Статьи

Պատմություն

Այս պատմական հաշվետվությունը ներկայացնում է 1902–1903 ուսումնական տարվա ընթացքում Ալեքսանդրապոլի առևտրային ուսումնարանի գործունեության ամբողջական պատկերը՝ անդրադառնալով կրթական գործընթացին, ուսումնական ծրագրերին, դասախոսական կազմին, աշակերտների առաջադիմությանը, ընդունելության և ավարտական ցուցանիշներին, ֆինանսական և վարչական գործունեությանը, ինչպես նաև հաստատության զարգացման ուղղություններին։ Փաստաթուղթը ներառում է վիճակագրական տվյալներ, պաշտոնական տեղեկություններ և կազմակերպչական ամփոփումներ, որոնք արտացոլում են Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում գործող կրթական հաստատության աշխատանքը և նրա դերը տարածաշրջանի կրթական ու տնտեսական կյանքում։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է կրթության պատմությամբ, Ալեքսանդրապոլի անցյալով, հասարակական զարգացման և Կովկասի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը (լրատվական-վերլուծական նյութ) վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի կողմից Միջազգային քրեական դատարանին միանալու որոշման ընդունմանը՝ չնայած Ռուսաստանի Դաշնության կողմից հնչեցված նախազգուշացումներին և քաղաքական ճնշումների վերաբերյալ քննարկումներին։ Նյութում ներկայացվում է այդ որոշման քաղաքական և իրավական համատեքստը, մասնավորապես՝ Հայաստանի արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների փոփոխվող դինամիկան, միջազգային իրավական համակարգերին ինտեգրվելու գործընթացը և պետական ինքնիշխանության ու միջազգային պարտավորությունների միջև հավասարակշռության հարցերը։ Վերլուծվում է International Criminal Court-ին միանալու հնարավոր հետևանքները Հայաստանի իրավական համակարգի համար, այդ թվում՝ քրեական իրավասության ընդլայնումը, միջազգային համագործակցության խորացումը և հնարավոր քաղաքական լարվածությունները առանձին գործընկեր պետությունների, հատկապես Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում։ Նյութը անդրադառնում է նաև տարածաշրջանային անվտանգության միջավայրին, միջազգային իրավունքի կիրառման մեխանիզմներին և այն քննարկումներին, որոնք ծագել են խորհրդարանական որոշման շուրջ ներքաղաքական դաշտում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև Հայաստանի արտաքին քաղաքական բազմավեկտորության ռազմավարությանը, իրավական պարտավորությունների ստանձնման հետևանքներին և միջազգային կառույցներում երկրի դիրքավորման հնարավոր փոփոխություններին՝ ընդգծելով, որ այս քայլը դիտարկվում է ինչպես իրավական ինտեգրման, այնպես էլ քաղաքական վերադասավորումների համատեքստում։

Մաթեմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է կոր տարածաժամանակներում վակուումային քվանտային էֆեկտների առաջացման և վարքագծի վերլուծությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով տոպոլոգիայի կողմից պայմանավորված դաշտային տատանումներին և դրանց ֆիզիկական հետևանքներին։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն հիմնարար գաղափարի վրա, որ քվանտային վակուումը դատարկություն չէ, այլ դինամիկ վիճակ, որի հատկությունները կարող են էապես փոխվել ինչպես տարածաժամանակի կորության, այնպես էլ գլոբալ տոպոլոգիական սահմանափակումների ազդեցությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Կազիմիրի տիպի էֆեկտներին կոր ֆոնային երկրաչափություններում, որտեղ սահմանային պայմանները և տարածության ոչ տրիվիալ կառուցվածքը հանգեցնում են էներգետիկ սպեկտրի վերակազմավորմանը։ Ներկայացվում է նաև քվանտային դաշտերի վարքագիծը տարբեր տոպոլոգիական կոնֆիգուրացիաներում՝ ներառյալ փակ և բաց մոդելներ, կոնական սինգուլյարություններ և բազմապատիկ կապակցված տարածքներ, որտեղ վակուումային ակնկալիքային արժեքները զգալիորեն տարբերվում են հարթ Մինկովսկյան տարածքից։ Աշխատանքը վերլուծում է նաև գրավիտացիոն դաշտի և քվանտային տատանումների փոխազդեցությունը՝ ընդգծելով կիսադասական մոտեցման սահմանները և հնարավոր ընդհանրացումները լիարժեք քվանտային գրավիտացիայի համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ վակուումային քվանտային էֆեկտները կոր տարածքներում խիստ զգայուն են տոպոլոգիական կառուցվածքի նկատմամբ՝ բացելով նոր հնարավորություններ հիմնարար ֆիզիկայի և տիեզերագիտության խնդիրների ուսումնասիրման համար։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է առասպելական մտածողության և առասպելական կերպարների դրսևորումների համեմատական ուսումնասիրությանը ժամանակակից հայկական և սիրիական արաբական թատերագրության մեջ։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն եղանակները, որոնց միջոցով հին առասպելները, ավանդական սյուժեները, խորհրդանիշները և մշակութային հիշողության մեջ պահպանված կերպարները վերաիմաստավորվում են ժամանակակից դրամատիկական ստեղծագործություններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առասպելի և արդիականության փոխհարաբերությանը՝ պարզելու համար, թե ինչպես են տարբեր մշակութային միջավայրերի դրամատուրգները առասպելական նյութն օգտագործում ժամանակակից մարդու, հասարակության, պատմական հիշողության, ազգային ինքնության և բարոյահոգեբանական խնդիրների արտահայտման նպատակով։ Քննության են առնվում առասպելական կերպարների կերպափոխման, ավանդական սյուժեների նոր մեկնաբանությունների, ժամանակի և տարածության խորհրդանշական կազմակերպման, ինչպես նաև դրամատիկական գործողության մեջ առասպելական ու իրական շերտերի համադրման սկզբունքները։ Հայկական և սիրիական արաբական թատերագրությունների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես ընդհանուր գեղարվեստական օրինաչափություններ, այնպես էլ յուրաքանչյուր գրական ավանդույթի ազգային ու մշակութային առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պատմական փորձի և հավաքական հիշողության ազդեցությանը, քանի որ առասպելը ժամանակակից թատերագրության մեջ կարող է հանդես գալ որպես անցյալի և ներկայի միջև կապ ստեղծող գեղարվեստական միջոց։ Ուսումնասիրվում է նաև առասպելական խորհրդանիշների գործառույթը մարդու գոյության, կյանքի ու մահվան, իշխանության, ազատության, զոհաբերության, հայրենիքի և ինքնության վերաբերյալ գաղափարների արտահայտման գործում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել արևելյան և արևմտյան դրամատուրգիական ավանդույթների ազդեցությանը, ազգային բանահյուսության և գրական ժառանգության կիրառմանը, ինչպես նաև առասպելի վերափոխմանը նոր գեղարվեստական ձևերի պայմաններում։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե մշակութային տարբերությունների պայմաններում ինչպես են նմանատիպ առասպելական կառուցվածքները ստանում տարբեր գաղափարական և գեղարվեստական նշանակություններ։ Աշխատությունն արժեքավոր է գրականագիտության, թատերագիտության, արաբագիտության և համեմատական մշակութաբանության համար՝ նպաստելով ժամանակակից հայկական և սիրիական արաբական դրամատուրգիայի գեղարվեստական առանձնահատկությունների և առասպելի՝ որպես մշակութային հիշողության ու ստեղծագործական վերաիմաստավորման միջոցի առավել ամբողջական ընկալմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է անկախության առաջին տասնամյակում Հայաստանի գիտական համակարգի զարգացման պայմանների, կառուցվածքային փոփոխությունների, հիմնական դժվարությունների և նոր իրողություններին հարմարվելու գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում խորհրդային գիտակրթական համակարգից անկախ պետական համակարգի անցման պայմաններում գիտական հաստատությունների գործունեության վերափոխումն է՝ դիտարկելով ֆինանսավորման, կառավարման, գիտական կադրերի պահպանման, հետազոտական ենթակառուցվածքների և միջազգային համագործակցության խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամային պայմանների ազդեցությանը գիտահետազոտական կազմակերպությունների և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների գիտական գործունեության վրա։ Քննվում են պետական գիտական քաղաքականության ձևավորման նախադրյալները, գիտության կազմակերպման և ֆինանսավորման մեխանիզմների փոփոխությունները, ինչպես նաև գիտական ներուժի պահպանման ուղղությամբ իրականացված ինստիտուցիոնալ վերափոխումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գիտական կադրերի շարժունակության և արտագաղթի խնդիրը, երիտասարդ մասնագետների գիտական գործունեության մեջ ներգրավման դժվարությունները, գիտական սերնդափոխության հարցերը և մասնագիտական ներուժի պահպանման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գիտական հաստատությունների նյութատեխնիկական հնարավորություններին, գիտական տեղեկատվության հասանելիությանը, հրատարակչական գործունեությանը և գիտնականների միջև մասնագիտական կապերի պահպանման ու ընդլայնման ուղիներին։ Միաժամանակ դիտարկվում է միջազգային գիտական համագործակցության աճող նշանակությունը՝ որպես մասնագիտական հաղորդակցության, համատեղ հետազոտությունների և գիտական համակարգի արտաքին կապերի զարգացման կարևոր գործոն։ Տարբեր գիտական ուղղությունների վիճակի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե անցումային շրջանի պայմանները ինչպես են տարբեր կերպ անդրադարձել բնական, տեխնիկական, հասարակական և հումանիտար գիտությունների զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև խորհրդային ժամանակաշրջանից ժառանգված գիտական ավանդույթների և նոր կազմակերպական սկզբունքների փոխհարաբերության վերլուծությունը։ Գիտությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին հաստատությունների գործունեություն, այլև որպես երկրի մտավոր, կրթական և նորարարական ներուժի կարևոր բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը պատմական և գիտագիտական տեսանկյուններից ներկայացնում է Հայաստանի գիտական կյանքի վերափոխումները՝ հնարավորություն տալով հասկանալու այն գործընթացները, որոնք ձևավորել են անկախության առաջին տասնամյակի գիտական միջավայրը և հետագա զարգացման ինստիտուցիոնալ հիմքերը։

Իրավաբանություն

Հայցային վաղեմության քաղաքացիաիրավական կարգավորումը Հայաստանի Հանրապետությունում նախատեսում է դատավարական և նյութական իրավունքի մեխանիզմներ, որոնք սահմանում են քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց իրավունքների և պարտականությունների պաշտպանության ժամկետները, երբ речь գնում է պարտքային կամ այլ քաղաքացիական իրավունքների իրականացումից, և նպատակաուղղված է ապահովել իրավաբանական վստահություն, կանխարգելել իրավունքի չարաշահումները և իրավական հարաբերությունների երկարաժամկետ անորոշությունը։ Ըստ գործող քաղաքացիական օրենսգրքի՝ պահանջի հստակացման պահից սկսած սահմանված ժամանակահատվածում պահանջատերը պարտավոր է իր պահանջը ներկայացնել դատարան կամ այլ իրավասու մարմին, հակառակ դեպքում պահանջը կարող է ճանաչվել վաղեմության ենթակա և, որպես կանոն, չբացառվող դաշտում։ ՀՀ իրավակարգն առավելագույնս ընդգծում է պահանջի բնույթը, վաղեմության ժամկետի տևողությունը՝ այն դասակարգելով՝ ընդհանուր, առանձնահատուկ և բացառիկ ժամկետների, որոնք կախված են պահանջի ձևից, առարկայից և իրավաբանական հետևանքներից, և նախատեսում է որոշ բացառություններ, օրինակ՝ սուտի, խարդախության, հանցավոր արարքի կամ իրավաբանական անձանց գործունեության հատուկ հանգամանքներում ժամկետների դադարեցում կամ երկարացում։