Վարկավորման գործառնությունների կառավարումը ՀՀ առևտրային բանկերի նյութերով

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է կազմակերպության գործունեության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներին՝ ծախսերի կառավարման համակարգի ներդրման և կատարելագործման միջոցով։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ կազմակերպության մրցունակությունը, ֆինանսական կայունությունը և շահութաբերությունը մեծապես պայմանավորված են ծախսերի ձևավորման, վերահսկման, պլանավորման և օպտիմալացման արդյունավետությամբ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ծախսերի կառավարման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրանց դասակարգման ու հաշվառման սկզբունքները, ծախսերի վրա ազդող հիմնական գործոնները և կազմակերպության գործունեության վերջնական արդյունքների հետ դրանց փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծախսերի կառավարման համակարգի կառուցվածքին, դրա հիմնական գործառույթներին և կազմակերպությունում ներդրման անհրաժեշտությանը։ Քննարկվում են ծախսերի պլանավորման, նորմավորման, բյուջետավորման, վերահսկողության և շեղումների վերլուծության մեխանիզմները, որոնք հնարավորություն են տալիս առավել արդյունավետ օգտագործել կազմակերպության նյութական, ֆինանսական և աշխատանքային ռեսուրսները։ Կարևորվում է նաև ծախսերի կառավարման և կառավարչական որոշումների ընդունման փոխկապակցվածությունը, քանի որ ճշգրիտ և ժամանակին տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս ղեկավարությանը գնահատել գործունեության արդյունավետությունը, բացահայտել անարդյունավետ ծախսերը և ընտրել ռեսուրսների օգտագործման առավել նպատակահարմար տարբերակներ։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են ծախսերի նվազեցման և օպտիմալացման հնարավորությունները՝ առանց արտադրանքի կամ ծառայությունների որակի և կազմակերպության զարգացման ներուժի անհարկի սահմանափակման։ Ուսումնասիրվում են նաև պատասխանատվության կենտրոնների ձևավորման, ծախսերի վերահսկման, ներքին հաշվետվողականության և կատարողականի գնահատման մոտեցումները։ Ծախսերի կառավարման համակարգի ներդրումը ներկայացվում է որպես կազմակերպության ռազմավարական կառավարման կարևոր գործիք, որը կարող է նպաստել շահութաբերության բարձրացմանը, ֆինանսական արդյունքների բարելավմանը, ռիսկերի նվազեցմանը և երկարաժամկետ մրցակցային առավելությունների ձևավորմանը։ Հետազոտությունը կարող է ունենալ նաև գործնական նշանակություն՝ առաջարկելով կազմակերպությունների առանձնահատկություններին համապատասխան ծախսերի կառավարման համակարգի ձևավորման և կատարելագործման ուղղություններ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կազմակերպությունների ղեկավարների և ֆինանսական մասնագետների, տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, հաշվապահների, վերլուծաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների և տնտեսագիտական ու կառավարչական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ծախսերի կառավարումը դիտարկել ոչ միայն որպես ծախսերի նվազեցման միջոց, այլև որպես կազմակերպության ընդհանուր արդյունավետության, կայունության և զարգացման ապահովման համալիր կառավարչական համակարգ։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության պատմագիտական ուսումնասիրության կարևոր և բազմաշերտ խնդիրներից մեկին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին կայսերական Գերմանիայի դիրքորոշման, դերակատարության և պատասխանատվության հարցի ներկայացմանը հայ պատմագրության մեջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ոչ միայն 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային տեղահանության և բնաջնջման փաստն է, այլև այն հարցը, թե ինչպես են հայ պատմաբանները տարբեր ժամանակաշրջաններում գնահատել Օսմանյան կայսրության դաշնակից Գերմանիայի տեղեկացվածությունը, քաղաքական դիրքորոշումը, հնարավոր աջակցությունը և հանցագործությունների կանխման ուղղությամբ չձեռնարկված քայլերը։ Հայ պատմագրության մեջ Գերմանիայի մեղսակցության խնդիրը սովորաբար դիտարկվում է մի քանի փոխկապակցված մակարդակներում՝ դիվանագիտական և քաղաքական հարաբերություններ, գերմանա-թուրքական ռազմական համագործակցություն, գերմանացի զինվորականների ու դիվանագետների տեղեկացվածություն, հայերի տեղահանությունների և կոտորածների վերաբերյալ պաշտոնական հաղորդագրություններ, ինչպես նաև Գերմանիայի իշխանությունների կողմից այդ տեղեկությունների նկատմամբ ցուցաբերված վերաբերմունք։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչներից է պատմագիտական տարբեր մոտեցումների համադրումը, քանի որ հարցի շուրջ գոյություն են ունեցել ինչպես Գերմանիայի պատասխանատվությունն ընդգծող, այնպես էլ դրա չափն ու բնույթը տարբեր կերպ մեկնաբանող տեսակետներ։ Արխիվային փաստաթղթերի հրապարակումը էապես ընդլայնել է այս թեմայի ուսումնասիրության հնարավորությունները․ մասնավորապես, Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարության արխիվներից հավաքված բազմաթիվ դիվանագիտական հեռագրերն ու զեկույցները վկայում են, որ գերմանական պետական կառույցները տեղեկացված էին հայերի նկատմամբ իրականացվող բռնությունների և զանգվածային ոչնչացման մասին։ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը նշում է, որ Վոլֆգանգ Գուստի հետազոտությունները կարևոր դեր են ունեցել այդ փաստաթղթերի հրապարակման և Գերմանիայի մեղսակցության վերաբերյալ պատմագիտական քննարկումների զարգացման գործում։ Հայ պատմագիտական աշխատություններում մեղսակցության հասկացությունը կարող է ներառել ինչպես հանցագործությունների հանդեպ հանդուրժողականությունը, այնպես էլ դաշնակցային հարաբերությունների պահպանման նպատակով դրանց նկատմամբ քաղաքական աջակցությունը կամ կանխարգելման հնարավորությունից հրաժարվելը։ Երևանի պետական համալսարանի հրապարակումներում ևս ընդգծվում է, որ Գերմանիայի մեղսակցության հարցը դիտարկվում է ոչ միայն որպես Հայոց ցեղասպանության պատմության, այլև դրա միջազգային քաղաքական համատեքստի կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության արժեքը հատկապես մեծ է պատմագրության զարգացման տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է փոխվել Գերմանիայի դերակատարության վերաբերյալ գիտական գնահատականը՝ սկզբնական վկայություններից և խորհրդային շրջանի ուսումնասիրություններից մինչև անկախ Հայաստանի ժամանակակից պատմագիտությունը և նոր արխիվային նյութերի ներգրավումը։ Այս համատեքստում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև գերմանացի հետազոտողների աշխատանքները, որոնք ուսումնասիրել են Գերմանիայի քաղաքական և ռազմական կառույցների տեղեկացվածության աստիճանը։ Հետազոտությունների մի մասը ցույց է տալիս, որ գերմանական կողմը մանրամասն տեղեկություններ էր ստանում հայերի տեղահանության և բնաջնջման ընթացքի վերաբերյալ, ինչը Գերմանիայի քաղաքական պատասխանատվության հարցը դարձնում է պատմագիտական քննարկման առանցքային թեմա։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ Գերմանիայի պատմական պատասխանատվության հարցը հետագայում դուրս է եկել զուտ ակադեմիական շրջանակներից և դարձել քաղաքական ու հասարակական քննարկումների առարկա։ 2016 թվականին Գերմանիայի Բունդեսթագի բանաձևում արձանագրվեց Գերմանական կայսրության դաշնակցային կապը Օսմանյան կայսրության հետ և այդ իրադարձությունների նկատմամբ Գերմանիայի պատմական պատասխանատվության հարցը։ Այսպիսով, աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ցեղասպանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, քաղաքագետներին, ինչպես նաև Հայոց ցեղասպանության պատմագրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։ Այն կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ խնդիրը ներկայացնում է ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների նկարագրություն, այլ որպես պատմական պատասխանատվության, դաշնակցային քաղաքականության, արխիվային աղբյուրների մեկնաբանության և պատմագրական գնահատականների ձևավորման համալիր ուսումնասիրության թեմա։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմության ամենածանր ու ողբերգական էջերից մեկին՝ Հայոց ցեղասպանություն։ Գիրքը նպատակ ունի ներկայացնել ցեղասպանության առաջացման պատճառները, ընթացքը և հետևանքները՝ հիմնվելով պատմական փաստերի և աղբյուրների վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է Օսմանյան կայսրությունում հայերի վիճակին մինչև 1915 թվականը՝ ցույց տալով քաղաքական, ազգային և կրոնական հակասությունները, որոնք աստիճանաբար հանգեցրին զանգվածային բռնություններին։ Աշխատության մեջ մանրամասն ներկայացվում են տեղահանությունները, կոտորածները և հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված համակարգված քաղաքականությունը։ Գրքում քննարկվում են մի շարք կարևոր հարցեր․ ցեղասպանության պատմական և քաղաքական նախադրյալները Օսմանյան իշխանությունների վարած քաղաքականությունը տեղահանությունների և զանգվածային սպանությունների ընթացքը միջազգային արձագանքը և մեծ տերությունների դիրքորոշումը ցեղասպանության հետևանքները հայ ժողովրդի համար Հեղինակը օգտագործում է տարբեր աղբյուրներ՝ արխիվային փաստաթղթեր, վկայություններ, դիվանագիտական հաղորդագրություններ, ինչը թույլ է տալիս ներկայացնել համակողմանի և փաստարկված ուսումնասիրություն։ Աշխատությունը նաև փորձում է գնահատել ցեղասպանության ազդեցությունը հայ ժողովրդի հետագա պատմության, սփյուռքի ձևավորման և ազգային ինքնության վրա։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Ուրարտուի կրոնական համակարգում առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող գերագույն եռյակի՝ Խալդի, Թեյշեբայի և Շիվինի աստվածությունների պաշտամունքի, խորհրդանշանների և պատկերագրության ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով հնագիտական սկզբնաղբյուրների վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերականգնել ուրարտական դիցարանի գլխավոր աստվածությունների տեղն ու գործառույթները՝ ուսումնասիրելով նրանց մասին վկայող արձանագրությունները, տաճարային համալիրները, զոհաբերության վայրերը, զենքերը, կնիքները, զարդերը, պատկերաքանդակները, մետաղյա առարկաները և այլ նյութական հուշարձաններ։ Աշխատության մեջ Խալդին դիտարկվում է որպես ուրարտական պետության գլխավոր աստված և արքայական իշխանության գաղափարական հենարան, որի պաշտամունքը սերտորեն կապված էր ռազմական հաղթանակների, թագավորական իշխանության և պետականության հետ։ Թեյշեբայի կերպարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ամպրոպի, փոթորկի և ռազմական ուժի հետ կապված պատկերացումները, իսկ Շիվինիի կերպարը՝ արևային և երկնային պաշտամունքների նշանակությունը ուրարտական աշխարհայացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երեք աստվածությունների խորհրդանշական համակարգին, քանի որ նրանց ուղեկցող կենդանիները, զենքերը, բույսերը, երկնային մարմինների նշանները և այլ պատկերային տարրեր կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում յուրաքանչյուր աստվածության գործառույթի ու աստվածաբանական նշանակության մասին։ Հնագիտական նյութի միջոցով ուսումնասիրվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես էին այդ կերպարները ներկայացվում տարբեր առարկաների և հուշարձանների վրա, ինչպիսի գեղարվեստական կանոններով էին կառուցվում նրանց պատկերները և ինչպիսի փոփոխություններ էին տեղի ունենում պատկերագրական ավանդույթներում։ Աշխատությունը կարևոր է նաև պաշտամունքային կյանքի վերակազմության տեսանկյունից, քանի որ տաճարների կառուցվածքը, զոհաբերության ծեսերի հետքերը, նվիրաբերական առարկաները և արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու կրոնական արարողությունների, աստվածներին մատուցվող զոհերի և արքայական իշխանության ու կրոնի փոխհարաբերությունների մասին։ Ուսումնասիրության մեջ հնագիտական սկզբնաղբյուրները դիտարկվում են փոխկապակցված՝ համադրելով նյութական մշակույթի տվյալները գրավոր վկայությունների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջականորեն ներկայացնելու ուրարտական կրոնական համակարգը։ Կարևորվում է նաև գերագույն եռյակի գաղափարի ուսումնասիրությունը որպես միասնական աստվածային համակարգ, որի շրջանակում տարբեր աստվածություններ ունեցել են միմյանց լրացնող գործառույթներ և ներկայացրել բնության, պատերազմի, արքայական իշխանության ու տիեզերական կարգի տարբեր կողմերը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել հնագետներին, ուրարտագետներին, պատմաբաններին, կրոնագետներին, արվեստաբաններին և հին աշխարհի դիցաբանությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն մշակույթների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հնագիտական սկզբնաղբյուրների միջոցով բացահայտելու Ուրարտուի կրոնական աշխարհայացքի առանցքային բաղադրիչներից մեկը և հասկանալու գերագույն աստվածությունների պաշտամունքի, խորհրդանշական համակարգի ու պատկերագրության փոխկապակցվածությունը։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Արգենտինայում և Բրազիլիայում ձևավորված ու զարգացած հայկական մամուլի պատմության, բովանդակության, դերակատարության և համայնքային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը հայկական սփյուռքի տպագիր մշակութային ժառանգությունը դիտարկում է որպես հայ համայնքների հասարակական, ազգային, մշակութային և քաղաքական կյանքի կարևոր բաղադրիչ։ Արգենտինան և Բրազիլիան Հարավային Ամերիկայի այն երկրներից են, որտեղ ձևավորվել են կազմակերպված հայկական համայնքներ և զարգացել հայկական տպագրական գործունեություն։ Մատենագիտական ուսումնասիրությունների համաձայն՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում Արգենտինայում հրատարակվել է շուրջ 100, իսկ Բրազիլիայում՝ մոտ 15 հայկական պարբերական, ինչը վկայում է տարածաշրջանում հայկական մամուլի նշանակալի ավանդույթի մասին։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել այդ պարբերականների ստեղծման պատմական նախադրյալները, հրատարակման վայրերը, պարբերականության ձևերը, լեզվական առանձնահատկությունները, խմբագրական ուղղությունները և ընթերցողական շրջանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մամուլի դերին՝ որպես հայ համայնքների ներքին հաղորդակցության, ազգային ինքնության պահպանման և սերունդների միջև մշակութային կապի ապահովման միջոցի։ Պարբերականները ոչ միայն տարածել են նորություններ և հասարակական-քաղաքական տեղեկություններ, այլև անդրադարձել են կրթությանը, եկեղեցական կյանքին, մշակույթին, գրականությանը, համայնքային կազմակերպությունների գործունեությանը, Հայաստանի և սփյուռքի իրադարձություններին ու ազգային խնդիրներին։ Արգենտինայի հայկական մամուլի կարևորության մասին վկայում է նաև այն, որ երկրի հայկական համայնքում մամուլը զարգացել է կրթական, եկեղեցական և հասարակական կառույցների կողքին՝ դառնալով համայնքային կյանքի կազմակերպման կարևոր գործիք։ Ժամանակակից շրջանում Արգենտինայի հիմնական հայկական թերթերից են Diario Armenia-ն և Sardarabad-ը, ինչպես նաև գործում են առցանց լրատվական հարթակներ։ Բրազիլիայի դեպքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում հատկապես Սան Պաուլուի հայկական մամուլի պատմությունը, որի վերաբերյալ առանձին ուսումնասիրություններ անդրադառնում են 1940-1970-ական թվականների մամուլի գործունեությանը և դրա հասարակական նշանակությանը։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև մամուլի կապը հայկական կուսակցությունների, բարեգործական և մշակութային կազմակերպությունների, եկեղեցական կառույցների ու համայնքային միությունների հետ։ Այդ համատեքստում պարբերականները կարող էին հանդես գալ տարբեր գաղափարական և հասարակական դիրքորոշումների արտահայտման հարթակների դերում՝ արտացոլելով սփյուռքահայ համայնքների ներքին բազմազանությունը։ Կարևոր է նաև մամուլի միջոցով Հայաստանի հետ կապի պահպանման խնդիրը․ պարբերականները տեղեկություններ են փոխանցել Հայաստանի քաղաքական, հասարակական և մշակութային կյանքի մասին և միաժամանակ արտահայտել Սփյուռքի վերաբերմունքը համազգային նշանակության իրադարձությունների նկատմամբ։ Հայկական մամուլի ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նաև որպես պատմական սկզբնաղբյուր, քանի որ պարբերականների էջերում պահպանվել են համայնքային կյանքի, կազմակերպությունների գործունեության, անհատների, միջոցառումների, կրթական հաստատությունների և հասարակական գործընթացների վերաբերյալ բազմաթիվ տեղեկություններ։ Արգենտինայի և Բրազիլիայի հայկական մամուլի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու նաև Հարավային Ամերիկայի հայ համայնքների ձևավորման և զարգացման որոշակի փուլեր, նրանց հասարակական կազմակերպվածության մակարդակը և ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմները։ Թեմայի վերաբերյալ առանձին հետազոտություններ ընդգծում են, որ Հարավային Ամերիկայի հայկական մամուլի ուսումնասիրությունը երկար ժամանակ համեմատաբար քիչ է ուսումնասիրվել հայերեն գիտական գրականության մեջ, թեև գոյություն ունեն մատենագիտական ցանկեր և մասնակի ուսումնասիրություններ։ Այս պատճառով աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն մամուլի պատմության, այլև սփյուռքագիտության, հայագիտության և հայկական տպագիր ժառանգության պահպանության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, սփյուռքագետներին, լրագրության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին և Արգենտինայի ու Բրազիլիայի հայկական համայնքների պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին։ Ուսումնասիրության արժեքը հատկապես պայմանավորված է նրանով, որ հայկական մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պարբերական հրատարակությունների ամբողջություն, այլև որպես ազգային հիշողության, մշակութային ինքնության, համայնքային կապերի և հասարակական կազմակերպվածության պահպանման կարևոր գործոն։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց մոտ ողնաշարի շարժունակության խանգարումների և հեմոդինամիկ փոփոխությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ողնաշարի շարժունակության սահմանափակման աստիճանը, դրա հնարավոր ազդեցությունը սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա, ինչպես նաև մարմնի ավելորդ զանգվածի և հարակից ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների դերը հեմոդինամիկ ցուցանիշների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր կլինիկական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրումը՝ պարզելու համար, թե ողնաշարի շարժողական հնարավորությունների փոփոխություններն ինչպիսի կապ կարող են ունենալ արյան շրջանառության, սրտի աշխատանքի և անոթային համակարգի վիճակի հետ։ Կարող են գնահատվել սրտի հաճախությունը, զարկերակային ճնշումը, սրտի պոմպային ֆունկցիայի և արյան հոսքի տարբեր ցուցանիշներ, ինչպես նաև ողնաշարի շարժունակությունը բնութագրող կլինիկական և գործիքային տվյալներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հիվանդագին ճարպակալման պայմաններում առաջացող մեխանիկական և նյութափոխանակային գործոններին, որոնք կարող են միաժամանակ ազդել ինչպես հենաշարժական, այնպես էլ սրտանոթային համակարգերի վրա։ Հետազոտության համեմատական և կլինիկական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հեմոդինամիկ փոփոխությունների օրինաչափությունները, գնահատելու դրանց կապը ողնաշարի ֆունկցիոնալ խանգարումների արտահայտվածության հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հիվանդների օրգանիզմում տեղի ունեցող փոխկապակցված փոփոխությունների վերաբերյալ։ Ստացված տվյալները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց համալիր բժշկական գնահատման, հնարավոր ռիսկերի վաղ հայտնաբերման և վերականգնողական ու բուժական միջոցառումների պլանավորման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել սրտաբանության, նյարդաբանության, օրթոպեդիայի, վերականգնողական բժշկության, բարիատրիկ բժշկության և ֆունկցիոնալ ախտորոշման ոլորտներում աշխատող մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան բժշկական հետազոտություններով զբաղվող ուսանողներին և գիտաշխատողներին։