Նորաբանությունները 90-ական թվականների հայ մամուլում

Экономика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության տեղեկատվական և տեխնոլոգիական ապահովվածության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով բիզնեսի զարգացման վրա տեղեկատվական ռեսուրսների և ժամանակակից տեխնոլոգիաների ազդեցությունը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեության առանձնահատկությունները, տեղեկատվական համակարգերի կիրառման մակարդակը, թվային գործիքների հասանելիությունը և տեխնոլոգիական արդիականացման գործընթացները։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են այն հիմնական խոչընդոտները, որոնք սահմանափակում են ձեռնարկությունների տեխնոլոգիական զարգացումը՝ ներառյալ ֆինանսական հնարավորությունների, մասնագիտական կարողությունների, տեղեկատվական ենթակառուցվածքների և նորարարական լուծումների ներդրման խնդիրները։ Հեղինակը գնահատում է տեղեկատվական ապահովվածության դերը կառավարման արդյունավետության, մրցունակության բարձրացման, շուկայի փոփոխություններին արագ արձագանքելու և ձեռնարկությունների կայուն զարգացման գործում։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև փոքր և միջին բիզնեսի թվայնացման, տեղեկատվական համակարգերի կատարելագործման և տեխնոլոգիական ներուժի ընդլայնման հնարավոր ուղղություններ՝ հաշվի առնելով Հայաստանի տնտեսական միջավայրի առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ձեռնարկատիրական զարգացման, թվային տնտեսության ձևավորման և բիզնես գործընթացների արդիականացման խնդիրների ուսումնասիրման համար։ Այն նախատեսված է տնտեսագետների, ձեռնարկատերերի, կառավարման մասնագետների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են փոքր և միջին ձեռնարկությունների զարգացման ու տեխնոլոգիական ապահովման հարցերով։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղեկատվական և հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիաների ոլորտի զարգացման վիճակագրական վերլուծությանը և մոդելավորմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է վիճակագրական մեթոդների միջոցով գնահատել ոլորտի զարգացման մակարդակը, բացահայտել դրա դինամիկան և հիմնական օրինաչափությունները, ինչպես նաև կառուցել մոդելներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու հետագա զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ոլորտի հիմնական քանակական և որակական ցուցանիշները՝ ձեռնարկությունների թիվը, զբաղվածությունը, ներդրումների ծավալները, արտադրանքի և ծառայությունների թողարկումը, արտահանման ներուժը, ինտերնետի և կապի ծառայությունների տարածվածությունը, ինչպես նաև տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցուցանիշների ժամանակային փոփոխությունների, աճի տեմպերի, կառուցվածքային տեղաշարժերի և փոխկապակցվածությունների բացահայտմանը։ Վիճակագրական վերլուծության միջոցով հնարավոր է գնահատել տեղեկատվական և հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիաների ոլորտի ներդրումը երկրի տնտեսական զարգացման, զբաղվածության և արտադրողականության բարձրացման գործում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է տնտեսամաթեմատիկական և վիճակագրական մոդելների կիրառումը, որոնց միջոցով կարող են ուսումնասիրվել ոլորտի զարգացման վրա ազդող գործոնները, բացահայտվել պատճառահետևանքային կապերը և իրականացվել կանխատեսումներ։ Մոդելավորման արդյունքում հնարավոր է գնահատել տարբեր տնտեսական և տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությունը ոլորտի հիմնական ցուցանիշների վրա և մշակել զարգացման հնարավոր սցենարներ։ ՀՀ օրինակով ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ոլորտի մրցունակությանը, նորարարական ներուժին, թվայնացման մակարդակին, տեխնոլոգիական ծառայությունների արտահանմանը և միջազգային շուկայում դիրքավորման հնարավորություններին։ Միաժամանակ կարևոր են ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրների բացահայտումը՝ մասնագետների պահանջարկ և առաջարկ, ներդրումային ռեսուրսների հասանելիություն, ենթակառուցվածքների զարգացում և տեխնոլոգիական փոփոխությունների արագությանը համապատասխանելու անհրաժեշտություն։ Աշխատանքը կարող է գործնական նշանակություն ունենալ ոլորտի զարգացման պետական քաղաքականության մշակման, ներդրումային որոշումների հիմնավորման և տեխնոլոգիական տնտեսության երկարաժամկետ կանխատեսումների իրականացման համար։

Литература

Արհամարհանք աշխատությունը հոգեբանական և փիլիսոփայական ուղղվածությամբ գրական ստեղծագործություն է, որը բացահայտում է մարդկային հարաբերությունների փխրունությունը, սիրո և օտարացման հակասությունները, ինչպես նաև արժեհամակարգերի բախումը ժամանակակից հասարակությունում, այն կենտրոնանում է անձի ներքին ապրումների, ինքնագնահատականի անկման և փոխադարձ անհասկացվածության վրա, որտեղ հերոսների հարաբերությունները աստիճանաբար վերածվում են հոգեբանական հեռացման և հուզական օտարացման գործընթացի, միաժամանակ ստեղծագործությունը դիտարկում է արվեստի, ստեղծագործական աշխատանքի և մարդկային արժանապատվության փոխհարաբերությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են անձնական հարաբերությունները կարող ազդվել սոցիալական սպասումներից և ներքին բարդույթներից, ընդհանուր առմամբ այն ներկայացնում է մարդու հոգեբանական վիճակների խոր վերլուծություն և արժեքային ճգնաժամի արտացոլում։

Информатика

Այս աշխատանքը նվիրված է գերխոշոր ինտեգրալ սխեմաներում (VLSI) արտահոսքի հոսանքի (leakage current) ավտոմատացված օպտիմալացման միջոցների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել էներգետիկ կորուստները և բարձրացնել միկրոէլեկտրոնային համակարգերի արդյունավետությունն ու հուսալիությունը։ Հետազոտության մեջ արտահոսքի հոսանքը դիտարկվում է որպես հիմնական խնդիր նանոմետրային տեխնոլոգիական հանգույցներում, որտեղ տրանզիստորների չափերի փոքրացումը հանգեցնում է ստատիկ էներգածախսի զգալի աճի՝ պայմանավորված ենթաշեմքային հոսքերով, դարպասային օքսիդի արտահոսքով և ջերմային ազդեցություններով։ Աշխատությունը վերլուծում է այդ երևույթների ֆիզիկական հիմքերը և դրանց ազդեցությունը սխեմաների ընդհանուր էներգետիկ հաշվեկշռի վրա։ Առաջարկվող լուծումները ներառում են ավտոմատացված նախագծման գործիքներ, որոնք կիրառում են օպտիմալացման ալգորիթմներ՝ դինամիկ լարման և հաճախականության կարգավորում, power gating տեխնոլոգիաներ, ինչպես նաև տրանզիստորային մակարդակում կառուցվածքային փոփոխություններ՝ արտահոսքի նվազեցման նպատակով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելավորման մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել էներգետիկ վարքագիծը տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում և նախագծման փուլում գտնել օպտիմալ լուծումներ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ արտահոսքի հոսանքի ավտոմատացված օպտիմալացումը հանդիսանում է ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի կարևոր ուղղություններից մեկը՝ հատկապես բարձր խտության ինտեգրալ սխեմաների նախագծման պայմաններում, որտեղ էներգաարդյունավետությունը դառնում է հիմնական սահմանափակող գործոն։

Другие предметы

Գիրքը ներկայացնում է բյուջեի հիմնական կառուցվածքը, ֆինանսական պլանավորման գործընթացը, միջոցների հատկացման սկզբունքները և դրանց արդյունավետ օգտագործումը պետական կառավարման համակարգում։ Անդրադառնում է բյուջեի կատարման վերահսկողությանը, հաշվետվության և վերահաշվառման մեխանիզմներին, ինչպես նաև բյուջետային քաղաքականության ներդրման գործընթացին տարբեր գերատեսչություններում։ Այն նախատեսված է տնտեսագետների, պետական ծառայողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ հասկանալ բյուջեի կառավարման, ծախսերի վերահսկման և ֆինանսական ընթացակարգերի տեսական ու գործնական կողմերը։ Գրքի միջոցով ընթերցողը կարող է ստանալ ամբողջական պատկերացում պետական ֆինանսների կառավարման ամբողջ գործընթացի մասին, ինչը օգտակար է ինչպես պրակտիկ գործունեության, այնպես էլ ակադեմիական ուսումնասիրությունների համար։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է պոմիդորի սելեկցիայի համար հեռանկարային նոր ելանյութի համալիր ուսումնասիրմանը, արժեքավոր հատկանիշների գնահատմանը և լավագույն ձևերի հետագա բուծական ծրագրերում օգտագործման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում տարբեր ծագում և կենսաբանական առանձնահատկություններ ունեցող սորտերի, գծերի, հիբրիդների ու այլ գենետիկական ձևերի համեմատական ուսումնասիրությունն է՝ նպատակ ունենալով առանձնացնել այնպիսի նմուշներ, որոնք կարող են ծառայել որպես կարևոր հատկանիշների աղբյուր նոր սորտերի և հիբրիդների ստեղծման համար։ Սելեկցիոն ելանյութը դիտարկվում է որպես բույսերի բարելավման գործընթացի հիմնական գենետիկական հիմք, քանի որ վերջնական արդյունքը մեծապես կախված է սկզբնական ձևերի բազմազանությունից, դրանց ժառանգական առանձնահատկություններից և նպատակային հատկանիշների ճիշտ ընտրությունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բույսերի աճի և զարգացման տեմպերի, վաղահասության, բերքատվության, պտղի ձևաբանական և ապրանքային հատկանիշների, որակական ցուցանիշների, շրջակա միջավայրի պայմաններին հարմարվողականության և հիվանդությունների նկատմամբ կայունության գնահատման վրա։ Առանձին նմուշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել արժեքավոր հատկանիշների համակցություններ և ընտրել ծնողական ձևեր, որոնց ներգրավումը խաչասերման ծրագրերում կարող է նպաստել ցանկալի հատկություններով նոր սելեկցիոն նյութի ստացմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ելանյութի գենետիկական բազմազանությանը։ Սելեկցիոն աշխատանքի արդյունավետության համար անհրաժեշտ է ունենալ հնարավորինս բազմազան սկզբնական նյութ, քանի որ գենետիկական սահմանափակ բազան նվազեցնում է նոր արժեքավոր համակցությունների ստացման հավանականությունը։ Այդ պատճառով ուսումնասիրվող հավաքածուում կարող են ընդգրկվել տեղական և ներմուծված սորտեր, սելեկցիոն գծեր, հիբրիդային ձևեր և այլ գենետիկական աղբյուրներ։ Դրանց համեմատությունը հնարավորություն է տալիս որոշել յուրաքանչյուր նմուշի առավելություններն ու սահմանափակումները և առանձնացնել այն հատկանիշները, որոնք նպատակահարմար է փոխանցել հետագա սերունդներին։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է ֆենոլոգիական դիտարկումների իրականացումը։ Գնահատվում են բույսերի զարգացման հիմնական փուլերի ժամկետները՝ ծլումից և վեգետատիվ աճից մինչև ծաղկում, պտղակալում և բերքի հասունացում։ Այս տվյալները հատկապես կարևոր են վաղահաս և տարբեր մշակության պայմաններին հարմարեցված ձևերի ընտրության համար։ Վաղ հասունացող նմուշները կարող են առանձնահատուկ սելեկցիոն արժեք ունենալ այն շրջաններում, որտեղ վեգետացիոն շրջանը սահմանափակ է կամ անհրաժեշտ է շուկա վաղաժամ արտադրանք մատակարարել։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է պտղաբերության տևողությունը և բերքի ձևավորման դինամիկան, ինչը թույլ է տալիս տարբերակել վաղ, միջին և ավելի ուշ հասունացող ձևերը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բերքատվությանը և դրա կառուցվածքային բաղադրիչներին։ Գնահատվում են մեկ բույսի վրա ձևավորվող պտուղների քանակը, դրանց միջին զանգվածը, ընդհանուր բերքը և ապրանքային արտադրանքի բաժինը։ Բարձր բերքատվությունը դիտարկվում է այլ կարևոր հատկանիշների հետ համատեղ, քանի որ միայն բերքի մեծ քանակը բավարար չէ բարձրարժեք սորտ ստեղծելու համար։ Անհրաժեշտ է, որ բերքատվությունը համակցվի պտղի որակի, կայունության, հասունացման համապատասխան ժամկետների և մշակության պայմաններին հարմարվողականության հետ։ Հետազոտության ընթացքում առանձնացվում են այն ձևերը, որոնք տարբեր տարիներին կամ փորձարկման պայմաններում ցուցաբերում են համեմատաբար կայուն արդյունքներ։ Պտղի ձևաբանական հատկանիշների ուսումնասիրությունը ներառում է չափի, զանգվածի, ձևի, գունավորման, մակերեսի և կառուցվածքային այլ առանձնահատկությունների գնահատում։ Այս հատկանիշները կարևոր են ինչպես սելեկցիոն, այնպես էլ ապրանքային տեսանկյունից, քանի որ տարբեր օգտագործման ուղղություններ պահանջում են տարբեր բնութագրերով արտադրանք։ Թարմ օգտագործման համար նախատեսված ձևերի դեպքում կարող են կարևորվել արտաքին տեսքը, համային հատկությունները և պտղի համապատասխան կառուցվածքը, իսկ վերամշակման համար նախատեսված ձևերի դեպքում՝ տեխնոլոգիական հատկությունները, պտղի ամրությունը և հումքի որակական կայունությունը։ Առանձին ուղղություն է պտուղների կենսաքիմիական և սննդային արժեքի գնահատումը։ Սելեկցիոն նյութի համեմատության ժամանակ կարող են ուսումնասիրվել չոր նյութերի, շաքարների, օրգանական թթուների, վիտամինների, պիգմենտների և որակի հետ կապված այլ բաղադրիչների պարունակությունը։ Նման գնահատումը հնարավորություն է տալիս ընտրել ոչ միայն բարձր բերքատու, այլև սննդային և տեխնոլոգիական բարձր արժեք ունեցող ձևեր։ Հատկապես կարևոր է մի քանի դրական հատկանիշների միաժամանակյա համակցումը, քանի որ ժամանակակից սելեկցիայի նպատակներից մեկը բազմակողմանիորեն արժեքավոր սորտերի և հիբրիդների ստեղծումն է։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոնների նկատմամբ հարմարվողականությանը։ Ջերմաստիճանի տատանումները, խոնավության պակասը կամ ավելցուկը, հողային պայմանները և այլ գործոններ կարող են զգալիորեն ազդել բույսերի աճի ու բերքատվության վրա։ Այդ պատճառով տարբեր նմուշների համեմատական փորձարկումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն ձևերը, որոնք պահպանում են իրենց հիմնական տնտեսական արժեքավոր հատկանիշները փոփոխվող պայմաններում։ Հարմարվողականությունը դիտարկվում է որպես կարևոր սելեկցիոն հատկանիշ, հատկապես այն դեպքում, երբ նախատեսվում է նոր ձևերի մշակություն որոշակի հողակլիմայական գոտիներում։ Ուսումնասիրվում է նաև հիվանդությունների և վնասակար կենսաբանական գործոնների նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Կայուն ելանյութի օգտագործումը սելեկցիայում հնարավորություն է տալիս ստեղծել այնպիսի ձևեր, որոնց մշակության ընթացքում հնարավոր է նվազեցնել բերքի կորուստները և բարձրացնել արտադրության կայունությունը։ Առանձնացվում են այն նմուշները, որոնք բնական կամ փորձարարական պայմաններում ցուցաբերում են համեմատաբար բարձր դիմադրողականություն և կարող են օգտագործվել որպես համապատասխան հատկանիշների գենետիկական աղբյուրներ։ Հետազոտության մեթոդաբանական կարևոր բաղադրիչ է նմուշների համեմատական գնահատումը միասնական չափանիշներով։ Դաշտային փորձերը, ֆենոլոգիական դիտարկումները, ձևաբանական նկարագրությունները, բերքի հաշվառումը և անհրաժեշտ լաբորատոր ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս յուրաքանչյուր ձևի վերաբերյալ ստանալ բազմակողմանի տվյալներ։ Ստացված արդյունքների վիճակագրական մշակումը նպաստում է պատահական տատանումների և իրական սելեկցիոն տարբերությունների առանձնացմանը։ Հատկանիշների փոփոխականության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել նաև դրանց կայունությունը և ընտրության արդյունավետությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հատկանիշների միջև փոխկապակցվածությանը։ Օրինակ՝ պտղի զանգվածի, պտուղների քանակի և ընդհանուր բերքատվության հարաբերակցությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ բարձր բերքատու ձևերի ընտրության ժամանակ։ Նույն կերպ վաղահասությունը կարող է փոխկապակցված լինել բերքի կառուցվածքի կամ պտղի որոշ որակական հատկանիշների հետ։ Նման կապերի բացահայտումը հնարավորություն է տալիս սելեկցիոն աշխատանքում ավելի հիմնավորված ընտրություն կատարել և կանխատեսել տարբեր հատկանիշների համատեղ փոփոխության հնարավորությունները։ Հետազոտության հաջորդ կարևոր փուլը լավագույն նմուշների ընդգրկումն է բուծական գործընթացում։ Արժեքավոր ձևերը կարող են ընտրվել որպես ծնողական բաղադրիչներ խաչասերումների համար՝ ելնելով դրանց առավել արտահայտված հատկանիշներից։ Ծնողական զույգերի ընտրության ժամանակ նպատակահարմար է համադրել միմյանց լրացնող հատկություններ ունեցող ձևերը, օրինակ՝ բարձր բերքատվությունը միավորել վաղահասության, պտղի բարձր որակի կամ դիմադրողականության հետ։ Ստացված հիբրիդային սերունդներում իրականացվող հետագա ընտրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել ցանկալի հատկանիշների նոր համակցություններ և ձևավորել հեռանկարային սելեկցիոն գծեր։ Կարևորվում է նաև ընտրված նյութի բազմամյա գնահատումը։ Մեկ աճեցման շրջանի տվյալները միշտ չէ, որ բավարար են նմուշի իրական սելեկցիոն արժեքը որոշելու համար, քանի որ եղանակային և մշակության պայմանները կարող են զգալի ազդեցություն ունենալ հատկանիշների դրսևորման վրա։ Տարբեր տարիների տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել գենոտիպի կայունությունը և առանձնացնել այն ձևերը, որոնց դրական հատկությունները պահպանվում են փոփոխվող միջավայրում։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է արտադրության համար նախատեսված ապագա սորտերի ընտրության ժամանակ։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է տեղական պայմաններին համապատասխան նոր և կատարելագործված սորտերի ու հիբրիդների ստեղծման համար արժեքավոր գենետիկական աղբյուրների առանձնացման հետ։ Նոր ելանյութի համակարգված ուսումնասիրությունը կարող է ընդլայնել սելեկցիոն ծրագրերի գենետիկական բազան, նպաստել բարձր բերքատվության, որակյալ արտադրանքի, վաղահասության, հարմարվողականության և կայունության համակցմամբ ձևերի ստացմանը։ Միաժամանակ հավաքածուի գնահատման արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա գենետիկական, ֆիզիոլոգիական և ագրոկենսաբանական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է պոմիդորի սելեկցիոն գործընթացի կարևոր փուլերից մեկը՝ սկզբնական գենետիկական բազմազանության ուսումնասիրությունից և արժեքավոր ձևերի ընտրությունից մինչև դրանց նպատակային ներգրավումը նոր բուծական ծրագրերում։ Այն կարող է օգտակար լինել բույսերի սելեկցիայի, գենետիկայի, բանջարաբուծության, սերմնաբուծության և գյուղատնտեսական կենսաբանության ոլորտների հետազոտողների, սելեկցիոներների, ագրոնոմների, դասախոսների և ուսանողների համար։