Նորաբանությունները 90-ական թվականների հայ մամուլում

Экономика

Շուկան տնտեսության այն կազմակերպված համակարգն է, որտեղ տեղի է ունենում ապրանքների, ծառայությունների և արտադրական գործոնների ազատ փոխանակում՝ առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցության հիման վրա։ Շուկայի ֆունկցիաները արտահայտում են այն հիմնական դերերը, որոնք այն կատարում է տնտեսության մեջ։ Առաջին կարևոր ֆունկցիան կարգավորիչ ֆունկցիան է, որի միջոցով շուկան հավասարակշռում է առաջարկը և պահանջարկը՝ ձևավորելով գներ և ուղղելով ռեսուրսների բաշխումը։ Երկրորդը տեղեկատվական ֆունկցիան է, քանի որ գները հանդիսանում են ազդանշաններ, որոնք տեղեկություն են տալիս արտադրողներին և սպառողներին շուկայի վիճակի մասին։ Երրորդը խթանող ֆունկցիան է, որը նպաստում է արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, նորարարություններին և մրցունակության աճին։ Չորրորդը միջնորդական ֆունկցիան է, քանի որ շուկան կապ է ստեղծում արտադրողների և սպառողների միջև։ Հինգերորդը վերահսկող ֆունկցիան է, որը գնահատում է արտադրողների գործունեությունը՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով։ Շուկայի խնդիրները կապված են նրա արդյունավետ գործունեության ապահովման հետ, մասնավորապես՝ ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման, մրցակցության պահպանման, գների կայունացման և տնտեսական հավասարակշռության ապահովման հետ։ Միևնույն ժամանակ, շուկան կարող է բախվել նաև խնդիրների՝ ինչպիսիք են մոնոպոլիաները, գների տատանումները, սոցիալական անհավասարությունը և արտաքին ազդեցությունները, որոնք պահանջում են պետական կարգավորում։ Այսպիսով, շուկայի ֆունկցիաներն ու խնդիրները միասին ձևավորում են տնտեսական համակարգի գործունեության հիմքը և որոշում նրա արդյունավետությունը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է գերբարձր ամրությամբ պոլիմերային սոսինձների կիրառմամբ ստացված մետաղապոլիմերային միացությունների հոգնածային ամրության և երկարատև մեխանիկական բեռնվածքների նկատմամբ դիմադրության գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է տարբեր բնույթի նյութերի միացման արդյունքում ձևավորվող համակարգերի վարքը կրկնվող և փոփոխական բեռնվածությունների պայմաններում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով սոսնձային շերտի, մետաղական մակերևույթի և դրանց սահմանային գոտու փոխազդեցությանը։ Քննության են առնվում լարումների բաշխման առանձնահատկությունները, ճաքերի առաջացման և զարգացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք կարող են սահմանափակել միացության ծառայության տևողությունը։ Վերլուծվում է սոսնձային նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, առաձգականության, ամրության և կառուցվածքային առանձնահատկությունների ազդեցությունը ամբողջ համակարգի հոգնածային դիմադրության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մետաղական մակերևույթի վիճակին և սոսնձային շերտի հաստությանը, քանի որ այդ պարամետրերը կարող են էական ազդեցություն ունենալ կապի ամրության և երկարատև հուսալիության վրա։ Ուսումնասիրվում են տարբեր բեռնման ռեժիմներում փորձանմուշների մեխանիկական բնութագրերը, բեռնվածության մեծության և կրկնությունների քանակի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև նյութի աստիճանական վնասման ընթացքը։ Փորձարարական արդյունքների հիման վրա հնարավոր է գնահատել միացությունների հոգնածային սահմանները, համեմատել տարբեր սոսնձային համակարգերի արդյունավետությունը և որոշել կառուցվածքի առավել կարևոր պարամետրերի ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ջերմաստիճանի, խոնավության և շահագործման այլ պայմանների հնարավոր ազդեցությանը սոսնձային կապի հատկությունների վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են այն կառուցվածքների նախագծման համար, որտեղ մետաղական տարրերի ավանդական մեխանիկական կամ եռակցված միացումների փոխարեն նպատակահարմար է կիրառել բարձր ամրությամբ պոլիմերային սոսնձային տեխնոլոգիաներ։ Նման միացումները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել մեքենաշինության, տրանսպորտային տեխնիկայի, ավիացիոն կառուցվածքների և այլ ինժեներական ոլորտների համար, որտեղ պահանջվում են փոքր զանգված, բեռնվածությունների արդյունավետ փոխանցում և երկարատև շահագործման հուսալիություն։

Культура

Աշխատանքը ներկայացնում է Ալավերդու շրջանի Ղաչաղան գյուղի գրադարանի գործունեության փորձը՝ կենտրոնանալով ընթերցողների հետ տարվող աշխատանքի, գրքի տարածման և գրադարանի՝ որպես գյուղական համայնքի մշակութային ու կրթական կարևոր օջախի դերի վրա։ Հրատարակությունը, որը լույս է տեսել 1957 թվականին և ունի 25 էջ, ընդգրկվել է գրադարանագիտական-մեթոդական նյութերի շարքում և նախատեսված է եղել գրադարանային ոլորտի աշխատողների համար՝ առաջավոր փորձի տարածման նպատակով։ Նյութում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործնական մեթոդներին, որոնց միջոցով գրադարանը կազմակերպում էր ընթերցողների սպասարկումը ոչ միայն գրադարանի շենքում, այլև գյուղական առօրյայի տարբեր միջավայրերում՝ դաշտում, ֆերմայում և աշխատանքային այլ վայրերում։ Այս մոտեցումը ցույց է տալիս, որ գրադարանը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման ու տրամադրման վայր, այլև որպես բնակչության հետ անմիջական կապ ունեցող մշակութային հաստատություն, որը պետք է գրականությունն ավելի հասանելի դարձներ տարբեր մասնագիտությունների և զբաղմունքների տեր մարդկանց համար։ Աշխատանքում ներկայացվող փորձը արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ ցույց է տալիս ընթերցողների հետաքրքրությունների ուսումնասիրման, նրանց պահանջներին համապատասխան գրականության ընտրության և գրքի նպատակային տարածման կարևորությունը։ Գրքի քարոզչության տարբեր ձևերի կիրառումը հնարավորություն էր տալիս ընթերցանությունը կապել գյուղի բնակիչների առօրյա կյանքի, աշխատանքի և կրթական պահանջների հետ։ Հետազոտվող փորձը կարող է հետաքրքրել գրադարանագիտության պատմությամբ զբաղվողներին, քանի որ այն արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանի գյուղական գրադարանների կազմակերպչական և մեթոդական աշխատանքի առանձնահատկությունները, երբ գրադարաններին վերապահվում էր բնակչության կրթական և մշակութային սպասարկման լայն դեր։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից հրատարակությունը կարևոր է նաև որպես ժամանակաշրջանի գրադարանային մշակույթի անմիջական վկայություն․ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու, թե ինչպիսի աշխատանքային մեթոդներ էին համարվում արդյունավետ, ինչպես էին կազմակերպվում ընթերցողների հետ կապերը և ինչ դեր էր վերագրվում գյուղական գրադարանին համայնքի մշակութային կյանքում։ Հայաստանի ազգային գրադարանի մատենագիտական նյութերը հաստատում են, որ այս հրատարակությունը դիտարկվել է որպես Ղաչաղանի գրադարանի աշխատանքի փորձի նկարագրություն, որի լուսաբանումը կարող էր ուսանելի լինել հանրապետության մյուս գրադարանների համար։ Հետագա գրադարանագիտական հրատարակություններում նույնպես այն հիշատակվում է որպես Ալավերդու շրջանի գյուղական գրադարանի առաջավոր աշխատանքի փորձն ամփոփող նյութ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն որպես առանձին գյուղական գրադարանի գործունեության նկարագրություն, այլև որպես XX դարի կեսերի Հայաստանի գրադարանային կյանքի, ընթերցանության մշակույթի և մշակութային սպասարկման կազմակերպման վերաբերյալ տեղեկատվական աղբյուր։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող էր փոքր համայնքի գրադարանը ակտիվ աշխատանքով ընդլայնել իր ընթերցողական շրջանակը, գրքի միջոցով կապ հաստատել բնակչության տարբեր խմբերի հետ և իր գործունեությունը հարմարեցնել համայնքի առօրյա ու կրթական պահանջներին։

Информатика

Այս աշխատանքը նվիրված է Պետրիի ցանցերի և դրանց ընդհանրացումների մոդելավորման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ որպես դիսկրետ իրադարձային համակարգերի վերլուծության և նախագծման հզոր մաթեմատիկական գործիք, որը լայն կիրառություն ունի ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաներում, արտադրական գործընթացներում, ցանցային համակարգերում և բիզնես գործընթացների մոդելավորման մեջ։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են Պետրիի ցանցերի հիմնական տարրերը՝ տեղերը, անցումները և նշանները, ինչպես նաև դրանց դինամիկ վարքագծի կանոնները, որոնք թույլ են տալիս նկարագրել զուգահեռություն, սինխրոնացում և ռեսուրսների բաշխում բարդ համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընդհանրացված մոդելներին՝ գունավոր Պետրիի ցանցերին, ժամանակային և ստոխաստիկ ընդլայնումներին, որոնք հնարավորություն են տալիս մոդելավորել իրական համակարգերի ավելի բարդ և անորոշ վարքագծերը՝ ներառելով ժամանակային սահմանափակումներ և հավանականային անցումներ։ Վերլուծվում են նաև մոդելավորման և վերլուծության մեթոդները՝ հասանելիության, կենդանության, փակուղիների և արդյունավետության գնահատման տեսանկյունից, ինչպես նաև գործիքային միջավայրերը, որոնք աջակցում են Պետրիի ցանցերի կիրառական օգտագործմանը։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ Պետրիի ցանցերը և դրանց ընդհանրացումները կարևոր դեր ունեն բարդ համակարգերի ֆորմալ ստուգման, օպտիմալացման և ավտոմատացված վերլուծության մեջ՝ ապահովելով բարձր ճշգրտություն և տեսական հիմնավորվածություն մոդելավորման գործընթացներում:

Право

Այս գիտական աշխատությունը ուսումնասիրում է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի իրավական կարգավիճակը, նրա լիազորությունները, գործառույթները և տեղը պետական կառավարման ու ֆինանսական համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է կենտրոնական բանկի գործունեությունը կարգավորող իրավական ակտերը, անկախության սկզբունքները, պետական մարմինների հետ փոխհարաբերությունները, դրամավարկային քաղաքականության իրականացման իրավական հիմքերը, ինչպես նաև ֆինանսական կայունության ապահովման գործում հաստատության դերն ու պատասխանատվությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև բանկային վերահսկողության, ֆինանսական շուկաների կարգավորման, իրավական բարեփոխումների և միջազգային փորձի կիրառման հարցերը՝ ներկայացնելով ոլորտի զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Հրատարակությունը նախատեսված է իրավաբանների, տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և բանկային իրավունքի ու պետական ֆինանսական կառավարման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Литература

Գրականագիտական, պատմամշակութային և արևելագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XV–XVI դարերի օսմանյան կին գրողների ստեղծագործությունների թեմատիկ և ժանրային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակաշրջանի գրական ու հասարակական կյանքի համատեքստում։ Քննության են առնվում օսմանյան դասական գրականության ձևավորման և զարգացման պատմական նախադրյալները, պալատական ու քաղաքային մշակութային միջավայրի առանձնահատկությունները և կանանց մասնակցությունը գրական ստեղծագործական գործընթացներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կին հեղինակների ստեղծագործություններում սիրո, հոգևոր ապրումների, բարոյական արժեքների, կրոնական պատկերացումների և անհատական զգացմունքների արտահայտման եղանակներին։ Վերլուծվում են ժամանակաշրջանի բանաստեղծական ավանդույթները, մասնավորապես դիվանական պոեզիայի ժանրային համակարգը, գազելի և բանաստեղծական այլ ձևերի կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պատկերավորման և լեզվաոճական միջոցները։ Քննարկվում են կին հեղինակների ստեղծագործական ինքնարտահայտման հնարավորությունները, գրական ավանդույթների ազդեցությունը նրանց երկերի վրա և կանանց հասարակական դիրքի ու մշակութային գործունեության փոխհարաբերությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են օսմանյան կին բանաստեղծների, այդ թվում՝ Զեյնեփ Հաթունի և Միհրի Հաթունի, գրական ժառանգության ուսումնասիրության հնարավորությունները, նրանց ստեղծագործությունների թեմատիկ ընդհանրություններն ու անհատական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում միջնադարյան օսմանյան գրականության մեջ կանանց հեղինակային ներկայության նշանակությանը, գրական ժանրերի զարգացմանը և կանանց ստեղծագործական ժառանգության պահպանման ու մեկնաբանման հիմնախնդիրներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թուրքագիտության, օսմանյան գրականության պատմության, համեմատական գրականագիտության, գենդերային ուսումնասիրությունների և միջնադարյան արևելյան մշակույթի հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։