Տնտեսության վերլուծության մաթեմատիկական եղանակներ-Հտ.2

Տնտեսագիտություն

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնական մենաշնորհների ոլորտներում պետական կառավարման արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին և լուծման ուղիներին՝ ընդգծելով կառավարման մոդելների բարեփոխման, ռեգուլատորների գործունեության թափանցիկության և տնտեսական շահերի հավասարակշռության անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է բնական ռեսուրսների կառավարման, մենաշնորհային սեկտորներում մրցակցության խթանման և հարկային ու ֆինանսական վերահսկողության գործիքների կիրառման խնդիրները, ինչպես նաև պետական վերահսկողության և խիստ իրավակիրառական մեխանիզմների ազդեցությունը ոլորտի արդյունավետության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման բարեփոխումների ռազմավարական ուղիներին, ներառյալ մրցակցային քաղաքականության ներդրումը, լիցենզավորման և արտոնությունների համակարգի արդիականացումը, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության մեխանիզմները, ինչպես նաև տեղեկատվական համակարգերի և թափանցիկ հաշվետվությունների օգտագործումը որոշման ընդունման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը ներառում է վերլուծություններ, համեմատական գնահատականներ և կիրառական առաջարկություններ՝ ապահովելու բնական մենաշնորհների կայուն, արդյունավետ և հուսալի կառավարում։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է բնակելի շենքերի ջեռուցման համակարգերի էներգատնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը՝ ժամանակակից ինժեներական լուծումների, էներգախնայող տեխնոլոգիաների և կառավարման մեթոդների կիրառման միջոցով։ Հեղինակը վերլուծում է շենքերի ջերմային կորուստների հիմնական պատճառները, ջեռուցման համակարգերի աշխատանքի առանձնահատկությունները, էներգիայի սպառման ցուցանիշները և դրանց օպտիմալացման հնարավորությունները՝ առաջարկելով արդյունավետ տեխնիկական և կազմակերպչական մոտեցումներ։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հաշվարկային մոդելներ, համեմատական գնահատումներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք նպաստում են էներգառեսուրսների խնայողությանը, շահագործման ծախսերի նվազեցմանը, բնակելի միջավայրի ջերմային հարմարավետության ապահովմանը և շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցության նվազեցմանը։ Հետազոտությունը համադրում է տեսական և կիրառական մոտեցումները՝ կարևոր տեղեկատվություն տրամադրելով շինարարության, էներգետիկայի, ջերմատեխնիկայի և քաղաքաշինության ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների և ուսանողների համար։

Ֆինանսներ

Գիտական աշխատանքը նվիրված է մտավոր կապիտալի հաշվառման առանձնահատկությունների և դրա ազդեցության ուսումնասիրությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական գործունեության հիմնական ցուցանիշների վրա։ Ժամանակակից տնտեսության պայմաններում կազմակերպության արժեքն ու մրցունակությունը մեծապես պայմանավորված են ոչ միայն նյութական ակտիվներով, այլև գիտելիքով, մարդկային ներուժով, կազմակերպական փորձով, նորարարական կարողություններով, տեխնոլոգիաներով և գործարար կապերով։ Այս ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջությունը ձևավորում է մտավոր կապիտալը, որի արդյունավետ կառավարումն ու գնահատումը կարող են էական նշանակություն ունենալ կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացման համար։ Աշխատանքի շրջանակում մտավոր կապիտալը կարող է դիտարկվել որպես փոխկապակցված բաղադրիչների համակարգ, որի հիմնական տարրերից են մարդկային, կառուցվածքային և հարաբերական կապիտալը։ Մարդկային կապիտալը ներառում է աշխատակիցների գիտելիքները, մասնագիտական հմտությունները, փորձը, ստեղծագործական կարողությունները և կազմակերպության զարգացմանը նպաստող անհատական ներուժը։ Կառուցվածքային կապիտալը կապված է կազմակերպության ներքին գործընթացների, տեղեկատվական համակարգերի, տվյալների բազաների, կազմակերպական գիտելիքի, տեխնոլոգիաների և այլ համակարգերի հետ, որոնք պահպանվում են կազմակերպության ներսում։ Հարաբերական կապիտալը ներառում է հաճախորդների, մատակարարների, գործընկերների և այլ շահակիցների հետ ձևավորված հարաբերությունները, ապրանքանիշի հեղինակությունը և շուկայական կապերը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է մտավոր կապիտալի հաշվառման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Ավանդական հաշվապահական համակարգերը հաճախ սահմանափակ հնարավորություններ ունեն կազմակերպության կողմից ստեղծվող կամ օգտագործվող ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջական արտացոլման համար, քանի որ դրանց մի մասը դժվար է հստակ չափել և գնահատել դրամական արտահայտությամբ։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել մտավոր կապիտալի նույնականացման, գնահատման, չափման և կառավարչական հաշվետվություններում ներկայացման մեթոդները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մտավոր կապիտալի գնահատման տարբեր մոտեցումներ և ցուցանիշներ, որոնք թույլ են տալիս համադրել ոչ նյութական ռեսուրսների զարգացման մակարդակը կազմակերպության տնտեսական արդյունքների հետ։ Այդպիսի ցուցանիշները կարող են վերաբերել աշխատակիցների արտադրողականությանը, նորարարական ակտիվությանը, գիտելիքի ստեղծմանը, հաճախորդների պահպանմանը, ապրանքանիշի արժեքին և այլ գործոնների։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մտավոր կապիտալի ազդեցությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական ցուցանիշների վրա։ Արդյունավետ օգտագործվող գիտելիքը և մասնագիտական ներուժը կարող են նպաստել արտադրողականության, շահութաբերության, եկամուտների և մրցունակության բարձրացմանը, ծախսերի օպտիմալացմանը և նոր արտադրանքի կամ ծառայությունների ստեղծմանը։ Միաժամանակ մտավոր կապիտալի թերի կառավարումը կարող է հանգեցնել գիտելիքի կորստի, աշխատակիցների բարձր շրջանառության, նորարարական ներուժի նվազման և կազմակերպության շուկայական դիրքերի թուլացման։ Կարևոր է նաև մտավոր կապիտալի և կազմակերպության շուկայական արժեքի փոխհարաբերությունը։ Որոշ դեպքերում կազմակերպության շուկայական արժեքը կարող է էապես գերազանցել հաշվապահական հաշվեկշռում արտացոլված զուտ ակտիվների արժեքը, և այդ տարբերության մի մասը կարող է կապված լինել ոչ նյութական ռեսուրսների ու ապագա տնտեսական օգուտների ակնկալիքների հետ։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել մտավոր կապիտալի հաշվառման և կառավարման կատարելագործման առաջարկությունների մշակմամբ։ Դրանք կարող են ներառել համապատասխան ցուցանիշների համակարգի ձևավորում, աշխատակիցների գիտելիքի և հմտությունների զարգացման գնահատում, կազմակերպական գիտելիքի պահպանման մեխանիզմների ստեղծում, նորարարությունների խթանում և կառավարչական որոշումների կայացման գործընթացում ոչ նյութական ակտիվների վերաբերյալ տեղեկատվության ավելի լայն օգտագործում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը մտավոր կապիտալը դիտարկում է որպես կազմակերպության տնտեսական արդյունավետության և երկարաժամկետ մրցունակության կարևոր ռեսուրս։ Դրա հաշվառման և գնահատման մեխանիզմների կատարելագործումը կարող է հնարավորություն տալ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու կազմակերպության իրական ներուժի մասին, բացահայտելու զարգացման չօգտագործված հնարավորությունները և ավելի հիմնավորված գնահատելու մտավոր ռեսուրսների ազդեցությունը ֆինանսական ու տնտեսական արդյունքների վրա։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է սառնարանային համակարգերի ցրտամատակարարման արդյունավետության բարձրացման մեթոդների մշակմանը և դրանց տեխնիկական հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը սառնարանային կայանքների աշխատանքի արդյունավետության բարելավումն է՝ ապահովելով անհրաժեշտ ջերմաստիճանային ռեժիմը հնարավորինս ռացիոնալ էներգետիկ և տեխնիկական ծախսերով։ Ուսումնասիրվում են ցրտամատակարարման գործընթացի վրա ազդող հիմնական գործոնները, սառնարանային համակարգի աշխատանքի ռեժիմները, ջերմափոխանակության արդյունավետությունը և սարքավորումների փոխկապակցված աշխատանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տեխնիկական լուծումներին, որոնք կարող են նպաստել էլեկտրաէներգիայի սպառման նվազեցմանը, սառեցման գործընթացի կայունացմանը և սարքավորումների օգտակար գործողության գործակցի բարձրացմանը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել կոմպրեսորների, գոլորշիացուցիչների, կոնդենսատորների և այլ բաղադրիչների աշխատանքի ռեժիմները, ինչպես նաև ջերմային կորուստների նվազեցման և ջերմափոխանակման գործընթացների կատարելագործման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել սառնարանային համակարգերի տարբեր աշխատանքային պայմանների համեմատական վերլուծություն, տեխնիկական պարամետրերի գնահատում և արդյունավետության բարձրացման նպատակով առաջարկվող մեթոդների փորձարարական կամ տեսական հիմնավորում։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև սարքավորումների աշխատանքի օպտիմալացումը՝ հաշվի առնելով արտաքին միջավայրի ջերմաստիճանը, սառեցվող միջավայրի բնութագրերը, ջերմային բեռնվածությունը և համակարգի շահագործման պայմանները։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ավելի արդյունավետ, հուսալի և էներգախնայող սառնարանային համակարգերի նախագծմանը և շահագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել սառնարանային տեխնիկայի, ջերմատեխնիկայի, էներգետիկայի և արդյունաբերական սառեցման ոլորտների մասնագետներին, ինժեներներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Տեխնոլոգիա

Պոլիմերային հիմքով շփանյութերի (ֆրիկցիոն նյութերի) հատկությունների բարելավումը տեղական հանքանյութերի օգտագործման միջոցով ուղղված է մաշակայունության, շփման կայուն գործակցի, ջերմադիմացկունության և մեխանիկական ամրության բարձրացմանը՝ նվազեցնելով արտադրական ինքնարժեքը և կախվածությունը ներմուծվող լցանյութերից։ Պոլիմերային շփանյութերը, որոնք կիրառվում են արգելակային և կցորդման համակարգերում, սովորաբար կազմված են խեժային մատրիցից (օրինակ՝ ֆենոլ-ֆորմալդեհիդային խեժ), ամրացնող մանրաթելերից և լցանյութերից, որոնց համադրությունը որոշում է նյութի աշխատանքային բնութագրերը։ Տեղական հանքանյութերի՝ քվարցի, բազալտի, տուֆի, կալցիտի, մագնեզիտի և այլ սիլիկատային կամ կարբոնատային նյութերի օգտագործումը կարող է զգալիորեն ազդել կոմպոզիտի կառուցվածքի վրա՝ բարձրացնելով կարծրությունը և ջերմային կայունությունը։ Այս հանքանյութերը որպես լցանյութեր ներմուծվելիս փոխում են շփման մակերեսի միկրոռելիեֆը, նպաստում են ջերմության ավելի արդյունավետ տարածմանը և նվազեցնում են մաշվածության ինտենսիվությունը բարձր բեռնվածության պայմաններում։ Օպտիմալ արդյունքների հասնելու համար կարևոր է հանքանյութերի մասնիկաչափական կազմի, ձևի և մակերեսային ակտիվության ճիշտ ընտրությունը, ինչպես նաև դրանց հավասարաչափ բաշխումը պոլիմերային մատրիցում։ Տեխնոլոգիական տեսանկյունից կիրառվում են խառնման, սեղմման և ջերմամշակման մեթոդներ, որոնք ապահովում են կոմպոզիտի միատարր կառուցվածք և կայուն ֆիզիկամեխանիկական հատկություններ։ Բացի այդ, տեղական հումքի օգտագործումը նպաստում է տնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը և արտադրության տեղայնացմանը, ինչը կարևոր է արդյունաբերական ինքնաբավության համար։ Ընդհանուր առմամբ, պոլիմերային շփանյութերում տեղական հանքանյութերի կիրառումը հանդիսանում է արդյունավետ մոտեցում նյութերի աշխատանքի բարելավման համար՝ համադրելով նյութագիտության, հանքաբանության և մեքենաշինության սկզբունքները։

Պատմություն

Ա. Եզեկյանի «Դյուցազունները՝ ըստ Մովսես Խորենացու» աշխատությունը վերաբերում է հայոց հին պատմության և ավանդական պատումների մեջ պահպանված հերոսական կերպարներին։ Մովսես Խորենացու պատմագրական երկը կարևոր աղբյուր է հայ ժողովրդի ծագման, անցյալի նշանավոր անձանց, ավանդությունների և պատմական հիշողության ուսումնասիրման համար։ Նրա հաղորդած նյութերում միահյուսվում են պատմական տեղեկությունները, ժողովրդական ավանդազրույցներն ու դյուցազնական պատումները, որոնց միջոցով արտահայտվում են հայ ժողովրդի ինքնության, հայրենիքի պաշտպանության, քաջության, պատվի և սերունդների միջև պատմական կապի գաղափարները։ Դյուցազունների կերպարները հայ մշակութային հիշողության մեջ մարմնավորում են հերոսական վարքագծի և հասարակական իդեալների տարբեր կողմեր՝ ներկայացնելով անհատի և ժողովրդի ճակատագրի փոխկապակցվածությունը։ Խորենացու երկի հիման վրա նման թեմայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հին հայկական ավանդությունների գրավոր մշակման առանձնահատկությունները և դրանց նշանակությունը ազգային պատմական գիտակցության ձևավորման գործում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ դյուցազնապատումների, հին հայ պատմագրության և հերոսական կերպարների գրական մեկնաբանության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ ու գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին, ինչպես նաև ուսումնասիրողներին, որոնք անդրադառնում են պատմական ավանդությունների պահպանմանն ու դրանց դերին հայ մշակույթի զարգացման մեջ։