Սուրեն Սպանդարյան : Ծննդյան 100-ամյակը: (Մեթոդական հանձնարարական գրադարանավարների համար)

Գրականություն

Գիտական աշխատանքը նվիրված է անտիկ աշխարհի գեղարվեստական և գաղափարական իմաստավորմանը Թորնթոն Ուայլդերի ստեղծագործություններում՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես է գրողը դիմում հին հունական և հռոմեական մշակույթի կերպարներին, առասպելներին, գաղափարներին ու գեղարվեստական սկզբունքներին՝ դրանք վերաիմաստավորելով ժամանակակից մարդու խնդիրների համատեքստում։ Ուայլդերի ստեղծագործական աշխարհում անտիկ մշակույթը պարզապես պատմական անցյալի պատկեր չէ, այլ մտածողության և գեղարվեստական արտահայտության կարևոր միջոց, որի միջոցով հեղինակը անդրադառնում է մարդու գոյության, ժամանակի, մահվան, սիրո, ճակատագրի, հիշողության և մարդկային հարաբերությունների համամարդկային հարցերին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է անտիկ առասպելների և գրական սյուժեների վերափոխման սկզբունքների բացահայտումը։ Հեղինակը հաճախ օգտագործում է արդեն հայտնի մշակութային նյութը՝ փոխելով դրա շեշտադրումները, կերպարների հոգեբանական մեկնաբանությունը և գաղափարական ենթատեքստը։ Այս գործընթացում անտիկ սյուժեները դուրս են գալիս իրենց սկզբնական պատմամշակութային շրջանակից և ձեռք բերում նոր նշանակություն՝ համապատասխանելով 20-րդ դարի մարդու աշխարհընկալմանը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել անտիկ աշխարհի վերաբերյալ Ուայլդերի պատկերացումների ձևավորման աղբյուրները, դասական գրականության և դիցաբանության ազդեցությունը նրա գեղարվեստական մտածողության վրա, ինչպես նաև անտիկ մշակույթի և ժամանակակից ամերիկյան իրականության փոխհարաբերությունը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հանգամանքին, որ գրողի համար անցյալն ու ներկան ոչ թե մեկուսացված ժամանակաշրջաններ են, այլ փոխկապակցված գոյության ձևեր։ Անտիկ աշխարհի կերպարներն ու գաղափարները նրա ստեղծագործություններում հնարավորություն են տալիս ժամանակակից կյանքի երևույթները դիտարկել ավելի լայն՝ պատմական և փիլիսոփայական հեռանկարում։ Կարևոր թեմա է ժամանակի խնդիրը։ Անտիկ մշակույթի միջոցով Ուայլդերը հաճախ ընդգծում է մարդկային կյանքի անցողիկությունը և միաժամանակ մարդու փորձառությունների կրկնվող բնույթը։ Տարբեր դարաշրջանների մարդկանց ապրումները՝ սերը, կորուստը, սպասումը, հույսը և մահվան գիտակցումը, ներկայացվում են որպես միմյանց հետ կապվող համամարդկային փորձառություններ։ Այս տեսանկյունից անտիկ աշխարհը դառնում է մի յուրօրինակ հայելի, որի միջոցով ժամանակակից մարդը կարող է ճանաչել ինքն իրեն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հեղինակի դրամատուրգիական և վիպական տեխնիկային։ Անտիկ թատերական ավանդույթների, դիմակավորման, պայմանականության, երգչախմբային սկզբունքների և բեմական խաղի որոշ տարրերի ստեղծագործական օգտագործումը նպաստում է նրա յուրահատուկ դրամատիկական լեզվի ձևավորմանը։ Դրանք միաժամանակ կարող են ստեղծել ժամանակակից իրականության և անտիկ մշակութային հիշողության միջև երկխոսություն։ Առանձին նշանակություն ունի մարդու և ճակատագրի հարաբերության խնդիրը։ Անտիկ ողբերգության համար բնորոշ ճակատագրի անխուսափելիության գաղափարը Ուայլդերի ստեղծագործություններում կարող է վերափոխվել՝ դառնալով մարդու ընտրության, պատասխանատվության և սեփական կյանքի իմաստը գտնելու խնդրի արտահայտություն։ Այսպիսով, անտիկ ժառանգությունը չի կրկնվում մեխանիկորեն, այլ վերածվում է ժամանակակից փիլիսոփայական հարցադրումների աղբյուրի։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են քննվել նաև անտիկ մշակույթի հետ կապված խորհրդանիշները, կերպարները և գեղարվեստական դետալները։ Դրանց միջոցով հեղինակը կառուցում է բազմաշերտ տեքստ, որտեղ առաջին հայացքից պարզ պատմության ներքո կարող են թաքնված լինել պատմական, փիլիսոփայական և մշակութաբանական բազմաթիվ հղումներ։ Միջտեքստային կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է Ուայլդերը երկխոսության մեջ մտնում նախորդ դարաշրջանների գրական ժառանգության հետ և ստեղծում նոր իմաստներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ անտիկ աշխարհը Թորնթոն Ուայլդերի ստեղծագործություններում հանդես է գալիս որպես կենդանի մշակութային հիշողություն և գեղարվեստական մտածողության գործուն բաղադրիչ։ Հին աշխարհի կերպարների, առասպելների և գաղափարների միջոցով հեղինակը բարձրացնում է ժամանակից անկախ հարցեր և դրանք կապում ժամանակակից մարդու հոգեբանական ու հասարակական փորձի հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն Ուայլդերի ստեղծագործության առանձնահատկությունները հասկանալու, այլև անտիկ ժառանգության ժամանակակից գրականության մեջ վերաիմաստավորման մեխանիզմները բացահայտելու տեսանկյունից։

Գրականություն

Այս աշխատությունը նվիրված է պատերազմի թեմայի և Ռիչարդ Օլդինգտոնի վեպերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բարոյական և սոցիալական ասպեկտներին։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը գրողի ստեղծագործական աշխարհընկալման վրա, ինչպես նաև այն կերպ, թե ինչպես է պատերազմը վերածվում մարդու ներաշխարհի, հասարակական հարաբերությունների և արժեքային համակարգերի քննադատական արտացոլման միջոցի նրա արձակում։ Աշխատությունում դիտարկվում են Օլդինգտոնի վեպերում պատերազմի ներկայացման ձևերը՝ ոչ միայն որպես ռազմական իրադարձություն, այլ նաև որպես մարդկային հոգեբանության, բարոյական անկման և սոցիալական ճգնաժամի աղբյուր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների ներքին կոնֆլիկտներին, հասարակական նորմերի խախտմանը և անհատի օտարացման գործընթացներին պատերազմական իրականության պայմաններում։ Վերլուծվում են նաև բարոյական արժեքների վերաիմաստավորումը և սոցիալական կառուցվածքների քայքայումը, որոնք արտացոլվում են գրողի գեղարվեստական համակարգում։

Lեզվաբանություն

Այս գիրքը ներկայացնում է թարգմանության տեսության հիմնական սկզբունքներն ու մոտեցումները՝ բացատրելով, թե ինչպես է լեզվական և մշակութային տեղեկատվությունը փոխանցվում մի լեզվից մյուսը՝ պահպանելով իմաստը, ոճը և հաղորդակցական արժեքը։ Գրքում քննարկվում են թարգմանության հիմնական տեսակները՝ բառացի, ազատ, ֆունկցիոնալ և հաղորդակցական թարգմանություն, ինչպես նաև դրանց կիրառման ոլորտները։ Հեղինակը անդրադառնում է համարժեքության գաղափարին, լեզվական և մշակութային տարբերությունների ազդեցությանը թարգմանության վրա, ինչպես նաև սխալների և դժվարությունների առաջացման պատճառներին։ Նյութում ներկայացվում են նաև թարգմանական ռազմավարություններ, տեքստի վերլուծության մեթոդներ և տարբեր ժանրերի (գիտական, գրական, տեխնիկական) թարգմանության առանձնահատկությունները։ Գիրքը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով զարգացնել թարգմանական մտածողություն և լեզվական ճշգրտություն։

Կենսաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է բջջային թաղանթների ձևավորման հիմնարար մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ կիրառելով մոլեկուլային դինամիկայի մեթոդը և տարբեր մոդելային միացություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս վերահսկելի պայմաններում վերլուծել մոլեկուլների փոխազդեցությունները և դրանց ինքնակազմակերպման օրինաչափությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է բջջաթաղանթների կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները, ուսումնասիրում է լիպիդների, մակերեսային ակտիվ նյութերի և այլ բաղադրիչների վարքագիծը տարբեր միջավայրերում, ինչպես նաև վերլուծում է, թե ինչպես են արտաքին պայմանները, ջերմաստիճանը, ճնշումը և մոլեկուլների հատկությունները ազդում թաղանթային կառուցվածքների ձևավորման և կայունության վրա։ Աշխատության կարևոր մասը նվիրված է համակարգչային մոդելավորմանը, որի միջոցով հնարավոր է մանրամասն դիտարկել այն գործընթացները, որոնք փորձարարական պայմաններում հաճախ դժվար է անմիջապես արձանագրել։ Ներկայացվում են հաշվարկային մոդելների կառուցման սկզբունքները, ստացված արդյունքների համեմատությունը տեսական և փորձարարական տվյալների հետ, ինչպես նաև դրանց կիրառելիությունը կենսաբանության, կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի և նանոտեխնոլոգիաների ոլորտներում։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է բջջային թաղանթների առաջացման, մոլեկուլային ինքնակազմակերպման և ժամանակակից մոդելավորման մեթոդների նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող հետազոտողների, ասպիրանտների և բարձրագույն կրթության ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Այս գիտամեթոդական աշխատությունը նվիրված է խորացված ուսուցմամբ դպրոցների 10–11-րդ դասարանների աշակերտների մոտ անգլալեզու պարբերական մամուլի տեքստերում հեղինակի մտքի արտահայտչական միջոցների ընկալման և մեկնաբանման հմտությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են ընթերցանության ուսուցման ժամանակակից մեթոդական մոտեցումները, վերլուծվում են լեզվական և ոճական արտահայտչամիջոցների դերը հաղորդակցական իմաստի փոխանցման գործում, ինչպես նաև առաջարկվում են արդյունավետ ուսուցման ռազմավարություններ՝ ուղղված քննադատական մտածողության, վերլուծական կարողությունների և տեքստի խորքային ընկալման զարգացմանը։ Հեղինակը քննարկում է հրապարակախոսական տեքստերի լեզվաոճական առանձնահատկությունները, փոխաբերությունների, համեմատությունների, հռետորական հնարքների, գնահատողական բառապաշարի և այլ արտահայտչամիջոցների կիրառությունը՝ ներկայացնելով գործնական վարժություններ, առաջադրանքներ և գնահատման մեթոդներ։ Գիրքը նախատեսված է անգլերեն լեզվի ուսուցիչների, մեթոդիստների, մանկավարժական բուհերի դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև լեզվի դասավանդման նորարարական մեթոդներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Այլ առարկաներ

Պարենային ապրանքների սերտիֆիկացում աշխատությունը մասնագիտական-կարգավորող և ուսումնական բնույթի ձեռնարկ է, որը նվիրված է պարենային ապրանքների որակի գնահատման, անվտանգության ապահովման և սերտիֆիկացման համակարգերի համակողմանի ներկայացմանը՝ նախատեսված սննդի տեխնոլոգիայի, որակի վերահսկման, ստանդարտացման և պետական վերահսկողության ոլորտներում սովորող ուսանողների ու աշխատող մասնագետների համար, գրքում մանրամասն բացատրվում են սերտիֆիկացման գործընթացի հիմնական փուլերը՝ արտադրանքի համապատասխանության գնահատում, լաբորատոր փորձարկումներ, փաստաթղթային ձևակերպումներ և վերջնական հավաստագրում, ինչպես նաև դրանց իրավական և նորմատիվ հիմքերը, ներկայացվում են սննդամթերքի անվտանգության չափանիշները՝ միկրոկենսաբանական, քիմիական և ֆիզիկական ցուցանիշների գնահատման տեսանկյունից, աշխատությունը անդրադառնում է միջազգային և ազգային ստանդարտացման համակարգերին, դրանց ներդաշնակեցմանը և կիրառմանը շուկայում շրջանառվող սննդամթերքի նկատմամբ, բացատրվում են նաև ռիսկերի վերլուծության և կրիտիկական վերահսկման կետերի (HACCP) սկզբունքները, որոնք կարևոր դեր ունեն սննդի անվտանգության կառավարման ժամանակակից մոտեցումներում, գրքում ընդգրկված են նաև շուկայական վերահսկողության, սպառողների պաշտպանության և արտադրողների պատասխանատվության հարցերը, ինչպես նաև սերտիֆիկացման մարմինների գործունեության կազմակերպման սկզբունքները, աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական կիրառությունները՝ նպաստելով սննդամթերքի որակի վերահսկման արդյունավետ համակարգի ձևավորմանը և անվտանգ արտադրանքի ապահովմանը։