Влияние энтомопатогенов вида Bacillus thuringiensis на биологическую активность почв яблоневых садов Арагацотнской области

Lեզվաբանություն

Գիրքը ընդգրկում է՝ քաղաքական խոսքում լեզվական միջոցների կիրառության առանձնահատկությունները, արտալեզվական գործոնների դերը (ձայնի ինտոնացիա, ժեստեր, դիմախաղ, խոսքի տեմպ), խոսքի ազդեցիկության և համոզչականության մեխանիզմները, քաղաքական հաղորդակցության ոճական և հոգեբանական կողմերը, կոնկրետ ելույթների վերլուծության օրինակներ։ Այն օգտակար է՝ լեզվաբանության և հաղորդակցության տեսության ուսումնասիրողների համար, քաղաքագիտության և լրագրության ուսանողների համար, հրապարակախոսների, վերլուծաբանների և քաղաքական գործիչների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են արդյունավետ հանրային խոսքի կառուցմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են լեզվական և ոչ լեզվական միջոցները միասին ձևավորում քաղաքական խոսքի ազդեցությունն ու ընկալումը լսարանի կողմից։

Պատմություն

Ազատագրական պայքարի ուղիներում. Գիրք II աշխատությունը պատմագիտական բազմահատոր ուսումնասիրության երկրորդ գիրքն է, որը շարունակում է հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական շարժումների զարգացման վերլուծությունը՝ կենտրոնանալով պայքարի գաղափարական ձևավորման և կազմակերպական փուլերի վրա, այն ներկայացնում է ազատագրական մտքի տարածման գործընթացները, քաղաքական ծրագրերի ու խմբավորումների ձևավորումը, ինչպես նաև տարբեր շրջաններում առաջացած դիմադրական շարժումների առանձնահատկությունները, գիրքը բացատրում է, թե ինչպես են պատմական և միջազգային իրադարձությունները ազդել ազգային շարժումների ընթացքի վրա, միաժամանակ ընդգծելով հասարակական շերտերի մասնակցությունը և պայքարի սոցիալական հիմքերը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հայ նոր պատմության և ազգային-ազատագրական գործընթացների ուսումնասիրության համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1988 թվականի դեկտեմբերին Հայաստանի հյուսիսային շրջաններում տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժի հետևանքների և հատկապես Շիրակի մարզում աղետի գոտու վերականգնման գործընթացի ու արդյունքների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում ներկայացվում են երկրաշարժի ազդեցության հիմնական դրսևորումները, բնակչության շրջանում առաջացած սոցիալական և տնտեսական ծանր հետևանքները, բնակավայրերի, բնակելի և հասարակական շենքերի, արտադրական ենթակառուցվածքների ու կենսապահովման համակարգերի վնասման մասշտաբները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետաղետային վերականգնման կազմակերպմանը, բնակչության ժամանակավոր և մշտական բնակեցման խնդիրներին, բնակարանաշինությանը, ենթակառուցվածքների վերականգնմանը, սոցիալական աջակցության ծրագրերին և տարբեր պետական ու միջազգային կառույցների մասնակցությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու վերականգնման ծրագրերի արդյունավետությունը, դրանց իրականացման ընթացքում առաջացած դժվարությունները, ֆինանսական և կազմակերպական խնդիրները, ինչպես նաև երկարաժամկետ ազդեցությունը տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում վերականգնման արդյունքների գնահատմանը՝ բնակչության կենսապայմանների, քաղաքաշինական միջավայրի, տնտեսական գործունեության և համայնքների զարգացման տեսանկյունից։ Միաժամանակ այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու աղետից հետո վերականգնման գործընթացի այն առանձնահատկությունները, որոնք կարող են կարևոր լինել հետագա բնական աղետների ռիսկերի նվազեցման և ճգնաժամային կառավարման համակարգերի կատարելագործման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, քաղաքաշինության և տարածքային զարգացման մասնագետներին, աղետների կառավարման ոլորտի մասնագետներին, սոցիոլոգներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և 1988 թվականի երկրաշարժի պատմության ու դրա երկարաժամկետ հետևանքների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Մանկավարժություն

Մանկավարժական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սովորողների ստեղծագործական ընդունակությունների զարգացման հնարավորությունների և մեթոդների ուսումնասիրությանը արտադպրոցական խմբակների գործունեության շրջանակներում։ Քննության են առնվում ստեղծագործական մտածողության, երևակայության, ինքնուրույնության, նախաձեռնողականության և անհատական հետաքրքրությունների ձևավորման մանկավարժական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խմբակային պարապմունքների կազմակերպմանը, ստեղծագործական առաջադրանքների կիրառմանը և սովորողների ակտիվ մասնակցությունը խթանող ուսուցման մեթոդներին։ Վերլուծվում են մանկավարժի դերը, սովորողների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը, ինչպես նաև համագործակցային ու գործնական գործունեության նշանակությունը ստեղծագործական ներուժի բացահայտման գործընթացում։ Քննարկվում են արվեստի, տեխնիկական ստեղծագործության, արհեստների և այլ արտադպրոցական գործունեության ձևերի հնարավորությունները սովորողների կարողությունների բազմակողմանի զարգացման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգելու ստեղծագործական զարգացմանը նպաստող մանկավարժական մոտեցումները և գնահատելու արտադպրոցական կրթության դերը սովորողների ինքնարտահայտման ու անձնային զարգացման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, արտադպրոցական կրթության կազմակերպիչների և ստեղծագործական կրթության խնդիրներով զբաղվող մասնագետների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է մանկամահացության հիմնախնդրի սոցիալ-ժողովրդագրական ուսումնասիրությանը և Հայաստանի Հանրապետության օրինակով դրա վիճակագրական գնահատմանը։ Ուսումնասիրության առանցքում նորածինների և մինչև մեկ տարեկան երեխաների մահացության երևույթն է, դրա տարածվածության, դինամիկայի, կառուցվածքի և դրա վրա ազդող սոցիալական, ժողովրդագրական, բժշկական ու տնտեսական գործոնների վերլուծությունը։ Մանկամահացությունը ժողովրդագրական և հանրային առողջապահության կարևորագույն ցուցանիշներից է, քանի որ այն ոչ միայն արտացոլում է երեխաների առողջության և բժշկական օգնության մակարդակը, այլև որոշակի պատկերացում է տալիս բնակչության սոցիալ-տնտեսական պայմանների, առողջապահական համակարգի արդյունավետության, մայրական և մանկական առողջության պահպանման հնարավորությունների ու կյանքի ընդհանուր որակի վերաբերյալ։ Աշխատանքում վիճակագրական մոտեցման միջոցով կարող են ուսումնասիրվել մանկամահացության ցուցանիշների փոփոխությունները տարբեր ժամանակահատվածներում, դրանց հարաբերակցությունը ծնելիության և ընդհանուր մահացության գործընթացների հետ, ինչպես նաև տարածքային և սոցիալ-ժողովրդագրական տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ երեխաների մահացության մակարդակը պայմանավորված է բազմաթիվ փոխկապակցված գործոններով՝ հղիության և ծննդաբերության ընթացքով, մոր առողջական վիճակով, վաղաժամ ծննդով, բնածին արատներով, վարակիչ և այլ հիվանդություններով, նորածնային խնամքի հասանելիությամբ, բժշկական ծառայությունների որակով, ընտանիքի սոցիալական պայմաններով և առողջապահական գիտելիքների մակարդակով։ Հայաստանի Հանրապետության տվյալների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել մանկամահացության փոփոխության հիմնական միտումները, գնահատել խնդրի մասշտաբները և առանձնացնել այն ժամանակահատվածներն ու պայմանները, որոնց ընթացքում արձանագրվել են առավել նշանակալի փոփոխություններ։ Վիճակագրական վերլուծության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև տարբեր ցուցանիշների համադրումը՝ բացարձակ թվերի, հարաբերական ցուցանիշների, գործակիցների և դինամիկայի միջոցով, ինչը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել խնդրի զարգացման մասին։ Աշխատությունը մանկամահացությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես բժշկական խնդիր, այլև որպես հասարակության սոցիալական և ժողովրդագրական զարգացման հետ սերտորեն կապված երևույթ։ Երեխաների վաղ տարիքում մահացության բարձր մակարդակը կարող է ազդեցություն ունենալ բնակչության բնական վերարտադրության, կյանքի սպասվող տևողության, ընտանիքի ժողովրդագրական վարքագծի և երկրի ընդհանուր ժողովրդագրական ներուժի վրա։ Այդ պատճառով խնդրի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայաստանի ժողովրդագրական գործընթացների ավելի լայն համատեքստում, որտեղ ծնելիության, մահացության, բնակչության բնական շարժի և միգրացիայի միտումները փոխկապակցված են և իրենց ազդեցությունն են թողնում երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։

Այլ առարկաներ

Վարկը ֆինանսական հարաբերություն է, որի ընթացքում մեկ կողմը (վարկատուն՝ սովորաբար բանկը կամ այլ ֆինանսական կազմակերպություն) ժամանակավորապես տրամադրում է դրամական միջոցներ կամ այլ արժեքներ մյուս կողմին (վարկառուին)՝ վերադարձի, տոկոսների վճարման և սահմանված ժամկետների պայմաններով։ Վարկերը դասակարգվում են տարբեր տեսակների՝ կախված նպատակից, ժամկետից, ապահովվածությունից և տրամադրման ձևից։ Ըստ ժամկետի՝ տարբերակում են կարճաժամկետ, միջնաժամկետ և երկարաժամկետ վարկեր, որոնք կիրառվում են համապատասխանաբար շրջանառու կապիտալի, միջին նախագծերի կամ խոշոր ներդրումների ֆինանսավորման համար։ Ըստ նպատակի՝ լինում են սպառողական վարկեր, որոնք նախատեսված են բնակչության անձնական կարիքների համար, ինչպես նաև բիզնես վարկեր՝ արտադրության, ծառայությունների կամ ներդրումների զարգացման համար, հիփոթեքային վարկեր՝ անշարժ գույքի ձեռքբերման համար և կրթական վարկեր՝ ուսման ծախսերը հոգալու նպատակով։ Ըստ ապահովվածության՝ վարկերը բաժանվում են ապահովված (գրավով կամ երաշխիքով) և չապահովված (առանց գրավի) տեսակների։ Վարկի հիմնական ֆունկցիաները բազմազան են՝ այն նպաստում է տնտեսության մեջ դրամական միջոցների շրջանառությանը, խթանում է արտադրության և սպառման աճը, ապահովում է ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխում և աջակցում է տնտեսական զարգացմանը։ Բացի այդ, վարկը ունի սոցիալական ֆունկցիա, քանի որ հնարավորություն է տալիս բնակչությանը բարելավել կյանքի պայմանները, և կարգավորող ֆունկցիա, քանի որ բանկային համակարգի միջոցով ազդում է տնտեսության կայունության վրա։ Վարկի ճիշտ օգտագործումը նպաստում է ինչպես անհատների ֆինանսական նպատակների իրականացմանը, այնպես էլ երկրի տնտեսական աճին։