Սահմանադրական դատարանի որոշուսների տեղը ՀՀ իրավական համակարգում և դրանց դերը սահմանադրության կայունության ապահովման գործում

Ֆինանսներ

Գիրքը նվիրված է ֆինանսական ինստիտուտների գործունեության արդյունավետության գնահատման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմամբ և Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգի օրինակով։ Աշխատությունում վերլուծվում են բանկերի, վարկային կազմակերպությունների և այլ ֆինանսական հաստատությունների գործունեության արդյունքային ցուցանիշները, ներկայացվում են դրանց համեմատական գնահատման տեսական և գործնական հիմքերը, ինչպես նաև արդյունավետության չափման համար կիրառվող քանակական մեթոդները։ Հեղինակը քննարկում է ֆինանսական կառույցների գործունեության վրա ազդող հիմնական գործոնները, ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, մրցունակության մակարդակը և ֆինանսական կայունության գնահատման չափանիշները։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսամաթեմատիկական մոդելներին, վիճակագրական վերլուծության գործիքներին և օպտիմալացման մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտել ֆինանսական ինստիտուտների ուժեղ և թույլ կողմերը, գնահատել դրանց գործունեության արդյունավետության մակարդակը և հիմնավորել կառավարչական որոշումների ընդունումը։ Ներկայացված ուսումնասիրությունները և հաշվարկային մոտեցումները կարող են օգտակար լինել ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, վերլուծաբանների, գիտաշխատողների, ինչպես նաև տնտեսագիտության և ֆինանսների մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։ Գիրքը նպաստում է ֆինանսական համակարգի գործունեության ավելի խորը ըմբռնմանը և արդյունավետության գնահատման գիտական մեթոդների կիրառման զարգացմանը Հայաստանի պայմաններում։

Բժշկություն

Բժշկահիգիենիկ բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է զինծառայողների առողջական վիճակի և դրա վրա ազդող շրջակա միջավայրի, կենցաղային ու ծառայողական որոշ գործոնների համալիր ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում զինվորական ծառայության պայմաններում առողջության պահպանման առանձնահատկությունները, օրվա ռեժիմի, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության, սննդի, հանգստի և կենցաղային պայմանների հիգիենիկ նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծառայության միջավայրի հնարավոր ռիսկային գործոնների բացահայտմանը և դրանց ազդեցության գնահատման մեթոդական մոտեցումներին։ Վերլուծվում են առողջական վիճակը բնութագրող ցուցանիշների և ծառայության պայմանների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են զինծառայողների առողջության պահպանման, հիվանդությունների կանխարգելման, սանիտարահիգիենիկ պայմանների բարելավման և առողջապահական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու զինվորական միջավայրում առողջության վրա ազդող գործոնների նշանակությունը և հիմնավորելու համապատասխան կանխարգելիչ ու հիգիենիկ միջոցառումների կատարելագործման ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիգիենայի, հանրային առողջության, կանխարգելիչ բժշկության և ռազմաբժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ պատմագրության կարևորագույն հուշարձաններից մեկի՝ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» պատմագիտական և աղբյուրագիտական քննությանը։ Հեղինակն անդրադառնում է հայոց հին և վաղմիջնադարյան պատմության ուսումնասիրության հիմնախնդիրներին՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով պատմական տեղեկությունների հավաստիությունը, սկզբնաղբյուրների օգտագործման առանձնահատկությունները և պատմական իրադարձությունների ժամանակագրական ճշգրտությունը։ Ուսումնասիրության առանցքային թեմաներից են Մովսես Խորենացու պատմական շարադրանքի կառուցվածքը, ներկայացված իրադարձությունների և անձանց պատմականությունը, ինչպես նաև պատմիչի հաղորդած տեղեկությունների համադրությունը հայկական, հունական, հռոմեական և այլ հին գրավոր աղբյուրների հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է նաև պատմագրական ավանդույթի ձևավորման, պատմական հիշողության պահպանման և ազգային պատմության վերակառուցման մեթոդաբանական հարցերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Խորենացու ապրած ժամանակաշրջանի, նրա երկի ստեղծման հնարավոր ժամանակագրության և օգտագործված աղբյուրների վերաբերյալ գիտական բանավեճերի ուսումնասիրությունը։ Քննադատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու պատմական շարադրանքում առկա առասպելաբանական, ավանդական և փաստագրական տարրերի փոխհարաբերությունները՝ պարզաբանելով դրանց դերը հայ ժողովրդի վաղ պատմության ներկայացման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայագիտության և պատմական աղբյուրագիտության զարգացման համատեքստում, քանի որ առնչվում է այն հիմնարար հարցերին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում քննարկվել են հայ և օտարազգի պատմաբանների, բանասերների ու արևելագետների կողմից։ Այն արտացոլում է պատմական սկզբնաղբյուրների քննադատական վերլուծության նշանակությունը և նպաստում պատմագիտական ուսումնասիրություններում համեմատական մեթոդի կիրառման կարևորության ըմբռնմանը։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ Մովսես Խորենացու պատմական ժառանգության ուսումնասիրությունը սերտորեն կապված է հայ ժողովրդի ծագման, պետականության ձևավորման, հին հայկական թագավորությունների պատմության և մշակութային ինքնության վերաբերյալ հարցերի հետ։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմության, հին և միջնադարյան պատմագրության, աղբյուրագիտության, բանասիրության և պատմական քննադատության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն օգտակար է նաև հայագիտական մտքի զարգացման պատմությունն ուսումնասիրելու համար՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալու պատմական սկզբնաղբյուրների արժևորման, մեկնաբանման և գիտական քննության սկզբունքները։ Աշխատությունը դիտարկվում է որպես հայ պատմագրական ժառանգության գիտական ուսումնասիրությանը վերաբերող գրականություն, որն օգնում է բացահայտելու պատմական փաստերի, գրավոր ավանդույթների և հետագա պատմագիտական մեկնաբանությունների փոխկապակցվածությունը։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկայում իմացաբանական (գնոսեոլոգիական) և տրամաբանական բաղադրիչների փոխհարաբերության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով մաթեմատիկական գիտելիքի ձևավորման, հիմնավորման և զարգացման փիլիսոփայական հիմքերը։ Հեղինակը վերլուծում է մաթեմատիկական ճանաչողության բնույթը, գիտելիքի ստացման գործընթացը և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մարդկային մտածողությունը ձևակերպում և համակարգում է մաթեմատիկական հասկացությունները։ Գրքում դիտարկվում են տրամաբանության դերը մաթեմատիկական ապացույցների կառուցման, տեսությունների կազմակերպման և գիտելիքի ներքին հետևողականության ապահովման գործում, ինչպես նաև իմացաբանական գործոնները, որոնք պայմանավորում են նոր գաղափարների, հիպոթեզների և հասկացությունների առաջացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական օբյեկտների գոյության, աբստրակցիայի, ինտուիցիայի և փորձի փոխազդեցության խնդիրներին, ինչպես նաև տարբեր փիլիսոփայական ուղղությունների՝ լոգիցիզմի, ինտուիցիոնիզմի և ֆորմալիզմի մոտեցումներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մաթեմատիկական գիտելիքի զարգացման պատմական օրինակներ՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են ճանաչողական և տրամաբանական գործոնները համատեղ ձևավորում գիտական առաջընթացը։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է մաթեմատիկայի փիլիսոփայության ոլորտում և օգտակար է փիլիսոփաների, տրամաբանների, մաթեմատիկոսների և գիտության տեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մշակույթ

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պարսկական դասական պոեզիայի և ժամանակակից իրանական կերպարվեստի փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով գրական ժառանգության ազդեցությունը նորագույն գեղարվեստական մտածողության, պատկերային լեզվի և ստեղծագործական արտահայտչամիջոցների ձևավորման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում այն գործընթացն է, որի միջոցով դարերի ընթացքում ձևավորված պարսկական բանաստեղծական պատկերները, խորհրդանիշները, թեմաներն ու փիլիսոփայական գաղափարները վերաիմաստավորվում և նոր ձևերով արտահայտվում են ժամանակակից գեղանկարչության, գրաֆիկայի, քանդակագործության և հարակից արվեստների մեջ։ Աշխատանքը պարսկական դասական պոեզիան դիտարկում է ոչ միայն որպես գրական ժառանգություն, այլև որպես իրանական մշակութային հիշողության և գեղագիտական մտածողության կարևոր աղբյուր։ Դասական բանաստեղծական ավանդույթը դարեր շարունակ ձևավորել է պատկերների, խորհրդանիշների և գաղափարների հարուստ համակարգ, որն իր ազդեցությունն է թողել նաև տեսողական մշակույթի վրա։ Բանաստեղծական տեքստերում հանդիպող վարդի և սոխակի, այգու, գինու, սիրո, ճանապարհի, լույսի, թռչնի, հայելու և այլ խորհրդանիշները ժամանակակից արվեստագետների ստեղծագործություններում կարող են ստանալ նոր իմաստներ՝ պահպանելով իրենց մշակութային հիշողությունը և միաժամանակ վերափոխվելով ժամանակակից գեղարվեստական լեզվի միջոցով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դասական պոեզիայի հիմնական հեղինակների և նրանց ստեղծագործական ժառանգության ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Իրանական մշակույթի մեջ առանձնահատուկ տեղ ունեցող բանաստեղծների ստեղծագործությունները դարեր շարունակ դարձել են ոչ միայն գրական, այլև գեղարվեստական ներշնչման աղբյուր։ Նրանց ստեղծագործություններում արտահայտված սիրո, հոգևոր որոնման, մարդու և աշխարհի փոխհարաբերության, կյանքի անցողիկության, ներքին ազատության և գոյաբանական հարցերի թեմաները կարող են վերածվել տեսողական պատկերների ու խորհրդանշական կոմպոզիցիաների։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն է տրվում պոեզիայի և կերպարվեստի միջև միջգեղարվեստական կապերի ուսումնասիրությանը։ Բանաստեղծական խոսքը կառուցվում է բառերի, պատկերների և փոխաբերությունների միջոցով, մինչդեռ կերպարվեստը նույն գաղափարները կարող է փոխանցել գույնի, գծի, ձևի, տարածության և կոմպոզիցիայի օգնությամբ։ Այս երկու արվեստների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է գրական պատկերն անցում կատարում տեսողական միջավայր և ինչպիսի փոփոխություններ է կրում այդ ընթացքում։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև պարսկական մանրանկարչության ավանդույթի ազդեցությունը ժամանակակից արվեստի վրա։ Դասական մանրանկարչությունը ձևավորել է իրանական տեսողական մշակույթի յուրահատուկ գեղագիտական սկզբունքներ՝ պայմանական տարածության, նուրբ գծանկարի, դեկորատիվ գունային լուծումների, բնապատկերային տարրերի և պատմողական պատկերների միջոցով։ Ժամանակակից արվեստագետները կարող են պահպանել այդ ավանդույթի առանձին տարրերը կամ հակադրության մեջ դնել դրանք նորարարական գեղարվեստական մոտեցումների հետ՝ ստեղծելով ավանդույթի և արդիականության յուրահատուկ համադրություն։ Աշխատանքը անդրադառնում է ժամանակակից իրանական կերպարվեստի զարգացման առանձնահատկություններին և այն սոցիալ-մշակութային միջավայրին, որտեղ ձևավորվել են նոր գեղարվեստական ուղղություններ։ Ժամանակակից արվեստագետը միաժամանակ գործում է ավանդույթի և արդիականության ազդեցության ներքո։ Մի կողմից՝ նա ժառանգում է դարավոր մշակութային խորհրդանիշներ ու պատկերային համակարգեր, մյուս կողմից՝ առնչվում է համաշխարհային ժամանակակից արվեստի միտումներին, նոր տեխնոլոգիաներին և փոփոխվող հասարակական իրականությանը։ Այս երկակի ազդեցությունը կարող է հանգեցնել դասական նյութի նոր մեկնաբանությունների և բազմաշերտ գեղարվեստական լուծումների։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե ինչպիսի ձևերով է ժամանակակից արվեստում վերաիմաստավորվում դասական պոեզիայի ժառանգությունը։ Որոշ ստեղծագործություններ կարող են պահպանել բանաստեղծական սյուժեի կամ կերպարի ուղղակի ճանաչելիությունը, մինչդեռ մյուսներում գրական աղբյուրը կարող է արտահայտվել միայն խորհրդանշական, գունային կամ գաղափարական մակարդակում։ Այսպիսով, դասական պոեզիայի ազդեցությունը միշտ չէ, որ դրսևորվում է տեքստի ուղղակի պատկերավորմամբ․ այն կարող է արտահայտվել ստեղծագործության տրամադրության, կոմպոզիցիոն կառուցվածքի, խորհրդանշական համակարգի կամ փիլիսոփայական բովանդակության միջոցով։ Առանձին ուշադրության է արժանի սուֆիական և միստիկական մտածողության ազդեցությունը։ Պարսկական դասական պոեզիայի նշանակալի հատվածը կապված է հոգևոր որոնման, մարդու ներքին աշխարհի, աստվածայինի հետ միասնության և նյութական ու հոգևոր աշխարհների հարաբերության գաղափարների հետ։ Այդ գաղափարները ժամանակակից կերպարվեստում կարող են վերածվել վերացական պատկերների, խորհրդանշական կերպարների, լույսի և ստվերի հակադրությունների կամ այլ գեղարվեստական լուծումների։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է արևային էներգիայի կիրառմամբ մանրահատ բետոնե քարի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների մշակմանն ու կատարելագործմանը։ Գրքում ուսումնասիրվում են արևային էներգիայի օգտագործման հնարավորությունները շինանյութերի արտադրության տարբեր փուլերում՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել էներգետիկ ծախսերը, բարձրացնել արտադրության արդյունավետությունը և ապահովել բնապահպանական կայունություն։ Ներկայացվում են մանրահատ բետոնե քարի բաղադրության, պատրաստման, կարծրացման և որակի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև արևային ջերմային ռեսուրսների ազդեցությունը նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է տեխնոլոգիական ռեժիմները, արտադրական գործընթացների օպտիմալացման մեթոդները և էներգախնայող լուծումները, որոնք կարող են կիրառվել շինարարական արդյունաբերությունում։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև պատրաստի արտադրանքի ամրության, դիմացկունության և շահագործական հատկանիշների բարելավման ուղիները, ինչպես նաև արևային էներգիայի կիրառման տնտեսական և էկոլոգիական առավելությունները։