Տնտեսական ինդեքսներ

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի՝ եվրոպական ինտեգրման գործընթացին և դրա քաղաքական նշանակության, դրսևորումների ու հիմնական խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է եվրոպական ինտեգրումը ոչ միայն որպես միջազգային համագործակցության ուղղություն, այլև որպես քաղաքական գործընթաց, որը կարող է ազդեցություն ունենալ պետության արտաքին քաղաքականության, պետական կառավարման, ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման, միջազգային դիրքավորման և տարածաշրջանային հարաբերությունների վրա։ Հետազոտության թեման կապված է Հայաստանի եվրոպական ուղղության ձևավորման և զարգացման քաղաքական նախադրյալների, նպատակների ու հնարավորությունների ուսումնասիրության հետ։ ԵՊՀ տվյալների համաձայն՝ այս թեմայով Նարեկ Սմբատի Գալստյանը 2007 թվականին պաշտպանել է քաղաքական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի աշխատանք՝ գիտական ղեկավար Վարդան Թումանյանի ղեկավարությամբ։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ է հատկացվում Հայաստանի և եվրոպական կառույցների միջև հարաբերությունների քաղաքական բաղադրիչին, եվրոպական արժեքների ու ինստիտուտների ազդեցությանը, ինչպես նաև Հայաստանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների և եվրոպական ինտեգրման գործընթացի փոխհարաբերությանը։ Քննարկվում են այն քաղաքական գործոնները, որոնք կարող են նպաստել Հայաստանի եվրոպականացմանը, ինչպես նաև այն սահմանափակումներն ու մարտահրավերները, որոնք պայմանավորում են այդ գործընթացի առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրության են արժանի ժողովրդավարական կառավարման, իրավական պետության, մարդու իրավունքների պաշտպանության, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների և քաղաքացիական հասարակության զարգացման հարցերը, որոնք եվրոպական ինտեգրման քաղաքական օրակարգում սովորաբար փոխկապակցված են։ Հայաստանի եվրոպական ուղղության ուսումնասիրությունը նաև ենթադրում է երկրի արտաքին քաղաքական միջավայրի, տարածաշրջանային գործընթացների և տարբեր միջազգային դերակատարների հետ հարաբերությունների հաշվառում։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող է փոքր պետությունը համատեղել սեփական ազգային շահերը եվրոպական քաղաքական և ինստիտուցիոնալ միջավայրի հետ ավելի սերտ համագործակցության ձգտման հետ։ Թեմայի ուսումնասիրության համար կարևոր են նաև եվրոպական ինտեգրման տեսական մոտեցումները, քանի որ ԵՄ ինտեգրման գործընթացը կարող է դիտարկվել տարբեր տեսությունների՝ միջկառավարականության, նեոֆունկցիոնալիզմի, բազմամակարդակ կառավարման և եվրոպականացման տեսանկյուններից։ ԵՊՀ համապատասխան կրթական ծրագրերում եվրոպական ինտեգրման քաղաքական տեսությունները, եվրոպականացումը, եվրոպական արժեքներն ու ինքնությունը և ԵՄ-ի ընդլայնման գործընթացները դիտարկվում են որպես այս ոլորտի առանցքային թեմաներ։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս Հայաստանի եվրոպական ուղղությունը դիտարկել ոչ թե մեկ առանձին քաղաքական որոշման, այլ ավելի լայն և բազմաշերտ գործընթացի շրջանակում։ Այստեղ միավորվում են արտաքին քաղաքականությունը, միջազգային հարաբերությունները, ներքին քաղաքական զարգացումները և ինստիտուցիոնալ վերափոխումները։ Միաժամանակ թեման արժեքավոր է Հայաստանի՝ եվրոպական կառույցների հետ համագործակցության տարբեր փուլերի և քաղաքական առաջնահերթությունների ուսումնասիրման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագիտությամբ, միջազգային հարաբերություններով, եվրոպագիտությամբ և արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների, դասախոսների և մասնագետների համար՝ որպես Հայաստանի եվրոպական ինտեգրման քաղաքական հիմքերը, հնարավորությունները, սահմանափակումներն ու զարգացման տրամաբանությունը հասկանալու աղբյուր։

Իրավաբանություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Եվրամիության շրջանակներում հանցագործության զոհերի իրավունքների պաշտպանության ոլորտում քրեադատավարական օրենսդրության ներդաշնակեցման առանձնահատկություններին։ Աշխատության կենտրոնում այն իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով Եվրամիության անդամ պետություններում ձևավորվում և զարգացվում են հանցագործության զոհերի դատավարական իրավունքների պաշտպանության միասնական կամ մերձեցված չափանիշները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են զոհերի՝ քրեական դատավարությանը մասնակցելու, տեղեկություններ ստանալու, իրավական աջակցության, պաշտպանության և փոխհատուցման հետ կապված իրավունքները, ինչպես նաև դրանց իրացման համար նախատեսված ընթացակարգերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային քրեադատավարական օրենսդրությունների ներդաշնակեցման գործընթացին, դրա իրավական հիմքերին և անդամ պետությունների օրենսդրական համակարգերի միջև առկա տարբերությունների հաղթահարման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու եվրոպական իրավական չափանիշների ձևավորման տրամաբանությունը և գնահատելու դրանց ազդեցությունը ազգային օրենսդրության ու իրավակիրառ պրակտիկայի վրա։ Կարևորվում են նաև զոհերի առանձնահատուկ խմբերի՝ անչափահասների, խոցելի վիճակում գտնվող անձանց և կրկնակի զոհականացման վտանգի ենթակա անձանց պաշտպանության առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ զոհերի իրավունքների ապահովումը դիտարկվում է արդարադատության արդյունավետության, մարդու իրավունքների պաշտպանության և քրեական դատավարության արդարության սկզբունքի համատեքստում։ Քննարկվում են նաև զոհերի նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի, նրանց անվտանգության ապահովման, դատավարական գործընթացի մասին հասանելի տեղեկատվության տրամադրման և երկրորդային կամ կրկնակի տրավմատիզացիայի կանխարգելման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել եվրոպական իրավական համակարգերի համեմատական վերլուծության, քրեադատավարական օրենսդրության զարգացման և զոհերի իրավունքների պաշտպանության արդյունավետ մեխանիզմների բացահայտման տեսանկյունից։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության մասնագետներին, իրավաբաններին, դատավորներին, փաստաբաններին, իրավապաշտպաններին, գիտաշխատողներին, ինչպես նաև իրավագիտության ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է խառատային հաստոցների տեխնիկական վիճակի ախտորոշման մեթոդի մշակմանը՝ մշակված մակերևույթի անհարթությունների մեջ պարունակվող տեղեկատվական հատկանիշների վերլուծության հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական գաղափարն այն է, որ դետալի մեխանիկական մշակման արդյունքում ձևավորվող մակերևույթի երկրաչափական և միկրոերկրաչափական առանձնահատկությունները կարող են տեղեկատվություն պարունակել ոչ միայն ընտրված կտրման ռեժիմների, գործիքի և մշակվող նյութի, այլև հաստոցի առանձին հանգույցների տեխնիկական վիճակի մասին։ Քննվում են մակերևույթի անհարթության պարամետրերի ձևավորման օրինաչափությունները և դրանց կապը խառատային մշակման ընթացքում առաջացող թրթռումների, առանցքակալային հանգույցների վիճակի, շարժական միացությունների ճշգրտության, իլիկի աշխատանքի, գործիքի ամրացման և հաստոցի կառուցվածքային համակարգի այլ բնութագրերի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն տեղեկատվական հատկանիշների ընտրությանը, որոնք առավել զգայուն են տեխնիկական վիճակի փոփոխությունների նկատմամբ և կարող են կիրառվել հնարավոր անսարքությունների կամ կարգավորման խախտումների հայտնաբերման համար։ Մշակված մակերևույթի պրոֆիլի ուսումնասիրությունը կարող է ներառել անհարթությունների բարձրության, քայլի, պարբերականության և այլ բնութագրերի գնահատում, ինչպես նաև չափման արդյունքում ստացված ազդանշանների մաթեմատիկական ու վիճակագրական մշակում։ Կարևորվում է մակերևույթի վրա տեխնոլոգիական բնականոն գործընթացով պայմանավորված հետքերի և հաստոցի տեխնիկական վիճակի վատթարացման հետևանքով առաջացող փոփոխությունների տարբերակումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում ստացված մակերևույթները՝ բացահայտելու համար կտրման արագության, մատուցման, մշակման խորության և գործիքի վիճակի ազդեցությունը ախտորոշիչ հատկանիշների վրա։ Առանձին ուղղությամբ դիտարկվում է փորձարարական տվյալների հիման վրա տեխնիկական վիճակի գնահատման չափանիշների և ախտորոշիչ ալգորիթմների ձևավորումը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հաստոցի վիճակի մասին տեղեկատվություն ստանալ անմիջապես արտադրական գործընթացի արդյունքից՝ մշակված դետալի մակերևույթից, ինչը կարող է լրացնել թրթռումների, աղմուկի, ջերմաստիճանի կամ այլ ֆիզիկական պարամետրերի վրա հիմնված ավանդական ախտորոշման մեթոդները։ Մեթոդի արդյունավետության գնահատման համար կարող է իրականացվել մակերևույթի չափված հատկանիշների և հաստոցի հայտնի տեխնիկական վիճակների համեմատություն՝ որոշելով ընտրված ցուցանիշների զգայունությունն ու ախտորոշիչ նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հաստոցների տեխնիկական սպասարկման արդյունավետության բարձրացմանը, անսարքությունների վաղ հայտնաբերմանը, արտադրանքի որակի կայունացմանը և սարքավորումների չնախատեսված կանգառների նվազեցմանը։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել մեքենաշինության, մետաղների կտրմամբ մշակման, հաստոցաշինության, տեխնիկական ախտորոշման և արտադրական գործընթացների ավտոմատացման ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական և կառավարչական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է փոքր գործարարության կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննության են առնվում փոքր ձեռնարկությունների կառավարման կազմակերպական, ֆինանսական և տնտեսական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց գործունեության արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման կառուցվածքի կատարելագործմանը, ֆինանսական ու մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, ծախսերի վերահսկմանը և գործարար որոշումների ընդունման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են փոքր գործարարության զարգացմանը խոչընդոտող կառավարչական և տնտեսական խնդիրները, շուկայական փոփոխություններին հարմարվելու հնարավորությունները և մրցունակության բարձրացման միջոցները։ Քննարկվում են նաև ռազմավարական պլանավորման, նորարարությունների կիրառման, կառավարման ժամանակակից մեթոդների ներդրման և ձեռնարկատիրական միջավայրի բարելավման հնարավոր ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու փոքր ձեռնարկությունների կառավարման արդյունավետությունը և բացահայտելու դրա բարձրացման կազմակերպատնտեսական մեխանիզմները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ձեռնարկատիրության, փոքր բիզնեսի կառավարման, կազմակերպությունների տնտեսագիտության և կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հին հայերենում առկա սեմական փոխառությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանց ծագման, տարածման, իմաստային առանձնահատկությունների և լեզվական դերի վերլուծությամբ։ Հեղինակը հետազոտում է սեմական լեզուներից հայերեն ներթափանցած բառապաշարային միավորները, դրանց պատմական ձևավորման պայմանները և այն մշակութային, առևտրական ու քաղաքական կապերը, որոնց արդյունքում տեղի են ունեցել լեզվական փոխազդեցություններ։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են փոխառությունների ստուգաբանությունը, հնչյունական և ձևաբանական հարմարեցման գործընթացները, կիրառության ոլորտները և դրանց նշանակությունը հին հայերենի բառապաշարի զարգացման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի և սեմական լեզուների միջև պատմական շփումներին, ինչպես նաև փոխառությունների միջոցով արտահայտվող մշակութային ու քաղաքակրթական ազդեցություններին։ Ներկայացվում են լեզվաբանական վերլուծություններ, համեմատական դիտարկումներ և գիտական եզրահանգումներ, որոնք նպաստում են հայերենի պատմական բառապաշարի ձևավորման գործընթացների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայագետներին, լեզվաբաններին, արևելագետներին, պատմաբաններին, բանասիրական ֆակուլտետների դասախոսներին, ուսանողներին և հին հայերենի ու լեզվական փոխազդեցությունների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Ինֆորմատիկա

Adobe Photoshop CS2–ին նվիրված հայերեն դպրոցական ձեռնարկ է, որտեղ պարզ և քայլ առ քայլ ձևով ներկայացվում են ծրագրի հիմնական գործիքները, ինտերֆեյսը և պատկերների մշակման սկզբունքները։ Գրքում բացատրվում է, թե ինչպես աշխատել շերտերի (layers) հետ, կատարել լուսանկարչական խմբագրումներ, գունային շտկումներ, պատկերների կտրում, չափափոխում և տարբեր էֆեկտների կիրառություն։ Աշխատության մեջ ընդգրկված են նաև գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են սովորողին աստիճանաբար տիրապետել գրաֆիկական դիզայնի հիմունքներին և զարգացնել ստեղծագործական հմտությունները։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում ուսուցողական պարզությանը, որպեսզի սկսնակ օգտատերերը հեշտությամբ ընկալեն ծրագրի հնարավորությունները և կարողանան կիրառել դրանք դպրոցական և ստեղծագործական նախագծերում։ Գիրքը ծառայում է որպես մուտքային մակարդակի ուղեցույց՝ թվային պատկերների մշակման և գրաֆիկական աշխատանքի հիմունքները սովորելու համար։