Статьи

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է բազմառոտոր անօդաչու թռչող սարքերի համար խափանումների նկատմամբ կայուն L1-ադապտիվ կառավարման համակարգերի մշակման տեսական և մոդելային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում դինամիկ համակարգի կայունության և կառավարման որակի պահպանումն է այն պայմաններում, երբ համակարգի պարամետրերը կարող են փոփոխվել, մոդելում առկա են անորոշություններ կամ առանձին բաղադրիչների աշխատանքային բնութագրերը շեղվում են նախատեսված վիճակից։ L1-ադապտիվ կառավարումը դիտարկվում է որպես ժամանակակից հարմարվողական կառավարման մոտեցում, որի նպատակներից է համակարգի արձագանքի կանխատեսելիության պահպանումը փոփոխվող պայմաններում՝ կառավարման և ադապտացման գործընթացների համապատասխան կազմակերպման միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բազմառոտոր համակարգի մաթեմատիկական մոդելի կառուցման սկզբունքները, շարժման հիմնական դինամիկական փոխկապակցվածությունները, մոդելային անորոշությունների ներկայացումը և դրանց ազդեցությունը կառավարման ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել խափանումների հայտնաբերման և դրանց ազդեցության փոխհատուցման ընդհանուր մեթոդաբանական խնդիրներին՝ գնահատելով, թե կառավարման համակարգը որքանով է կարողանում պահպանել կայունությունն ու պահանջվող դինամիկական հատկությունները ոչ անվանական պայմաններում։ Կարևոր ուղղություն է ադապտիվ մեխանիզմի և հիմնական կառավարման օղակի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև համակարգի կայունության տեսական հիմնավորումը։ Համակարգչային մոդելավորումը կարող է օգտագործվել տարբեր տեսակի անորոշությունների և խափանումների պայմաններում կառավարման մոտեցումների համեմատական գնահատման համար՝ առանց իրական սարքերի գործնական կիրառման մանրամասների։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև դասական և ադապտիվ կառավարման մեթոդների համեմատություն՝ արձագանքի կայունության, հետագծման ճշգրտության և արտաքին խանգարումների նկատմամբ դիմակայունության տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն ունի կառավարման ալգորիթմների հաշվարկային արդյունավետության ուսումնասիրությունը, քանի որ իրական ժամանակում աշխատող համակարգերում որոշումների ընդունման արագությունը և կանխատեսելիությունը կարևոր ինժեներական չափանիշներ են։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ավտոմատ կառավարման տեսության, ադապտիվ համակարգերի, հուսալիության և դինամիկական համակարգերի մոդելավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով զարգացնել բազմառոտոր համակարգերի կայուն և խափանումադիմացկուն կառավարման գիտական հիմքերը։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Յաշար Քեմալի վիպական աշխարհի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա ստեղծագործական համակարգում մարդու, բնության և սոցիալական իրականության փոխկապակցված պատկերումը։ Հեղինակը վերլուծում է Քեմալի վեպերի հիմնական թեմատիկ շերտերը՝ գյուղական կյանքի սոցիալական խնդիրներ, աղքատության և անարդարության պատկերում, անհատի պայքարը ճնշող համակարգերի դեմ, ինչպես նաև ժողովրդական մտածողության և բանահյուսական տարրերի ներմուծումը վիպական կառուցվածքի մեջ։ Աշխատությունում դիտարկվում է Քեմալի գեղարվեստական լեզուն՝ հարուստ պատկերավորությամբ, էպիկական լայնությամբ և բնության մանրամասն նկարագրություններով, որոնք հաճախ դառնում են ոչ միայն ֆոն, այլև գործող ուժ վիպական իրադարձություններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա հերոսների հոգեբանական խորությանը, որոնց միջոցով արտացոլվում են սոցիալական հակասությունները և մարդկային արժանապատվության խնդիրները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև վիպական ժամանակի և տարածության կազմակերպումը, որտեղ իրականությունն ու լեգենդը հաճախ միահյուսվում են՝ ստեղծելով յուրահատուկ էպիկական-ռեալիստական մոդել։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ Յաշար Քեմալի ստեղծագործությունը կարևոր դեր ունի 20-րդ դարի թուրքական և համաշխարհային գրականության զարգացման մեջ՝ որպես սոցիալական ռեալիզմի և հումանիստական գրականության նշանակալի օրինակ։ Այն օգտակար է գրականագետների, համեմատական գրականության հետազոտողների և արևելագիտության մասնագետների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Macrophomina phaseolina (Tassi) Goid. սնկատեսակի տարբեր մեկուսացումների գենոտիպային բազմազանության ուսումնասիրությանը, որոնք առանձնացվել են Իրանի Մազանդարան նահանգում տարածված տարբեր սուբստրատներից։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այս բուսախտածին սնկի պոպուլյացիոն և գենետիկական բազմազանության առանձնահատկությունները և պարզել, թե որքանով են տարբեր միջավայրերից ստացված մեկուսացումները տարբերվում միմյանցից գենոտիպային մակարդակում։ Ուսումնասիրության կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ տվյալ սնկատեսակը կարող է ախտահարել տարբեր մշակաբույսեր և առաջացնել հիվանդություններ, որոնք կարող են բացասաբար անդրադառնալ բույսերի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տարբեր հողային, բուսական կամ այլ բնական սուբստրատներից ստացված սնկային մեկուսացումները՝ նպատակ ունենալով համեմատել դրանց գենետիկական առանձնահատկությունները և գնահատել պոպուլյացիայի ներսում առկա բազմազանության մակարդակը։ Գենոտիպային բազմազանության բացահայտումը կարևոր է սնկի տարածման, հարմարվողականության և տարբեր էկոլոգիական պայմաններում գոյատևման մեխանիզմները հասկանալու համար։ Հետազոտությունը կարող է ներառել սնկային նմուշների առանձնացման, մաքուր կուլտուրաների ստացման, ԴՆԹ-ի մեկուսացման, մոլեկուլային գենետիկական մարկերների կիրառման և ստացված տվյալների համեմատական վերլուծության փուլեր։ Մոլեկուլային մեթոդների օգնությամբ հնարավոր է տարբերակել արտաքին կամ մշակութային հատկանիշներով իրար մոտ մեկուսացումները և բացահայտել դրանց միջև առկա գենետիկական տարբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել տարբեր սուբստրատներից ստացված մեկուսացումների միջև գենետիկական նմանության և տարբերության աստիճանին, ինչպես նաև դրանց հնարավոր խմբավորմանը։ Այդպիսի վերլուծությունը կարող է ցույց տալ, թե արդյոք գենոտիպային կառուցվածքը կապված է մեկուսացման աղբյուրի, աշխարհագրական դիրքի կամ որոշակի էկոլոգիական պայմանների հետ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև բուսախտաբանական տեսանկյունից, քանի որ սնկի գենետիկական բազմազանության իմացությունը կարող է նպաստել հիվանդությունների տարածման օրինաչափությունների, պաթոգենության տարբեր ձևերի և հնարավոր հարմարվողական մեխանիզմների ավելի լավ ըմբռնմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հիվանդությունների ախտորոշման, կանխարգելման և կառավարման ռազմավարությունների մշակման համար, քանի որ գենետիկորեն բազմազան պոպուլյացիաների առկայությունը կարող է ազդել պայքարի միջոցների արդյունավետության և հիվանդության զարգացման դինամիկայի վրա։ Մազանդարանի տարածաշրջանը որպես ուսումնասիրության տարածք կարևոր է իր գյուղատնտեսական նշանակությամբ և տարբեր էկոլոգիական պայմանների առկայությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պաթոգենի գենետիկական կառուցվածքը բազմազան բնական և ագրոէկոլոգիական միջավայրերում։ Աշխատությունը համադրում է միկոլոգիայի, բուսախտաբանության, գենետիկայի, մոլեկուլային կենսաբանության և պոպուլյացիոն կենսաբանության մեթոդներն ու խնդիրները։ Այն կարող է հետաքրքրել բուսախտաբաններին, միկոլոգներին, գենետիկներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, գյուղատնտեսական գիտությունների մասնագետներին և բույսերի հիվանդությունների ուսումնասիրմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է այն տեսանկյունից, որ թույլ է տալիս գնահատել բուսախտածին սնկի ներպոպուլյացիոն բազմազանությունը և դրա հնարավոր կապը տարբեր սուբստրատների ու էկոլոգիական պայմանների հետ՝ ստեղծելով հիմք հետագա համաճարակաբանական, էվոլյուցիոն և գործնական բուսապաշտպանական ուսումնասիրությունների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի մարզում խաղողագործության զարգացմանը, դրա առկա վիճակի գնահատմանը, զարգացման հնարավորությունների բացահայտմանը և ոլորտի առաջընթացը սահմանափակող հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են մարզի բնական, կլիմայական և հողային պայմանները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն խաղողի մշակության, սորտերի ընտրության, այգիների տեղաբաշխման և արտադրողականության ձևավորման համար։ Քննարկվում են խաղողի այգիների կառուցվածքը, արտադրության ծավալները, տնտեսությունների գործունեության առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների կիրառման մակարդակը և արտադրանքի իրացման հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոլորտի վրա ազդող տնտեսական և կազմակերպական գործոններին՝ արտադրական ծախսերին, աշխատուժի հասանելիությանը, տեխնիկական հագեցվածությանը, ոռոգման հնարավորություններին, ֆինանսական միջոցների հասանելիությանը, շուկաների հասանելիությանը և գյուղացիական տնտեսությունների համագործակցության մակարդակին։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են նաև խաղողագործության արդյունավետության բարձրացման ուղիները՝ նոր և ավելի արդյունավետ այգիների հիմնադրում, ժամանակակից ագրոտեխնիկական մեթոդների ներդրում, բարձրարժեք և պահանջված սորտերի կիրառություն, բերքատվության ու արտադրանքի որակի բարելավում, վնասատուների և հիվանդությունների դեմ արդյունավետ պայքար, ինչպես նաև ջրային ռեսուրսների առավել рационալ օգտագործում։ Կարևորվում է խաղողագործության կապը վերամշակող արդյունաբերության հետ, քանի որ խաղողի արտադրության ընդլայնումը կարող է նպաստել գինեգործության և այլ վերամշակող ուղղությունների զարգացմանը, ավելացնել գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելացված արժեքը և ստեղծել նոր տնտեսական հնարավորություններ մարզի բնակչության համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել Արագածոտնի մարզի գյուղատնտեսական ներուժի գնահատման, խաղողագործության զարգացման ռազմավարությունների մշակման և ոլորտում առկա խնդիրների լուծման արդյունավետ մեխանիզմների որոնման համար՝ միաժամանակ ընդգծելով պետական աջակցության, ներդրումների, գիտական և խորհրդատվական ծառայությունների, ենթակառուցվածքների բարելավման և շուկայական արդյունավետ քաղաքականության նշանակությունը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի անվանական խմբի կառուցվածքային և շարահյուսական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ մասնավորապես նախադասական ատրիբուտիվ համալիրի կիրառության համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում Վ. Ինգվեի առաջադրած վարկածի փորձարկումն է, որի միջոցով ուսումնասիրվում են անվանական խմբի բաղադրիչների փոխհարաբերությունները, դրանց դասավորության օրինաչափությունները և նախադասության կառուցվածքում ունեցած գործառույթները։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է հայերեն լեզվական նյութի վրա և նպատակ ունի պարզելու, թե որքանով են տվյալ լեզվի փաստերը համապատասխանում տեսական դրույթներին ու արդյոք անհրաժեշտություն է առաջանում վերանայելու կամ ճշգրտելու առանձին տեսական մոտեցումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախադասական ատրիբուտիվ համալիրի կառուցվածքին, դրա բաղադրիչների հաջորդականությանը, անվան և նրան բնորոշող տարրերի կապին, ինչպես նաև այդ կապերի ձևավորման և մեկնաբանման հնարավոր տարբերություններին։ Նյութում լեզվական փաստերը դիտարկվում են ոչ միայն առանձին օրինակների մակարդակում, այլև համակարգային տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու հայերենի անվանական խմբի կազմակերպման ընդհանուր օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև տեսական լեզվաբանության տեսանկյունից, քանի որ հայերենի կոնկրետ նյութի ուսումնասիրության միջոցով անդրադառնում է շարահյուսական կառուցվածքների համընդհանուր և լեզվամասնավոր դրսևորումների փոխհարաբերությանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հայերենի շարահյուսական կառուցվածքի ավելի խորքային ընկալմանը, անվանական խմբի տեսական նկարագրության կատարելագործմանը և լեզվաբանական վարկածների փաստական ստուգմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայերենագիտությամբ, ընդհանուր և տեսական լեզվաբանությամբ, շարահյուսությամբ ու քերականական կառուցվածքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Culture

Անթուան Սևրուգինը (մոտ 1851–1933) հանդիսանում է իրանական լուսանկարչության ամենաազդեցիկ վարպետներից մեկը՝ հայկական ծագումով արվեստագետ, որի գործունեությունը հիմնականում ծավալվել է Քաջարների Իրանում։ Նա հայտնի է որպես պալատական և փաստագրական լուսանկարիչ, ով ստեղծել է Իրանի հասարակության, մշակույթի և ճարտարապետության լայնածավալ պատկերագրական ժառանգություն՝ ընդգրկելով արքունիքից մինչև հասարակ ժողովրդի կյանքը։ Նրա լուսանկարները առանձնանում են ոչ միայն փաստագրական արժեքով, այլ նաև գեղարվեստական բարձր որակով՝ կոմպոզիցիայի զգացումով, լուսաստվերի վարպետ կիրառմամբ և հաճախ բեմադրված, բայց սոցիալական բազմազանությունը ներկայացնող տեսարաններով։ Սևրուգինը եղել է այն հազվադեպ լուսանկարիչներից, ով կարողացել է մուտք ունենալ թե՛ արքունական շրջանակներ, թե՛ տարբեր էթնիկ և սոցիալական խմբերի կյանք՝ նկարահանելով պարսիկ ազնվականություն, հոգևորականներ, քաղաքային բնակիչներ, գյուղացիներ, ինչպես նաև տարբեր կրոնական համայնքներ։ Նրա ստուդիան Թեհրանում դարձել էր ժամանակի ամենահայտնի լուսանկարչական կենտրոններից մեկը, իսկ նրա աշխատանքները տարածվել են նաև եվրոպական ճանապարհորդական գրականության և գիտական հրատարակությունների միջոցով։