Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionEconomics
Զբաղվածության կարգավորման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբաղվածության ձևավորման, կարգավորման և աշխատաշուկայի արդյունավետ գործունեության սոցիալ-տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի փոխհարաբերությունն է, գործազրկության պատճառներն ու կառուցվածքը, բնակչության տնտեսական ակտիվությունը և պետական զբաղվածության քաղաքականության հիմնական մեխանիզմները։ Քննվում են տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունների, ներդրումային ակտիվության, ձեռնարկատիրության զարգացման, աշխատավարձերի մակարդակի, կրթական համակարգի և մասնագիտական պատրաստվածության ազդեցությունները զբաղվածության հնարավորությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատաշուկայում մասնագիտական հմտությունների առաջարկի և գործատուների պահանջարկի անհամապատասխանության խնդրին, քանի որ աշխատատեղերի առկայությունը միշտ չէ, որ ապահովում է համապատասխան որակավորում ունեցող աշխատուժի արդյունավետ ներգրավումը։ Ուսումնասիրվում են երիտասարդների, երկարաժամկետ գործազուրկների, աշխատանքային շուկա վերադարձող անձանց և զբաղվածության դժվարություններ ունեցող այլ խմբերի խնդիրները, ինչպես նաև նրանց տնտեսական ակտիվության բարձրացմանն ուղղված քաղաքականության ընդհանուր մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարածքային անհամաչափությունների վերլուծությունը՝ մայրաքաղաքի, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի զբաղվածության հնարավորությունների տարբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ակտիվ զբաղվածության ծրագրերը, մասնագիտական ուսուցումն ու վերապատրաստումը, աշխատանքի որոնման և միջնորդության ծառայությունները, ինքնազբաղվածության ու փոքր ձեռնարկատիրության խթանման միջոցները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ոչ ֆորմալ զբաղվածությանը, աշխատանքային միգրացիային և դրանց ազդեցությանը պաշտոնական աշխատաշուկայի ցուցանիշների ու սոցիալական պաշտպանության համակարգի վրա։ Զբաղվածության կարգավորումը ներկայացվում է որպես համալիր գործընթաց, որը պահանջում է տնտեսական, կրթական, սոցիալական և տարածքային քաղաքականությունների փոխհամաձայնեցված իրականացում։ Կարևորվում է նաև աշխատաշուկայի վերաբերյալ հավաստի վիճակագրական տեղեկատվության և կանխատեսումների դերը՝ աշխատուժի պահանջարկի փոփոխությունները գնահատելու և քաղաքական միջոցառումների արդյունավետությունը վերլուծելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աշխատանքի տնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության և աշխատաշուկայի կառավարման մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով կայուն ու արդյունավետ զբաղվածության ընդլայնման հիմնական խոչընդոտներն ու կարգավորման հնարավոր ուղղությունները։
Updated: 2026-09-22
Economics
Առևտրային կազմակերպությունների կողմից ջրային ռեսուրսների աղտոտման կանխարգելման տնտեսական հիմնահարցերը (Հայաստանի Հանրապետության օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում առևտրային կազմակերպությունների տնտեսական գործունեության հետևանքով ջրային ռեսուրսների աղտոտման կանխարգելման ֆինանսատնտեսական, կառավարչական և բնապահպանական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ջրային ռեսուրսների նշանակությունը երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման, բնակչության կենսապայմանների բարելավման և բնական էկոհամակարգերի պահպանության համար, ինչպես նաև տնտեսական գործունեության ազդեցությունը ջրային միջավայրի որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական և այլ առևտրային կազմակերպությունների ջրօգտագործման առանձնահատկություններին, արտադրական կեղտաջրերի առաջացմանը, աղտոտման հիմնական աղբյուրներին և դրանց հետևանքով առաջացող բնապահպանական ու տնտեսական վնասներին։ Ուսումնասիրվում են ջրային ռեսուրսների պահպանության տնտեսական կարգավորման մեխանիզմները, բնապահպանական վճարների, հարկային խթանների, ֆինանսական պատասխանատվության և պետական վերահսկողության գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում աղտոտման կանխարգելմանն ուղղված ներդրումային ծրագրերի տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը, մաքրման տեխնոլոգիաների ներդրմանը և արտադրական գործընթացներում ջրի խնայողաբար օգտագործման սկզբունքներին։ Կարևորվում են կազմակերպությունների բնապահպանական պատասխանատվության բարձրացումը, էկոլոգիական կառավարման համակարգերի կատարելագործումը և կայուն արտադրության մոտեցումների կիրառումը։ Դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության ջրային ռեսուրսների կառավարման իրավական ու ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները, միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները և պետության ու մասնավոր հատվածի համագործակցության հեռանկարները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, բնապահպանների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-13
Psychology
Փոխարինող ընտանիքի հոգեբանական առանձնահատկությունների ազդեցությունը դեպրիվացված երեխաների վրա (ՍՕՍ ընտանիքի մոդել)
Այս աշխատանքը նվիրված է դեպրիվացված երեխաների զարգացման և հոգեբանական վիճակի վրա փոխարինող ընտանիքի (ՍՕՍ ընտանիքի) հոգեբանական առանձնահատկությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Նյութում վերլուծվում են ընտանիքի անդամների հոգեբանական որակները, ծնողական վարքի մոդելները, զգացմունքային աջակցությունը, անվտանգության զգացողության ապահովումը և սոցիալիզացիոն միջավայրի ազդեցությունը երեխաների էմոցիոնալ, սոցիալական և ճանաչողական զարգացման վրա։ Աշխատությունը հիմնվում է փորձարարական հետազոտությունների, հարցաթերթիկների, դիտարկումների և հոգեբանական թեստերի տվյալների վրա՝ նպատակ ունենալով համեմատել տարբեր փոխարինող ընտանիքների ազդեցությունը դեպրիվացված երեխաների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարաբերական կայունության, սթրեսի հանդուրժողականության և ինքնավարության ձևավորման գործում ընտանեկան միջավայրի դերին։ Նյութը կարևոր է սոցիալական աշխատողների, մանկավարժների, հոգեբանների և քաղաքական մշակողների համար՝ նպաստելով փոխարինող ընտանիքների բարելավման ռազմավարությունների մշակմանը և երեխաների հոգեբանական առողջության աջակցմանը։
Updated: 2026-09-17
Other Subjects
Эффективность комплекса почвозащитных мероприятий на эродированных эрозионноопасных агроландшафтах горностепного пояса Республики Армения
Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության լեռնատափաստանային գոտու էրոզիոն վտանգավոր ագրոլանդշաֆտներում հողի պաշտպանության համալիր միջոցառումների արդյունավետության գնահատմանը՝ ընդգծելով հողերի դեգրադացիայի կանխարգելման և կայուն գյուղատնտեսության զարգացման խնդիրները։ Գրքում վերլուծվում են հողի էրոզիայի առաջացման բնական և մարդածին գործոնները՝ ներառյալ ռելիեֆի առանձնահատկությունները, կլիմայական պայմանները, հողօգտագործման սխալ պրակտիկաները և բուսական ծածկույթի նվազումը, որոնք միասին նպաստում են հողի բերրիության կորստին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հակաէրոզիոն միջոցառումների համալիր համակարգերին՝ տեռասավորում, դաշտապաշտպան անտառաշերտերի ստեղծում, ցանքաշրջանառության բարելավում, հողամշակման նվազեցված տեխնոլոգիաներ և խոնավության պահպանման մեթոդներ, որոնք նպատակ ունեն նվազեցնել հողի լվացումը և քամու էրոզիան։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև դաշտային փորձարկումների և մոնիթորինգի արդյունքներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել տարբեր միջոցառումների արդյունավետությունը տարբեր ագրոկլիմայական պայմաններում։ Վերլուծվում է նաև հակաէրոզիոն քաղաքականության և գյուղատնտեսական կառավարման կապը՝ ընդգծելով պետական ծրագրերի և ֆերմերային տնտեսությունների համագործակցության կարևորությունը։ Գրքի նպատակն է ձևավորել գիտահեն մոտեցում էրոզիայի դեմ պայքարի և հողի երկարաժամկետ պահպանության համար՝ ապահովելով գյուղատնտեսական համակարգերի կայուն զարգացում։
Updated: 2026-09-17
Other Subjects
Փուլավորված անտենային ցանց
Փուլավորված անտենային ցանցը (փուլավորված անտենային համակարգ) ռադիոտեխնիկայի և միկրոալիքային ինժեներիայի համակարգ է, որը բաղկացած է բազմաթիվ առանձին անտենային տարրերից, որոնցից յուրաքանչյուրի ճառագայթման ազդանշանի փուլը և երբեմն նաև ամպլիտուդը վերահսկվում է էլեկտրոնային եղանակով՝ առանց մեխանիկական շարժման։ Այս համակարգի հիմնական գաղափարն այն է, որ առանձին տարրերից արտանետվող ալիքների փուլային տարբերությունների միջոցով հնարավոր է ձևավորել ուղղորդված ճառագայթ, որը կարող է արագ փոխել իր ուղղությունը՝ ապահովելով բարձր արագությամբ սկանավորում տարածության մեջ։ Փուլավորված անտենային ցանցերը թույլ են տալիս ճառագայթը «շարժել» էլեկտրոնային կառավարման միջոցով, ինչը դրանք դարձնում է շատ արագ, ճշգրիտ և հուսալի համեմատած ավանդական պտտվող անտենաների հետ։ Դրանք լայնորեն կիրառվում են ռադարային համակարգերում, կապի արբանյակներում, ռազմական տեխնիկայում և ժամանակակից 5G/6G կապի ենթակառուցվածքներում, որտեղ անհրաժեշտ է բարձր ուղղորդվածություն և արագ ազդանշանի կառավարում։ Կառուցվածքային առումով նման համակարգերը ներառում են բազմաթիվ անտենային տարրեր, ֆազային շիֆթերներ, կառավարման էլեկտրոնիկա և թվային մշակման համակարգեր, որոնք միասին ապահովում են ճառագայթի ձևավորումն ու վերահսկումը։
Updated: 2026-10-23
Economics
Պահանջարկ
Պահանջարկը տնտեսագիտության հիմնական հասկացություններից մեկն է, որը արտահայտում է սպառողների պատրաստակամությունն ու կարողությունը ձեռք բերելու որոշակի ապրանք կամ ծառայություն տվյալ ժամանակահատվածում՝ որոշակի գնով։ Այն ցույց է տալիս ոչ միայն մարդկանց ցանկությունը, այլ նաև նրանց իրական գնողունակությունը, այսինքն՝ ֆինանսական հնարավորությունները։ Պահանջարկի մեծությունը կախված է մի շարք գործոններից, որոնցից ամենակարևորը ապրանքի գինն է․ սովորաբար գործում է պահանջարկի օրենքը, ըստ որի՝ գնի բարձրացման դեպքում պահանջարկը նվազում է, իսկ գնի նվազման դեպքում՝ աճում։ Բացի գնից, պահանջարկի վրա ազդում են նաև եկամուտների մակարդակը, սպառողների նախասիրությունները, փոխարինող և լրացնող ապրանքների գները, ինչպես նաև սպասումները ապագա գների վերաբերյալ։ Պահանջարկը ներկայացվում է պահանջարկի կորի միջոցով, որը ցույց է տալիս գնի և պահանջվող քանակի միջև կապը։ Այն կարևոր դեր ունի շուկայական տնտեսության գործում, քանի որ արտադրողները իրենց արտադրական որոշումները հաճախ հիմնավորում են պահանջարկի փոփոխությունների վրա՝ փորձելով համապատասխանել սպառողների կարիքներին։ Պահանջարկի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս հասկանալ շուկայի վարքագիծը, կանխատեսել տնտեսական փոփոխությունները և մշակել արդյունավետ տնտեսական քաղաքականություն։
Updated: 2026-10-23