Ծննդաբերության խթանումն ու կարգավորումը պրոստագլանդիններով (Կլինիկափորձարարական հետազոտություն)

Պատմություն

Պատմագիտական և ռազմապատմական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է պատերազմի ընթացքում Հայաստանի և հայ ժողովրդի ունեցած դերակատարության ուսումնասիրությանը՝ ռազմական, տնտեսական, քաղաքական և հասարակական գործընթացների համատեքստում։ Քննության են առնվում պատերազմի պատմական նախադրյալները, Հայաստանի ռազմավարական նշանակությունը, մարդկային և նյութական ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հայության մասնակցությունը ռազմական ու թիկունքային գործունեությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ զինվորականների և հրամանատարների գործունեությանը, կամավորական նախաձեռնություններին, բնակչության կազմակերպվածությանը և պատերազմի պայմաններում հասարակության առջև ծառացած մարտահրավերներին։ Դիտարկվում են Հայաստանի տնտեսական ներուժի, արդյունաբերական արտադրության, գյուղատնտեսության, հաղորդակցությունների և նյութատեխնիկական ապահովման հնարավոր ներդրումները ռազմական գործողությունների ընդհանուր ընթացքի մեջ։ Քննարկվում են նաև պատերազմի տարիներին ձևավորված քաղաքական հարաբերությունները, միջազգային համագործակցության առանձնահատկությունները և հայ ժողովրդի մասնակցության պատմական գնահատականները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են համադրվել պատմական փաստաթղթերը, արխիվային նյութերը, հուշագրությունները և ռազմապատմական հետազոտությունները՝ Հայաստանի դերակատարության վերաբերյալ տարբեր մեկնաբանությունները ներկայացնելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում պատերազմի արդյունքների պատմական նշանակությանը, հավաքական հիշողության ձևավորմանը և հայ ժողովրդի մասնակցության արտացոլմանը պատմագրության մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի պատմության, ռազմական պատմության, միջազգային հարաբերությունների և պատմական հիշողության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխարհագրություն

Տնտեսաաշխարհագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի արդյունաբերական զարգացման առանձնահատկությունների և Հայաստանի Հանրապետության հետ տնտեսական ինտեգրման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ համապատասխան պատմական ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական պայմանների համատեքստում։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի բնական ռեսուրսների, արտադրական ներուժի, աշխատանքային ռեսուրսների և արդյունաբերական ենթակառուցվածքների տարածքային բաշխման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերության ճյուղային կառուցվածքին, արտադրական ձեռնարկությունների տեղաբաշխմանը, տրանսպորտային հաղորդակցություններին և տնտեսական կապերի զարգացման նախադրյալներին։ Վերլուծվում են արդյունաբերական արտադրության արդյունավետության բարձրացման, ներդրումային հնարավորությունների օգտագործման և արտադրական համագործակցության ընդլայնման հետ կապված հիմնահարցերը։ Քննարկվում են նաև Հայաստանի Հանրապետության հետ տնտեսական փոխգործակցության, ապրանքաշրջանառության, ենթակառուցվածքային կապերի և արտադրական ռեսուրսների համատեղ օգտագործման հնարավոր ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի արդյունաբերական զարգացման տարածքային անհամաչափությունների, տնտեսական ներուժի և ինտեգրացիոն գործընթացների վրա ազդող գործոնների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսական աշխարհագրության, տարածաշրջանային տնտեսագիտության, արդյունաբերության կառավարման և տարածքային զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է միափող կոլոստոմայով հիվանդների վիրաբուժական վերականգնման սկզբունքների, մեթոդների և բուժման արդյունքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կոլոստոմայի ձևավորման պատճառները, հիվանդների հետվիրահատական վիճակի առանձնահատկությունները և հետագա վերականգնողական բուժման կազմակերպման խնդիրները։ Վերլուծվում են աղիքային բնական անցանելիության հնարավոր վերականգնման համար հիվանդների ընտրության չափանիշները, նախավիրահատական հետազոտությունների նշանակությունը և վիրաբուժական միջամտության պլանավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաստ աղու մնացած հատվածների վիճակի գնահատմանը, նախկին վիրահատության հետևանքներին և կրկնակի վիրաբուժական միջամտության արդյունքների վրա ազդող գործոններին։ Դիտարկվում են վերականգնողական վիրաբուժության տարբեր մոտեցումները, դրանց կիրառման հնարավորությունները և հետվիրահատական հսկողության առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են հնարավոր բարդությունների կանխարգելման, վաղ հայտնաբերման և բուժման հարցերը, ինչպես նաև հիվանդների ընդհանուր առողջական վիճակի և ուղեկցող հիվանդությունների նշանակությունը բուժման մարտավարության ընտրության ընթացքում։ Կարևորվում է անհատական մոտեցումը՝ հաշվի առնելով հիվանդի կլինիկական վիճակը, նախորդ վիրաբուժական բուժման բնույթը և վերականգնողական միջամտության իրականացման հնարավորությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վիրաբուժական վերականգնման ազդեցությանը հիվանդների առօրյա գործունեության, սոցիալական հարմարվողականության և կյանքի որակի բարելավման վրա։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել միափող կոլոստոմայով հիվանդների բուժման և վերականգնման կազմակերպման մեթոդների կատարելագործմանը, վիրաբուժական արդյունքների բարելավմանը և հետվիրահատական բարդությունների ռիսկի նվազեցմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ընդհանուր վիրաբուժության, կոլոպրոկտոլոգիայի և վերականգնողական բժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դատական սահմանադրական վերահսկողության ինստիտուտի տեսական հիմքերի, իրավական բնույթի և գործնական իրականացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում սահմանադրական վերահսկողությունը դիտարկվում է որպես Սահմանադրության գերակայության ապահովման, իրավական համակարգի միասնականության պահպանման և պետական իշխանության մարմինների գործունեության սահմանադրականության գնահատման կարևոր կառուցակարգ։ Քննության են առնվում սահմանադրական արդարադատության ձևավորման նախադրյալները, դրա տեղը իշխանությունների բաժանման համակարգում, սահմանադրական վերահսկողություն իրականացնող մարմնի իրավական կարգավիճակը և լիազորությունների իրականացման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենքների և այլ իրավական ակտերի՝ Սահմանադրությանը համապատասխանության ստուգման ընթացակարգերին, սահմանադրական վեճերի քննության առանձնահատկություններին և ընդունվող որոշումների իրավական նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև սահմանադրական արդարադատության մատչելիության, համապատասխան մարմին դիմելու իրավասություն ունեցող սուբյեկտների, դիմումների ընդունելիության և գործերի քննության դատավարական հարցերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մարդու հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության գործում դատական սահմանադրական վերահսկողության դերին՝ դիտարկելով այն որպես անհատի իրավունքների պաշտպանության ընդհանուր իրավական համակարգի բաղադրիչ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ սահմանադրական վերահսկողության տարբեր մոդելների համեմատությանը և միջազգային փորձի ազդեցությանը Հայաստանի համապատասխան ինստիտուտների ձևավորման ու զարգացման վրա։ Տեսական դրույթները համադրվում են իրավակիրառ պրակտիկայի հետ՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու իրավական կարգավորման և դրա գործնական իրականացման միջև առաջացող խնդիրները։ Քննության առարկա են դառնում նաև սահմանադրական մեկնաբանության մեթոդները, սահմանադրական արդարադատության մարմնի որոշումների ազդեցությունը օրենսդրության զարգացման վրա և պետական մարմինների կողմից այդ որոշումների կատարման հարցերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դատական սահմանադրական վերահսկողության արդյունավետության գնահատումը իրավական պետության, իշխանությունների հավասարակշռման և Սահմանադրության անմիջական գործողության ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն սահմանադրական իրավունքի ու պետական կառավարման ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով սահմանադրական արդարադատության ինստիտուտի գործառույթների, իրավական մեխանիզմների և զարգացման հիմնախնդիրների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է «տուն» հասկացության լեզվամշակութային և իմաստաբանական ուսումնասիրությանը գերմաներենում՝ հայերենի հետ զուգադրության հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում այն բառային, դարձվածաբանական, փոխաբերական և մշակութային միջոցներն են, որոնց միջոցով երկու լեզուներում արտահայտվում է տան, բնակավայրի, ընտանիքի, հայրենի վայրի, հարազատ միջավայրի և պատկանելիության գաղափարը։ Ուսումնասիրությունը «տուն» հասկացությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես ֆիզիկական բնակության վայր, այլև որպես մարդու անձնական և սոցիալական ինքնության, ընտանեկան կապերի, անվտանգության, հոգեբանական հարմարավետության և հայրենիքի զգացողության հետ կապված մշակութային երևույթ։ Գերմաներեն և հայերեն լեզվական նյութի համադրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու լեզվամշակույթներում այս հասկացության ընդհանուր և առանձնահատուկ իմաստային բաղադրիչները։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել համապատասխան բառերի հիմնական և ածանցյալ իմաստները, դրանց հոմանիշները, դարձվածքները, կայուն կապակցությունները, ասացվածքները և գեղարվեստական խոսքում հանդիպող փոխաբերական գործածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն տարբերություններին, որոնք պայմանավորված են գերմանական և հայկական մշակույթների պատմական, սոցիալական, ընտանեկան և ազգային առանձնահատկություններով։ Կարևոր է նաև «տուն» հասկացության կապը «ընտանիք», «հայրենիք», «հարազատություն», «անվտանգություն», «արմատներ» և «պատկանելիություն» հասկացությունների հետ, քանի որ դրանց միջև իմաստային փոխհարաբերությունները հաճախ արտացոլվում են լեզվական կայուն արտահայտություններում։ Զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որ իմաստային բաղադրիչներն են համընդհանուր, իսկ որոնք ունեն տվյալ լեզվամշակույթին բնորոշ արտահայտություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև թարգմանության տեսանկյունից, քանի որ նույն հասկացությունը տարբեր լեզուներում կարող է ունենալ ոչ ամբողջությամբ համընկնող հուզական, մշակութային և ասոցիատիվ նշանակություններ։ Այսպիսի տարբերությունների բացահայտումը նպաստում է միջմշակութային հաղորդակցության ընթացքում հնարավոր իմաստային անհամապատասխանությունների ավելի ճիշտ ընկալմանը և համարժեք թարգմանական լուծումների ընտրությանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գերմանագիտության, հայերենագիտության, համեմատական լեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, իմաստաբանության և թարգմանագիտության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է մարդու և իր բնակության, ընտանիքի ու հայրենի միջավայրի հարաբերությունն արտացոլվում լեզվի մեջ՝ գերմաներեն և հայերեն լեզվական նյութի զուգադրության միջոցով բացահայտելով տվյալ հասկացության իմաստային կառուցվածքը, մշակութային բովանդակությունը և լեզվական արտահայտության առանձնահատկությունները։

Պատմություն

Նյութը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության ընթացքում և դրան հաջորդած շրջանում Միացյալ Նահանգներում ձևավորված արձագանքներին, հասարակական ու քաղաքական բողոքի դրսևորումներին և ամերիկյան հասարակության տարբեր շրջանակների կողմից հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների նկատմամբ ցուցաբերված վերաբերմունքին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կարող են գտնվել Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ իրականացված հալածանքների, տեղահանությունների, զանգվածային սպանությունների և բռնի տեղաշարժերի վերաբերյալ ամերիկյան հասարակությանը հասած տեղեկությունները և դրանց ազդեցությունը հասարակական կարծիքի ձևավորման վրա։ Կարևոր դեր են ունեցել ամերիկյան դիվանագետների, միսիոներների, լրագրողների և մարդասիրական կազմակերպությունների հաղորդումները, որոնք հնարավորություն էին տալիս միջազգային հանրությանը տեղեկանալ տեղի ունեցող իրադարձությունների մասշտաբների և հետևանքների մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ամերիկյան մամուլի արձագանքին, հրապարակային ելույթներին, հասարակական նախաձեռնություններին և այն շարժումներին, որոնք նպատակ ունեին բարձրաձայնելու հայ բնակչության ծանր վիճակը և նպաստելու մարդասիրական օգնության կազմակերպմանը։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև ամերիկյան քաղաքական շրջանակներում ցեղասպանության վերաբերյալ քննարկումներին և այն դժվարություններին, որոնց պայմաններում ձևավորվում էր պաշտոնական արձագանքը։ Այս համատեքստում կարևոր է տարբերակել պետական քաղաքականությունը, հասարակական կարծիքը և մասնավոր մարդասիրական նախաձեռնությունները, քանի որ դրանց դիրքորոշումները միշտ չէ, որ ամբողջությամբ համընկնում էին։ Մեծ նշանակություն է ունեցել ամերիկյան հասարակության կողմից իրականացված օգնության կազմակերպումը, որի նպատակն էր աջակցել տեղահանված, որբացած և ծայրահեղ ծանր պայմաններում հայտնված հայերին։ Այդ գործունեությունը հետագայում վերածվեց լայնածավալ մարդասիրական շարժման և նպաստեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի ու վերապրածների խնդիրների միջազգային ճանաչելիությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նաև դիտարկել այն քաղաքական և աշխարհաքաղաքական գործոնները, որոնք սահմանափակում էին ամերիկյան կառավարության հնարավոր արձագանքը, ինչպես նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմի միջազգային իրադրության ազդեցությունը որոշումների կայացման վրա։ Կարևոր է նաև մամուլի, հասարակական կազմակերպությունների և անհատ գործիչների գործունեության միջոցով ցույց տալ, թե ինչպես էր տեղեկատվությունը վերածվում հանրային ճնշման և մարդասիրական գործողությունների։ Նման աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ԱՄՆ-ում ձևավորված արձագանքի բնույթի, ծավալի և նշանակության մասին։ Թեման ունի նաև հիշողության և պատմական պատասխանատվության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն, քանի որ ամերիկյան արձագանքի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող էին օտարերկրյա վկաների հաղորդումները, մամուլի հրապարակումները և հասարակական նախաձեռնությունները նպաստել զանգվածային բռնությունների մասին միջազգային իրազեկվածության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է Հայոց ցեղասպանության նկատմամբ ամերիկյան հասարակության և քաղաքական միջավայրի արձագանքը՝ ընդգծելով տեղեկատվության տարածման, հասարակական բողոքի, մարդասիրական օգնության և միջազգային ուշադրության ձևավորման գործընթացների փոխկապակցվածությունը։