Рекомбинантные D-гидантоиназы и L-аминоацилазы бактериального происхождения: получение, очистка и биохимическая характеристика

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը պատմաերկրաբանական և հանքագիտական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը վերաբերում է Կարսի մարզի և Երևանի նահանգի աղաբեր գոյացություններին, ինչպես նաև հետազոտությունների ընթացքում արձանագրված այլ օգտակար հանածոների ու բնական հանքային ռեսուրսների տարածմանը։ Նյութի առանցքում տարածաշրջանի երկրաբանական կառուցվածքի, քարաղի հանքավայրերի, աղային շերտերի առաջացման պայմանների, տարածական տեղաբաշխման և հնարավոր տնտեսական նշանակության նկարագրությունն է։ Աղաբեր գոյացությունները դիտարկվում են շրջակա ապարների, երկրաբանական շերտերի և տեղանքի ընդհանուր կառուցվածքի հետ փոխկապակցվածության մեջ, ինչը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել դրանց ծագման և ձևավորման պատմության վերաբերյալ։ Միաժամանակ աշխատանքը չի սահմանափակվում միայն քարաղի պաշարներով․ ներկայացվում են ճանապարհային և դաշտային ուսումնասիրությունների ընթացքում հանդիպած մետաղական ու ոչ մետաղական օգտակար հանածոների վերաբերյալ դիտարկումներ։ Դրանց շարքում առանձնացվում են ոսկու դրսևորումները, պղնձային, արծաթակապարային և մկնդեղային հանքայնացումները, ծծմբի, ասբեստի և քարածխի պաշարների կամ երևակումների մասին տեղեկությունները։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև հանքային ջրերի աղբյուրների և աղային ջրերի ուսումնասիրությունները, որոնք դիտարկվում են տարածաշրջանի երկրաբանական ու ջրաերկրաբանական պայմանների համատեքստում։ Հեղինակի դաշտային դիտարկումները կարող են ներառել ապարների արտաքին հատկանիշների, շերտերի դիրքի, հանքային մարմինների տարածման և առանձին տեղամասերի բնական պայմանների նկարագրություններ, որոնց շնորհիվ նյութը արժեք է ձեռք բերում նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի երկրաբանական հետազոտությունների պատմական վկայություն։ Հատուկ նշանակություն ունի օգտակար հանածոների աշխարհագրական տեղաբաշխման նկարագրությունը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս վերականգնելու Կարսի և Երևանի պատմական վարչական տարածքների հանքահումքային ռեսուրսների վերաբերյալ ժամանակի գիտական պատկերացումները։ Աշխատությունը հետաքրքիր է նաև տնտեսական պատմության տեսանկյունից, քանի որ բնական պաշարների ուսումնասիրությունը կապված էր դրանց արդյունաբերական օգտագործման հնարավորությունների, հանքարդյունաբերության զարգացման և տարածաշրջանի տնտեսական ներուժի գնահատման հետ։ Ժամանակակից ուսումնասիրությունների համար նման աղբյուրը պահանջում է քննադատական համադրություն ավելի ուշ երկրաբանական քարտեզագրման և հետազոտությունների հետ, քանի որ հին տերմինաբանությունը, վարչական սահմանները և օգտակար հանածոների գնահատման մեթոդները տարբերվում են ներկայիս գիտական մոտեցումներից։ Այդուհանդերձ, նյութը կարևոր սկզբնաղբյուր է Հայաստանի և հարակից տարածքների երկրաբանական ուսումնասիրման պատմության, հանքավայրերի վաղ նկարագրությունների և բնական ռեսուրսների հետազոտման զարգացման ուսումնասիրության համար։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության համայնքներում տնտեսության կառավարման համակարգի բարելավման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով տեղական մակարդակում արդյունավետ, թափանցիկ և կայուն կառավարման մեխանիզմների ձևավորման անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը վերլուծում է համայնքային տնտեսության կառավարման ներկա վիճակը՝ ուշադրություն դարձնելով ֆինանսական ինքնուրույնության սահմանափակումներին, եկամուտների հավաքագրման խնդիրներին, բյուջետային պլանավորման թույլ կողմերին և ռեսուրսների ոչ արդյունավետ բաշխմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական հարկերի և տուրքերի համակարգի կատարելագործմանը, համայնքային գույքի արդյունավետ կառավարմանը և ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, որոնք կարող են խթանել տնտեսական ակտիվությունը համայնքներում։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է պետական և համայնքային իշխանությունների համագործակցության մեխանիզմները՝ ընդգծելով դեցենտրալիզացիայի քաղաքականության դերը տեղական զարգացման խթանման գործում։ Ներկայացվում են նաև թվայնացման և էլեկտրոնային կառավարման գործիքների ներդրման հնարավորությունները, որոնք կարող են բարձրացնել կառավարման թափանցիկությունը, նվազեցնել կոռուպցիոն ռիսկերը և բարելավել ծառայությունների մատուցման որակը։ Շեշտվում է, որ համայնքային տնտեսության կառավարման բարելավումը պահանջում է համալիր մոտեցում՝ համադրելով ֆինանսական, ինստիտուցիոնալ և տեխնոլոգիական լուծումները՝ ուղղված տեղական զարգացման կայուն և երկարաժամկետ արդյունքների ապահովմանը։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հիպոթերմիայի և հիպերթերմիայի պայմաններում առնետների օրգանիզմի հյուսվածքներում առաջացող օքսիդատիվ վնասման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է ջերմաստիճանային ծայրահեղ պայմանների ազդեցության վրա բջջային և հյուսվածքային մակարդակներում, մասնավորապես՝ ազատ ռադիկալների առաջացման, օքսիդատիվ սթրեսի զարգացման և հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգերի փոփոխությունների վրա։ Աշխատությունը դիտարկում է այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով չափազանց ցածր կամ բարձր ջերմաստիճանը կարող է խախտել օրգանիզմի բնականոն նյութափոխանակային հավասարակշռությունը և հանգեցնել բջջային կառուցվածքների վնասման։ Կարող են ուսումնասիրվել լիպիդների, սպիտակուցների և այլ կենսաբանական մոլեկուլների օքսիդացման գործընթացները, ինչպես նաև հակաօքսիդանտային ֆերմենտների և պաշտպանական համակարգերի գործունեության փոփոխությունները տարբեր ջերմաստիճանային ազդեցությունների պայմաններում։ Երկու հակադիր ջերմային վիճակների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել օքսիդատիվ վնասման ընդհանուր օրինաչափություններն ու առանձնահատկությունները և հասկանալ, թե ինչպես է հյուսվածքային արձագանքը կախված ջերմային սթրեսի բնույթից և ինտենսիվությունից։ Փորձարարական կենդանիների օգտագործմամբ ստացված տվյալները կարող են արժեքավոր լինել ջերմային սթրեսի կենսաքիմիական մեխանիզմների, հյուսվածքների վնասման և օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, փորձարարական բժշկության, բջջաբանության և պաթոֆիզիոլոգիայի ոլորտների մասնագետներին ու ուսանողներին՝ հատկապես ջերմակարգավորման, օքսիդատիվ սթրեսի և բջջային վնասման մեխանիզմներով զբաղվողներին։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է կոհերենտ ատոմական համակարգերում քվանտային հիշողության երևույթի և ժամանակային խճճված վիճակներով ֆոտոնների գեներացման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում քվանտային տեղեկատվության պահպանման, փոխանցման և վերականգնման մեխանիզմներն են, ինչպես նաև ատոմական համակարգերի և լուսային դաշտի փոխազդեցության միջոցով քվանտային վիճակների կառավարման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում են կոհերենտ ատոմական համակարգերի հատկությունները, դրանցում քվանտային տեղեկատվության ժամանակավորապես պահպանման և հետագայում վերարտադրման պայմանները, ինչպես նաև հիշողության գործընթացի վրա ազդող ֆիզիկական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆոտոնների ժամանակային խճճված վիճակների ձևավորմանը, դրանց փոխկապակցվածության բնույթին և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է ստանալ ու կառավարել նման քվանտային վիճակներ։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են քվանտային կոհերենտության պահպանման, ֆոտոնների գեներացման, քվանտային վիճակների վերահսկման և դրանց բնութագրերի չափման հետ կապված խնդիրները։ Նման համակարգերի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի քվանտային կապի, քվանտային հաշվարկների, քվանտային ցանցերի և տեղեկատվության անվտանգ փոխանցման տեխնոլոգիաների զարգացման համար, քանի որ արդյունավետ քվանտային հիշողությունը և խճճված ֆոտոնային վիճակների ստացումը համարվում են քվանտային տեղեկատվական համակարգերի առանցքային բաղադրիչներ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քվանտային օպտիկայի և քվանտային տեղեկատվության մասնագետներին, ատոմային և լազերային ֆիզիկայով զբաղվող հետազոտողներին, ֆոտոնիկայի ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ուղղություններով գիտական աշխատանք կատարող ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Պատմություն

Գիրքը նվիրված է Հայոց ցեղասպանությունից և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների բռնություններից փրկված հայ փախստականների պատմությանը Անդրկովկասում 1914-1922 թվականներին։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում են հայ փախստականների տեղաշարժերը, նրանց թվաքանակի փոփոխությունները, բնակության վայրերը, սոցիալ-տնտեսական և կենցաղային պայմանները, ինչպես նաև Անդրկովկասում նրանց տեղավորման և գոյատևման հետ կապված խնդիրները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն հսկայական մարդկային տեղաշարժերի մասին, որոնք տեղի ունեցան պատերազմի, զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և ցեղասպանության հետևանքով, երբ հազարավոր հայեր ստիպված էին լքել իրենց բնակավայրերը և ապաստան փնտրել Անդրկովկասի տարբեր շրջաններում։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում փախստականների շարժի ուղղություններին և փուլերին՝ փորձելով վերականգնել նրանց տեղաշարժերի ընդհանուր պատկերը և պարզել, թե ինչպես էին քաղաքական ու ռազմական իրադարձությունները ազդում բնակչության վերաբաշխման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև փախստականների թվակազմի հարցը, որի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս գնահատել տեղի ունեցած ժողովրդագրական փոփոխությունների մասշտաբները և տարբեր ժամանակներում փախստականների թվի աճի կամ նվազման պատճառները։ Աշխատության մյուս կարևոր ուղղությունը նրանց կացության ուսումնասիրությունն է․ անդրադարձ է կատարվում բնակարանային պայմաններին, սննդի և հագուստի ապահովմանը, առողջապահական խնդիրներին, աշխատանքի հնարավորություններին, որբերի և անապաստան մարդկանց վիճակին, ինչպես նաև տեղական իշխանությունների, հասարակական կազմակերպությունների և բարեգործական կառույցների կողմից ցուցաբերված օգնությանը։ Ուսումնասիրությունը նաև ցույց է տալիս, որ փախստականների հիմնախնդիրը միայն մարդասիրական խնդիր չէր, այլ ուներ լուրջ քաղաքական, տնտեսական և ժողովրդագրական նշանակություն՝ կապված Անդրկովկասի տարածաշրջանի ընդհանուր անկայունության, պետական իշխանությունների փոփոխությունների և հետպատերազմյան իրադրության հետ։ 1914-1922 թվականների ժամանակահատվածի ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու գործընթացի զարգացմանը պատերազմի սկզբից մինչև հետպատերազմյան տարիները՝ ներառյալ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ձևավորման և տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունների շրջանը։ Գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուրային և գիտական նշանակություն ունի Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածների, փախստականության պատմության, հայ ժողովրդի ժողովրդագրական տեղաշարժերի և XX դարի սկզբի Անդրկովկասի սոցիալ-քաղաքական իրականության ուսումնասիրության համար։ Այն հատկապես արժեքավոր է նրանով, որ մարդկային ողբերգությունը դիտարկում է նաև փաստական և ժողովրդագրական տեսանկյունից՝ ներկայացնելով փախստականների շարժի, թվաքանակի և կացության վերաբերյալ տվյալներ ու դրանց հիման վրա վերականգնելով պատմական ժամանակաշրջանի կարևորագույն գործընթացներից մեկը։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է գյուղական դպրոցում ավագ դպրոցական տարիքի աշակերտների գեղագիտական պահանջմունքների ձևավորման արդյունավետության բարձրացման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն կրթադաստիարակչական պայմանները, մեթոդները և կազմակերպական ձևերը, որոնց կիրառումը կարող է նպաստել սովորողների գեղագիտական հետաքրքրությունների, ճաշակի, արժեքային կողմնորոշումների և մշակութային ակտիվության զարգացմանը։ Գեղագիտական դաստիարակությունը դիտարկվում է որպես անձի համակողմանի զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որը չի սահմանափակվում արվեստի մասին գիտելիքների փոխանցմամբ, այլ ներառում է գեղեցիկը նկատելու, ընկալելու, գնահատելու, ստեղծագործաբար վերարտադրելու և առօրյա կյանքում գեղագիտական արժեքներ դրսևորելու կարողությունների ձևավորումը։ ՀՀ հանրակրթական համակարգում նույնպես գեղագիտական դաստիարակությունը դիտարկվում է դաստիարակության կարևոր ուղղություններից մեկը, իսկ դպրոցական դաստիարակչական աշխատանքների շրջանակում նախատեսվում են մշակութային այցելություններ, գրական ունկնդրումներ, ստեղծագործական և այլ գործունեություններ։ Ուսումնասիրության առանձնահատկությունը պայմանավորված է գյուղական դպրոցի միջավայրով, որն ունի կրթադաստիարակչական աշխատանքի կազմակերպման իր յուրահատկությունները։ Գյուղական համայնքում դպրոցը հաճախ ոչ միայն կրթական հաստատություն է, այլև մշակութային և հասարակական կյանքի կարևոր կենտրոն, ուստի նրա արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեությունը կարող է անմիջականորեն կապված լինել համայնքի մշակութային միջավայրի հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել աշակերտների գեղագիտական պահանջմունքների մակարդակը, նրանց հետաքրքրությունները արվեստի տարբեր տեսակների նկատմամբ, մշակութային միջոցառումներին մասնակցության ակտիվությունը, ստեղծագործական հակումները և գեղագիտական արժեքների ընկալման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ավագ դպրոցական տարիքին, քանի որ այս փուլում զարգանում է սովորողների ինքնուրույն մտածողությունը, արժեքային համակարգը, սեփական դիրքորոշումները ձևավորելու կարողությունը և մշակութային նախասիրությունների գիտակցված ընտրությունը։ Այդ պատճառով գեղագիտական դաստիարակությունը կարող է ավելի արդյունավետ լինել այն դեպքում, երբ աշակերտներին առաջարկվում է ոչ միայն պատրաստի մշակութային բովանդակություն, այլև ինքնուրույն ընտրության, քննարկման, ստեղծագործելու և սեփական կարծիքն արտահայտելու հնարավորություն։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեության տարբեր ձևերի ուսումնասիրությունը։ Դրանց շարքում կարող են ընդգրկվել արվեստի և գրականության խմբակներ, երաժշտական և թատերական միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ, ստեղծագործական մրցույթներ, գրական քննարկումներ, մշակութային հաստատություններ այցելություններ, էքսկուրսիաներ, ժողովրդական արվեստին և ազգային մշակութային ժառանգությանը նվիրված միջոցառումներ։ ՀՀ գործող կրթական կարգավորումներում ևս դասղեկի գործունեության շրջանակում առանձնացվում են բանավեճերը, դերային խաղերը, ցերեկույթները, մրցույթները, արշավները, պատմամշակութային հաստատություններ այցելությունները և գրական ունկնդրումները՝ որպես սովորողների, այդ թվում՝ գեղագիտական դաստիարակությանը նպաստող միջոցներ։ Գյուղական դպրոցում առանձնահատուկ հնարավորություն կարող է ընձեռել տեղական մշակութային միջավայրի օգտագործումը։ Համայնքի պատմությունը, ժողովրդական ավանդույթները, երգը, պարը, ձեռարվեստը, ճարտարապետական և բնապատմական միջավայրը կարող են վերածվել գեղագիտական դաստիարակության բնական կրթական ռեսուրսների։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գեղագիտական արժեքները կապել աշակերտի սեփական կենսափորձի և համայնքի մշակութային ժառանգության հետ, ինչի շնորհիվ դրանք կարող են դառնալ ավելի հասկանալի և անձնապես նշանակալի։ Հետազոտության մեջ կարող են առանձնացվել նաև մանկավարժական այն պայմանները, որոնք ապահովում են գեղագիտական պահանջմունքների ձևավորման արդյունավետությունը։ Դրանցից կարևոր են աշակերտների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը, նրանց հետաքրքրությունների ուսումնասիրությունը, ստեղծագործական նախաձեռնության խրախուսումը, գործունեության բազմազանությունը, ուսուցիչների և ծնողների համագործակցությունը, ինչպես նաև դպրոցի և համայնքի մշակութային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Ժամանակակից կրթական մոտեցումներում ևս ընդգծվում է սովորողի անհատական և տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառման, ընտանիքի հետ համագործակցության և բազմազան դաստիարակչական գործունեության կազմակերպման նշանակությունը։ Կարևոր խնդիր է նաև գեղագիտական դաստիարակության մեթոդների ընտրությունը։ Միայն տեղեկատվական կամ բացատրական մեթոդների կիրառումը կարող է բավարար չլինել գեղագիտական պահանջմունքների իրական ձևավորման համար։ Առավել արդյունավետ կարող են լինել ակտիվ և ստեղծագործական մեթոդները՝ քննարկումները, բանավեճերը, նախագծային աշխատանքները, արվեստի ստեղծագործությունների վերլուծությունը, դերային խաղերը, ստեղծագործական առաջադրանքները և աշակերտների ինքնուրույն նախաձեռնությունները։ Նման գործունեությունը սովորողին դարձնում է ոչ միայն գեղագիտական արժեքների ընկալող, այլև դրանց ստեղծման և գնահատման գործընթացի ակտիվ մասնակից։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև ուսուցչի դերը։ Մանկավարժը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցող, այլև որպես գեղագիտական միջավայրի կազմակերպիչ և անձնական օրինակ։ Նրա մշակութային հետաքրքրությունները, հաղորդակցման ոճը, արվեստի նկատմամբ վերաբերմունքը և աշակերտների ստեղծագործական նախաձեռնությունների նկատմամբ աջակցությունը կարող են էապես ազդել դաստիարակության արդյունքների վրա։ Գործնական կարևորություն ունի նաև ծնողների ներգրավումը, քանի որ ընտանիքը նույնպես մասնակցում է երեխայի գեղագիտական ճաշակի և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Աշխատության փորձարարական մասը կարող է ներառել աշակերտների հարցումներ, դիտարկումներ, զրույցներ, ստեղծագործական առաջադրանքների արդյունքների վերլուծություն և տարբեր խմբերի համեմատական ուսումնասիրություն։ Այդ մեթոդների միջոցով հնարավոր է գնահատել սովորողների գեղագիտական պահանջմունքների նախնական մակարդակը, իրականացնել նպատակային մանկավարժական միջամտություն և հետագայում պարզել դրա արդյունավետությունը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել գյուղական դպրոցների համար արտադասարանական և արտադպրոցական գեղագիտական դաստիարակության ծրագրերի, միջոցառումների համակարգի և մեթոդական առաջարկությունների մշակմամբ։ Դրանք կարող են նպաստել դպրոցական միջավայրի մշակութային հարստացմանը, աշակերտների ստեղծագործական ներուժի բացահայտմանը և համայնքի մշակութային կյանքում նրանց ակտիվ մասնակցությանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, դասղեկներին, գեղագիտական դաստիարակության մասնագետներին, դպրոցների կազմակերպիչներին, կրթության կառավարման մասնագետներին և մանկավարժական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու այնպիսի մանկավարժական պայմանների համակարգ, որի միջոցով գյուղական դպրոցի արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեությունը կարող է վերածվել ավագ դպրոցականների գեղագիտական պահանջմունքների, ստեղծագործական կարողությունների և մշակութային արժեքների նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորման արդյունավետ միջավայրի։