Ռազմավարական կառավարման հիմնախնդիրները հանրային քաղաքականության ոլորտում (ՀՀ նյութերով)

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի ծագման, պատմական զարգացման և հնդեվրոպական լեզվաընտանիքում նրա զբաղեցրած դիրքի ուսումնասիրությանը՝ պատմահամեմատական լեզվաբանության տեսանկյունից։ Քննարկվում են հայերենի և հնդեվրոպական այլ լեզուների միջև գոյություն ունեցող ծագումնաբանական ընդհանրությունները, հնչյունական համապատասխանությունները, բառապաշարային զուգահեռները և քերականական կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի լեզվական հիմքերի բացահայտմանը, նրա պատմական ձևավորման գործընթացին և հնդեվրոպական նախալեզվի հետ հնարավոր կապերի վերլուծությանը։ Դիտարկվում են հին հայերենի հնչյունական համակարգը, բառարմատների ծագումնաբանությունը, բառափոխության օրինաչափությունները և ձևաբանական կառուցվածքի պատմական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են հայերենի համեմատությունները սանսկրիտի, հին պարսկերենի, հունարենի և հնդեվրոպական այլ լեզուների հետ՝ լեզվական ընդհանրությունների և տարբերությունների բացահայտման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում պատմահամեմատական մեթոդի կիրառմանը, հնչյունական փոփոխությունների մեկնաբանությանը և լեզուների ծագումնաբանական կապերի հաստատման գիտական սկզբունքներին։ Աշխատությունը կարող է արտացոլել այն ժամանակաշրջանի լեզվաբանական պատկերացումները, երբ հնդեվրոպական լեզուների դասակարգման համար կիրառվում էր նաև «արիական» եզրույթը։ Այդ հասկացության պատմական գործածությունը դիտարկվում է լեզվաբանական գիտության զարգացման համատեքստում՝ հաշվի առնելով, որ ժամանակակից լեզվաբանության մեջ հայերենը ճանաչվում է որպես հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ինքնուրույն ճյուղ, իսկ «արիական» եզրույթն ունի առավել սահմանափակ և պատմականորեն պայմանավորված կիրառություն։ Կարևորվում են հայերենի ինքնուրույն լեզվական առանձնահատկությունների ձևավորման, այլ լեզուների հետ պատմական շփումների և լեզվական փոխազդեցությունների ուսումնասիրման հարցերը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերենի պատմության, հնդեվրոպական լեզվաբանության և լեզվաբանական տեսությունների զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, բանասերների, պատմահամեմատական լեզվաբանության հետազոտողների և լեզվագիտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Մեթոդական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է գրադարաններում տեխնիկական և գիտատեխնիկական գրականության տարածման, հանրայնացման և ընթերցողների շրջանում դրա նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորման կազմակերպական ու գործնական հարցերին։ Նյութի հիմնական նպատակը գրադարանային աշխատողներին համապատասխան մեթոդական ցուցումներ տրամադրելն է՝ տեխնիկայի, արտադրության, արդյունաբերության, գիտության և կիրառական գիտելիքների վերաբերյալ գրականությունը տարբեր խմբերի ընթերցողներին առավել արդյունավետ ներկայացնելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում ընթերցողների մասնագիտական հետաքրքրությունների և տեղեկատվական պահանջների ուսումնասիրությանը, գրականության նպատակային ընտրությանը, թեմատիկ հավաքածուների ձևավորմանը և համապատասխան մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ դիտումների, գրականության տեսությունների, զրույցների, քննարկումների, ընթերցողական հանդիպումների և այլ գրադարանային միջոցառումների կազմակերպմանը։ Ներկայացվում են այնպիսի մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է տեխնիկական գրականությունը կապել արտադրական գործունեության, մասնագիտական կրթության, նոր տեխնոլոգիաների յուրացման և աշխատողների որակավորման բարձրացման հետ։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպմանը՝ կատալոգների, քարտարանների, թեմատիկ ցանկերի և հանձնարարական մատենագիտության միջոցով անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումն ու ընտրությունը հեշտացնելու նպատակով։ Գրադարանավարի դերը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրականության տրամադրող, այլև որպես ընթերցողին տեղեկատվական հոսքում կողմնորոշող և համապատասխան աղբյուրների ընտրության հարցում աջակցող մասնագետ։ Մեթոդական առաջարկությունները կարող են ընդգրկել տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչների, ուսանողների, արտադրության աշխատողների և տեխնիկական գիտելիքներով հետաքրքրվող ընթերցողների հետ աշխատանքի առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը միաժամանակ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային աշխատանքի սկզբունքները և գիտատեխնիկական գիտելիքի տարածման գործում գրադարաններին վերապահված հասարակական ու կրթական նշանակությունը։ Այն արժեքավոր նյութ կարող է հանդիսանալ գրադարանագիտության պատմության, ընթերցանության կազմակերպման, մասնագիտական տեղեկատվական սպասարկման և գրադարաններում գիտատեխնիկական գրականության հանրայնացման մեթոդների ուսումնասիրության համար։

Այլ առարկաներ

Ելակ նյութը գյուղատնտեսական-այգեգործական ուղղվածության ուսումնական և գործնական ձեռնարկ է, որը նվիրված է ելակի (Fragaria × ananassa) մշակության ամբողջական ագրոտեխնոլոգիայի ներկայացմանը։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսության մասնագետների, այգեգործների, ֆերմերների և ուսանողների համար, ովքեր զբաղվում են հատապտղաբուծությամբ կամ ցանկանում են կազմակերպել արդյունավետ ելակային արտադրություն։ Նյութում մանրամասն ներկայացվում են ելակի կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, աճի և զարգացման փուլերը, ինչպես նաև դրա պահանջները հողի, կլիմայի, խոնավության և լուսավորության նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտերի ընտրությանը՝ հաշվի առնելով բերքատվությունը, պտղի որակը, հասունացման ժամկետները և հիվանդությունների նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև տնկարկների հիմնման տեխնոլոգիաները՝ հողի նախապատրաստում, տնկման սխեմաներ, սածիլների ընտրություն և տնկման օպտիմալ ժամկետներ։ Նյութը ընդգրկում է խնամքի հիմնական ագրոտեխնիկական միջոցառումները՝ ոռոգում, պարարտացում, մուլչավորում, էտման և բեղմնավորման կարգավորում, որոնք ուղղված են բարձր և կայուն բերքատվության ապահովմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարին՝ ներառյալ կանխարգելիչ և ինտեգրված պաշտպանության մեթոդները։ Բացի այդ, քննարկվում են բերքահավաքի, պահպանման և իրացման կազմակերպման հարցերը, որոնք մեծ ազդեցություն ունեն արտադրության տնտեսական արդյունավետության վրա։ Ընդհանուր առմամբ, այս ձեռնարկը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական փորձը՝ ապահովելով ելակի մշակության ժամանակակից և արդյունավետ կազմակերպման ամբողջական պատկերացում։

Գյուղատնտեսություն

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության զարգացման այն հիմնախնդիրներին, որոնք միաժամանակ ունեն ինչպես էկոլոգիական, այնպես էլ տնտեսական բնույթ և փոխկապակցված են բնական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության, շրջակա միջավայրի պահպանության և գյուղատնտեսական արտադրության կայունության հետ։ Հիմնական խնդիրներից մեկը հողերի դեգրադացիան է, որը պայմանավորված է էրոզիայով, աղակալմամբ, անթույլատրելի ոռոգմամբ և հողի ոչ ճիշտ մշակմամբ, ինչն ուղղակիորեն նվազեցնում է բերքատվությունը և երկարաժամկետ տնտեսական արդյունավետությունը։ Մյուս կարևոր ուղղությունը ջրային ռեսուրսների սահմանափակությունն է, որը Հայաստանում առանձնահատուկ նշանակություն ունի՝ հաշվի առնելով կլիմայական փոփոխությունները, սեզոնային ջրային պակասը և ոռոգման համակարգերի հնացած վիճակը։ Միաժամանակ խնդիր են հանդիսանում նաև գյուղատնտեսության ցածր տեխնոլոգիական մակարդակը, արտադրողականության անհավասար բաշխումը, փոքր հողակտորների մասնատվածությունը և շուկաների անկայունությունը, որոնք սահմանափակում են մրցունակության աճը։ Էկոլոգիական տեսանկյունից կարևոր են նաև քիմիական պարարտանյութերի և թունաքիմիկատների ոչ վերահսկվող օգտագործումը, կենսաբազմազանության կորուստը և բնական էկոհամակարգերի ճնշումը, որոնք երկարաժամկետ վտանգ են ստեղծում գյուղատնտեսության կայուն զարգացման համար։ Էկոլոգատնտեսագիտական մոտեցումը նպատակ ունի համադրել տնտեսական արդյունավետությունը և բնապահպանական հավասարակշռությունը՝ խթանելով կայուն գյուղատնտեսություն, օրգանական արտադրություն, ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաներ և պետական քաղաքականության ավելի նպատակային կարգավորում։ Այս համատեքստում կարևոր են նաև գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական պայմանների բարելավումը և նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրումը, որոնք կարող են նվազեցնել ճնշումը բնական ռեսուրսների վրա և բարձրացնել արտադրության ընդհանուր արդյունավետությունը։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ուսանողների, դասախոսների, գիտաշխատողների և մասնագետների համար։ Ցանկում ընդգրկված են մեքենաշինությանը, էլեկտրատեխնիկային, էլեկտրոնիկային, էներգետիկային, շինարարությանը, ավտոմատացման համակարգերին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին և տեխնիկական այլ ուղղություններին վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները և ոլորտի զարգացման հիմնական ուղղությունները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան նյութեր ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և գիտատեխնիկական տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Լեզվաբանություն

Գրաբարի դարձվածաբանություն-ը լեզվաբանական և հայերենագիտության բնույթի ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է գրաբարի՝ հին հայերենի դարձվածքային համակարգի վերլուծությանը՝ բացահայտելով կայուն արտահայտությունների, բառակապակցությունների և դարձվածքների կառուցվածքը, ծագումը և իմաստային զարգացումը, աշխատությունում ներկայացվում են գրաբարի դարձվածքների հիմնական տեսակները՝ բիբլիական, եկեղեցական, պատմական և ժողովրդական ծագում ունեցող արտահայտություններ, ինչպես նաև դրանց կիրառությունը միջնադարյան գրականության մեջ, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դարձվածքների իմաստափոխությանը ժամանակի ընթացքում և դրանց անցմանը աշխարհաբար հայերեն, միաժամանակ վերլուծվում է գրաբարի դարձվածաբանության դերը հայ գրական լեզվի ձևավորման, ոճական հարստացման և մշակութային հիշողության պահպանման գործում, աշխատությունը ցույց է տալիս, որ դարձվածքային համակարգը ոչ միայն լեզվական երևույթ է, այլ նաև պատմամշակութային տեղեկատվության կարևոր շերտ, որն արտացոլում է միջնադարյան հայ հասարակության մտածողությունը, պատկերային աշխարհը և արժեքային համակարգը։