Ранняя диагностика перенапряжения с помощью слюны для предотвращения переутомления у спортсменов

Մանկավարժություն

Սպորտային գիտության և մարզական մանկավարժության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մարզիկների պատրաստության համակարգի զարգացման օրինաչափությունների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և արդիական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մարզական պատրաստության կազմակերպման սկզբունքները, մարզումների պլանավորման մոտեցումները և տարբեր փուլերում մարզիկների ֆիզիկական, տեխնիկական, տակտիկական ու հոգեբանական պատրաստվածության ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարզական արդյունքների բարձրացմանը նպաստող գործոններին, մարզումային բեռնվածության կազմակերպմանը և պատրաստության գործընթացի արդյունավետության գնահատմանը։ Վերլուծվում են մարզական պատրաստության համակարգի զարգացման հիմնական միտումները, գիտական և մեթոդական մոտեցումների փոփոխությունները, ինչպես նաև մարզիկների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման նշանակությունը։ Քննարկվում են նաև մարզումների կառավարման, վերականգնման, մրցումային գործունեության կազմակերպման և երկարաժամկետ պատրաստության հետ կապված խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու մարզական պատրաստության զարգացման ուղղությունների և դրա կատարելագործման մեթոդական հնարավորությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մարզիչներին, ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետներին, սպորտային մանկավարժներին և մարզական պատրաստության տեսությամբ ու մեթոդիկայով զբաղվող հետազոտողներին։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է տարեց և ծերունական տարիքի անձանց առողջական վիճակի ու կյանքի որակի փոխկապակցվածության համալիր ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ծերացման գործընթացին ուղեկցող ֆիզիկական, հոգեբանական և սոցիալական փոփոխություններն են, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը մարդու առօրյա գործունեության, ինքնուրույնության, սոցիալական ակտիվության և ընդհանուր բարեկեցության վրա։ Քննվում է կյանքի որակը որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը ներառում է ոչ միայն հիվանդությունների առկայությունը կամ առողջության բժշկական ցուցանիշները, այլև ֆիզիկական շարժունակությունը, ինքնասպասարկման հնարավորությունները, հուզական վիճակը, սոցիալական հարաբերությունները, կենսապայմանները և սեփական առողջության սուբյեկտիվ գնահատականը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարիքային տարբեր խմբերի առողջական առանձնահատկությունների համեմատությանը և այն գործոնների բացահայտմանը, որոնք կարող են նպաստել կյանքի որակի նվազմանը կամ պահպանմանը։ Դիտարկվում են քրոնիկական հիվանդությունների և միաժամանակ մի քանի առողջական խնդիրների առկայության ընդհանուր ազդեցությունները մարդու ֆունկցիոնալ հնարավորությունների և առօրյա կյանքի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բժշկական օգնության հասանելիության, սոցիալական աջակցության, ընտանիքի հետ հարաբերությունների, կենսակերպի և սոցիալ-տնտեսական պայմանների նշանակության գնահատումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կյանքի որակի ցուցանիշները կարող են համադրվել առողջական վիճակի, տարիքային, սոցիալական և ժողովրդագրական բնութագրերի հետ՝ տարբեր գործոնների միջև առկա կապերը բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարեցների առողջության պահպանման և ակտիվ երկարակեցության համար կանխարգելիչ բժշկության, առաջնային բուժօգնության, վերականգնողական ծառայությունների և սոցիալական աջակցության կարևորությանը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարեց մարդու առողջությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին հիվանդությունների տեսանկյունից, այլև որպես ֆիզիկական, հոգեբանական և սոցիալական բարեկեցության ամբողջություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ծերաբուժության, հանրային առողջության, սոցիալական բժշկության և բժշկական սոցիոլոգիայի մոտեցումները՝ տարեց բնակչության առողջական կարիքներն ու կյանքի որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները համակարգված գնահատելու նպատակով։

Աշխարհագրություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Երևանի և հարակից տարածքների երկրաբանական միջավայրում տեղի ունեցող փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ տեխնածին գործունեության ազդեցության համատեքստում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում քաղաքային զարգացման, շինարարության, հանքային և ջրային ռեսուրսների օգտագործման, ճանապարհաշինության, ինժեներական ենթակառուցվածքների ընդլայնման և մարդու տնտեսական գործունեության այլ ձևերի հետևանքով երկրաբանական միջավայրում առաջացող փոփոխությունների բացահայտումն ու գնահատումն է։ Աշխատության մեջ երկրաբանական միջավայրը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված բնական համակարգ, որի բաղադրիչների վրա երկարատև և ինտենսիվ տեխնածին ներգործությունը կարող է առաջացնել ինչպես տեղային, այնպես էլ տարածականորեն ավելի ընդգրկուն փոփոխություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ապարների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների փոփոխությանը, հողային և գրունտային պայմանների վերափոխմանը, ստորերկրյա ջրերի ռեժիմի վրա ազդեցությանը, մակերևութային և ստորգետնյա գործընթացների ակտիվացմանը, ինչպես նաև քաղաքային տարածքների երկրաբանական կայունության հետ կապված խնդիրներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տեխնածին գործոնների տարբեր տեսակների և դրանց ազդեցության մեխանիզմների վերլուծությունը։ Քննարկվում են շինարարական ծանրաբեռնվածությունների, հողի հեռացման կամ լցման, ստորգետնյա կառույցների կառուցման, ջրառի, հաղորդակցային ցանցերի և քաղաքային տարածքի ինտենսիվ յուրացման հնարավոր հետևանքները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այնպիսի վտանգավոր գործընթացների առաջացման կամ ակտիվացման հնարավորությանը, ինչպիսիք են գրունտների նստվածքը, էրոզիան, սողանքային երևույթները, ապարների ճաքավորումը և այլ ինժեներաերկրաբանական փոփոխություններ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև գեոէկոլոգիական տեսանկյունից, քանի որ երկրաբանական միջավայրի փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ ինչպես շենքերի և ենթակառուցվածքների անվտանգությանը, այնպես էլ քաղաքային տարածքի ընդհանուր կայունությանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել տեխնածին ազդեցությունների գնահատման, երկրաբանական միջավայրի մոնիթորինգի և հնարավոր բացասական գործընթացների կանխատեսման համար։ Դրանք կարող են կիրառվել նաև քաղաքաշինական և ինժեներական նախագծերում՝ հաշվի առնելու տարածքի երկրաբանական առանձնահատկությունները և նվազեցնելու մարդու գործունեության հետ կապված ռիսկերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել երկրաբանների, ինժեներ-երկրաբանների, գեոէկոլոգների, քաղաքաշինարարների, շինարարական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս մեթոդական ձեռնարկը նախատեսված է գրադարանավարների համար և նվիրված է Մեծ Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխության 70-ամյակի գաղափարական-մշակութային նշման կազմակերպմանը գրադարանային համակարգում։ Աշխատությունում ներկայացվում են թեմատիկ միջոցառումների պլանավորման և իրականացման մեթոդական ուղեցույցներ, որոնք ուղղված են ընթերցողների շրջանում համապատասխան պատմական գիտելիքների տարածմանը և գաղափարական դաստիարակչական աշխատանքի կազմակերպմանը։ Քննարկվում են գրքային ցուցադրությունների, թեմատիկ երեկոների, քննարկումների, ընթերցողական հանդիպումների և տեղեկատվական արշավների կազմակերպման ձևերը՝ շեշտադրելով գրադարանների դերը հասարակական-քաղաքական հիշողության պահպանման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրականության ընտրության, նյութերի համակարգման և տարբեր տարիքային խմբերի հետ աշխատանքի մեթոդական առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև գրադարանային գործունեության պլանավորման օրինակներ, միջոցառումների սցենարային մոտեցումներ և տեղեկատվական նյութերի օգտագործման արդյունավետ եղանակներ։ Ձեռնարկը նպատակ ունի աջակցել գրադարանային աշխատողներին գաղափարական-կրթական աշխատանքի կազմակերպման գործում՝ ապահովելով համապատասխան նյութերի համակարգված և նպատակային օգտագործում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Բյուզանդական կայսրության միջև պատմական, քաղաքական, ռազմական, կրոնական և մշակութային փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են երկու կողմերի հարաբերությունների ձևավորման և զարգացման հիմնական փուլերը, Հայաստանի աշխարհաքաղաքական նշանակությունը Բյուզանդական կայսրության համար, ինչպես նաև տարածաշրջանում ազդեցության և իշխանության համար ընթացող պայքարի առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հայկական իշխանական տոհմերի և բյուզանդական իշխանությունների փոխհարաբերություններին, ռազմական համագործակցությանը և հակամարտություններին, հայկական տարածքների նկատմամբ կայսրության քաղաքականությանը, ինչպես նաև հայերի ներգրավվածությանը բյուզանդական պետական և ռազմական կառույցներում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև կրոնական և մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ հայ և բյուզանդական եկեղեցական ավանդույթների հարաբերությունները, դավանաբանական տարաձայնությունները և մշակութային կապերը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու միջնադարյան Հայաստանի և Բյուզանդական կայսրության փոխկապակցված պատմության մասին՝ ընդգծելով այդ հարաբերությունների ազդեցությունը Հայաստանի քաղաքական դիրքի, տարածքային փոփոխությունների և տարածաշրջանային զարգացումների վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, բյուզանդագետների, հայագետների, միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և միջնադարյան պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Բնապահպանություն

Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես են գյուղատնտեսական գործունեությունները ազդում էկոհամակարգերի վրա և ինչպես կարելի է նվազեցնել այդ ազդեցությունը՝ կիրառելով էկոլոգիապես անվտանգ մոտեցումներ։ Քննարկվում են հողի, ջրի և կենսաբազմազանության պահպանության հարցերը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև կայուն գյուղատնտեսության գաղափարին, որը ենթադրում է բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործում, քիմիական նյութերի վերահսկված կիրառում և շրջակա միջավայրի պահպանություն։