Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловИстория
Մատենադարանի տեղեկագիր
«Բանբեր Մատենադարանի»-ն հայագիտության կարևորագույն գիտական պարբերականներից է, որը նվիրված է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտի՝ Մատենադարանի ձեռագրական ժառանգության ուսումնասիրմանը, պահպանմանը, գիտական շրջանառության մեջ դնելուն և հայ միջնադարյան մշակույթի բազմակողմանի հետազոտությանը։ Պարբերականը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում հայագիտական գիտության մեջ՝ միավորելով հայ և օտարազգի մասնագետների ուսումնասիրությունները, որոնք ընդգրկում են հայոց պատմության, մատենագրության, բանասիրության, ձեռագրագիտության, աղբյուրագիտության, փիլիսոփայության, աստվածաբանության, արվեստի պատմության, լեզվաբանության և արևելագիտության տարբեր բնագավառներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հին և միջնադարյան ձեռագրերի բովանդակության, ստեղծման հանգամանքների, հեղինակային պատկանելության, գրության ժամանակի, լեզվական առանձնահատկությունների, ձեռագրական ավանդույթների և պատմական արժեքի բացահայտմանը։ Հրապարակվող գիտական հոդվածները կարևոր նյութ են տրամադրում հայ մատենագրական ժառանգության, միջնադարյան Հայաստանի հասարակական, քաղաքական, կրոնական և մշակութային կյանքի, ինչպես նաև հարևան ժողովուրդների ու քաղաքակրթությունների հետ ունեցած պատմական առնչությունների ուսումնասիրության համար։ Պարբերականում տեղ են գտնում նաև բնագրագիտական հետազոտություններ, անտիպ կամ քիչ ուսումնասիրված սկզբնաղբյուրների գիտական հրատարակություններ, ձեռագրերի նկարագրություններ, վերլուծություններ, նորահայտ փաստաթղթերի ներկայացումներ և գիտական մեկնաբանություններ, որոնք նպաստում են պատմական տեղեկությունների ճշգրտմանը և մինչ այդ անհայտ կամ սահմանափակ շրջանառություն ունեցած նյութերի ներգրավմանը գիտական հետազոտությունների մեջ։ Կարևոր ուղղություններից է հայերեն ձեռագրերի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով դրանց լեզվական, գրչական, ծիսական, պատկերազարդման և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Միաժամանակ պարբերականը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ մշակույթի կապերը հունական, ասորական, արաբական, պարսկական, վրացական և այլ գրական ու գիտական ավանդույթների հետ՝ ցույց տալով Հայաստանի պատմամշակութային միջավայրի բազմաշերտ բնույթը և հայ մատենագրության դերը համաշխարհային քաղաքակրթության մեջ։ Հրապարակումների գիտական արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն պատմական ու բանասիրական նյութերի ներկայացմամբ, այլև դրանց քննադատական վերլուծությամբ, սկզբնաղբյուրների համադրմամբ, ձեռագրական վկայությունների մեկնաբանմամբ և նոր հետազոտական մոտեցումների կիրառմամբ։ Այս առումով այն կարևոր հարթակ է գիտական մտքի զարգացման, հայագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքների տարածման և տարբեր սերունդների հետազոտողների միջև գիտական երկխոսության ապահովման համար։ Պարբերականը մեծ նշանակություն ունի հայոց հոգևոր և նյութական մշակութային ժառանգության պահպանման ու հանրահռչակման գործում, քանի որ նպաստում է ձեռագրերում ամփոփված գիտելիքների, պատմական հիշողության, գրական արժեքների և մտավոր ավանդույթների բացահայտմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայագետների, պատմաբանների, մատենագետների, լեզվաբանների, արվեստաբանների, արևելագետների, աստվածաբանների, ինչպես նաև միջնադարյան մշակույթով և համաշխարհային ձեռագրական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ «Բանբեր Մատենադարանի»-ն ոչ միայն գիտական ուսումնասիրությունների ժողովածու է, այլև հայ մատենագրական ժառանգության հետազոտության և միջազգային գիտական հանրության մեջ դրա նշանակության ներկայացման կարևոր միջոց։
Обновлено. 2026-11-17
Литература
Հայ միջնադարյան տաղերգության ժանրերն ու տաղաչափությունը ( X-XVIII դդ. ).
Աշխատությունը նվիրված է X–XVIII դարերի հայ միջնադարյան բանաստեղծական մշակույթի ժանրային համակարգի և չափածո խոսքի կառուցվածքային առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տաղերգության ձևավորման ու զարգացման պատմական ընթացքի, տարբեր բանաստեղծական ժանրերի բնորոշ հատկանիշների, դրանց թեմատիկ բովանդակության և տաղաչափական կառուցվածքի վրա։ Քննության են առնվում միջնադարյան հայ քնարերգության հոգևոր և աշխարհիկ ուղղությունները՝ բացահայտելով դրանց փոխհարաբերությունները, զարգացման փուլերը և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների փոփոխությունները տարբեր դարաշրջաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տաղի՝ որպես միջնադարյան հայ պոեզիայի կարևոր ժանրային ձևերից մեկի կառուցվածքին, թեմատիկ բազմազանությանը և գեղարվեստական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են հոգևոր, ծիսական, խրատական, սիրային, բնության, հայրենասիրական և այլ թեմատիկ ուղղվածություն ունեցող բանաստեղծական ստեղծագործությունների առանձնահատկությունները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի գրական, կրոնական և մշակութային միջավայրի համատեքստում։ Կարևորվում է միջնադարյան բանաստեղծական ժանրերի փոխազդեցությունը և այն հանգամանքը, որ առանձին ստեղծագործություններում տարբեր ժանրերի հատկանիշները կարող են միահյուսվել՝ ձևավորելով բարդ և բազմաշերտ գեղարվեստական կառուցվածք։ Տաղաչափության ուսումնասիրության շրջանակում քննության են առնվում բանաստեղծական տողի կառուցման սկզբունքները, վանկերի քանակը, շեշտադրությունը, տողերի և տների հարաբերակցությունը, հանգավորման ձևերը, ռիթմական կազմակերպումը և կրկնությունների դերը։ Առանձին նշանակություն է տրվում չափական ձևերի պատմական զարգացմանը՝ բացահայտելով տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց պահպանման, փոփոխման և նոր ձևերով հարստացման օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև չափածո խոսքի և երաժշտական կատարման փոխհարաբերությունը, քանի որ միջնադարյան բազմաթիվ բանաստեղծական ստեղծագործություններ կապված էին երգային ավանդույթի հետ և նախատեսված էին ոչ միայն ընթերցման, այլև երաժշտական կատարման համար։ Այդ կապը հնարավորություն է տալիս տաղաչափական կառուցվածքը դիտարկել ռիթմի, մեղեդայնության և բանաստեղծական խոսքի միասնական համակարգում։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում նշանավոր միջնադարյան հեղինակների ստեղծագործական ժառանգությանը՝ նրանց պոեզիայի միջոցով ցույց տալով ժանրային և տաղաչափական ձևերի զարգացման տարբեր փուլերը։ Գրական նյութի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հեղինակային անհատականության, գրական ավանդույթի և ժամանակաշրջանի գեղագիտական պատկերացումների փոխազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժողովրդական բանահյուսության և գրավոր բանաստեղծական մշակույթի կապերին, որոնք կարող էին արտահայտվել լեզվական ձևերի, պատկերային համակարգի, ռիթմի և բանաստեղծական կառուցվածքի մեջ։ Լեզվական տեսանկյունից կարևորվում են գրաբարի, միջին հայերենի և հետագա լեզվական ձևերի ազդեցությունները տաղերգության զարգացման վրա՝ ցույց տալով, թե լեզվի պատմական փոփոխություններն ինչպես են անդրադարձել բանաստեղծական խոսքի կառուցվածքի և արտահայտչական հնարավորությունների վրա։ Երկար ժամանակահատված ընդգրկող նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել հայ չափածո գրականության ժանրային և կառուցվածքային շարունակականությանը, ինչպես նաև բացահայտել նորարարական միտումները, որոնք աստիճանաբար նախապատրաստել են հետագա շրջանի բանաստեղծական մշակույթի զարգացումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրականության պատմության, պոետիկայի և տաղաչափության տեսության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել միջնադարագետների, գրականագետների, բանասերների, երաժշտագետների, հայոց լեզվի ու գրականության մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-11-02
Педагогика
Կրտսեր դպրոցականների առողջագիտական դաստիարակության հիմնախնդիրը տարրական դպրոցում
Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցի կրտսեր դպրոցականների առողջագիտական դաստիարակության հիմնախնդրի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով առողջ ապրելակերպի ձևավորման մանկավարժական պայմանները, մեթոդներն ու արդյունավետ կազմակերպման ուղիները։ Վերլուծվում են դպրոցական միջավայրում առողջական գիտելիքների փոխանցման, հիգիենիկ վարքագծի ձևավորման, ֆիզիկական ակտիվության խթանման և սննդային ճիշտ սովորույթների զարգացման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման գործընթացում առողջագիտական դաստիարակության ինտեգրման մեթոդներին, ուսուցիչների դերի բարձրացմանը և ընտանիք–դպրոց համագործակցության արդյունավետությանը։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է տարիքային հոգեբանական առանձնահատկությունների ազդեցությունը առողջ վարքագծի ձևավորման վրա՝ առաջարկելով գործնական մոտեցումներ և մեթոդական լուծումներ, որոնք նպաստում են կրտսեր դպրոցականների առողջության պահպանմանն ու զարգացմանը կրթական միջավայրում։
Обновлено. 2026-09-15
Технология
Исследование теплогидравлических процессов при запроектных авариях на АЭС
Այս գիրքը նվիրված է ատոմային էլեկտրակայաններում նախագծայինից դուրս վթարների ժամանակ ընթացող ջերմահիդրավլիկ գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով միջուկային էներգետիկայի անվտանգության կարևորագույն խնդիրներից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են ռեակտորային համակարգերում տեղի ունեցող ջերմափոխանակության, հիդրավլիկ հոսքերի և վթարային իրավիճակների զարգացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց գնահատման և մոդելավորման մեթոդները։ Գրքում ուսումնասիրվում են անվտանգության համակարգերի աշխատանքի արդյունավետությունը, վթարների կանխման և հետևանքների նվազեցման մոտեցումները, ինչպես նաև միջուկային կայանների հուսալիության բարձրացման տեխնիկական լուծումները։ Այն կարող է օգտակար լինել միջուկային էներգետիկայի մասնագետների, ջերմատեխնիկների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան ոլորտներում սովորող ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-08-28
Другие предметы
Կաթի և կաթնամթերքների անալիզները
Աշխատությունը նվիրված է Սննդի քիմիա և կաթնամթերքի որակի վերահսկման ոլորտին՝ ներկայացնելով կաթի և կաթնամթերքների ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և սանիտարահիգիենիկ հետազոտության մեթոդները։ Գրքում մանրամասնորեն նկարագրվում են կաթի բաղադրության որոշման եղանակները՝ ներառյալ ճարպի, սպիտակուցների, լակտոզայի և հանքային նյութերի քանակական վերլուծությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արտադրանքի սննդային և տեխնոլոգիական հատկությունների վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև կաթի թարմության, թթվայնության և խտության գնահատման մեթոդներին՝ ընդգծելով որակի վերահսկման կարևորությունը արտադրության բոլոր փուլերում։ Աշխատությունում ներկայացվում են տարբեր կաթնամթերքների՝ պանրի, մածունի, կարագի և այլ արտադրատեսակների անալիզի առանձնահատկությունները՝ բացատրելով դրանց տեխնոլոգիական և քիմիական բնութագրերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մանրէաբանական հետազոտություններին, որոնք թույլ են տալիս հայտնաբերել հնարավոր աղտոտումները և ապահովել արտադրանքի անվտանգությունը սպառողների համար։ Գիրքը ներառում է նաև լաբորատոր փորձերի նկարագրություններ, գործնական ցուցումներ և չափման ժամանակակից մեթոդներ, որոնք կիրառվում են սննդի արդյունաբերության և որակի վերահսկման համակարգերում։ Ընդհանուր առմամբ այն հանդիսանում է կարևոր ուսումնական և մասնագիտական ձեռնարկ, որը նպաստում է կաթնամթերքի որակի գնահատման և անվտանգության ապահովման գործընթացների արդյունավետ կազմակերպմանը։
Обновлено. 2026-09-23
Лингвистика
Էթեոկիպրոսերեն լեզու
Աշխատությունը նվիրված է էթեոկիպրոսերեն լեզվի համակողմանի լեզվաբանական ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հին Կիպրոսի բնիկ բնակչության լեզվական ժառանգությունը, նրա գրային համակարգը, լեզվական կառուցվածքի առանձնահատկությունները և պատմական լեզվաբանության տեսանկյունից ունեցած նշանակությունը։ Էթեոկիպրոսերենը հին Կիպրոսում գործածված հնագույն լեզուներից է, որը պահպանվել է հիմնականում արձանագրությունների միջոցով և առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում Միջերկրածովյան տարածաշրջանի լեզվական պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կապված է կղզու նախահունական լեզվական միջավայրի հետ և կարևոր վկայություն է Կիպրոսի հնագույն բնակչության մշակութային ու լեզվական ինքնության բացահայտման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության առանցքային ուղղություններից է էթեոկիպրոսյան արձանագրությունների ընթերցման, վերծանման և լեզվաբանական մեկնաբանության խնդիրը, որը պահանջում է գրային նշանների, հնչյունական համապատասխանությունների, բառային միավորների և քերականական կառուցվածքների համադրական քննություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արձանագրությունների գրային համակարգին, մասնավորապես՝ վանկային գրության սկզբունքներին, նշանների գործառույթներին և գրավոր նյութի միջոցով լեզվի ներքին կառուցվածքը վերականգնելու հնարավորություններին։ Աշխատության կարևոր գիտական ուղղություններից է էթեոկիպրոսերենի լեզվական բնութագրերի համեմատությունը հին Միջերկրածովյան աշխարհի այլ լեզվական համակարգերի հետ, այդ թվում՝ կրետե-մինոսյան և խուռիերենի հետ առնչվող լեզվաբանական խնդիրների դիտարկումը։ Նման համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հին լեզուների միջև հնարավոր կառուցվածքային, հնչյունական և բառային ընդհանրությունները, տարբերակելու լեզվական նմանությունները պատմական ծագումնաբանական կապերից և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի լեզվական փոխազդեցությունների մասին։ Հեղինակը հարցը դիտարկում է պատմահամեմատական լեզվաբանության մեթոդաբանական սկզբունքներով՝ համադրելով պահպանված գրավոր վկայությունները, լեզվական փաստերը և հին լեզուների ուսումնասիրության ընթացքում ձևավորված գիտական մոտեցումները։ Հատկանշական է նաև արձանագրությունների մեկնաբանության խնդիրը, քանի որ սահմանափակ գրավոր նյութի պայմաններում յուրաքանչյուր հնչյունական, բառային կամ քերականական դիտարկում կարող է էական նշանակություն ունենալ լեզվի ընդհանուր պատկերի վերակազմության համար։ Հետազոտության արժեքավոր կողմերից է էթեոկիպրոսերենի ուսումնասիրությունը ոչ միայն որպես առանձին հնագույն լեզվական համակարգի, այլև որպես Կիպրոսի պատմական անցյալի, բնակչության մշակութային ինքնության և Մերձավոր Արևելքի ու Միջերկրածովյան աշխարհի քաղաքակրթական փոխհարաբերությունների բացահայտման աղբյուր։ Գիրքը ներկայացնում է նաև լեզվաբանական վերծանման գիտական մոտեցումների կարևորությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են հնագույն արձանագրությունների քննությունը, համեմատական վերլուծությունը և լեզվական վերակազմության մեթոդները նպաստել գրավոր հիշատակարաններով պահպանված լեզուների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակի հետազոտական մոտեցումը կարևոր է նաև հայ լեզվաբանության համատեքստում, քանի որ Գևորգ Ջահուկյանի գիտական գործունեությունը ներառում էր հին լեզուների, լեզվական ցեղակցության, պատմական լեզվաբանության և լեզուների փոխհարաբերությունների հիմնահարցերի լայն շրջանակ։ Այս աշխատությունը նշանակալի ներդրում է հին լեզուների ուսումնասիրության, էթեոկիպրոսյան գրավոր ժառանգության մեկնաբանության և Միջերկրածովյան տարածաշրջանի պատմալեզվաբանական խնդիրների հետազոտության բնագավառում։ Այն օգտակար գիտական նյութ է լեզվաբանների, պատմաբանների, բանասերների, հին գրային համակարգերով հետաքրքրվողների, արևելագիտության և հին աշխարհի պատմության մասնագետների, ինչպես նաև լեզվաբանական ու պատմագիտական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս խորանալու գրավոր աղբյուրներով պահպանված անհետացած լեզուների ուսումնասիրության առանձնահատկությունների մեջ և պատկերացում կազմելու այն բարդ գիտական գործընթացի մասին, որի միջոցով վերականգնվում են հնագույն ժողովուրդների լեզվական ու մշակութային անցյալի առանձին շերտերը։
Обновлено. 2026-11-17