Սեռը և փոխառությունների սեռային իմաստի ընկալումը գերմաներենում և ռուսերենում ստուգաբանական վերլուծությամբ

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում միգրացիոն հոսքերի ձևավորման, զարգացման և դրանց տնտեսական հետևանքների քանակական գնահատման ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են բնակչության տեղաշարժերի հիմնական ուղղությունները, միգրացիայի պատճառներն ու սոցիալ-տնտեսական գործոնները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը աշխատաշուկայի, զբաղվածության, ժողովրդագրական իրավիճակի և երկրի տնտեսական զարգացման վրա։ Հեղինակը կիրառում է վիճակագրական և վերլուծական մեթոդներ՝ գնահատելու արտագաղթի, ներգաղթի և դրամական փոխանցումների ազդեցությունը տնտեսության տարբեր ոլորտների վրա։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են նաև միգրացիոն գործընթացների երկարաժամկետ հետևանքները՝ կապված մարդկային կապիտալի փոփոխության, աշխատուժի շարժունակության, ներդրումային միջավայրի և տնտեսական քաղաքականության ձևավորման հետ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսագետների, ժողովրդագիրների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով գիտական մոտեցումներ միգրացիոն գործընթացների գնահատման և դրանց արդյունավետ կառավարման հնարավորությունների վերաբերյալ։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է 1877–1878 թվականների ռուս-օսմանյան պատերազմի ավարտից հետո Փոքր Ասիայում ձևավորված ռուս-օսմանյան սահմանագծի պատմական, դիվանագիտական և աշխարհագրական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում 1878 թվականի Բեռլինի միջազգային պայմանավորվածությունների արդյունքում սահմանային փոփոխությունների իրավաքաղաքական հիմքերն են, տարածքային վերաձևումները և դրանց իրականացման գործընթացը։ Քննության են առնվում պատերազմի հետևանքով ստեղծված նոր քաղաքական իրադրությունը, եվրոպական տերությունների դիվանագիտական ներգրավվածությունը և այն բանակցային գործընթացները, որոնց արդյունքում վերանայվեցին նախորդ պայմանավորվածությունների որոշ դրույթներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Անդրկովկասին ու Օսմանյան կայսրության հյուսիսարևելյան շրջաններին առնչվող տարածքային հարցերին, սահմանագծի որոշման սկզբունքներին և սահմանային տարածքների աշխարհագրական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են միջազգային պայմանագրային դրույթների և դրանց գործնական իրականացման փոխհարաբերությունները՝ դիտարկելով սահմանազատման, տեղագրական ճշգրտումների և վարչական պատկանելության որոշման հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում է Կարսի, Արդահանի և հարակից տարածքների քաղաքական ու ռազմավարական նշանակությունը, ինչպես նաև նոր սահմանների ազդեցությունը տարածաշրջանի հաղորդակցությունների, բնակավայրերի և վարչատարածքային համակարգի վրա։ Հետազոտության աղբյուրագիտական հիմքում կարող են ներառվել դիվանագիտական փաստաթղթեր, պայմանագրային տեքստեր, քարտեզագրական նյութեր, սահմանային հանձնաժողովների փաստաթղթեր և ժամանակակիցների վկայություններ, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու սահմանագծման գործընթացի տարբեր փուլերը։ Առանձին նշանակություն ունի քարտեզագրական նյութի ուսումնասիրությունը, քանի որ քաղաքական որոշումները գործնականում պետք է համապատասխանեցվեին լեռնային ռելիեֆին, գետերին, ճանապարհներին և բնակավայրերի իրական տեղադրությանը։ Սահմանային փոփոխությունները դիտարկվում են նաև տարածաշրջանի բնակչության սոցիալ-տնտեսական կյանքի և տեղաշարժերի ավելի լայն պատմական համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու XIX դարի վերջին ռուս-օսմանյան հարաբերությունների տարածքային բաղադրիչը և հասկանալու, թե միջազգային դիվանագիտական համաձայնությունները ինչպես են արտահայտվել Փոքր Ասիայի ու Հարավային Կովկասի սահմանային աշխարհագրության վերափոխման մեջ։

Բժշկություն

Ա. Տըպեի աշխատությունը նվիրված է տղամարդու և կնոջ բնական առանձնահատկությունների ու կենսաբանական բնույթի ուսումնասիրությանը։ Վերնագրից կարելի է եզրակացնել, որ գիրքն անդրադառնում է մարդու օրգանիզմի կառուցվածքին, սեռային առանձնահատկություններին, ֆիզիոլոգիական գործընթացներին և մարդու կյանքի բնական օրինաչափություններին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը վերաբերում է մարդուն որպես բնության մաս ուսումնասիրելուն՝ ուշադրություն դարձնելով տղամարդու և կնոջ օրգանիզմների ընդհանրություններին ու տարբերություններին։ Նման բնույթի գրքերը 19-րդ դարում կարևոր դեր են ունեցել բնագիտական և բժշկական գիտելիքների տարածման գործում՝ ընթերցող հասարակությանը ներկայացնելով մարդու մարմնի, առողջության և կենսաբանական գոյության վերաբերյալ տեղեկություններ։ Դրանք նպաստել են նաև մարդու մասին գիտական պատկերացումների ձևավորմանը և բնական գործընթացների վերաբերյալ հանրային իրազեկության ընդլայնմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում կենսաբանության, մարդաբանության, անատոմիայի և բժշկության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է հայերեն գիտահանրամատչելի գրականության զարգացման, 19-րդ դարում բնագիտական գիտելիքների տարածման և մարդու մասին գիտական տեղեկությունների մատուցման պատմական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Բժշկություն

Բժշկագիտական և կլինիկական հետազոտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի բնակչության շրջանում քնի օբստրուկտիվ ապնոէի համախտանիշի կլինիկական առանձնահատկությունների, ախտանշանների տարածվածության և բուժման փորձի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում քնի ընթացքում վերին շնչուղիների մասնակի կամ ամբողջական փակման հետևանքով առաջացող շնչառական խանգարումները, դրանց զարգացման մեխանիզմները և օրգանիզմի տարբեր համակարգերի վրա ունեցած ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խռմփոցի, քնի ընթացքում շնչառության ընդհատումների, ցերեկային քնկոտության, հոգնածության, ուշադրության և հիշողության խանգարումների կլինիկական դրսևորումներին։ Վերլուծվում են համախտանիշի առաջացման ռիսկի գործոնները, տարիքային և սեռային առանձնահատկությունները, ուղեկցող հիվանդությունները և Հայաստանի բնակչության շրջանում ախտանշանների տարածվածության գնահատման հնարավոր մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև քնի օբստրուկտիվ ապնոէի ախտորոշման ժամանակակից մեթոդները, այդ թվում՝ պոլիսոմնոգրաֆիան, շնչառական ցուցանիշների մշտադիտարկումը և կլինիկական հարցաշարերի կիրառումը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են բուժման պահպանողական և միջամտական եղանակները, շնչուղիներում շարունակական դրական ճնշման ապահովման թերապիան (CPAP), բուժման անհատական մոտեցումները և դրանց արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում հիվանդության վաղ հայտնաբերման, հնարավոր սիրտանոթային և նյութափոխանակային բարդությունների կանխարգելման, բնակչության իրազեկվածության բարձրացման և մասնագիտացված բժշկական օգնության կազմակերպման հիմնախնդիրներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քնի բժշկության, թոքաբանության, քիթ-կոկորդ-ականջաբանության, նյարդաբանության և հանրային առողջապահության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսություններում հավի կարմիր տզիկի տարածվածության ուսումնասիրությանը և դրա դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են մակաբույծի տարածման մակարդակը տարբեր թռչնաբուծական տնտեսություններում, դրա կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունները, զարգացման պայմաններն ու տարածմանը նպաստող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թռչնանոցների սանիտարահիգիենիկ վիճակին, պահման պայմաններին, ջերմաստիճանի և խոնավության ազդեցությանը, ինչպես նաև թռչունների խտությանը և տնտեսությունների կառավարման առանձնահատկություններին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել մակաբույծի առկայության հայտնաբերման և տարածվածության գնահատման մեթոդները, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը թռչունների առողջության, վարքագծի, ձվատվության և ընդհանուր արտադրողականության վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է հավի կարմիր տզիկի դեմ պայքարի մեթոդների գնահատումը՝ ներառյալ անասնաբուժասանիտարական միջոցառումները, թռչնանոցների մաքրումը և ախտահանումը, մակաբույծի կենսացիկլի ընդհատմանը նպաստող միջոցները և համապատասխան պայքարի պատրաստուկների կիրառումը։ Կարևորվում է նաև կանխարգելման համակարգի մշակումը, որը կարող է ներառել տնտեսությունների պարբերական զննում, վաղ հայտնաբերում, կենսաանվտանգության միջոցառումների պահպանում և վարակվածության տարածման կանխարգելում։ Հետազոտությունը կարող է համեմատել պայքարի տարբեր մոտեցումների արդյունավետությունը՝ հաշվի առնելով դրանց ազդեցությունը մակաբույծների քանակի նվազեցման, թռչունների առողջության պահպանման և տնտեսության արտադրական ցուցանիշների վրա։ ՀՀ տնտեսությունների պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու տեղական տարածվածության առանձնահատկությունները և մշակելու գործնական առաջարկություններ՝ համապատասխան տարածաշրջանային պայմաններին։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել թռչնաբուծական տնտեսություններում մակաբույծի տարածման վերահսկմանը, թռչունների առողջության պահպանմանը և արտադրողական կորուստների նվազեցմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել անասնաբույժներին, մակաբուծաբաններին, թռչնաբույծներին, անասնաբուժասանիտարական ծառայությունների մասնագետներին, գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Բժշկություն

Գրքում ուսումնասիրվում են Երևանի ավագ դասարանների աշակերտների և բժշկական քոլեջների ու համալսարանների ուսանողների առողջության ձևավորման բժշկա-հասարակական ասպեկտները, վերլուծվում են ֆիզիկական, հոգեկան և սոցիալական գործոնների ներդրումը երիտասարդների առողջության վրա, ներկայացվում են առողջապահական վարքագծի, սննդի, ֆիզիկական ակտիվության, սթրեսի և շրջակա միջավայրի ազդեցությունները, դիտարկվում է առողջության պահպանման և խթանման ծրագրերի արդյունավետությունը, ուսումնասիրվում են երիտասարդների գիտելիքների, հմտությունների և վարքագծային մշակույթի դերը առողջության ձևավորման գործընթացում, ներկայացվում են բժշկական և կրթական հաստատությունների միջև համագործակցության մեխանիզմները, առաջարկվում են համակարգային լուծումներ՝ ուղղված առողջ ապրելակերպի խթանմանը, հիվանդությունների կանխարգելմանը և առողջապահական մշակույթի զարգացմանը, գիրքը միավորում է բժշկական հետազոտությունների, սոցիոլոգիական վերլուծության և կրթական մոտեցումների արդյունքները՝ նպաստելով երիտասարդների առողջության պահպանման ռազմավարության մշակմանը Երևանի դպրոցներում և բուհերում։