժամանակ պահպանելով ռազմավարական ինքնուրույնությունը։ ՀՀ-ում ռազմարդյունաբերական համալիրի զարգացման քաղաքականությունը նպատակ ունի ստեղծել մրցունակ արտադրական բազա, խթանել գիտահետազոտական աշխատանքները և ապահովել պաշտպանական համակարգի տեխնոլոգիական արդիականացում՝ հաշվի առնելով ազգային անվտանգության երկարաժամկետ մարտահրավերները։ Ընդհանուր առմամբ, տարածքային հակամարտություն ունեցող երկրներում այս ոլորտը ունի բարձր ռազմավարական նշանակություն և պահանջում է կենտրոնացված, բազմոլորտ և նորարարական կառավարման մոտեցում։

Պատմություն

Գիրքը նվիրված է արևմտահայության հիմնախնդրի ձևավորմանը և դրա նկատմամբ բրիտանական դիվանագիտության դիրքորոշման ուսումնասիրությանը 19-րդ դարի 30-ական թվականներից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը։ Աշխատությունում վերլուծվում են Օսմանյան կայսրության կազմում ապրող հայ բնակչության քաղաքական, սոցիալական և ազգային խնդիրները, եվրոպական տերությունների քաղաքական շահերը, ինչպես նաև Մեծ Բրիտանիայի արտաքին քաղաքականության մոտեցումները հայկական հարցի տարբեր փուլերում։ Հեղինակը ներկայացնում է բրիտանական դիվանագիտական շրջանակների արձագանքը հայերի իրավունքների, բարեփոխումների պահանջների, միջազգային պայմանագրերի և տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումների նկատմամբ՝ հիմնվելով պատմական փաստաթղթերի և դիվանագիտական նյութերի ուսումնասիրության վրա։ Գրքում քննարկվում են նաև այն հակասությունները, որոնք առաջանում էին մարդասիրական հայտարարությունների, աշխարհաքաղաքական շահերի և կայսրությունների միջև ուժերի հավասարակշռության պահպանման ձգտումների միջև։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է Հայկական հարցի, միջազգային հարաբերությունների, 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի դիվանագիտական գործընթացների ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, դիվանագիտության հետազոտողներին, ուսանողներին ու ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի և միջազգային քաղաքականության փոխազդեցությամբ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է կազմակերպություններում կառավարչական որոշումների կայացման գործընթացների մոդելավորման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են կառավարչական որոշումների ձևավորման հիմնական փուլերը, դրանց արդյունավետության գնահատման չափանիշները, ինչպես նաև որոշումների կայացման վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական և մաթեմատիկական մոդելների կիրառմանը, տեղեկատվության հավաքագրման ու վերլուծության մեթոդներին, անորոշության և ռիսկերի պայմաններում օպտիմալ որոշումների ընտրության հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են կազմակերպության կառավարման համակարգում որոշումների ընդունման մեխանիզմները, ռազմավարական և գործառնական պլանավորման փոխկապակցվածությունը, ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և կառավարման գործընթացների օպտիմալացման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում համակարգչային մոդելավորման, կանխատեսման և որոշումների աջակցման տեղեկատվական համակարգերի կիրառման հնարավորություններին՝ կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Աշխատությունը կարևորում է գիտականորեն հիմնավորված կառավարչական որոշումների դերը կազմակերպության մրցունակության, տնտեսական կայունության և երկարաժամկետ զարգացման ապահովման գործում։ Այն կարող է օգտակար լինել կառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, կազմակերպությունների ղեկավարների, բիզնես վերլուծաբանների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Ֆիզիկա

Աշխատությունը նվիրված է բևեռային կիսահաղորդիչներում էլեկտրոնների ցանցային շարժունակության հետ կապված աղմկային երևույթների ֆիզիկական բնույթի և ձևավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բյուրեղային ցանցի տատանումների և լիցքակիրների փոխազդեցության վրա, որը կարող է պայմանավորել էլեկտրոնների շարժունակության ժամանակային տատանումներ և համապատասխանաբար ազդել նյութի էլեկտրական բնութագրերի վրա։ Քննության են առնվում բևեռային կիսահաղորդիչներին բնորոշ էլեկտրոն-ֆոնոնային փոխազդեցության առանձնահատկությունները, լիցքակիրների ցրման մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը հաղորդականության ու շարժունակության փոփոխությունների վրա։ Կարևորվում է բյուրեղային ցանցի ջերմային տատանումների դերը, քանի որ ֆոնոնային համակարգի վիճակի փոփոխությունները կարող են առաջացնել լիցքակիրների տեղափոխման պարամետրերի տատանումներ և դառնալ էլեկտրական աղմուկի աղբյուր։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում աղմուկի սպեկտրային բնութագրերին, հաճախականությունից և ջերմաստիճանից դրա կախվածությանը, ինչպես նաև նյութի ֆիզիկական պարամետրերի և լիցքակիրների կոնցենտրացիայի ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում է տարբեր ցրման գործընթացների մասնակցությունը շարժունակության տատանումների ձևավորմանը և դրանց հարաբերակցությունը կիսահաղորդչում դիտվող ընդհանուր աղմկային երևույթների հետ։ Տեսական մոտեցումների միջոցով հնարավոր է նկարագրել էլեկտրոնային համակարգի և բյուրեղային ցանցի միջև էներգիայի ու իմպուլսի փոխանակումը, գնահատել շարժունակության տատանումների ինտենսիվությունը և բացահայտել դրանց կախվածությունը արտաքին ու ներքին գործոններից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը, ոչ հավասարակշռային պայմանները և նյութի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որոնք փոփոխում են լիցքափոխադրման գործընթացների բնույթը։ Աղմկային երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր տեղեկատվություն է տալիս կիսահաղորդչային նյութերում ընթացող միկրոսկոպիկ գործընթացների վերաբերյալ և հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել դրանց էլեկտրոնային հատկությունները։ Աշխատությունն ունի նաև կիրառական նշանակություն, քանի որ էլեկտրական աղմուկը կարող է սահմանափակել կիսահաղորդչային սարքերի զգայունությունը, կայունությունը և չափումների ճշգրտությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ցածր աղմուկային մակարդակով կիսահաղորդչային տարրերի և էլեկտրոնային համակարգերի ֆիզիկական հիմքերի կատարելագործմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կիսահաղորդիչների և պինդ մարմնի ֆիզիկայի, միկրոէլեկտրոնիկայի, էլեկտրոնային տրանսպորտի և աղմկային երևույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ֆիզիկոսների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Հնագիտական և թանգարանագիտական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է Անիի հնավայրի պեղումների ընթացքում հայտնաբերված և տեղի հնությունների թանգարանի հավաքածուում ընդգրկված առարկաների համակարգված նկարագրությունը։ Նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու միջնադարյան Անիի նյութական մշակույթը, արվեստը, արհեստագործությունը և քաղաքային կյանքի տարբեր կողմերը։ Հավաքածուում ներկայացված են հնագիտական գտածոների տարբեր խմբեր՝ ճարտարապետական մանրամասներ, խեցեղեն, մետաղից ու փայտից պատրաստված իրեր, արձանագրային հուշարձաններ և արվեստի այլ նմուշներ։ Առանձին առարկաների նկարագրություններն ուղեկցվում են դրանց արտաքին տեսքի, նյութի, կառուցվածքի, զարդարանքի և հայտնաբերման հանգամանքների վերաբերյալ տեղեկություններով, իսկ պատկերազարդ նյութերը նպաստում են գտածոների առավել ամբողջական ուսումնասիրությանը։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է Անիի հնագիտական պեղումների պատմության և XX դարի սկզբին ձևավորված թանգարանային հավաքածուի ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս հնագիտական նյութերի միջոցով պատկերացում կազմելու քաղաքի մշակութային և գեղարվեստական ժառանգության մասին, ինչպես նաև ուսումնասիրելու տարբեր գտածոների պատմական ու գիտական նշանակությունը։ 1910 թվականին լույս տեսած առաջին թողարկումը կազմել է Հովսեփ Օրբելին և այն ներառվել է Անիին նվիրված գիտական հրատարակությունների շարքում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հնագետների, հայագետների, արվեստաբանների, թանգարանագետների, միջնադարագետների և Հայաստանի նյութական մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։