Ծննդաբերության խթանումն ու կարգավորումը պրոստագլանդիններով (Կլինիկափորձարարական հետազոտություն)

Գրականություն

Հերակլեսը հին հունական դիցաբանության ամենահայտնի հերոսներից է, որի ծնունդն ու դաստիարակությունը կապված են ինչպես աստվածային, այնպես էլ մարդկային աշխարհների հետ։ Ըստ առասպելների՝ նա Զևսի և մահկանացու կնոջ՝ Ալկմենեի որդին էր, ինչի պատճառով էլ ուներ արտասովոր ուժ և աստվածային ծագում։ Սակայն նրա ծնունդը բարդ և վտանգավոր էր, քանի որ Զևսի կինը՝ Հերան, խանդից փորձում էր վնասել նրան դեռ մանկուց։ Հերան ուղարկում էր օձեր, որպեսզի սպանեն մանուկ Հերակլեսին, սակայն նա արդեն այդ տարիքում ցուցաբերում է իր արտասովոր ուժը՝ խեղդելով օձերին իր ձեռքերով։ Նրա դաստիարակությունը իրականացվել է տարբեր ուսուցիչների կողմից, ովքեր նրան սովորեցրել են երաժշտություն, մարտարվեստ, ձիավարություն և ռազմավարություն։ Սակայն Հերակլեսի բնավորությունը հաճախ եղել է դժվար կառավարելի, և նրա ուժը երբեմն հանգեցրել է ողբերգական հետևանքների։ Այս դաստիարակության փուլը կարևոր դեր է ունեցել նրա հետագա հերոսական կյանքի ձևավորման մեջ, քանի որ հենց այստեղ են ձևավորվել նրա ֆիզիկական ուժը, քաջությունը և մարտական հմտությունները, որոնք նրան դարձրել են դիցաբանական մեծագույն հերոսներից մեկը։

Աշխարհագրություն

Տրանսպորտը և շրջակա միջավայրը սերտորեն փոխկապակցված են, քանի որ տրանսպորտային համակարգերը միաժամանակ ապահովում են մարդկանց և ապրանքների շարժունակությունը, բայց նաև զգալի ազդեցություն ունեն բնական միջավայրի վրա։ Տրանսպորտային միջոցները՝ ավտոմեքենաները, ինքնաթիռները, գնացքները և նավերը, հանդիսանում են օդի աղտոտման հիմնական աղբյուրներից մեկը՝ արտանետելով ջերմոցային գազեր, ինչպիսիք են ածխաթթու գազը, ազոտի օքսիդները և այլ վնասակար նյութեր, որոնք նպաստում են կլիմայի փոփոխությանը և գլոբալ տաքացմանը։ Քաղաքային միջավայրում ավտոմոբիլային տրանսպորտը առաջացնում է նաև աղմուկային աղտոտում և փոշու բարձր մակարդակ, ինչը բացասաբար է անդրադառնում մարդկանց առողջության վրա՝ հատկապես շնչառական և սրտանոթային հիվանդությունների տեսանկյունից։ Բացի օդի աղտոտումից, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացումը՝ ճանապարհների, կամուրջների և օդանավակայանների կառուցումը, հաճախ հանգեցնում է բնական տարածքների կրճատման, կենսաբազմազանության նվազման և էկոհամակարգերի մասնատման։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, տրանսպորտը կարևոր դեր ունի տնտեսական զարգացման, տարածաշրջանների կապակցվածության և սոցիալական շարժունակության ապահովման մեջ, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս արագ տեղափոխել մարդիկ և ապրանքները։ Վերջին տարիներին բազմաթիվ երկրներում իրականացվում են քայլեր՝ նվազեցնելու տրանսպորտի բացասական ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, այդ թվում՝ էլեկտրական մեքենաների զարգացումը, հասարակական տրանսպորտի արդիականացումը և վերականգնվող էներգիայի կիրառումը։ Կայուն տրանսպորտի գաղափարը նպատակ ունի ապահովել արդյունավետ շարժունակություն՝ միաժամանակ նվազեցնելով բնության վրա վնասակար ազդեցությունը և պահպանելով բնական ռեսուրսները ապագա սերունդների համար։ Ընդհանուր առմամբ, տրանսպորտը և շրջակա միջավայրը գտնվում են մշտական հավասարակշռության մեջ, որտեղ տնտեսական անհրաժեշտությունները պետք է համադրվեն էկոլոգիական պատասխանատվության հետ։

Բնապահպանություն

Մթնոլորտի աղտոտման խնդիրները ժամանակակից աշխարհի ամենալուրջ բնապահպանական խնդիրներից են, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն մարդու առողջության, էկոհամակարգերի կայունության և կլիմայի փոփոխության վրա։ Մթնոլորտի աղտոտումը տեղի է ունենում, երբ օդ են արտանետվում վնասակար նյութեր՝ գազեր, փոշի, քիմիական միացություններ և աէրոզոլներ, որոնք փոխում են օդի բնական կազմը։ Աղտոտման հիմնական աղբյուրներն են արդյունաբերական ձեռնարկությունները, ավտոմոբիլային տրանսպորտը, էներգետիկ կայանները և կենցաղային վառելիքի այրումը։ Այս աղբյուրներից արտանետվող նյութերը, օրինակ՝ ածխաթթու գազը, ազոտի օքսիդները, ծծմբի միացությունները և մանր փոշին, առաջացնում են օդի որակի վատթարացում և տարբեր հիվանդություններ։ Մթնոլորտի աղտոտումը հանգեցնում է շնչառական համակարգի հիվանդությունների աճի, սրտանոթային խնդիրների և իմունային համակարգի թուլացման։ Բացի առողջական հետևանքներից, այն ունի նաև գլոբալ ազդեցություն՝ նպաստելով ջերմոցային էֆեկտի ուժեղացմանը և կլիմայական փոփոխություններին, ինչի հետևանքով ավելանում են բնական աղետները, ջերմաստիճանի տատանումները և սառցադաշտերի հալումը։ Աղտոտման խնդիրների լուծման համար անհրաժեշտ է զարգացնել մաքուր էներգիայի աղբյուրներ, նվազեցնել հանածո վառելիքի օգտագործումը, կատարել արդյունաբերական արտանետումների վերահսկում և ընդլայնել կանաչ տարածքները։ Կարևոր է նաև միջազգային համագործակցությունը, քանի որ մթնոլորտային աղտոտումը գլոբալ բնույթի խնդիր է և չի սահմանափակվում մեկ երկրի տարածքով։ Այսպիսով, մթնոլորտի աղտոտման նվազեցումը համարվում է կայուն զարգացման և մարդկության առողջ ապագայի ապահովման հիմնական պայմաններից մեկը։

Այլ առարկաներ

Գիրքը՝ «Էթոլոգիա և կենդանիների հոգեբանության հիմունքներ», հեղինակը Համբարձումյան Գ.Ռ., հանդիսանում է գիտական և ուսումնական ձեռնարկ, որն ընդգրկում է կենդանիների վարքի ուսումնասիրման և նրանց հոգեբանական հատկությունների ուսումնասիրության հիմնական սկզբունքներն ու մոտեցումները։ Այն ներկայացնում է էթոլոգիայի տեսական հիմքերը՝ վարքի էվոլյուցիոն, կենսաբանական և էկոլոգիական аспեկտներով, մանրամասն բացատրվում են կենդանիների սոցիալական վարքի, փոխազդեցությունների, բնազդային և ստացած սովորությունների մեխանիզմները, ինչպես նաև վարքային արձագանքների ու հոգեբանական կառուցվածքների ձևավորման գործընթացները։ Գրքում ներառված են կենդանիների սենսորային համակարգերի, ճանաչողության, հիշողության, սովորությունների ձևավորման, մոտիվացիայի և սթրեսի ազդեցության ուսումնասիրման մեթոդները, գործնական օրինակներով բացատրվում է կենդանիների վարքաբանական հետազոտությունների կազմակերպումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված մարդու և կենդանու վարքի համեմատական ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև այն կիրառություններին, որոնք օգտակար են վետերինարական, կենդանաբանական, ագրարային և կենդանիների բարեկեցության ոլորտներում։ Գիրքը հանդիսանում է արժեքավոր աղբյուր ուսանողների, գիտնականների, հետազոտողների և կենդանիների հոգեբանության հետաքրքրությամբ զբաղվող մասնագետների համար, տրամադրելով ամբողջական գիտելիքներ էթոլոգիայի և կենդանիների հոգեբանության հիմունքների մասին՝ ժամանակակից գիտական մոտեցումներով։

Տնտեսագիտություն

Գրքում հեղինակը քննադատաբար մոտենում է այն խնդիրներին, որոնք կապված են արտագնա աշխատանքային միգրացիայի հետ՝ հասկանալու, թե ինչպիսի սոցիալական, տնտեսական և մշակութային հետևանքներ են ծագում այդ երեւույթի հետ կապված։ Թադևոսյանը ուսումնասիրում է միգրացիայի պատճառները, որոնք սկսվում են տեղական աշխատանքի շուկայի հագեցվածությունից և հասնում մինչև վտարանդիների թվի աճը՝ առկա գործազրկության, ցածր աշխատավարձերի, և տնտեսական անհավասարության ֆոնին։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում միգրացիայի բացասական հետևանքներին՝ ընտանիքների փլուզում, աշխատանքի միգրանտների սոցիալական պաշտպանության բացակայություն, ինչպես նաև բարձր վտանգները, որոնք համակցվում են աշխատանքի ներգրավման պայմանների հետ։ Սակայն Թադևոսյանը նաև նշում է արտագնա աշխատանքի դրական կողմերը՝ միգրանտների ուղարկած դրամական փոխանցումները (փոխանակում), միջազգային փորձի ձեռքբերումները, նոր հմտությունների և գիտելիքների յուրացումը, ինչպես նաև երկրի զարգացմանը օգնելու հնարավորությունը։ Հեղինակը միգրացիայի ազդեցությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես անձնական փորձ, այլ նաև որպես գործոն, որը կապված է Հայաստանի սոցիալական և տնտեսական կառուցվածքի հետ։ Գիրքը ներկայացնում է միգրացիայի դեմ ուղղված պետության քաղաքականության կարեւորությունը՝ այդ գործընթացը հուսալիորեն կարգավորելու և աշխատող միգրանտներին սոցիալական աջակցություն ապահովելու հարցում։ Բացի այդ, Թադևոսյանը առաջարկում է քաղաքական լուծումներ, որոնք կարող են բարելավել արտագնա աշխատանքի միգրանտների իրավիճակը՝ ներառելով կրթության, զբաղվածության և սոցիալական աջակցության ծրագրերի բարելավումը։ Գրքում մատուցված վերլուծություններն ու տվյալները հիմնված են սահամանափակված էմպիրիկական տվյալների ու միջազգային փորձի վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին կազմել ավելի ամբողջական պատկերացումներ՝ կապված արտագնա աշխատանքի ու միգրացիայի հետ։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, սոցիոլոգների, միգրացիայի ոլորտում աշխատող մասնագետների, ինչպես նաև միգրանտների հարցերով հետաքրքրված ընթերցողների համար։ Այն կարող է նաև ծառայել ուսանողների՝ հատկապես այն, ովքեր ուսումնասիրում են միգրացիոն տնտեսություն, միջազգային հարաբերություններ և աշխատանքի ոլորտներ։

Մանկական

Գիտելիքների աշխարհում. 50 հարց ու պատասխան Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-66-269-5