Վաղարշ Վաղարշյան մտքի արտիստը

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է լիզինգի՝ որպես ձեռնարկության հիմնական կապիտալի ընդլայնման ֆինանսական գործիքի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրա դերը արտադրական կարողությունների արդիականացման և ներդրումային ակտիվության խթանման գործընթացներում։ Վերլուծվում են լիզինգային հարաբերությունների տեսական հիմքերը, ֆինանսական վարձակալության տեսակները, դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները վարկավորման և սեփական կապիտալի ձևավորման համեմատությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լիզինգի կիրառմանը հիմնական միջոցների թարմացման, տեխնոլոգիական վերազինման և փոքր ու միջին ձեռնարկությունների զարգացման համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը նաև գնահատում է լիզինգային շուկայի զարգացման միտումները, պետական կարգավորման դերը և ռիսկերի կառավարման մեխանիզմները Հայաստանի պայմաններում։ Աշխատությունը ներկայացնում է միջազգային փորձի համեմատական վերլուծություն և գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված լիզինգի գործիքի արդյունավետ օգտագործմանը ձեռնարկությունների կապիտալային աճի և տնտեսական կայունության ապահովման նպատակով։

Lեզվաբանություն

Գիրքը ընդգրկում է՝ հայերեն բառերի և արտահայտությունների լայն ցանկ՝ ֆրանսերեն համարժեքներով, բառերի տարբեր իմաստների հնարավոր թարգմանություններ, հաճախ կիրառվող խոսքային ու բառակապակցական ձևեր, լեզվական ճիշտ օգտագործմանն օգնող նշումներ և պարզաբանումներ։ Այն օգտակար է՝ ֆրանսերեն սովորող ուսանողների համար, թարգմանիչների և լեզվաբանների համար, դպրոցականների և դասախոսների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր աշխատում են հայերեն-ֆրանսերեն լեզվական նյութերի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, այս բառարանը գործնական և վստահելի աղբյուր է ֆրանսերեն բառապաշարի ընդլայնման և թարգմանական հմտությունների զարգացման համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է լեռնային շրջանների լանդշաֆտային պլանավորման տեսական և գործնական սկզբունքների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում լեռնային տարածքների բնական պայմանների, ռեսուրսների, բնակավայրերի, գյուղատնտեսական գործունեության և ենթակառուցվածքների փոխկապակցված պլանավորումն է՝ տարածքային զարգացման և շրջակա միջավայրի պահպանության նպատակների համադրմամբ։ Ուսումնասիրությունը հաշվի է առնում լեռնային լանդշաֆտներին բնորոշ ռելիեֆի բարդությունը, բարձրությունների գոտիականությունը, կլիմայական պայմանների փոփոխականությունը, հողերի և ջրային ռեսուրսների առանձնահատկությունները, բնական վտանգները և էկոհամակարգերի զգայունությունը։ Արագածոտնի մարզի օրինակով կարող են ուսումնասիրվել տարբեր լանդշաֆտային տիպերի տարածական կառուցվածքը, դրանց բնական ներուժը և տնտեսական օգտագործման աստիճանը, ինչպես նաև մարդածին ազդեցության հիմնական ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածքների ֆունկցիոնալ գոտիավորմանը, որի միջոցով հնարավոր է առանձնացնել բնակելի, գյուղատնտեսական, անտառային, բնապահպանական, ռեկրեացիոն և այլ նշանակության տարածքներ՝ յուրաքանչյուրի համար սահմանելով օգտագործման և պահպանության համապատասխան ռեժիմներ։ Լանդշաֆտային պլանավորումը կարող է դիտարկվել նաև որպես տարածքային հակասությունների կանխարգելման գործիք, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հավասարակշռել տնտեսական զարգացման, բնական ռեսուրսների օգտագործման և բնապահպանական սահմանափակումների պահանջները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել գյուղատնտեսական հողերի օգտագործման արդյունավետությունը, արոտավայրերի ծանրաբեռնվածությունը, ջրային ռեսուրսների պահպանությունը, էրոզիոն գործընթացների տարածումը, բնակավայրերի ընդարձակման ազդեցությունը և զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման հնարավորությունները։ Լեռնային տարածքների համար կարևոր խնդիր է բնական աղետների և վտանգավոր գործընթացների հաշվառումը, այդ թվում՝ սողանքների, սելավների, հողերի էրոզիայի և այլ բնական վտանգների տարածական գնահատումը։ Նման գործոնների ներառումը պլանավորման գործընթացում թույլ է տալիս բարձրացնել տարածքային զարգացման կայունությունը և նվազեցնել բնակչության ու ենթակառուցվածքների խոցելիությունը։ Աշխատանքը կարող է նաև ընդգծել աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և քարտեզագրական մեթոդների կիրառման կարևորությունը՝ տարածքային տվյալների հավաքագրման, վերլուծության, գոտիավորման և զարգացման տարբեր սցենարների գնահատման համար։ Արագածոտնի մարզի բազմազան լանդշաֆտները հնարավորություն են տալիս մշակել տարածքային կառավարման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք միաժամանակ հաշվի են առնում գյուղատնտեսական և ռեկրեացիոն ներուժը, բնության պահպանության պահանջները և բնակավայրերի կայուն զարգացումը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ առաջարկվող սկզբունքները կարող են կիրառվել լեռնային տարածքների տարածքային կառավարման, համայնքային զարգացման ծրագրերի, բնապահպանական միջոցառումների և զբոսաշրջային ռազմավարությունների մշակման ժամանակ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, լանդշաֆտագետների, տարածքային պլանավորման մասնագետների, բնապահպանների, ճարտարապետների և տեղական ինքնակառավարման մարմինների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը լանդշաֆտային պլանավորումը դիտարկում է որպես լեռնային տարածքների կայուն կառավարման կարևոր գործիք՝ համադրելով բնական պայմանների գնահատումը, տնտեսական գործունեության տարածական կազմակերպումը, էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանումը և երկարաժամկետ տարածքային զարգացման նպատակները։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի մեջ ազգային-պահպանողական հոսանքի ձևավորման, գաղափարական հիմքերի և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են այդ ուղղության գաղափարական աղբյուրները, ազգային ինքնության պահպանման, եկեղեցու և ավանդական արժեքների դերակատարման ընկալումները, ինչպես նաև քաղաքական ու հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը տվյալ պատմական շրջանում։ Հեղինակը քննարկում է արևմտյան ազատական և ռուսական ազդեցությունների պայմաններում ձևավորված գաղափարական պայքարը, ազգային ինքնագիտակցության աճը և հասարակական մտքի բազմազանացումը։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ մտավորականության տարբեր շերտերի դիրքորոշումներին, մամուլի դերին, կրթական և մշակութային հաստատությունների գործունեությանը, որոնք նպաստել են պահպանողական գաղափարների տարածմանը։ Գիրքը ներկայացնում է նաև այդ հոսանքի ազդեցությունը ազգային ինքնության ձևավորման, քաղաքական պահանջների ձևակերպման և հասարակական շարժումների զարգացման վրա։ Այն նախատեսված է պատմաբանների, քաղաքագետների, հասարակագետների, մշակութաբանների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական, այնպես էլ պատմական-վերլուծական մոտեցումներ։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է հեմոկոլիտի համախտանիշով ընթացող սուր բակտերիալ աղիքային վարակների կլինիկական և լաբորատոր առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Թեմայի շրջանակում ուսումնասիրվում են այն վարակները, որոնց դեպքում աղիքային բորբոքային գործընթացը կարող է ուղեկցվել կղանքում արյան առկայությամբ, որովայնային ցավերով, ջերմությամբ, ինտոքսիկացիայով և ընդհանուր վիճակի տարբեր աստիճանի խանգարումներով։ Հայաստանի բժշկական գրականության մեջ այս խնդիրը ուսումնասիրվել է նաև կոլիտի և հեմոկոլիտի համախտանիշով ընթացող սուր աղիքային վարակների պատճառագիտական կառուցվածքի համատեքստում, որտեղ դիտարկվել են մասնավորապես շիգելաների և կամպիլոբակտերի դերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հիվանդության կլինիկական պատկերի մանրամասն բնութագրումը՝ հիվանդության սկզբի առանձնահատկությունների, ջերմության, որովայնային ցավերի, լուծի հաճախականության և բնույթի, կղանքում արյան ու լորձի առկայության, դեֆեկացիայի ցավոտության, ջրազրկման և ինտոքսիկացիայի աստիճանի գնահատմամբ։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել հեմոկոլիտով ընթացող տարբեր բակտերիալ վարակները և գնահատել հիվանդության ծանրության աստիճանը։ Լաբորատոր հետազոտությունների բաժնում կարող են ուսումնասիրվել արյան ընդհանուր և կենսաքիմիական ցուցանիշները, կղանքի կոպրոլոգիական պատկերը, մանրէաբանական հետազոտությունների արդյունքները և հարուցիչների մոլեկուլային հայտնաբերումը։ Հայաստանի Ինֆեկցիոն հիվանդությունների ազգային կենտրոնի լաբորատոր ծառայություններում ներկայում իրականացվում են ինչպես կղանքի մանրէաբանական հետազոտություններ, այնպես էլ ՊՇՌ մեթոդով շիգելաների, սալմոնելաների, կամպիլոբակտերի և տարբեր պաթոգեն E. coli-ների հայտնաբերում։ Հետազոտության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի հիվանդության պատճառագիտական կառուցվածքի բացահայտումը, քանի որ հեմոկոլիտային համախտանիշը կարող է հանդիպել տարբեր բակտերիալ հարուցիչների դեպքում, իսկ դրանց կլինիկական դրսևորումները կարող են էապես նմանվել միմյանց։ Այդ պատճառով լաբորատոր հաստատումը կարևոր է ճիշտ ախտորոշման և համապատասխան բուժական տակտիկայի ընտրության համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է իրականացվել նաև կլինիկական և լաբորատոր տվյալների համադրական վերլուծություն՝ պարզելու համար, թե հիվանդության որ նշաններն են առավել բնորոշ տարբեր հարուցիչներով պայմանավորված վարակներին։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կղանքի մանրադիտական և կոպրոլոգիական փոփոխություններին, բորբոքային ցուցանիշներին, ինչպես նաև հարուցչի հայտնաբերման արդյունքներին։ Արդիական ախտորոշման հնարավորությունները ներառում են նաև EHEC խմբի E. coli-ի և, մասնավորապես, O157:H7 շտամի հայտնաբերումը, որի համար ՀՀ Ինֆեկցիոն հիվանդությունների ազգային կենտրոնը կիրառում է ինչպես ՊՇՌ, այնպես էլ համապատասխան մանրէաբանական/անտիգենային հետազոտություններ։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նաև տարբերակիչ ախտորոշման տեսանկյունից, քանի որ արյունային լուծով ընթացող հիվանդությունները կարող են ունենալ տարբեր վարակային և ոչ վարակային պատճառներ։ Կլինիկական տվյալների, համաճարակաբանական անամնեզի և լաբորատոր արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել ճշգրիտ որոշել հիվանդության պատճառագիտությունը և կանխատեսել դրա ընթացքը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է հեմոկոլիտով հիվանդների վաղ հայտնաբերման, ծանրության ճիշտ գնահատման, անհրաժեշտ լաբորատոր հետազոտությունների ընտրության և բուժման արդյունավետ կազմակերպման հետ։ Հայաստանի գործող կարգավորումներում հեմոկոլիտը և կոլիտիկ համախտանիշը նշվում են որպես սուր աղիքային վարակների ծանր ընթացքի կլինիկական ցուցանիշներ, որոնց առկայությունը կարող է հիմք հանդիսանալ հիվանդի հոսպիտալացման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել վարակաբաններին, մանկաբույժներին, գաստրոէնտերոլոգներին, կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման մասնագետներին, մանրէաբաններին, համաճարակաբաններին, բժշկական բուհերի դասախոսներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում անցման ժամանակաշրջանում բնակչության տեղաշարժի և տնտեսական զարգացման միջև առկա փոխադարձ կապերի համակողմանի ուսումնասիրությունը։ Վերլուծվում են ներքին և արտաքին միգրացիոն գործընթացների հիմնական պատճառները, դրանց ազդեցությունը աշխատաշուկայի, զբաղվածության, ժողովրդագրական կառուցվածքի, մարդկային կապիտալի և սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայական տնտեսության ձևավորման պայմաններում տեղի ունեցած կառուցվածքային փոփոխություններին, բնակչության տարածքային վերաբաշխմանը, գյուղական և քաղաքային բնակավայրերի զարգացման առանձնահատկություններին, ինչպես նաև միգրացիայի ազդեցությանը տնտեսական աճի և տարածաշրջանային անհավասարությունների վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են վիճակագրական տվյալների, գիտական հետազոտությունների և վերլուծական գնահատականների հիման վրա ձևավորված եզրակացություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու անցումային շրջանի սոցիալ-տնտեսական մարտահրավերները և մշակելու բնակչության տեղաշարժի արդյունավետ կառավարման ու կայուն տնտեսական զարգացմանն ուղղված առաջարկություններ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ժողովրդագիրների, սոցիոլոգների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են միգրացիոն գործընթացներով, անցումային տնտեսությունների զարգացմամբ և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության հիմնախնդիրներով։