Ведомость о распределении временно-проживающего населения Карсской области по вероисповеданиям и национальностям к 1-му января 1900 года

Հոգեբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է կախվածություն առաջացնող վարք դրսևորող դեռահասների անձնային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում դեռահասության շրջանում ձևավորվող վարքային, հուզական և սոցիալական առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև այն անհատական և միջավայրային գործոնները, որոնք կարող են նպաստել ադդիկտիվ վարքի ձևավորմանը կամ պահպանմանը։ Աշխատանքում դեռահասների վարքը դիտարկվում է զարգացման տարիքային առանձնահատկությունների համատեքստում՝ հաշվի առնելով ինքնության ձևավորման, ինքնագնահատականի փոփոխության, ինքնուրույնության ձգտման և հասակակիցների ազդեցության նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձնային այն բնութագրերին, որոնք կարող են կապված լինել ռիսկային վարքի հետ, այդ թվում՝ իմպուլսիվությանը, հուզական անկայունությանը, ցածր կամ անկայուն ինքնագնահատականին, սթրեսի նկատմամբ խոցելիությանը, ինքնակարգավորման դժվարություններին և խնդիրների լուծման ոչ արդյունավետ ռազմավարություններին։ Սոցիալ-հոգեբանական մակարդակում կարող են ուսումնասիրվել ընտանիքի ներսում հարաբերությունները, ծնողական վերահսկողության և աջակցության առանձնահատկությունները, հասակակիցների խմբի ազդեցությունը, սոցիալական մեկուսացումը, դպրոցական միջավայրը և սոցիալական աջակցության հասանելիությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև դեռահասների կողմից սթրեսային իրավիճակների հաղթահարման ձևերին և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով որոշ վարքային սովորություններ կարող են վերածվել կայուն ադդիկտիվ վարքի։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր խմբերի դեռահասների համեմատական հոգեբանական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելու անձնային և սոցիալական այն գործոնները, որոնք առավել հաճախ ուղեկցում են խնդրահարույց վարքային դրսևորումներին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ կանխարգելիչ և հոգեբանական աջակցության ծրագրերի մշակման համար՝ հատկապես ընտանիքի, դպրոցի և մասնագիտացված ծառայությունների համագործակցության շրջանակում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ադդիկտիվ վարքը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին վարքային խնդիր, այլև որպես բարդ սոցիալ-հոգեբանական երևույթ, որի ձևավորման վրա կարող են միաժամանակ ազդել անձնային առանձնահատկությունները, ընտանեկան հարաբերությունները, հասակակիցների միջավայրը և սոցիալական պայմանները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել վաղ հայտնաբերման, հոգեբանական կանխարգելման և դեռահասների սոցիալական հարմարվողականությանն ուղղված առավել նպատակային մոտեցումների մշակմանը։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է պետական իշխանության և պետական կառավարման փոխհարաբերությունների տեսական հիմքերի ու գործնական դրսևորումների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական համակարգի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում պետական իշխանության էությունը, դրա կազմակերպման սկզբունքները, պետական մարմինների իրավասությունների բաշխումը և կառավարման գործընթացում դրանց փոխգործակցության մեխանիզմներն են։ Պետական իշխանությունը դիտարկվում է որպես հանրային իշխանության ինստիտուցիոնալ ձև, իսկ պետական կառավարումը՝ որպես պետական նպատակների և գործառույթների իրականացման կազմակերպական ու վարչական գործընթաց։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել իշխանությունների բաժանման սկզբունքը, պետական մարմինների իրավական կարգավիճակը, գործադիր կառավարման կազմակերպումը, որոշումների ընդունման ընթացակարգերը և պետական ինստիտուտների միջև լիազորությունների սահմանազատման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեսական հասկացությունների և իրական կառավարման պրակտիկայի հարաբերակցությանը՝ պարզելու համար, թե իրավական ու ինստիտուցիոնալ կառուցակարգերն ինչպես են արտահայտվում պետական կառավարման ամենօրյա գործունեության մեջ։ Կարևոր ուղղություն է պետական կառավարման արդյունավետության, հաշվետվողականության, թափանցիկության և իրավական պատասխանատվության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև կենտրոնական և տարածքային կառավարման մարմինների հարաբերություններին, վարչարարության կազմակերպմանը, հանրային ծառայության դերին և կառավարչական որոշումների իրականացման մեխանիզմներին։ Հայաստանի օրինակով թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել պետական կառավարման ինստիտուտների զարգացման և վերափոխման առանձնահատկությունները՝ դրանք դիտարկելով սահմանադրական և վարչաիրավական սկզբունքների շրջանակում։ Առանձին նշանակություն ունի պետական կառավարման բարեփոխումների ուսումնասիրությունը, քանի որ ինստիտուցիոնալ փոփոխությունները կարող են առնչվել լիազորությունների հստակեցմանը, վարչական գործընթացների կազմակերպմանը, հանրային ծառայությունների որակին և պետական մարմինների աշխատանքի արդյունավետությանը։ Միաժամանակ կարևորվում է քաղաքացու և պետական կառավարման մարմինների հարաբերությունների իրավական կազմակերպումը՝ որպես հանրային կառավարման համակարգի կարևոր բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պետության և իրավունքի տեսության, սահմանադրական ու վարչական իրավունքի և հանրային կառավարման մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով համակարգված ներկայացնել պետական իշխանության կազմակերպման և կառավարման գործնական իրականացման հիմնական խնդիրները Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղեկատվական և հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիաների ոլորտի զարգացման վիճակագրական վերլուծությանը և մոդելավորմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է վիճակագրական մեթոդների միջոցով գնահատել ոլորտի զարգացման մակարդակը, բացահայտել դրա դինամիկան և հիմնական օրինաչափությունները, ինչպես նաև կառուցել մոդելներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու հետագա զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ոլորտի հիմնական քանակական և որակական ցուցանիշները՝ ձեռնարկությունների թիվը, զբաղվածությունը, ներդրումների ծավալները, արտադրանքի և ծառայությունների թողարկումը, արտահանման ներուժը, ինտերնետի և կապի ծառայությունների տարածվածությունը, ինչպես նաև տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցուցանիշների ժամանակային փոփոխությունների, աճի տեմպերի, կառուցվածքային տեղաշարժերի և փոխկապակցվածությունների բացահայտմանը։ Վիճակագրական վերլուծության միջոցով հնարավոր է գնահատել տեղեկատվական և հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիաների ոլորտի ներդրումը երկրի տնտեսական զարգացման, զբաղվածության և արտադրողականության բարձրացման գործում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է տնտեսամաթեմատիկական և վիճակագրական մոդելների կիրառումը, որոնց միջոցով կարող են ուսումնասիրվել ոլորտի զարգացման վրա ազդող գործոնները, բացահայտվել պատճառահետևանքային կապերը և իրականացվել կանխատեսումներ։ Մոդելավորման արդյունքում հնարավոր է գնահատել տարբեր տնտեսական և տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությունը ոլորտի հիմնական ցուցանիշների վրա և մշակել զարգացման հնարավոր սցենարներ։ ՀՀ օրինակով ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ոլորտի մրցունակությանը, նորարարական ներուժին, թվայնացման մակարդակին, տեխնոլոգիական ծառայությունների արտահանմանը և միջազգային շուկայում դիրքավորման հնարավորություններին։ Միաժամանակ կարևոր են ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրների բացահայտումը՝ մասնագետների պահանջարկ և առաջարկ, ներդրումային ռեսուրսների հասանելիություն, ենթակառուցվածքների զարգացում և տեխնոլոգիական փոփոխությունների արագությանը համապատասխանելու անհրաժեշտություն։ Աշխատանքը կարող է գործնական նշանակություն ունենալ ոլորտի զարգացման պետական քաղաքականության մշակման, ներդրումային որոշումների հիմնավորման և տեխնոլոգիական տնտեսության երկարաժամկետ կանխատեսումների իրականացման համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է առևտրային բանկերի իրացվելիության ռիսկի ձևավորման պատճառների, գնահատման մեթոդների և կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում բանկի՝ իր ընթացիկ և ապագա ֆինանսական պարտավորությունները ժամանակին կատարելու կարողությունն է՝ առանց գործունեության կայունությունը խաթարող զգալի կորուստների կամ ֆինանսավորման անհամաչափ ծախսերի առաջացման։ Իրացվելիության ռիսկը դիտարկվում է որպես բանկային ռիսկերի կառավարման առանցքային ուղղություններից մեկը, որը սերտորեն կապված է ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքի, ֆինանսավորման աղբյուրների կայունության, դրամական հոսքերի և ֆինանսական շուկաների վիճակի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ակտիվների իրացվելիության աստիճանին, ավանդների ու այլ ներգրավված միջոցների ժամկետայնությանը, ինչպես նաև դրանց միջև առաջացող ժամկետային անհամապատասխանություններին։ Քննվում են դրամական միջոցների ներհոսքերի և արտահոսքերի գնահատման, իրացվելիության բացերի բացահայտման և տարբեր ժամանակային հորիզոններում բանկի ֆինանսական պահանջմունքների կանխատեսման մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ակտիվների և պասիվների կառավարման համակարգը, որի միջոցով հնարավոր է հավասարակշռել եկամտաբերության, ռիսկի և անհրաժեշտ իրացվելիության մակարդակի միջև հարաբերակցությունը։ Դիտարկվում են ֆինանսավորման աղբյուրների կենտրոնացման, ավանդային բազայի փոփոխությունների, վարկային պորտֆելի կառուցվածքի և շուկայական պայմանների ազդեցությունները բանկի իրացվելիության դիրքի վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև սթրեսային իրավիճակներում իրացվելիության կառավարմանը, երբ սովորական ֆինանսավորման աղբյուրների հասանելիությունը կարող է սահմանափակվել կամ դրամական միջոցների պահանջարկը՝ կտրուկ փոփոխվել։ Այս համատեքստում կարևորվում են իրացվելիության պահուստների ձևավորումը, արտակարգ ֆինանսավորման պլանավորումը և տարբեր անբարենպաստ սցենարների նկատմամբ բանկի դիմադրողականության գնահատումը։ Ուսումնասիրվում է նաև բանկային վերահսկողության և կարգավորման դերը՝ որպես ֆինանսական հաստատությունների իրացվելիության պահպանման և համակարգային ռիսկերի սահմանափակման գործոն։ Հայաստանի առևտրային բանկերի նյութերի դիտարկումը հնարավորություն է տալիս տեսական մոտեցումները համադրել ազգային ֆինանսական համակարգի գործնական առանձնահատկությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է բանկային գործի, ֆինանսական ռիսկերի կառավարման, ակտիվների և պարտավորությունների կառավարման ու ֆինանսական կայունության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել իրացվելիության ռիսկի գնահատման և վերահսկման արդյունավետ մեխանիզմները։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական աճի կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով երկրի տնտեսական զարգացման վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, պետական տնտեսական քաղաքականության գործիքները և կայուն աճի ապահովման հնարավորությունները։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է տնտեսական աճի կառավարման արդյունավետության հարցը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, զարգացման առկա մարտահրավերները և համաշխարհային տնտեսության փոփոխվող պայմանները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տնտեսական աճի հիմնական շարժիչ ուժերը, ներդրումների, արտադրողականության, զբաղվածության, մարդկային կապիտալի, տեխնոլոգիական զարգացման և արտաքին առևտրի ազդեցությունը տնտեսական զարգացման գործընթացների վրա։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում նաև պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության փոխկապակցվածությանը՝ վերլուծելով հարկաբյուջետային, դրամավարկային, ներդրումային և կառուցվածքային քաղաքականությունների դերը տնտեսական ակտիվության խթանման գործում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Հայաստանի տնտեսության առջև ծառացած այնպիսի խնդիրների ուսումնասիրությանը, ինչպիսիք են տնտեսական կառուցվածքի դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտությունը, արտադրության և արտահանման մրցունակության բարձրացումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը, տարածաշրջանային անհավասարությունների նվազեցումը և աշխատուժի արդյունավետ օգտագործումը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տնտեսական աճի որակի և կայունության հարցերին՝ ընդգծելով, որ տնտեսական զարգացման արդյունավետությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն համախառն ցուցանիշների աճով, այլև բնակչության բարեկեցության, զբաղվածության, եկամուտների, արտադրողականության և երկարաժամկետ տնտեսական կայունության փոփոխություններով։ Հայաստանի օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել փոքր և բաց տնտեսության համար բնորոշ արտաքին կախվածությունները, համաշխարհային շուկաների փոփոխությունների ազդեցությունը, տնտեսական ցնցումների նկատմամբ դիմակայունության բարձրացման անհրաժեշտությունը և զարգացման նոր հնարավորությունների օգտագործումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել տնտեսական աճի կառավարման ավելի արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորմանը և պետական տնտեսական քաղաքականության կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մասնագետներին, հետազոտողներին, բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին և Հայաստանի տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է ՀՀ-ում տնտեսական աճի կառավարման բազմակողմանի ուսումնասիրություն՝ կարևորելով տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործումը, կառուցվածքային բարեփոխումները, ներդրումների և նորարարության խթանումը և երկարաժամկետ, հավասարակշռված ու կայուն տնտեսական զարգացման ապահովումը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկ միելոիդ լեյկոզով հիվանդների ցիտոգենետիկ հետազոտությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով քրոմոսոմային փոփոխությունների հայտնաբերմանը, դրանց բնութագրմանը և հիվանդության ընթացքի գնահատման մեջ դրանց նշանակությանը։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ քրոմոսոմային մակարդակում տեղի ունեցող փոփոխությունները կարող են կարևոր տեղեկություն տրամադրել հիվանդության առաջացման և զարգացման մեխանիզմների, ինչպես նաև դրա կենսաբանական առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդների բջիջների քրոմոսոմային կազմը, կառուցվածքային և թվային շեղումները, դրանց հաճախականությունն ու արտահայտվածությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի քրոնիկ միելոիդ լեյկոզին բնորոշ քրոմոսոմային վերադասավորումների հայտնաբերումը, որոնք կապված են հիվանդության մոլեկուլային հիմքի հետ և կարևոր դեր ունեն ախտորոշման ու հիվանդության մոնիթորինգի գործընթացում։ Ցիտոգենետիկ տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս համադրել քրոմոսոմային փոփոխությունները հիվանդության կլինիկական դրսևորումների և ընթացքի հետ՝ նպաստելով հիվանդների ավելի ամբողջական բնութագրմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ցիտոգենետիկ հետազոտության մեթոդներին, ստացված արդյունքների մեկնաբանությանը և դրանց կիրառական նշանակությանը բժշկական պրակտիկայում։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն ախտորոշման ճշգրտման, այլև բուժման նկատմամբ պատասխանի գնահատման և հիվանդության ընթացքում նոր ցիտոգենետիկ փոփոխությունների հայտնաբերման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հեմատոլոգներին, ուռուցքաբաններին, բժշկական գենետիկայի և ցիտոգենետիկայի մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտներում սովորող և հետազոտական աշխատանք իրականացնող մասնագետներին։