Researches of the Rev. E. Smith and Rev. H.G.O. Dwight in Armenia : including a journey through Asia Minor, and into Georgia and Persia, with a visit to the Nestorian and Chaldean Christians of Oormiah and Salmas

Մաթեմատիկա

Ուսումնասիրությունը նվիրված է պարաբոլիկ քվանտային կետերում էլեկտրոնային և խառնուրդային վիճակների տեսական հետազոտությանը։ Աշխատության կենտրոնում քվանտային սահմանափակման պայմաններում էլեկտրոնների վարքի, էներգետիկ մակարդակների ձևավորման և նյութի խառնուրդային կենտրոնների ազդեցության ուսումնասիրությունն է։ Քննարկվում են այն ֆիզիկական օրինաչափությունները, որոնք առաջանում են, երբ լիցքակիրների շարժումը սահմանափակվում է նանոմետրական չափերի կառուցվածքում, ինչի հետևանքով ձևավորվում են դիսկրետ էներգետիկ վիճակներ՝ էապես տարբերվող զանգվածային նյութերի հատկություններից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պարաբոլիկ պոտենցիալով քվանտային կետերում էլեկտրոնային վիճակների մաթեմատիկական նկարագրությանը, էներգետիկ սպեկտրի կառուցվածքին և արտաքին կամ ներքին գործոնների ազդեցությանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է խառնուրդային կենտրոնների և դրանց առաջացրած տեղայնացված վիճակների հետազոտությունը, ինչպես նաև այդ կենտրոնների փոխազդեցությունը քվանտային կետում գտնվող էլեկտրոնների հետ։ Վերլուծվում են այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են կետերի չափերը, պոտենցիալի պարամետրերը, խառնուրդի դիրքը և համակարգի այլ բնութագրերը, որոնք կարող են փոփոխել էլեկտրոնային վիճակների էներգիան և կառուցվածքը։ Տեսական մոդելների և քվանտամեխանիկական մեթոդների կիրառմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու ցածրաչափ համակարգերում լիցքակիրների վարքը և դրանց փոխազդեցությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքների, քվանտային էլեկտրոնիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի և այլ նանոտեխնոլոգիական համակարգերի ֆիզիկական հիմքերի ուսումնասիրման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել քվանտային ֆիզիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի և կիսահաղորդչային ֆիզիկայի մասնագետներին, տեսական ֆիզիկոսներին, նանոֆիզիկայի ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է պառլամենտական վերահսկողության հասկացության, էության և իրականացման հիմնական ձևերի ու եղանակների ուսումնասիրությանը՝ իրավահամեմատական վերլուծության շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում գտնվում է օրենսդիր իշխանության կողմից գործադիր իշխանության գործունեության նկատմամբ վերահսկողության իրականացման ինստիտուտը, որը ժողովրդավարական կառավարման համակարգում կարևոր նշանակություն ունի իշխանությունների բաժանման, փոխզսպումների և հակակշիռների արդյունավետ գործունեության ապահովման համար։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են պառլամենտական վերահսկողության իրավական բնույթը, նպատակները, սկզբունքները, գործառույթները և դրա տեղը պետական իշխանության համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերահսկողության և խորհրդարանի այլ գործառույթների փոխհարաբերությանը՝ օրենսդրական գործունեության, ներկայացուցչական գործառույթի և պետական քաղաքականության ձևավորմանը մասնակցության համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դասակարգվել պառլամենտական վերահսկողության հիմնական ձևերը՝ պատգամավորական հարցումներ և հարցապնդումներ, կառավարության գործունեության վերաբերյալ հաշվետվությունների քննարկում, խորհրդարանական լսումներ, մշտական և ժամանակավոր հանձնաժողովների վերահսկողական գործունեություն, պետական բյուջեի կատարման վերահսկողություն, հետաքննող կամ քննիչ մարմինների աշխատանք և այլ իրավական մեխանիզմներ։ Կարևորվում է նաև խորհրդարանի տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը և պետական մարմինների կողմից անհրաժեշտ տեղեկությունների տրամադրման պարտականությունը, քանի որ արդյունավետ վերահսկողության նախապայմաններից մեկը գործադիր իշխանության գործունեության վերաբերյալ բավարար և հավաստի տեղեկատվության հասանելիությունն է։ Իրավահամեմատական վերլուծության միջոցով աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել տարբեր պետությունների խորհրդարանական համակարգերում վերահսկողության մոդելները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանուր և առանձնահատուկ հատկանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդարանական մեծամասնության և ընդդիմության դերակատարությանը, քանի որ վերահսկողական մեխանիզմների արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է քաղաքական բազմակարծության և փոքրամասնության իրավունքների պաշտպանության հնարավորություններով։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև վերահսկողության սահմաններին՝ պետական իշխանության մյուս ճյուղերի իրավասությունների պահպանման, գործադիր իշխանության բնականոն գործունեությանը չմիջամտելու և իրավական պատասխանատվության ու քաղաքական վերահսկողության տարբերակման տեսանկյունից։ Առանձին կարևորություն ունի վերահսկողական մեխանիզմների արդյունավետության գնահատումը և դրանց կիրառման ընթացքում առաջացող իրավական ու գործնական խնդիրների բացահայտումը։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա կարող են առաջարկվել խորհրդարանական վերահսկողության իրավական կարգավորման կատարելագործման ուղղություններ՝ վերահսկողական գործիքների հստակեցում, տեղեկատվության հասանելիության ընդլայնում, խորհրդարանական հանձնաժողովների լիազորությունների արդյունավետ իրականացում և վերահսկողության արդյունքների նկատմամբ համապատասխան իրավական կամ քաղաքական արձագանքի ապահովում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ժողովրդավարական պետությունում խորհրդարանի վերահսկողական դերի մասին և գնահատելու դրա նշանակությունը հաշվետու, թափանցիկ և իրավական պետության կառավարման համակարգի ձևավորման գործում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սահմանադրագետների, իրավաբանների, քաղաքական գիտությունների մասնագետների, խորհրդարանական աշխատակազմի ներկայացուցիչների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի նահանգում բորոտության տարածման, դրա բժշկական և հասարակական ընկալման, ինչպես նաև հիվանդության դեմ ձեռնարկված առողջապահական միջոցառումների պատմական ուսումնասիրությանը։ Նյութը վերաբերում է այն ժամանակաշրջանին, երբ տարածաշրջանը գտնվում էր Ռուսական կայսրության վարչական համակարգում, և հնարավորություն է տալիս վարակիչ հիվանդությունների պատմությունը դիտարկել տեղական բնակչության սոցիալական պայմանների, բժշկական ծառայությունների զարգացման և պետական առողջապահական քաղաքականության համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում հիվանդության հայտնաբերման և տարածվածության վերաբերյալ տվյալներն են, հիվանդների սոցիալական ու կենցաղային պայմանները, բժշկական դիտարկումների առանձնահատկությունները և վարակի վերաբերյալ ժամանակի գիտական պատկերացումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե բժիշկները և վարչական մարմինները ինչպես էին արձանագրում հիվանդության դեպքերը, ինչպիսի մոտեցումներ էին կիրառվում հիվանդների հաշվառման և վերահսկման համար, և ինչպես էին կազմակերպվում բժշկական օգնությունն ու մեկուսացման միջոցառումները։ Պատմական բժշկական աղբյուրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ նաև տվյալ ժամանակաշրջանի ախտորոշման սահմանափակումները, քանի որ հիվանդությունների դասակարգման և լաբորատոր հաստատման հնարավորությունները տարբերվում էին ժամանակակից բժշկության մեթոդներից։ Քննվում են հիվանդության տարածման հետ հնարավոր կապ ունեցող ժողովրդագրական, կենցաղային և սոցիալ-տնտեսական պայմանները՝ միաժամանակ խուսափելով պատմական համայնքների կամ բնակչության առանձին խմբերի նկատմամբ հիվանդությունը պարզեցված ձևով վերագրելուց։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հասարակության վերաբերմունքը հիվանդների նկատմամբ, քանի որ բորոտությունը պատմականորեն ուղեկցվել է վախով, մեկուսացմամբ և սոցիալական խարանմամբ։ Այդ պատճառով նյութը կարող է արժեքավոր լինել ոչ միայն համաճարակաբանական, այլև բժշկասոցիալական պատմության ուսումնասիրության համար։ Անդրադարձ է կատարվում տարածաշրջանում առողջապահական հաստատությունների զարգացմանը, բժիշկների գործունեությանը և վարակիչ հիվանդությունների դեմ պայքարի կազմակերպական մեխանիզմներին։ Նման աղբյուրների քննադատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել հիվանդության պատմական պատկերը՝ հաշվի առնելով վիճակագրական տվյալների հնարավոր թերիությունը և ժամանակի բժշկական գիտելիքների սահմանափակումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է բժշկության պատմության, պատմական համաճարակաբանության, սոցիալական պատմության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների մոտեցումները՝ ներկայացնելով Երևանի նահանգի առողջապահական վիճակի և վարակիչ հիվանդությունների դեմ պայքարի պատմության կարևոր դրվագներից մեկը։

Կրոն

Այս հրատարակությունը քրիստոնեական սուրբ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից մեկի՝ Նոր Կտակարանի հայերեն հրատարակությունն է։ Նոր Կտակարանը քրիստոնեական հավատքի հիմնարար գրքերից է, որն ընդգրկում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության, ուսմունքի, մահվան և հարության մասին ավետարանական պատմությունները, ինչպես նաև վաղ քրիստոնեական համայնքների ձևավորման, առաքյալների գործունեության և քրիստոնեական վարդապետության զարգացման վերաբերյալ գրությունները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի քրիստոնեական աստվածաբանության, եկեղեցական կյանքի, ծիսական ավանդույթների և հավատացյալների հոգևոր կրթության համար։ Նոր Կտակարանի կենտրոնական դեմքը Հիսուս Քրիստոսն է, որի կյանքի ու գործունեության միջոցով ներկայացվում են քրիստոնեական հավատքի հիմնական գաղափարները՝ Աստծու և մարդու հարաբերությունը, սերը, ներողամտությունը, խոնարհությունը, արդարությունը, ապաշխարությունը և փրկության հույսը։ Նրա քարոզներում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում մերձավորի հանդեպ սերը, թշնամիներին ներելու անհրաժեշտությունը, կարիքավորներին օգնելու պարտականությունը և մարդու ներքին բարոյական վերափոխման կարևորությունը։ Այս ուսմունքները քրիստոնեական ավանդության մեջ դիտարկվում են ոչ միայն որպես անձնական վարքի սկզբունքներ, այլև որպես մարդկային հարաբերությունների և հասարակական կյանքի բարոյական հիմքեր։ Նոր Կտակարանի կառուցվածքում առանձնահատուկ տեղ ունեն չորս Ավետարանները՝ ըստ Մատթեոսի, Մարկոսի, Ղուկասի և Հովհաննեսի։ Դրանք ներկայացնում են Հիսուս Քրիստոսի կյանքի և ծառայության տարբեր դրվագները, նրա քարոզները, առակները, հրաշքների մասին պատմությունները, աշակերտների հետ հարաբերությունները և Երուսաղեմում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունները։ Ավետարանները կարևոր են քրիստոնեական հավատքի ձևավորման համար, քանի որ դրանց միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է Քրիստոսի անձին, նրա ուսմունքին և քրիստոնեական փրկագործական պատկերացումներին։ Նոր Կտակարանի մեկ այլ կարևոր բաղադրիչն են Գործք առաքելոց գիրքը, առաքելական թղթերը և Հայտնությունը։ Գործք առաքելոցը ներկայացնում է վաղ քրիստոնեական համայնքների տարածումը և առաքյալների քարոզչական գործունեությունը։ Առաքելական թղթերում քննարկվում են հավատքի, բարոյական կյանքի, եկեղեցական համայնքի կազմակերպման, քրիստոնեական սիրո և հավատացյալի պարտականությունների վերաբերյալ հարցեր։ Հայտնության գիրքը, իր խորհրդանշական պատկերներով և ապագայի վերաբերյալ տեսիլքներով, քրիստոնեական մեկնողական ավանդության մեջ ունի առանձնահատուկ տեղ։ Այս գրությունները միասին ձևավորում են Նոր Կտակարանի բովանդակային ամբողջությունը և արտացոլում վաղ քրիստոնեության կրոնական, բարոյական ու համայնքային կյանքի տարբեր կողմերը։ Հայ ժողովրդի համար Նոր Կտակարանը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն որպես հավատքի գիրք, այլև որպես հայերեն գրավոր մշակույթի և թարգմանական ավանդույթի հիմնարար բաղադրիչ։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանությունը մեծ դեր է ունեցել հայոց գրական լեզվի զարգացման, եկեղեցական կրթության տարածման և ազգային հոգևոր մշակույթի ձևավորման գործում։ Հայերեն սուրբգրային տեքստերը դարեր շարունակ օգտագործվել են եկեղեցական արարողությունների, քարոզչության, ուսուցման և անձնական ընթերցանության մեջ։ Դրանց միջոցով փոխանցվել են քրիստոնեական գաղափարները, բարոյական սկզբունքները և հոգևոր ավանդույթները՝ միաժամանակ նպաստելով հայերեն գրավոր խոսքի հարստացմանը։ Նոր Կտակարանի հայերեն հրատարակությունները կարևոր աղբյուր են նաև լեզվաբանական և մատենագիտական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ դրանց համեմատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու գրային ձևերը, ուղղագրական առանձնահատկությունները, լեզվական փոփոխությունները և տպագրական ավանդույթի զարգացումը։ Վենետիկը հայ տպագրության պատմության կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ Մխիթարյան միաբանության գործունեության շնորհիվ ստեղծվել և տարածվել են բազմաթիվ կրոնական, կրթական, պատմագիտական ու գրական աշխատություններ։ Սուրբ Ղազարի տպարանում լույս տեսած հայերեն գրքերը նպաստել են հայերեն գրավոր ժառանգության պահպանմանը, հոգևոր գրականության տարածմանը և հայագիտական գիտելիքի զարգացմանը։ Այս հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ եկեղեցու պատմությամբ, Աստվածաշնչի հայերեն հրատարակություններով, գրքի պատմությամբ և հայերենի պատմական ձևերով զբաղվող հետազոտողներին։ Այն կարող է օգտագործվել նաև որպես համեմատական նյութ՝ Նոր Կտակարանի տարբեր հրատարակությունների տեքստային և լեզվական առանձնահատկություններն ուսումնասիրելիս։ Որպես սուրբգրային հրատարակություն՝ այն ունի հոգևոր, կրոնական, մշակութային և պատմամատենագիտական նշանակություն։ Միաժամանակ, միայն մատենագիտական տվյալներից հնարավոր չէ որոշել, թե տվյալ օրինակում ինչ խմբագրական առանձնահատկություններ կան, արդյոք այն պարունակում է նախաբան, ծանոթագրություններ կամ մեկնություններ, և ինչ ուղղագրական կամ լեզվական սկզբունքներով է պատրաստվել տեքստը։ Այդ մանրամասները հաստատելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել հենց հրատարակության բնագիրը։

Սոցիոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում երիտասարդության շրջանում հեռուստատեսության ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ գնահատելով դրա դերը սոցիալական, մշակութային և քաղաքական արժեքների, ինչպես նաև գաղափարական դիրքորոշումների ձևավորման գործընթացում։ Նյութում վերլուծվում են հեռուստատեսային ծրագրերի տեսակը, տիրապետող գաղափարախոսությունը, հաղորդումների ուղերձների ազդեցությունը երիտասարդների մտածողության և վարքի վրա, ինչպես նաև դիտարկվում է սոցիալական մեդիայի և հեռուստատեսության փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը ընդգծում է ընտանիքի, կրթական հաստատությունների և լրատվամիջոցների համատեղ ազդեցությունը, ինչպես նաև ներկայացնում է երիտասարդության արժեքային համակարգի փոփոխությունների հետազոտության մեթոդներ և արդյունքներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակութային նորմերի, քաղաքական ակտիվության, ազգային և կրոնական ինքնության ձևավորմանը՝ ցույց տալով հեռուստատեսության դերը որպես ուժեղ սոցիալական գործիք։ Նյութը կարևոր է հասարակական գիտությունների, լրատվության, երիտասարդական հետազոտությունների և քաղաքական հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների համար՝ նպաստելով մեդիա քաղաքականությունների մշակմանը և երիտասարդության վարքագծի կառավարման ռազմավարությունների ձևավորմանը։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է β-ամինոկետոնների և ամինասպիրտների որոշ ածանցյալների սինթեզի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և ուսումնասիրել նոր օրգանական միացություններ, պարզել դրանց ստացման հնարավոր ուղիները և գնահատել ստացված նյութերի կենսաբանական հատկությունները։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում β-ամինոկետոնների և ամինասպիրտների մոլեկուլային կառուցվածքին, ֆունկցիոնալ խմբերի փոխազդեցությանը, քիմիական փոխակերպումներին և սինթեզի պայմանների ազդեցությանը վերջնական արտադրանքի հատկությունների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել տարբեր սինթեզի մեթոդներ, ռեակցիաների ընթացքը, միջանկյալ միացությունների ստացումը, նյութերի մաքրումը և դրանց կառուցվածքի հաստատման համար կիրառվող ֆիզիկաքիմիական հետազոտության եղանակները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ստացված միացությունների կենսաբանական ակտիվության գնահատումը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել դրանց ազդեցության բնույթը և կառուցվածք–ակտիվություն փոխկապակցվածության որոշ օրինաչափություններ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր կառուցվածք ունեցող ածանցյալների հատկությունները և պարզել, թե մոլեկուլի կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ կենսաբանական ազդեցության վրա։ Նման հետազոտությունները կարևոր են կենսաակտիվ նոր նյութերի որոնման, օրգանական սինթեզի զարգացման և դեղագործական քիմիայի համար հեռանկարային միացությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են արժեքավոր լինել նաև հետագա դեղաբանական և կենսաքիմիական հետազոտությունների համար՝ որպես նոր միացությունների ստացման և դրանց հատկությունների նախնական գնահատման հիմք։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում օրգանական և կենսօրգանական քիմիայի, դեղագործական քիմիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի և կենսաբանական ակտիվ նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։