Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловЛитература
Թռչնորս
«Թռչնորս» վերնագիրը բնության և թռչունների որսի հետ կապված թեմատիկ ուղղվածություն է մատնանշում։ Թռչնորսությունը պատմականորեն կապված է եղել մարդու առօրյա կյանքի, սննդի հայթայթման, բնության հետ փոխհարաբերությունների և տարբեր ավանդական զբաղմունքների հետ։ Այս թեմայով գեղարվեստական ստեղծագործություններում թռչունների որսը կարող է ծառայել որպես գործողությունների միջավայր կամ առիթ՝ ներկայացնելու մարդկային բնավորություններ, կենցաղային սովորություններ, գյուղական կյանքի դրվագներ և մարդու վերաբերմունքը կենդանական աշխարհին։ Վերնագիրը թույլ է տալիս ստեղծագործությունը դիտարկել բնության, որսորդական զբաղմունքի և մարդու ու շրջակա միջավայրի փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Թռչունների դիտարկումը, որոնումն ու որսը տարբեր հասարակություններում ձևավորել են որոշակի գիտելիքներ, հմտություններ և սովորույթներ, որոնք արտացոլվել են նաև բանավոր ու գրավոր մշակույթում։ Այդպիսի թեմաները կարող են ընթերցողին ծանոթացնել բնության հետ կապված կենսակերպին և տվյալ ժամանակաշրջանի կենցաղային պատկերացումներին։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայերեն տպագիր գրականության ուսումնասիրության համար՝ որպես այդ ժամանակաշրջանի ընթերցողական միջավայրում շրջանառվող գրքերի օրինակ։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրքի պատմությամբ, հին հայերեն գեղարվեստական արձակով, բնության թեմաների գրական արտացոլմամբ և ավանդական զբաղմունքների մշակութային պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-10-28
Экономика
Սպառման մոդելավորման և կանխատեսման հիմնահարցերը ՀՀ-ում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սպառման գործընթացների քանակական ուսումնասիրությանը, դրանց վրա ազդող սոցիալ-տնտեսական գործոնների բացահայտմանը և տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների միջոցով հետագա փոփոխությունների կանխատեսման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում տնային տնտեսությունների և բնակչության սպառողական վարքագիծն է՝ դիտարկելով եկամուտների, գների, զբաղվածության, խնայողությունների, ժողովրդագրական կառուցվածքի և այլ տնտեսական ցուցանիշների հնարավոր ազդեցությունը սպառման ծավալի ու կառուցվածքի վրա։ Սպառումը ներկայացվում է որպես տնտեսության կարևոր բաղադրիչ, որի փոփոխությունները կապված են ինչպես բնակչության կենսամակարդակի, այնպես էլ ապրանքների և ծառայությունների նկատմամբ ամբողջական պահանջարկի ձևավորման հետ։ Քննվում են սպառման վիճակագրական տվյալների համակարգման և վերլուծության խնդիրները, տարբեր ժամանակաշրջանների ցուցանիշների համադրելիությունը և տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կառուցման համար անհրաժեշտ տեղեկատվական բազայի ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սպառման և տնօրինվող եկամտի փոխկապակցվածությանը, սպառման կառուցվածքային փոփոխություններին և տարբեր գործոնների ազդեցության քանակական գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ռեգրեսիոն վերլուծության, ժամանակային շարքերի, տնտեսաչափական գնահատման և կանխատեսման մեթոդներ՝ սպառողական ցուցանիշների շարժընթացը նկարագրելու և հնարավոր միտումները գնահատելու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մոդելների համապատասխանության և կանխատեսումների անորոշության գնահատումը, քանի որ սպառողական վարքագիծը կարող է փոփոխվել արտաքին տնտեսական պայմանների, գնային տատանումների և հասարակության սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի փոփոխությունների ազդեցությամբ։ Դիտարկվում է նաև բնակչության տարբեր խմբերի սպառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության անհրաժեշտությունը, քանի որ եկամուտների մակարդակի, բնակության վայրի, ընտանիքի կազմի և այլ բնութագրերի տարբերությունները կարող են պայմանավորել սպառողական ծախսերի կառուցվածքը։ Տարբեր մոդելների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսական պայմաններում և առանձնացնելու սպառման դինամիկան առավել արդյունավետ նկարագրող գործոնները։ Կանխատեսումը դիտարկվում է ոչ թե որպես ապագայի միանշանակ որոշում, այլ որպես առկա տվյալների և ընդունված ենթադրությունների հիման վրա հնարավոր զարգացումների քանակական գնահատման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, սպառման տնտեսագիտության, տնտեսաչափության և տնտեսական կանխատեսման մոտեցումները՝ Հայաստանի սպառողական գործընթացների օրինաչափությունների ուսումնասիրման և դրանց մոդելավորման մեթոդական հիմքերի կատարելագործման նպատակով։
Обновлено. 2026-09-22
Лингвистика
Анализ языковых особенностей русскоязычной прессы Армении
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի ռուսալեզու մամուլի լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի վերլուծությանը՝ ուսումնասիրելով մամուլի լեզվի կառուցվածքային, բառապաշարային, ոճական և հաղորդակցական դրսևորումները։ Գրքում քննարկվում են ռուսերենով հրատարակվող պարբերականների լեզվական միջոցները, լրագրողական խոսքի ձևավորման սկզբունքները, հասարակական-քաղաքական, մշակութային և տեղեկատվական թեմաների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է բառապաշարի ընտրությունը, օտարաբանությունների կիրառությունը, արտահայտչական միջոցները, վերնագրերի կառուցման ձևերը և լեզվական ազդեցության մեխանիզմները՝ հաշվի առնելով Հայաստանի բազմալեզու տեղեկատվական միջավայրը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են նաև ռուսերենի գործածության առանձնահատկությունները հայկական մամուլի շրջանակում, լեզվի և մշակույթի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև լրագրողական տեքստերի դերը հանրային հաղորդակցության գործընթացներում։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, լրագրողների, հաղորդակցության մասնագետների, բանասերների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ԶԼՄ-ների լեզվով, ռուսաց լեզվի կիրառությամբ Հայաստանում և ժամանակակից լրագրողական հաղորդակցության ուսումնասիրությամբ։
Обновлено. 2026-09-13
Литература
Մուրացանի երգիծանքը
Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր գրող Մուրացանի ստեղծագործություններում երգիծանքի դրսևորումների, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և գաղափարական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գրողի գրական ժառանգության մեջ երգիծական տարրերի կիրառությունը, հասարակական երևույթների քննադատական արտացոլումը և կերպարների բնավորությունների բացահայտման գեղարվեստական միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մուրացանի ստեղծագործություններում մարդկային թուլությունների, բարոյական հակասությունների, հասարակական արատների և սոցիալական անհավասարության նկատմամբ արտահայտված քննադատական վերաբերմունքին։ Վերլուծվում են հեգնանքի, ծաղրի, հակադրության, չափազանցության և երգիծական բնութագրման միջոցների կիրառման առանձնահատկությունները՝ գրողի գեղարվեստական մտածողության և աշխարհայացքի համատեքստում։ Դիտարկվում են երգիծանքի և իրապաշտական պատկերման փոխհարաբերությունները, կերպարների խոսքային բնութագրումները, երկխոսությունների կառուցվածքը և հեղինակային վերաբերմունքի արտահայտման եղանակները։ Քննարկվում են նաև Մուրացանի ստեղծագործական գործունեության պատմական և հասարակական նախադրյալները, XIX դարի հայ հասարակության բարոյահոգեբանական խնդիրների արտացոլումը և երգիծանքի դերը ազգային գրականության զարգացման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում գրողի երգիծական մտածողության ինքնատիպությանը, նրա ստեղծագործությունների գաղափարական բովանդակությանը և հայ գրականության քննադատական ավանդույթների հետ ունեցած առնչություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, գեղարվեստական ոճագիտության և երգիծանքի տեսության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-10-08
Культура
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա : Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1980, Հոկտեմբեր, թիվ 10)
Այս աշխատանքը նվիրված է Հայկական ՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակվող գրականության ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը՝ որպես տեղեկատվական-տեղեկատու բնույթի հրատարակություն, որի նպատակն է ապահովել օգտվողներին արդի և պարբերաբար թարմացվող տվյալներով մշակութային ոլորտի նորագույն հրապարակումների մասին։ Հեղինակը նկարագրում է մատենագիտական տեղեկատվության կազմակերպման սկզբունքները՝ ընդգծելով նյութերի ընտրության, դասակարգման և համակարգման մեթոդները, որոնք թույլ են տալիս ձևավորել մշակույթի և արվեստի ոլորտին վերաբերող գիտական և հանրամատչելի գրականության ամբողջական պատկեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթացիկ մատենագիտական ցուցակների դերին՝ որպես գիտական հետազոտությունների, գրադարանային սպասարկման և տեղեկատվական որոնման կարևոր գործիք, որոնք նպաստում են ընթերցողների և հետազոտողների ժամանակին տեղեկացվածությանը նոր հրատարակությունների մասին։ Աշխատությունը նաև ներկայացնում է գրականության տարբեր տեսակներ՝ գիտական մենագրություններ, հոդվածներ, տեղեկատուներ և արվեստի վերաբերյալ ուսումնասիրություններ, որոնք ընդգրկվում են տվյալ մատենագիտական հոսքերում։ Նշվում է, որ նման ընթացիկ տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն մշակութային կյանքի զարգացման, գիտական հաղորդակցության ընդլայնման և տեղեկատվական հոսքերի համակարգման գործում՝ ապահովելով գիտելիքի արագ շրջանառություն և հասանելիություն մասնագիտական համայնքների համար։
Обновлено. 2026-11-02
Религия
Էվլիյա Չելեբիի ուղեգրությունը, հատոր Ա
Այս աշխատությունը ներկայացնում է օսմանյան նշանավոր ճանապարհորդ, գրող և աշխարհագրագետ Էվլիյա Չելեբիի պատմաճանաչողական ուղեգրական ժառանգությունը՝ ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով XVII դարի Օսմանյան կայսրության քաղաքական, հասարակական, տնտեսական, կրոնական և մշակութային կյանքին։ Էվլիյա Չելեբին օսմանյան գրականության և պատմագրության ամենանշանավոր ճանապարհորդներից է, որի բազմամյա ուղևորությունների ընթացքում հավաքած տեղեկություններն ամփոփվել են նրա հանրահայտ «Սեյահաթնամե»՝ «Ուղեգրություն» աշխատության մեջ։ Այն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում համաշխարհային ուղեգրական գրականության մեջ՝ որպես աշխարհագրական դիտարկումների, պատմական հիշատակությունների, ազգագրական նկարագրությունների, քաղաքների ու բնակավայրերի ուսումնասիրության և անձնական տպավորությունների լայնածավալ համադրություն։ Հեղինակը ճանապարհորդությունների ընթացքում նկարագրում է իր այցելած երկրները, քաղաքները, գյուղերը, ամրոցները, ճանապարհները, բնական միջավայրը, բնակչության կենցաղը, սովորույթները, կրոնական հաստատությունները, առևտուրը, արհեստները և տեղական իշխանությունների գործունեությունը։ Նրա պատմությունները համադրում են իրական դիտարկումները, պատմական տեղեկությունները, ժողովրդական ավանդությունները, տեղանունների ու անձնանունների վերաբերյալ հիշատակությունները և երբեմն նաև զվարճալի կամ անսովոր պատմությունները՝ ստեղծելով ժամանակաշրջանի բազմաշերտ պատկեր։ Ուղեգրության կարևոր առանձնահատկություններից է հեղինակի հետաքրքրությունը տարբեր ժողովուրդների, նրանց լեզուների, հավատալիքների, ազգային սովորույթների և հասարակական հարաբերությունների նկատմամբ։ Այդ տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է ոչ միայն Օսմանյան կայսրության պատմության, այլև նրա տարածքում ապրող բազմաթիվ ժողովուրդների, այդ թվում՝ հայերի պատմական ու մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Հայկական բնակավայրերի, եկեղեցիների, վանքերի, բնակչության զբաղմունքների, առևտրական գործունեության և կենցաղային առանձնահատկությունների վերաբերյալ հիշատակությունները կարող են արժեքավոր նյութ տրամադրել հայագիտության, պատմական աշխարհագրության և ազգագրության ուսումնասիրություններին։ Հատկանշական է նաև, որ Էվլիյա Չելեբիի նկարագրությունները հաճախ ընդգրկում են տարբեր քաղաքների պատմական անցյալի, ճարտարապետական կառույցների, բնակչության թվաքանակի, տնտեսական հնարավորությունների և հասարակական կյանքի մասին տեղեկություններ, ինչի շնորհիվ նրա աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բնակավայրերի պատմական զարգացումը և տարածաշրջանային կապերը։ Հեղինակի պատմողական ոճն առանձնանում է կենդանի նկարագրություններով, մանրամասն դիտարկումներով, հումորով, չափազանցություններով, պատմական ու բանահյուսական նյութերի համադրմամբ։ Նա հաճախ ընթերցողին ներկայացնում է ճանապարհորդի անմիջական տպավորությունները՝ իրադարձություններին հաղորդելով անձնական ներկայության և կենդանի պատմության բնույթ։ Այս գեղարվեստական ու փաստագրական առանձնահատկությունները աշխատությունը դարձնում են ոչ միայն պատմական տեղեկությունների հավաքածու, այլև ինքնուրույն գրական արժեք ունեցող ստեղծագործություն։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև Օսմանյան կայսրության աշխարհագրական պատկերացումների, ճանապարհորդական ուղիների, միջազգային առևտրի, քաղաքային մշակույթի և տարբեր ժողովուրդների միջև գոյություն ունեցած հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Հայերեն հրատարակության առկայությունը վկայում է հայ ընթերցողին համաշխարհային պատմաաշխարհագրական գրականության կարևոր երկերից մեկին հաղորդակից դարձնելու և օտարալեզու պատմական ու մշակութային ժառանգությունը հայերենով ներկայացնելու ձգտման մասին։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության տպագրական գործունեությունն այս առումով առանձնահատուկ դեր ուներ, քանի որ միաբանությունը մեծապես նպաստում էր հայերեն գիտական, պատմական, աշխարհագրական և գրական գրականության զարգացմանը՝ ապահովելով հայ ընթերցողի կապը եվրոպական և արևելյան մտավոր ժառանգության հետ։ Հրատարակության առաջին հատորը կարևոր նշանակություն ունի ամբողջական ուղեգրական երկի ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով հեղինակի ճանապարհորդական ու պատմողական ժառանգության սկզբնական մասը և հիմք ստեղծելով հետագա նյութերի ընկալման համար։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, օսմանագետների, հայագետների, աշխարհագրագետների, ազգագրագետների, գրականագետների և ճանապարհորդական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Միաժամանակ այն հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ ճանաչելու Մերձավոր Արևելքի և հարակից տարածաշրջանների պատմական միջավայրը, ժողովուրդների մշակութային փոխազդեցությունները և այն բազմազան աշխարհը, որի մասին պահպանված տեղեկությունները շարունակում են կարևոր դեր ունենալ պատմական հիշողության ու գիտական հետազոտությունների մեջ։
Обновлено. 2026-11-13